{"id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/7.3","paper_id":"geografia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"7.3","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nMost dla pieszych, który przedstawiono na fotografii, oddano do użytku w 2006 roku.\nUzasadnij, że wybudowanie mostu mogło zwiększyć lokalny ruch turystyczny. Podaj\ndwa argumenty odnoszące się do przedstawionych na mapie walorów turystycznych\nobszaru położonego w polach mapy A2/3 oraz B2/3.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.3. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego […] i społeczno-\n-gospodarczego […].\nSchemat punktowania\n1 pkt - dwa poprawne argumenty.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Turyści z Polski mają możliwość zwiedzania zabytkowego klasztoru po stronie słowackiej.\n- Zwiększyła się dostępność masywu Trzech Koron dla turystów ze Słowacji.\n- Zwiększyła się dostępność przystani w Sromowcach Niżnych i spływu Dunajcem dla\nturystów ze Słowacji.\n- Most stanowi atrakcyjny punkt widokowy, zwłaszcza na koryto i dolinę Dunajca.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Argument 1:** Most umożliwia turystom ze Słowacji dotarcie do przystani w Sromowcach Niżnych i skorzystanie ze spływu Dunajcem - popularnej atrakcji turystycznej.\n\n**Argument 2:** Most zwiększa dostępność masywu Trzech Koron dla turystów ze Słowacji, którzy bez przeprawy nie mogliby wejść na tę ikonę Pienin od strony polskiej.\n\n## Sposób 1 - identyfikacja walorów turystycznych z mapy\n\nKluczem do zadania jest **odczytanie mapy** i wskazanie konkretnych obiektów / atrakcji turystycznych w polach **A2/3 i B2/3**. Na mapie obszaru pienińskiego w tych polach widoczne są:\n\n**Po stronie polskiej (pole B2/3):**\n- **Przystań spływu Dunajcem w Sromowcach Niżnych** - punkt startowy lub końcowy słynnych spływów przełomem Dunajca na tratwach.\n- **Masyw Trzech Koron** - najwyższy i najbardziej rozpoznawalny szczyt Pienińskiego Parku Narodowego (909 m n.p.m.), z popularnym szlakiem turystycznym i punktem widokowym.\n- **Przełom Dunajca** - sama dolina rzeki ze ścianami skalnymi jest walorem krajobrazowym.\n\n**Po stronie słowackiej (pole A2/3):**\n- **Czerwony Klasztor (Červený Kláštor)** - zabytkowy klasztor kartuzów i kamedułów z XIV w., jeden z najważniejszych obiektów dziedzictwa kulturowego Słowacji w tym rejonie.\n\n**Mechanizm geograficzny:**\nPrzed wybudowaniem mostu (2006) turyści z obu stron granicy mieli ograniczony dostęp do walorów po drugiej stronie Dunajca - rzeka stanowiła barierę komunikacyjną. Most dla pieszych jako **nowe połączenie transgraniczne** usunął tę barierę, co:\n\n1. Zwiększyło dostępność komunikacyjną → więcej potencjalnych odwiedzających każdą atrakcję.\n2. Umożliwiło tworzenie **tras turystycznych łączących walory po obu stronach granicy**.\n3. Sam most stał się dodatkową atrakcją - punktem widokowym na koryto i dolinę Dunajca.\n\n**Stąd dwa argumenty do odpowiedzi:**\n- Turyści ze Słowacji zyskali wygodny dostęp do polskich atrakcji (Trzy Korony, spływ Dunajcem).\n- Turyści z Polski zyskali wygodny dostęp do słowackich atrakcji (Czerwony Klasztor).\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez analizę funkcji mostu\n\nMost jest **mostem dla pieszych** - nie samochodowym. Oznacza to, że jego główną funkcją jest właśnie ruch pieszy i turystyczny (a nie tranzyt), co bezpośrednio potwierdza, że jego oddziaływanie na **lokalny ruch turystyczny** jest pierwszorzędne. Ruch turystyczny wzrośnie, bo:\n\n- Wcześniej przekroczenie granicy wymagało objazdu - most skraca dystans i czas.\n- Piesi turyści (z plecakami, rowerzyści, biegacze) to typowi użytkownicy obszarów parkowych.\n- Wzajemna dostępność atrakcji po obu stronach granicy **tworzy nowy, atrakcyjniejszy produkt turystyczny** - np. \"pętlę\" Klasztor → Most → Trzy Korony → spływ.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch poprawnych argumentów** odnoszących się do konkretnych walorów turystycznych z pól mapy A2/3 i B2/3.