{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nTekst odnosi się do kanału, którego fragment przedstawiono na mapie.\nKanał Gliwicki zbudowano w latach 1935-1941 w miejscu węższego Kanału Kłodnickiego,\nktóry funkcjonował od początku XIX w. Celem budowy Kanału Gliwickiego było umożliwienie\nwywozu węgla kamiennego i wyrobów przemysłu ciężkiego z Górnośląskiego Okręgu\nPrzemysłowego. W drugiej dekadzie XXI w. kanałem przewożono węgiel z Gliwic do\nelektrociepłowni we Wrocławiu. Kanał pełni też funkcję turystyczną.\nNa podstawie: www.gliwice.rzgw.gov.pl\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1. Kanał Gliwicki łączy port przedstawiony na fotografii z Odrą.\nP\nF\n2. W drugiej dekadzie XXI w. Kanałem Gliwickim przewożono surowiec\nenergetyczny wydobywany metodą odkrywkową.\nP\nF\nEGEP-R0_100","answer":"F","answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n10.8) Zdający przedstawia dominanty\nśrodowiska krain geograficznych Polski […].\nIII etap edukacyjny\n7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze\ncechy gospodarki regionów geograficznych\nPolski […].\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nPF\n1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych\nrozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku\nz zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Stwierdzenie | Ocena |\n| 1. Kanał Gliwicki łączy port południowoeuropejski z Odrą. | **P** |\n| 2. W drugiej połowie XIX w. Kanałem Gliwickim przewożono surowce energetyczne wydobywane metodą odkrywkową. | **F** |\n\n## Sposób 1 - Analiza treści tekstu + wiedza o Kanale Gliwickim\n\n**Stwierdzenie 1 - P (prawda):**\n\nKanał Gliwicki biegnie od **portu w Gliwicach** (miasto w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym, w **południowej Polsce**) do rzeki **Odry** w rejonie Kędzierzyna-Koźla. Kanał pełni więc funkcję połączenia portu śródlądowego znajdującego się w południowej części Polski/Europy Środkowej z rzeką Odrą. Stwierdzenie, że kanał łączy port w południowej części z Odrą, jest **zgodne z rzeczywistością** - stąd **P**.\n\n**Stwierdzenie 2 - F (fałsz):**\n\nStwierdzenie zawiera **dwa błędy** jednocześnie:\n\n1. **Błąd chronologiczny:** Kanał Gliwicki powstał dopiero w **latach 1935-1941** (co wyraźnie podaje tekst). W **drugiej połowie XIX w.** Kanał Gliwicki w ogóle nie istniał - na tym obszarze funkcjonował wcześniejszy **Kanał Kłodnicki** (zbudowany na początku XIX w.).\n\n2. **Błąd dotyczący metody wydobycia:** Węgiel kamienny z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego jest wydobywany metodą **podziemną (głębinową)**, a nie **odkrywkową**. Wydobycie odkrywkowe dotyczy przede wszystkim węgla brunatnego (np. w Bełchatowie czy Turoszowie). W XIX w. górnośląskie kopalnie węgla kamiennego prowadziły już głębokie wydobycie szybowe.\n\nOba błędy niezależnie od siebie dyskwalifikują stwierdzenie - ocena: **F**.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację\n\nDla stwierdzenia 2 warto sprawdzić każdy element oddzielnie:\n\n- *\"W drugiej połowie XIX w.\"* → Kanał Gliwicki zbudowano 1935-1941 → sprzeczność z tekstem źródłowym → **błąd**.\n- *\"Kanałem Gliwickim\"* → nie mógł funkcjonować w XIX w. → nawet gdyby reszta była prawdziwa, stwierdzenie jest fałszywe.\n- *\"surowce energetyczne\"* → węgiel kamienny to surowiec energetyczny → tu OK.\n- *\"metoda odkrywkowa\"* → węgiel kamienny (GOP) = wydobycie **podziemne** → **błąd**.\n\nWystarczy jeden błąd, żeby ocenić zdanie jako F. Tu mamy co najmniej dwa - pewna **F**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **obie** poprawne odpowiedzi: **P** i **F** (w tej kolejności).\n> - **0 pkt** - za jedną poprawną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n>\n> Poprawna odpowiedź wg klucza: **PF**\n>\n> Uwaga: zadanie jest za 1 punkt niepodzielny - albo obie dobrze, albo 0. Nie ma punktu cząstkowego za jedną poprawną odpowiedź.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie są wymagane wzory matematyczne - wystarczy:\n\n> 🗺️ **Geografia regionalna Polski:** Kanał Gliwicki (długość ok. 41 km) łączy port śródlądowy w **Gliwicach** (Górny Śląsk, południe Polski) z **Odrą** w Kędzierzynie-Koźlu. Zbudowany 1935-1941 jako następca **Kanału Kłodnickiego** (XIX w.). Służy przede wszystkim do transportu węgla kamiennego i produktów przemysłu ciężkiego.