{"id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-2)\nNa mapie numerami 1-6 oznaczono wybrane województwa.\nPoniżej przedstawiono opisy trzech spośród województw Polski oznaczonych na mapie,\nodnoszące się do ich gospodarki surowcowej.\nA. W województwie są wydobywane rudy metali kolorowych, które są przerabiane w okręgu\nprzemysłowym położonym w tym samym województwie. Wydobywany jest tam również\nwęgiel brunatny.\nB. W województwie znajdują się liczne kamieniołomy, w których eksploatowane są surowce\nskalne. To województwo w przeszłości było jednym z pierwszych regionów wytopu rud\nżelaza, a w drugiej dekadzie XXI w. funkcjonowała w nim tylko jedna huta żelaza.\nC. W województwie znajdują się rozproszone odwierty kenozoicznej ropy naftowej o niezbyt\ndużej wydajności, co dało w przeszłości podstawę do zbudowania na tym obszarze\nniewielkich rafinerii ropy naftowej.\nUzupełnij tabelę. Podaj obok opisów (A-C) nazwy właściwych województw oraz numery,\nktórymi województwa oznaczono na mapie.\nOpis\nwojewództwa\nNazwa województwa\nNumer województwa\nna mapie\nA\nB\nC\nEGEP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\nśrodowiska przyrodniczego [ ].\nIV etap edukacyjny\n10.8) Zdający przedstawia dominanty\nśrodowiska krain geograficznych Polski […].\nIII etap edukacyjny\n7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze\ncechy gospodarki regionów geograficznych\nPolski […].\nSchemat punktowania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.\nalbo\n- poprawne uzupełnienie kolumny w tabeli z nazwą województwa.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawna odpowiedź\nA\ndolnośląskie\n4\nB\nświętokrzyskie\n5\nC\npodkarpackie\n6","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Opis województwa | Nazwa województwa | Numer województwa na mapie |\n| A | **dolnośląskie** | **4** |\n| B | **świętokrzyskie** | **5** |\n| C | **podkarpackie** | **6** |\n\n## Sposób 1 - identyfikacja przez surowce kluczowe\n\n### Opis A → dolnośląskie (nr 4)\n\nDwa sygnały identyfikujące:\n\n**1. Rudy metali kolorowych** → chodzi o **miedź**. Polska jest jednym z największych producentów miedzi w Europie dzięki złożom zlokalizowanym w **Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym** (LGOM). KGHM Polska Miedź S.A. wydobywa rudę i przetwarza ją w hutach w **Legnicy i Głogowie** - wszystko w granicach **województwa dolnośląskiego**. Zapis \"przerabiane w okręgu przemysłowym w tym samym województwie\" wskazuje jednoznacznie na LGOM.\n\n**2. Węgiel brunatny** → kopalnia odkrywkowa **Turów** w Bogatyni (powiat zgorzelecki) - w dolnośląskim, w zachodnim narożniku Polski przy granicy z Czechami i Niemcami.\n\nOba surowce → **dolnośląskie**.\n\n### Opis B → świętokrzyskie (nr 5)\n\n**1. Kamieniołomy surowców skalnych** → **Góry Świętokrzyskie** to jedno z najstarszych pasm górskich Polski zbudowane z wapieni, piaskowców, dolomitów, kwarcytów i marmurów (np. **Kielce** - centrum przemysłu cementowego i kamieniarskiego, kamieniołomy w Kadzielni, Wietrzni, Jaźwicy). Eksploatacja skał jest tam prowadzona na wielką skalę od dziesiątek lat.\n\n**2. Siarka** → złoża siarki rodzimej w okolicach **Osiecka** i **Grzybowa** (powiat staszowski, województwo świętokrzyskie). Kopalnia Osiek przez wiele dziesięcioleci była jednym z głównych krajowych źródeł siarki. Ważne: nie mylić z Tarnobrzegiem - sam Tarnobrzeg leży już w **podkarpackim**, ale kopalnia Osiek (i historyczne złoża grzybowskie) należą do **świętokrzyskiego**.\n\nOba surowce → **świętokrzyskie**.