{"id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPrzyporządkuj do każdego obiektu podanego w tabeli miejsce, w którym zaznaczono\njego położenie na profilu terenu. Wpisz do tabeli odpowiedni numer z profilu terenu.\nObiekt\nPołożenie na mapie\n(pole skorowidzowe)\nPołożenie na profilu terenu\n(numer)\nGóra Zamkowa\nB1\nprzełęcz Szopka\nA1","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego […].\n1.3) Zdający interpretuje zjawiska\ngeograficzne przedstawiane na wykresach\n[…].\nSchemat punktowania\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawne odpowiedzi\n3\n4","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Obiekt | Położenie na profilu terenu (numer) |\n| Góra Zamkowa | **3** |\n| przełęcz Szopka | **4** |\n\n## Sposób 1 - Rozpoznanie na profilu przez charakter rzeźby (wzniesienie vs. obniżenie)\n\n**Kluczowy chwyt:** profil terenu pokazuje naprzemiennie **lokalne maksima** (wierzchołki, szczyty) i **lokalne minima** (przełęcze, siodła). Wystarczy rozstrzygnąć, czy dany obiekt to wyniesienie, czy obniżenie.\n\n**Krok 1 - Góra Zamkowa:**\nSłowo **„Góra\"** już w nazwie wskazuje, że jest to punkt szczytowy (wzniesienie). Na profilu Góra Zamkowa pojawi się jako lokalne **maksimum** - wyraźnie zaokrąglony lub ostry wierzchołek krzywej. Analizując kolejność obiektów wzdłuż trasy niebieskiego szlaku (od D1 w kierunku A1) oraz żółtego (od A1 do B4), punkt **3** leży na lokalnym maksimum - to Góra Zamkowa.\n\n**Krok 2 - przełęcz Szopka:**\nSłowo **„przełęcz\"** jednoznacznie wskazuje na **siodło terenowe** - obniżenie między dwoma wyniesieniami. Na profilu to lokalne minimum. Punkt **4** leży w obniżeniu między wzniesieniami - to przełęcz Szopka (punkt A1 na mapie, gdzie przecinają się szlak niebieski i żółty).\n\n**Krok 3 - weryfikacja kolejnością wzdłuż trasy:**\nTrasa biegnie od D1 → Góra Zamkowa (punkt 3, szczyt) → przełęcz Szopka / punkt A1 (punkt 4, siodło) → dalej żółtym szlakiem do B4. Kolejność na profilu musi odpowiadać kolejności geograficznej wzdłuż szlaku - i tak właśnie jest dla punktów 3 i 4.\n\n## Sposób 2 - Eliminacja przez charakter obiektu (weryfikacja)\n\nMetodą eliminacji:\n- Punkty **1 i 2** leżą wcześniej na trasie niebieskiego szlaku - odpowiadają innym obiektom (np. punktom startowym lub innym szczytom/siodłom na odcinku A lub B).\n- Góra Zamkowa to **szczyt** → szukamy maksimum → punkt 3 ✓\n- Przełęcz Szopka to **przełęcz** → szukamy minimum → punkt 4 ✓\n- Gdybyśmy zamienili je miejscami, Góra Zamkowa znalazłaby się na obniżeniu, a przełęcz na szczycie - sprzeczność z definicją obu form terenu. Eliminujemy tę możliwość.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - obie odpowiedzi poprawne jednocześnie: Góra Zamkowa = **3**, przełęcz Szopka = **4**\n> - **0 pkt** - tylko jedna poprawna odpowiedź, zamiana miejscami (3↔4), lub brak odpowiedzi\n>\n> **Uwaga CKE:** zadanie jest zero-jedynkowe - nie ma punktów cząstkowych. Musisz trafić OBA numery jednocześnie.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 📐 **Profil topograficzny** - forma prezentacji rzeźby terenu wzdłuż wybranej linii. Na osi X: odległość [km], na osi Y: wysokość [m n.p.m.]. Lokalne **maksimum** = wzniesienie / szczyt; lokalne **minimum** = przełęcz / dolina / siodło.\n\n> 🏔️ **Pieniny** - pas gór (Polska, woj. małopolskie), fragment Karpat Zewnętrznych. Najwyższy szczyt: Trzy Korony (982 m n.p.m.). Góra Zamkowa (759 m) - historyczny szczyt z ruinami zamku Pienińskiego. Przełęcz Szopka - siodło terenowe łączące różne części masywu, typowy węzeł szlaków.\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - wystarczy znajomość pojęć z **geomorfologii** (formy terenu) i umiejętność odczytu profilu topograficznego.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |\n| Góra Zamkowa = 4 | Punkt 4 to lokalne minimum (przełęcz) - góra/szczyt nie może leżeć w obniżeniu terenu |\n| przełęcz Szopka = 3 | Punkt 3 to lokalne maksimum (wzniesienie) - przełęcz z definicji jest siodłem między szczytami, nie szczytem |\n| Oba = 1 lub 2 | Punkty 1 i 2 leżą na wcześniejszym odcinku trasy, nie odpowiadają tym obiektom |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przełęcz i przejazd to **nie to samo** co dolina - przełęcz to siodło **między dwoma wzniesieniami**, więc na profilu to minimum otoczone dwoma maksimami, a nie najniższy punkt całego profilu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie jest zero-jedynkowe - jedna zła odpowiedź = 0 punktów za całe zadanie. Nie ma sensu zgadywać jednej i pomijać drugiej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić numerów obiektów (1-4) z literami odcinków (A-C) - numery oznaczają konkretne punkty/obiekty na profilu, litery oznaczają segmenty drogi między nimi.","image":"img/geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6.1. (0-1)
Przyporządkuj do każdego obiektu podanego w tabeli miejsce, w którym zaznaczono
jego położenie na profilu terenu. Wpisz do tabeli odpowiedni numer z profilu terenu.
Obiekt
Położenie na mapie
(pole skorowidzowe)
Położenie na profilu terenu
(numer)
Góra Zamkowa
B1
przełęcz Szopka
A1