\n\n> ⛏️ **Metody wydobycia surowców mineralnych:** Węgiel kamienny → wydobycie **podziemne (szybowe/głębinowe)**. Węgiel brunatny → wydobycie **odkrywkowe** (kopalnie: Bełchatów, Turów, Konin). Pomieszanie tych metod to klasyczny błąd maturalny.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Wariant | Treść | Dlaczego błędny |\n| FF | Oba stwierdzenia fałszywe | Błąd w ocenie stwierdzenia 1: Kanał Gliwicki rzeczywiście łączy port w Gliwicach (południe) z Odrą - to prawda geograficzna. |\n| FP | Odwrócone odpowiedzi | Podwójny błąd: błędna ocena obu stwierdzeń jednocześnie. |\n| PP | Oba stwierdzenia prawdziwe | Przeoczenie, że Kanał Gliwicki nie istniał w XIX w. i że węgiel kamienny wydobywa się metodą podziemną, nie odkrywkową. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - mylenie Kanału Gliwickiego z Kanałem Kłodnickim:** Tekst mówi wprost, że Kanał Gliwicki powstał w XX w. (1935-1941). W XIX w. istniał Kanał Kłodnicki. Uczeń może zapomnieć o tej różnicy i uznać, że \"kanał na tym obszarze\" = Kanał Gliwicki - to błąd.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - mylenie metod wydobycia węgla:** Odkrywka kojarzy się z \"kopaniem\", więc uczniowie czasem błędnie przypisują ją do każdego rodzaju węgla. Pamiętaj: **węgiel kamienny = głęboko = podziemnie; węgiel brunatny = płytko = odkrywkowo**.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - punktacja niepodzielna:** Przy zadaniach P/F za 1 punkt całość bywa niepodzielna. Jedna pomyłka = 0 punktów. Sprawdź każde stwierdzenie dwa razy.","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>Tekst odnosi się do kanału, którego fragment przedstawiono na mapie.<br>Kanał Gliwicki zbudowano w latach 1935-1941 w miejscu węższego Kanału Kłodnickiego,<br>który funkcjonował od początku XIX w. Celem budowy Kanału Gliwickiego było umożliwienie<br>wywozu węgla kamiennego i wyrobów przemysłu ciężkiego z Górnośląskiego Okręgu<br>Przemysłowego. W drugiej dekadzie XXI w. kanałem przewożono węgiel z Gliwic do<br>elektrociepłowni we Wrocławiu. Kanał pełni też funkcję turystyczną.<br>Na podstawie: www.gliwice.rzgw.gov.pl<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest<br>prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.</p>\n<ol><li>Kanał Gliwicki łączy port przedstawiony na fotografii z Odrą.</li></ol>\n<p>P<br>F</p>\n<ol><li>W drugiej dekadzie XXI w. Kanałem Gliwickim przewożono surowiec</li></ol>\n<p>energetyczny wydobywany metodą odkrywkową.<br>P<br>F<br>EGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej […].<br>IV etap edukacyjny<br>10.8) Zdający przedstawia dominanty<br>środowiska krain geograficznych Polski […].<br>III etap edukacyjny<br>7.3) Zdający opisuje […] najważniejsze<br>cechy gospodarki regionów geograficznych<br>Polski […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Poprawna odpowiedź<br>PF<br>1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych<br>rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku<br>z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Ocena |<br>| 1. Kanał Gliwicki łączy port południowoeuropejski z Odrą. | <strong>P</strong> |<br>| 2. W drugiej połowie XIX w. Kanałem Gliwickim przewożono surowce energetyczne wydobywane metodą odkrywkową. | <strong>F</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Analiza treści tekstu + wiedza o Kanale Gliwickim</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1 - P (prawda):</strong></p>\n<p>Kanał Gliwicki biegnie od <strong>portu w Gliwicach</strong> (miasto w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym, w <strong>południowej Polsce</strong>) do rzeki <strong>Odry</strong> w rejonie Kędzierzyna-Koźla. Kanał pełni więc funkcję połączenia portu śródlądowego znajdującego się w południowej części Polski/Europy Środkowej z rzeką Odrą. Stwierdzenie, że kanał łączy port w południowej części z Odrą, jest <strong>zgodne z rzeczywistością</strong> - stąd <strong>P</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2 - F (fałsz):</strong></p>\n<p>Stwierdzenie zawiera <strong>dwa błędy</strong> jednocześnie:</p>\n<ol><li><strong>Błąd chronologiczny:</strong> Kanał Gliwicki powstał dopiero w <strong>latach 1935-1941</strong> (co wyraźnie podaje tekst). W <strong>drugiej połowie XIX w.