\n\n### Opis C → podkarpackie (nr 6)\n\n**Gaz ziemny** → **Podkarpacie** to kolebka polskiego przemysłu naftowo-gazowego - tu w 1853 r. Ignacy Łukasiewicz zbudował pierwszą lampę naftową, a złoża gazu i ropy eksploatuje się od ponad 160 lat. Największe złoża gazu: okolice **Przemyśla** i **Sanoka**. W **drugiej dekadzie XXI w.** (2010-2020) poszukiwania gazu łupkowego (shale gas) na Podkarpaciu wzbudzały duże nadzieje jako alternatywne źródło paliw dla Polski - co odpowiada sformułowaniu z treści zadania.\n\nSygnał → **podkarpackie**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez lokalizację na mapie\n\nMapa Polski z numerami 1-6 pozwala zweryfikować przez położenie geograficzne:\n\n- **Nr 4** leży w **południowo-zachodniej Polsce** (przy granicy z Niemcami i Czechami) → dolnośląskie ✓ (LGOM na zachodzie, Turów na SW).\n- **Nr 5** leży w **środkowej-południowej Polsce** (na wschód od Śląska) → świętokrzyskie ✓ (Góry Świętokrzyskie, rejon Kielc).\n- **Nr 6** leży w **południowo-wschodniej Polsce** (przy granicy z Ukrainą i Słowacją) → podkarpackie ✓ (Bieszczady, Przemyśl, Sanok).\n\nŻadne z pozostałych województw (numery 1, 2, 3) nie spełnia jednocześnie obydwu kryteriów podanych w opisach.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 28, max 2 pkt):**\n>\n> - **2 pkt** - poprawne uzupełnienie **wszystkich trzech wierszy** tabeli (nazwa województwa + numer na mapie w każdym wierszu).\n> - **1 pkt** - poprawne uzupełnienie **dwóch wierszy** tabeli **LUB** poprawne uzupełnienie całej **kolumny z nazwami województw** (A=dolnośląskie, B=świętokrzyskie, C=podkarpackie), nawet bez numerów.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów.\n>\n> **Poprawna odpowiedź wg klucza CKE:**\n> A → dolnośląskie → 4 | B → świętokrzyskie → 5 | C → podkarpackie → 6\n>\n> **Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:** w każdym wierszu podaj **pełną nazwę województwa** (np. \"dolnośląskie\", nie \"Dolny Śląsk\" ani \"woj. dolnośląskie bez końcówki\") **oraz** właściwy **numer z mapy** (cyfra 4, 5 lub 6). Jeden błędny wiersz oznacza maksymalnie 1 pkt.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii gospodarczej i surowcowej Polski. Brak wzorów matematycznych - zadanie opiera się na znajomości rozmieszczenia złóż surowców mineralnych.\n\n> 🏭 **Kluczowe fakty surowcowe Polski:**\n>\n> | Surowiec | Lokalizacja | Województwo |\n> |---|---|---|\n> | Miedź (LGOM) | Legnica, Głogów, Lubin | dolnośląskie |\n> | Węgiel brunatny (Turów) | Bogatynia | dolnośląskie |\n> | Surowce skalne (kamień wapienny, marmur) | Kielce i okolice, Góry Świętokrzyskie | świętokrzyskie |\n> | Siarka (kopalnia Osiek) | Staszów, okolice Tarnobrzega po stronie świętokrzyskiej | świętokrzyskie |\n> | Gaz ziemny, ropa naftowa | Przemyśl, Sanok, Jasło | podkarpackie |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nUczniowie najczęściej mylą województwa przy opisie B i C:\n\n| Typowa pomyłka | Błędne województwo | Dlaczego to błąd |\n| Opis A → śląskie | śląskie | Śląsk wydobywa węgiel **kamienny**, nie brunatny; rudy miedzi nie są tam wydobywane - LGOM należy do dolnośląskiego |\n| Opis B → małopolskie | małopolskie | Małopolska nie jest znana z siarki ani z dużych kamieniołomów o skali porównywalnej z Górami Świętokrzyskimi |\n| Opis B → podkarpackie | podkarpackie | Sam Tarnobrzeg leży w podkarpackim, ale kopalnie siarki (Osiek, Grzybów) znajdują się w powiecie staszowskim - czyli w **świętokrzyskim**; ponadto podkarpackie nie ma rozwiniętego przemysłu kamieniarskiego |\n| Opis C → świętokrzyskie | świętokrzyskie | Świętokrzyskie nie jest centrum wydobycia gazu ziemnego; złoża gazu należą do Podkarpacia |\n| Opis C → lubuskie/wielkopolskie | lubuskie lub wielkopolskie | Choć w tych województwach jest trochę gazu, nie są one **głównym** regionem wydobycia ani nie wiązały się z \"drugą dekadą XXI w.