\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednego argumentu, argumenty ogólne (np. \"most ułatwia przekraczanie granicy\" bez odwołania do konkretnych walorów), lub odpowiedź nieodnoszącą się do wskazanych pól mapy.\n\n> **Akceptowane warianty (wg klucza CKE):**\n> - \"Turyści z Polski mają możliwość zwiedzania zabytkowego klasztoru po stronie słowackiej\"\n> - \"Zwiększyła się dostępność masywu Trzech Koron dla turystów ze Słowacji\"\n> - \"Zwiększyła się dostępność przystani w Sromowcach Niżnych i spływu Dunajcem dla turystów ze Słowacji\"\n> - \"Most stanowi atrakcyjny punkt widokowy, zwłaszcza na koryto i dolinę Dunajca\"\n\n> **Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:**\n> Każdy z dwóch argumentów musi zawierać:\n> - **konkretny walor** (nazwa obiektu lub atrakcji z mapy) - nie wystarczy ogólne \"walory turystyczne\"\n> - **wskazanie, dla kogo dostępność wzrosła** (turyści z Polski / ze Słowacji) lub **jaki walor stał się dostępny**\n\n> **Wykluczone (klucz NIE akceptuje):**\n> - Argumenty bez odwołania do konkretnych obiektów z mapy\n> - \"Most jest ładny\" / \"most jest nowoczesny\" - to nie jest walor obszaru\n> - Wyłącznie argumenty ekonomiczne bez powiązania z walorami turystycznymi z mapy\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu **nie stosuje się wzorów matematycznych** - zadanie wymaga wiedzy geograficznej i umiejętności czytania mapy turystycznej.\n\n> 🗺️ **Kontekst geograficzny**: Opisywany obszar to **Pieniński Park Narodowy** (PPN) na granicy polsko-słowackiej. Dunajec płynie przełomem między stromymi skałkami wapiennymi i stanowi naturalną granicę. Most dla pieszych w Sromowcach Niżnych / Lesnica (SK) połączył szlaki turystyczne obu krajów. **Trzy Korony** (909 m) to symbol Pienin - szczyt z koroną skalistych iglic, wpisany w każdy przewodnik po Małopolsce. **Czerwony Klasztor** po stronie słowackiej to zabytek klasy UNESCO-adjacent - kartuzja założona w 1319 roku.\n\n> 🏔️ **Walory turystyczne z obszaru** (do zapamiętania na maturze):\n> - Krajobrazowe: przełom Dunajca, Trzy Korony, Sokolica\n> - Kulturowe: Czerwony Klasztor (SK), kościoły drewniane, tradycja flisacka\n> - Aktywne: spływ Dunajcem (przystań Sromowce Niżne / Szczawnica), szlaki piesze PPN\n\n## Dlaczego inne sformułowania są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego nie dostaniesz punktu |\n| \"Most ułatwia przekraczanie granicy\" | Zbyt ogólne - nie odnosi się do konkretnych walorów turystycznych z mapy |\n| \"Most jest atrakcją samą w sobie\" | Można to zaakceptować (klucz to wymienia), ale jako **tylko jeden** argument - drugi musi dotyczyć walorów obszaru |\n| \"Wzrośnie ruch pieszy\" | Opis, nie uzasadnienie - brak powiązania z konkretnymi atrakcjami |\n| \"Most poprawia infrastrukturę\" | Argument infrastrukturalny/ekonomiczny - nie nawiązuje do walorów z mapy A2/3 i B2/3 |\n| Jeden argument zamiast dwóch | 0 pkt - klucz wymaga dokładnie dwóch poprawnych argumentów |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Zadanie pyta o walory z **konkretnych pól mapy** (A2/3, B2/3) - musisz odczytać mapę i nazwać obiekty. Odpowiedź bez nazw własnych (Trzy Korony, klasztor, spływ Dunajcem) zwykle nie przejdzie przez klucz CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Dwa argumenty = **dwa różne walory lub dwie różne grupy turystów**. Nie pisz dwa razy tego samego (\"turyści mogą łatwiej przejść na drugą stronę\" + \"przejście stało się łatwiejsze\" = to jeden argument).\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Klucz CKE akceptuje perspektywę obustronną - możesz napisać o turystach polskich jadących na Słowację LUB turystach słowackich przyjeżdżających do Polski. Najlepiej jeden argument z każdej perspektywy - wtedy masz pewność, że oba argumenty dotyczą różnych walorów z mapy.","image":"img/geografia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-7.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 7.3. (0-1)
Most dla pieszych, który przedstawiono na fotografii, oddano do użytku w 2006 roku.
Uzasadnij, że wybudowanie mostu mogło zwiększyć lokalny ruch turystyczny. Podaj
dwa argumenty odnoszące się do przedstawionych na mapie walorów turystycznych
obszaru położonego w polach mapy A2/3 oraz B2/3.
1
2