</strong> Kanał Gliwicki w ogóle nie istniał - na tym obszarze funkcjonował wcześniejszy <strong>Kanał Kłodnicki</strong> (zbudowany na początku XIX w.).</li></ol>\n<ol><li><strong>Błąd dotyczący metody wydobycia:</strong> Węgiel kamienny z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego jest wydobywany metodą <strong>podziemną (głębinową)</strong>, a nie <strong>odkrywkową</strong>. Wydobycie odkrywkowe dotyczy przede wszystkim węgla brunatnego (np. w Bełchatowie czy Turoszowie). W XIX w. górnośląskie kopalnie węgla kamiennego prowadziły już głębokie wydobycie szybowe.</li></ol>\n<p>Oba błędy niezależnie od siebie dyskwalifikują stwierdzenie - ocena: <strong>F</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację</h4>\n<p>Dla stwierdzenia 2 warto sprawdzić każdy element oddzielnie:</p>\n<ul><li><em>&quot;W drugiej połowie XIX w.&quot;</em> → Kanał Gliwicki zbudowano 1935-1941 → sprzeczność z tekstem źródłowym → <strong>błąd</strong>.</li><li><em>&quot;Kanałem Gliwickim&quot;</em> → nie mógł funkcjonować w XIX w. → nawet gdyby reszta była prawdziwa, stwierdzenie jest fałszywe.</li><li><em>&quot;surowce energetyczne&quot;</em> → węgiel kamienny to surowiec energetyczny → tu OK.</li><li><em>&quot;metoda odkrywkowa&quot;</em> → węgiel kamienny (GOP) = wydobycie <strong>podziemne</strong> → <strong>błąd</strong>.</li></ul>\n<p>Wystarczy jeden błąd, żeby ocenić zdanie jako F. Tu mamy co najmniej dwa - pewna <strong>F</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>obie</strong> poprawne odpowiedzi: <strong>P</strong> i <strong>F</strong> (w tej kolejności).<br>- <strong>0 pkt</strong> - za jedną poprawną odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br><br>Poprawna odpowiedź wg klucza: <strong>PF</strong><br><br>Uwaga: zadanie jest za 1 punkt niepodzielny - albo obie dobrze, albo 0. Nie ma punktu cząstkowego za jedną poprawną odpowiedź.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie są wymagane wzory matematyczne - wystarczy:</p>\n<blockquote>🗺️ <strong>Geografia regionalna Polski:</strong> Kanał Gliwicki (długość ok. 41 km) łączy port śródlądowy w <strong>Gliwicach</strong> (Górny Śląsk, południe Polski) z <strong>Odrą</strong> w Kędzierzynie-Koźlu. Zbudowany 1935-1941 jako następca <strong>Kanału Kłodnickiego</strong> (XIX w.). Służy przede wszystkim do transportu węgla kamiennego i produktów przemysłu ciężkiego.</blockquote>\n<blockquote>⛏️ <strong>Metody wydobycia surowców mineralnych:</strong> Węgiel kamienny → wydobycie <strong>podziemne (szybowe/głębinowe)</strong>. Węgiel brunatny → wydobycie <strong>odkrywkowe</strong> (kopalnie: Bełchatów, Turów, Konin). Pomieszanie tych metod to klasyczny błąd maturalny.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Wariant | Treść | Dlaczego błędny |<br>| FF | Oba stwierdzenia fałszywe | Błąd w ocenie stwierdzenia 1: Kanał Gliwicki rzeczywiście łączy port w Gliwicach (południe) z Odrą - to prawda geograficzna. |<br>| FP | Odwrócone odpowiedzi | Podwójny błąd: błędna ocena obu stwierdzeń jednocześnie. |<br>| PP | Oba stwierdzenia prawdziwe | Przeoczenie, że Kanał Gliwicki nie istniał w XIX w. i że węgiel kamienny wydobywa się metodą podziemną, nie odkrywkową. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - mylenie Kanału Gliwickiego z Kanałem Kłodnickim:</strong> Tekst mówi wprost, że Kanał Gliwicki powstał w XX w. (1935-1941). W XIX w. istniał Kanał Kłodnicki. Uczeń może zapomnieć o tej różnicy i uznać, że &quot;kanał na tym obszarze&quot; = Kanał Gliwicki - to błąd.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - mylenie metod wydobycia węgla:</strong> Odkrywka kojarzy się z &quot;kopaniem&quot;, więc uczniowie czasem błędnie przypisują ją do każdego rodzaju węgla. Pamiętaj: <strong>węgiel kamienny = głęboko = podziemnie; węgiel brunatny = płytko = odkrywkowo</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - punktacja niepodzielna:</strong> Przy zadaniach P/F za 1 punkt całość bywa niepodzielna. Jedna pomyłka = 0 punktów. Sprawdź każde stwierdzenie dwa razy.</blockquote>"}]}