","answer_text_html":"

Zadanie 6.1. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy
środowiska przyrodniczego […].
1.3) Zdający interpretuje zjawiska
geograficzne przedstawiane na wykresach
[…].
Schemat punktowania
1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawne odpowiedzi
3
4

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Obiekt | Położenie na profilu terenu (numer) |
| Góra Zamkowa | 3 |
| przełęcz Szopka | 4 |

\n

Sposób 1 - Rozpoznanie na profilu przez charakter rzeźby (wzniesienie vs. obniżenie)

\n

Kluczowy chwyt: profil terenu pokazuje naprzemiennie lokalne maksima (wierzchołki, szczyty) i lokalne minima (przełęcze, siodła). Wystarczy rozstrzygnąć, czy dany obiekt to wyniesienie, czy obniżenie.

\n

Krok 1 - Góra Zamkowa:
Słowo „Góra" już w nazwie wskazuje, że jest to punkt szczytowy (wzniesienie). Na profilu Góra Zamkowa pojawi się jako lokalne maksimum - wyraźnie zaokrąglony lub ostry wierzchołek krzywej. Analizując kolejność obiektów wzdłuż trasy niebieskiego szlaku (od D1 w kierunku A1) oraz żółtego (od A1 do B4), punkt 3 leży na lokalnym maksimum - to Góra Zamkowa.

\n

Krok 2 - przełęcz Szopka:
Słowo „przełęcz" jednoznacznie wskazuje na siodło terenowe - obniżenie między dwoma wyniesieniami. Na profilu to lokalne minimum. Punkt 4 leży w obniżeniu między wzniesieniami - to przełęcz Szopka (punkt A1 na mapie, gdzie przecinają się szlak niebieski i żółty).

\n

Krok 3 - weryfikacja kolejnością wzdłuż trasy:
Trasa biegnie od D1 → Góra Zamkowa (punkt 3, szczyt) → przełęcz Szopka / punkt A1 (punkt 4, siodło) → dalej żółtym szlakiem do B4. Kolejność na profilu musi odpowiadać kolejności geograficznej wzdłuż szlaku - i tak właśnie jest dla punktów 3 i 4.

\n

Sposób 2 - Eliminacja przez charakter obiektu (weryfikacja)

\n

Metodą eliminacji:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - obie odpowiedzi poprawne jednocześnie: Góra Zamkowa = 3, przełęcz Szopka = 4
- 0 pkt - tylko jedna poprawna odpowiedź, zamiana miejscami (3↔4), lub brak odpowiedzi

Uwaga CKE: zadanie jest zero-jedynkowe - nie ma punktów cząstkowych. Musisz trafić OBA numery jednocześnie.
\n

Wzory i referencje

\n
📐 Profil topograficzny - forma prezentacji rzeźby terenu wzdłuż wybranej linii. Na osi X: odległość [km], na osi Y: wysokość [m n.p.m.]. Lokalne maksimum = wzniesienie / szczyt; lokalne minimum = przełęcz / dolina / siodło.
\n
🏔️ Pieniny - pas gór (Polska, woj. małopolskie), fragment Karpat Zewnętrznych. Najwyższy szczyt: Trzy Korony (982 m n.p.m.). Góra Zamkowa (759 m) - historyczny szczyt z ruinami zamku Pienińskiego. Przełęcz Szopka - siodło terenowe łączące różne części masywu, typowy węzeł szlaków.
\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - wystarczy znajomość pojęć z geomorfologii (formy terenu) i umiejętność odczytu profilu topograficznego.

\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |
| Góra Zamkowa = 4 | Punkt 4 to lokalne minimum (przełęcz) - góra/szczyt nie może leżeć w obniżeniu terenu |
| przełęcz Szopka = 3 | Punkt 3 to lokalne maksimum (wzniesienie) - przełęcz z definicji jest siodłem między szczytami, nie szczytem |
| Oba = 1 lub 2 | Punkty 1 i 2 leżą na wcześniejszym odcinku trasy, nie odpowiadają tym obiektom |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga: Przełęcz i przejazd to nie to samo co dolina - przełęcz to siodło między dwoma wzniesieniami, więc na profilu to minimum otoczone dwoma maksimami, a nie najniższy punkt całego profilu.
\n
⚠️ Uwaga: Zadanie jest zero-jedynkowe - jedna zła odpowiedź = 0 punktów za całe zadanie. Nie ma sensu zgadywać jednej i pomijać drugiej.
\n
⚠️ Uwaga: Nie mylić numerów obiektów (1-4) z literami odcinków (A-C) - numery oznaczają konkretne punkty/obiekty na profilu, litery oznaczają segmenty drogi między nimi.
"}]}