","answer_text_html":"

Zadanie 7.3. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy
środowiska przyrodniczego […] i społeczno-
-gospodarczego […].
Schemat punktowania
1 pkt - dwa poprawne argumenty.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Przykładowe odpowiedzi

\n\n

turystów ze Słowacji.

\n","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Argument 1: Most umożliwia turystom ze Słowacji dotarcie do przystani w Sromowcach Niżnych i skorzystanie ze spływu Dunajcem - popularnej atrakcji turystycznej.

\n

Argument 2: Most zwiększa dostępność masywu Trzech Koron dla turystów ze Słowacji, którzy bez przeprawy nie mogliby wejść na tę ikonę Pienin od strony polskiej.

\n

Sposób 1 - identyfikacja walorów turystycznych z mapy

\n

Kluczem do zadania jest odczytanie mapy i wskazanie konkretnych obiektów / atrakcji turystycznych w polach A2/3 i B2/3. Na mapie obszaru pienińskiego w tych polach widoczne są:

\n

Po stronie polskiej (pole B2/3):

\n\n

Po stronie słowackiej (pole A2/3):

\n\n

Mechanizm geograficzny:
Przed wybudowaniem mostu (2006) turyści z obu stron granicy mieli ograniczony dostęp do walorów po drugiej stronie Dunajca - rzeka stanowiła barierę komunikacyjną. Most dla pieszych jako nowe połączenie transgraniczne usunął tę barierę, co:

\n
  1. Zwiększyło dostępność komunikacyjną → więcej potencjalnych odwiedzających każdą atrakcję.
  2. Umożliwiło tworzenie tras turystycznych łączących walory po obu stronach granicy.
  3. Sam most stał się dodatkową atrakcją - punktem widokowym na koryto i dolinę Dunajca.
\n

Stąd dwa argumenty do odpowiedzi:

\n\n

Sposób 2 - weryfikacja przez analizę funkcji mostu

\n

Most jest mostem dla pieszych - nie samochodowym. Oznacza to, że jego główną funkcją jest właśnie ruch pieszy i turystyczny (a nie tranzyt), co bezpośrednio potwierdza, że jego oddziaływanie na lokalny ruch turystyczny jest pierwszorzędne. Ruch turystyczny wzrośnie, bo:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - za podanie dwóch poprawnych argumentów odnoszących się do konkretnych walorów turystycznych z pól mapy A2/3 i B2/3.
- 0 pkt - za podanie tylko jednego argumentu, argumenty ogólne (np. "most ułatwia przekraczanie granicy" bez odwołania do konkretnych walorów), lub odpowiedź nieodnoszącą się do wskazanych pól mapy.
\n
Akceptowane warianty (wg klucza CKE):
- "Turyści z Polski mają możliwość zwiedzania zabytkowego klasztoru po stronie słowackiej"
- "Zwiększyła się dostępność masywu Trzech Koron dla turystów ze Słowacji"
- "Zwiększyła się dostępność przystani w Sromowcach Niżnych i spływu Dunajcem dla turystów ze Słowacji"
- "Most stanowi atrakcyjny punkt widokowy, zwłaszcza na koryto i dolinę Dunajca"
\n
Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:
Każdy z dwóch argumentów musi zawierać:
- konkretny walor (nazwa obiektu lub atrakcji z mapy) - nie wystarczy ogólne "walory turystyczne"
- wskazanie, dla kogo dostępność wzrosła (turyści z Polski / ze Słowacji) lub jaki walor stał się dostępny
\n
Wykluczone (klucz NIE akceptuje):
- Argumenty bez odwołania do konkretnych obiektów z mapy
- "Most jest ładny" / "most jest nowoczesny" - to nie jest walor obszaru
- Wyłącznie argumenty ekonomiczne bez powiązania z walorami turystycznymi z mapy
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - zadanie wymaga wiedzy geograficznej i umiejętności czytania mapy turystycznej.

\n
🗺️ Kontekst geograficzny: Opisywany obszar to Pieniński Park Narodowy (PPN) na granicy polsko-słowackiej. Dunajec płynie przełomem między stromymi skałkami wapiennymi i stanowi naturalną granicę. Most dla pieszych w Sromowcach Niżnych / Lesnica (SK) połączył szlaki turystyczne obu krajów. Trzy Korony (909 m) to symbol Pienin - szczyt z koroną skalistych iglic, wpisany w każdy przewodnik po Małopolsce. Czerwony Klasztor po stronie słowackiej to zabytek klasy UNESCO-adjacent - kartuzja założona w 1319 roku.
\n
🏔️ Walory turystyczne z obszaru (do zapamiętania na maturze):
- Krajobrazowe: przełom Dunajca, Trzy Korony, Sokolica
- Kulturowe: Czerwony Klasztor (SK), kościoły drewniane, tradycja flisacka
- Aktywne: spływ Dunajcem (przystań Sromowce Niżne / Szczawnica), szlaki piesze PPN
\n

Dlaczego inne sformułowania są błędne

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego nie dostaniesz punktu |
| "Most ułatwia przekraczanie granicy" | Zbyt ogólne - nie odnosi się do konkretnych walorów turystycznych z mapy |
| "Most jest atrakcją samą w sobie" | Można to zaakceptować (klucz to wymienia), ale jako tylko jeden argument - drugi musi dotyczyć walorów obszaru |
| "Wzrośnie ruch pieszy" | Opis, nie uzasadnienie - brak powiązania z konkretnymi atrakcjami |
| "Most poprawia infrastrukturę" | Argument infrastrukturalny/ekonomiczny - nie nawiązuje do walorów z mapy A2/3 i B2/3 |
| Jeden argument zamiast dwóch | 0 pkt - klucz wymaga dokładnie dwóch poprawnych argumentów |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1: Zadanie pyta o walory z konkretnych pól mapy (A2/3, B2/3) - musisz odczytać mapę i nazwać obiekty. Odpowiedź bez nazw własnych (Trzy Korony, klasztor, spływ Dunajcem) zwykle nie przejdzie przez klucz CKE.
\n
⚠️ Uwaga 2: Dwa argumenty = dwa różne walory lub dwie różne grupy turystów. Nie pisz dwa razy tego samego ("turyści mogą łatwiej przejść na drugą stronę" + "przejście stało się łatwiejsze" = to jeden argument).
\n
⚠️ Uwaga 3: Klucz CKE akceptuje perspektywę obustronną - możesz napisać o turystach polskich jadących na Słowację LUB turystach słowackich przyjeżdżających do Polski. Najlepiej jeden argument z każdej perspektywy - wtedy masz pewność, że oba argumenty dotyczą różnych walorów z mapy.
"}]}