\" jako kluczowe źródło |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie mylić **dolnośląskiego** ze **śląskim** - to dwa różne województwa. Miedź i węgiel brunatny → dolnośląskie. Węgiel kamienny, cynk, ołów → śląskie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Siarka w opisie B może mylnie sugerować Tarnobrzeg (podkarpackie), ale **kopalnia Osiek** (główna czynna kopalnia siarki w Polsce) leży w powiecie **staszowskim** należącym do **świętokrzyskiego** - granica między województwami przebiega tu niedaleko.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Przy uzupełnianiu tabeli podaj pełną poprawną formę nazwy - \"dolnośląskie\", \"świętokrzyskie\", \"podkarpackie\" (małą literą, przymiotnik w rodzaju nijakim). Klucz CKE akceptuje standardowe nazwy województw bez błędów ortograficznych.","image":"img/geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 28. (0-2)<br>Na mapie numerami 1-6 oznaczono wybrane województwa.<br>Poniżej przedstawiono opisy trzech spośród województw Polski oznaczonych na mapie,<br>odnoszące się do ich gospodarki surowcowej.<br>A. W województwie są wydobywane rudy metali kolorowych, które są przerabiane w okręgu<br>przemysłowym położonym w tym samym województwie. Wydobywany jest tam również<br>węgiel brunatny.<br>B. W województwie znajdują się liczne kamieniołomy, w których eksploatowane są surowce<br>skalne. To województwo w przeszłości było jednym z pierwszych regionów wytopu rud<br>żelaza, a w drugiej dekadzie XXI w. funkcjonowała w nim tylko jedna huta żelaza.<br>C. W województwie znajdują się rozproszone odwierty kenozoicznej ropy naftowej o niezbyt<br>dużej wydajności, co dało w przeszłości podstawę do zbudowania na tym obszarze<br>niewielkich rafinerii ropy naftowej.<br>Uzupełnij tabelę. Podaj obok opisów (A-C) nazwy właściwych województw oraz numery,<br>którymi województwa oznaczono na mapie.<br>Opis<br>województwa<br>Nazwa województwa<br>Numer województwa<br>na mapie<br>A<br>B<br>C<br>EGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 28. (0-2)<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>środowiska przyrodniczego [ ].<br>IV etap edukacyjny<br>10.8) Zdający przedstawia dominanty<br>środowiska krain geograficznych Polski […].<br>III etap edukacyjny<br>7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze<br>cechy gospodarki regionów geograficznych<br>Polski […].<br>Schemat punktowania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.<br>albo</p>\n<ul><li>poprawne uzupełnienie kolumny w tabeli z nazwą województwa.</li></ul>\n<p>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Poprawna odpowiedź<br>A<br>dolnośląskie<br>4<br>B<br>świętokrzyskie<br>5<br>C<br>podkarpackie<br>6</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Opis województwa | Nazwa województwa | Numer województwa na mapie |<br>| A | <strong>dolnośląskie</strong> | <strong>4</strong> |<br>| B | <strong>świętokrzyskie</strong> | <strong>5</strong> |<br>| C | <strong>podkarpackie</strong> | <strong>6</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - identyfikacja przez surowce kluczowe</h4>\n<h5>Opis A → dolnośląskie (nr 4)</h5>\n<p>Dwa sygnały identyfikujące:</p>\n<p><strong>1. Rudy metali kolorowych</strong> → chodzi o <strong>miedź</strong>. Polska jest jednym z największych producentów miedzi w Europie dzięki złożom zlokalizowanym w <strong>Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym</strong> (LGOM). KGHM Polska Miedź S.A. wydobywa rudę i przetwarza ją w hutach w <strong>Legnicy i Głogowie</strong> - wszystko w granicach <strong>województwa dolnośląskiego</strong>. Zapis &quot;przerabiane w okręgu przemysłowym w tym samym województwie&quot; wskazuje jednoznacznie na LGOM.</p>\n<p><strong>2. Węgiel brunatny</strong> → kopalnia odkrywkowa <strong>Turów</strong> w Bogatyni (powiat zgorzelecki) - w dolnośląskim, w zachodnim narożniku Polski przy granicy z Czechami i Niemcami.</p>\n<p>Oba surowce → <strong>dolnośląskie</strong>.</p>\n<h5>Opis B → świętokrzyskie (nr 5)</h5>\n<p><strong>1. Kamieniołomy surowców skalnych</strong> → <strong>Góry Świętokrzyskie</strong> to jedno z najstarszych pasm górskich Polski zbudowane z wapieni, piaskowców, dolomitów, kwarcytów i marmurów (np. <strong>Kielce</strong> - centrum przemysłu cementowego i kamieniarskiego, kamieniołomy w Kadzielni, Wietrzni, Jaźwicy). Eksploatacja skał jest tam prowadzona na wielką skalę od dziesiątek lat.</p>\n<p><strong>2. Siarka</strong> → złoża siarki rodzimej w okolicach <strong>Osiecka</strong> i <strong>Grzybowa</strong> (powiat staszowski, województwo świętokrzyskie). Kopalnia Osiek przez wiele dziesięcioleci była jednym z głównych krajowych źródeł siarki. Ważne: nie mylić z Tarnobrzegiem - sam Tarnobrzeg leży już w <strong>podkarpackim</strong>, ale kopalnia Osiek (i historyczne złoża grzybowskie) należą do <strong>świętokrzyskiego</strong>.</p>\n<p>Oba surowce → <strong>świętokrzyskie</strong>.</p>\n<h5>Opis C → podkarpackie (nr 6)</h5>\n<p><strong>Gaz ziemny</strong> → <strong>Podkarpacie</strong> to kolebka polskiego przemysłu naftowo-gazowego - tu w 1853 r. Ignacy Łukasiewicz zbudował pierwszą lampę naftową, a złoża gazu i ropy eksploatuje się od ponad 160 lat. Największe złoża gazu: okolice <strong>Przemyśla</strong> i <strong>Sanoka</strong>. W <strong>drugiej dekadzie XXI w.</strong> (2010-2020) poszukiwania gazu łupkowego (shale gas) na Podkarpaciu wzbudzały duże nadzieje jako alternatywne źródło paliw dla Polski - co odpowiada sformułowaniu z treści zadania.</p>\n<p>Sygnał → <strong>podkarpackie</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez lokalizację na mapie</h4>\n<p>Mapa Polski z numerami 1-6 pozwala zweryfikować przez położenie geograficzne:</p>\n<ul><li><strong>Nr 4</strong> leży w <strong>południowo-zachodniej Polsce</strong> (przy granicy z Niemcami i Czechami) → dolnośląskie ✓ (LGOM na zachodzie, Turów na SW).</li><li><strong>Nr 5</strong> leży w <strong>środkowej-południowej Polsce</strong> (na wschód od Śląska) → świętokrzyskie ✓ (Góry Świętokrzyskie, rejon Kielc).</li><li><strong>Nr 6</strong> leży w <strong>południowo-wschodniej Polsce</strong> (przy granicy z Ukrainą i Słowacją) → podkarpackie ✓ (Bieszczady, Przemyśl, Sanok).</li></ul>\n<p>Żadne z pozostałych województw (numery 1, 2, 3) nie spełnia jednocześnie obydwu kryteriów podanych w opisach.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 28, max 2 pkt):</strong><br><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie <strong>wszystkich trzech wierszy</strong> tabeli (nazwa województwa + numer na mapie w każdym wierszu).<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie <strong>dwóch wierszy</strong> tabeli <strong>LUB</strong> poprawne uzupełnienie całej <strong>kolumny z nazwami województw</strong> (A=dolnośląskie, B=świętokrzyskie, C=podkarpackie), nawet bez numerów.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów.<br><br><strong>Poprawna odpowiedź wg klucza CKE:</strong><br>A → dolnośląskie → 4 | B → świętokrzyskie → 5 | C → podkarpackie → 6<br><br><strong>Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:</strong> w każdym wierszu podaj <strong>pełną nazwę województwa</strong> (np. &quot;dolnośląskie&quot;, nie &quot;Dolny Śląsk&quot; ani &quot;woj. dolnośląskie bez końcówki&quot;) <strong>oraz</strong> właściwy <strong>numer z mapy</strong> (cyfra 4, 5 lub 6). Jeden błędny wiersz oznacza maksymalnie 1 pkt.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii gospodarczej i surowcowej Polski. Brak wzorów matematycznych - zadanie opiera się na znajomości rozmieszczenia złóż surowców mineralnych.</p>\n<blockquote>🏭 <strong>Kluczowe fakty surowcowe Polski:</strong><br><br>| Surowiec | Lokalizacja | Województwo |<br>|---|---|---|<br>| Miedź (LGOM) | Legnica, Głogów, Lubin | dolnośląskie |<br>| Węgiel brunatny (Turów) | Bogatynia | dolnośląskie |<br>| Surowce skalne (kamień wapienny, marmur) | Kielce i okolice, Góry Świętokrzyskie | świętokrzyskie |<br>| Siarka (kopalnia Osiek) | Staszów, okolice Tarnobrzega po stronie świętokrzyskiej | świętokrzyskie |<br>| Gaz ziemny, ropa naftowa | Przemyśl, Sanok, Jasło | podkarpackie |</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>Uczniowie najczęściej mylą województwa przy opisie B i C:</p>\n<p>| Typowa pomyłka | Błędne województwo | Dlaczego to błąd |<br>| Opis A → śląskie | śląskie | Śląsk wydobywa węgiel <strong>kamienny</strong>, nie brunatny; rudy miedzi nie są tam wydobywane - LGOM należy do dolnośląskiego |<br>| Opis B → małopolskie | małopolskie | Małopolska nie jest znana z siarki ani z dużych kamieniołomów o skali porównywalnej z Górami Świętokrzyskimi |<br>| Opis B → podkarpackie | podkarpackie | Sam Tarnobrzeg leży w podkarpackim, ale kopalnie siarki (Osiek, Grzybów) znajdują się w powiecie staszowskim - czyli w <strong>świętokrzyskim</strong>; ponadto podkarpackie nie ma rozwiniętego przemysłu kamieniarskiego |<br>| Opis C → świętokrzyskie | świętokrzyskie | Świętokrzyskie nie jest centrum wydobycia gazu ziemnego; złoża gazu należą do Podkarpacia |<br>| Opis C → lubuskie/wielkopolskie | lubuskie lub wielkopolskie | Choć w tych województwach jest trochę gazu, nie są one <strong>głównym</strong> regionem wydobycia ani nie wiązały się z &quot;drugą dekadą XXI w.&quot; jako kluczowe źródło |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nie mylić <strong>dolnośląskiego</strong> ze <strong>śląskim</strong> - to dwa różne województwa. Miedź i węgiel brunatny → dolnośląskie. Węgiel kamienny, cynk, ołów → śląskie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Siarka w opisie B może mylnie sugerować Tarnobrzeg (podkarpackie), ale <strong>kopalnia Osiek</strong> (główna czynna kopalnia siarki w Polsce) leży w powiecie <strong>staszowskim</strong> należącym do <strong>świętokrzyskiego</strong> - granica między województwami przebiega tu niedaleko.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Przy uzupełnianiu tabeli podaj pełną poprawną formę nazwy - &quot;dolnośląskie&quot;, &quot;świętokrzyskie&quot;, &quot;podkarpackie&quot; (małą literą, przymiotnik w rodzaju nijakim). Klucz CKE akceptuje standardowe nazwy województw bez błędów ortograficznych.</blockquote>"}]}