{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/13.2","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"13.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jedną z odpowiedzi 1-3.\nKanał oznaczony na mapie literą X, to\nA.\nkanał Obry,\nktóry\n1.\nprzebiega przez jezioro deltowe i wzniesienia\nmorenowe.\nB.\nKanał Bydgoski,\n2.\nsłuży głównie celom melioracyjno-irygacyjnym.\nC.\nKanał Elbląski,\n3.\nłączy dwa dorzecza o największej powierzchni\nw Polsce.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n11.2.\n12.\n13.1.\n13.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nEGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.3) Zdający opisuje cechy środowiska\nprzyrodniczego […] [i] gospodarczego […]\nna podstawie map […].\n10.8) Zdający przedstawia dominanty\nśrodowiska krain geograficznych Polski […].\nIII etap edukacyjny\n1.7) Zdający lokalizuje na mapach […]\nnajważniejsze obiekty geograficzne […]\nw Polsce […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPoprawna odpowiedź\nB3\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B3 - Kanał Bydgoski, który łączy dwa dorzecza o najwyższej powierzchni zlewni.**\n\nKanał X na mapie to **Kanał Bydgoski**, łączący dorzecze **Wisły** (poprzez rzekę Brdę) z dorzeczem **Odry** (poprzez Noteć → Wartę). Wisła i Odra mają w Polsce odpowiednio największą i drugą co do wielkości powierzchnię zlewni.\n\n## Sposób 1 - identyfikacja kanału przez lokalizację na mapie\n\n1. Kanał Bydgoski jest widoczny na mapie jako szlak wodny biegnący przez **Bydgoszcz**, łącząc rzekę **Brdę** (dopływ Wisły) z rzeką **Noteć** (dopływ Warty → Odry).\n2. Jego przebieg na mapie przebiega przez centralną część **Pojezierza Pomorskiego**, w rejonie Bydgoszczy - to charakterystyczna lokalizacja pozwalająca go jednoznacznie zidentyfikować.\n3. Kanał nie przebiega przez żadne jezioro deltowe ani pochylnie (te cechy należą do Kanału Elbląskiego), nie jest też zlokalizowany w dolinie Obry.\n\n**Wniosek:** Kanał X = Kanał Bydgoski → odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - dobór opisu numerycznego przez analizę zlewni\n\nPo wyborze B (Kanał Bydgoski), dopasowujemy opis 1-3:\n\n- **Opis 1** (\"przebiega przez jezioro deltowe i wzniesienie morenowe\") → pasuje do **Kanału Elbląskiego**: przechodzi przez jezioro **Drużno** (jezioro deltowe u ujścia dawnej Wisły) i pokonuje wzniesienia morenowe za pomocą słynnych **pochylni (inklinatorów)** - jedynych w Polsce.\n- **Opis 2** (\"łączy dwa zlewiska oddzielone wododziałem I rzędu\") → pasuje do kanałów przekraczających dział wód I rzędu, czyli np. łączących zlewisko Bałtyku z zlewiskiem Morza Czarnego (brak takiego kanału w Polsce). W Polsce oba główne dorzecza - Wisły i Odry - należą do **tego samego zlewiska Morza Bałtyckiego**, więc opis 2 nie pasuje do Kanału Bydgoskiego.\n- **Opis 3** (\"łączy dwa dorzecza o najwyższej powierzchni zlewni\") → pasuje do Kanału Bydgoskiego:\n- Dorzecze **Wisły**: ~194 000 km² → **największe** w Polsce.\n- Dorzecze **Odry**: ~118 000 km² → **drugie największe** w Polsce.\n- Kanał Bydgoski (Brda-Noteć) łączy właśnie te dwa dorzecza.\n\n**Wniosek:** Kanał Bydgoski + opis 3 → odpowiedź **B3** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 13.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczono odpowiedź **B3** (Kanał Bydgoski + łączy dwa dorzecza o najwyższej powierzchni zlewni).\n> - **0 pkt** - każda inna kombinacja (B1, B2, A3, C3 itd.) lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Uwaga:** Wymagane jest zaznaczenie OBU części - literowej (B) i numerycznej (3). Sama litera B lub samo 3 nie wystarczą.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Kluczowa jest wiedza z **hydrologii i geografii regionalnej Polski**:\n\n> 🌊 **Dorzecza Polski według powierzchni zlewni:**\n> 1. **Wisła** - ok. 194 000 km² (54% powierzchni Polski)\n> 2. **Odra** - ok. 118 000 km² (33% powierzchni Polski)\n> 3. Pozostałe: Niemen, Łeba, Pregołą i inne - łącznie ok. 13%\n\n> 🏗️ **Kanał Bydgoski** - wybudowany 1773-1774, długość ok. 25 km. Łączy Brdę (dopływ Wisły) z Notecią (dopływ Warty → Odry). Pierwsza nowożytna droga wodna w Polsce, kluczowy element historycznego szlaku wschód-zachód.\n\n> 🚢 **Kanał Elbląski** (dla porównania) - wybudowany 1848-1872, przebieg z Iławy do Elbląga, długość ok. 82 km. Przebiega przez jezioro Drużno (deltowe) i pokonuje 100 m różnicy poziomów za pomocą 5 pochylni (inklinatorów). Unikat inżynieryjny w skali Europy.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A1** | Kanał Obry, przez jezioro deltowe i morenę | Kanał Obry przepływa przez Pojezierze Lubuskie i dolinę Obry (rejon Wolsztyna), nie przez jezioro deltowe ani pochylnie - to cecha Kanału Elbląskiego |\n| **A3** | Kanał Obry, łączy dwa największe dorzecza | Kanał Obry przepływa w całości w obrębie **dorzecza Odry** (Obra → Warta → Odra), nie łączy dorzecza Wisły z Odrą |\n| **C1** | Kanał Elbląski, przez jezioro deltowe i morenę | Opis 1 DOBRZE opisuje Kanał Elbląski, ale pytanie dotyczy kanału X z mapy - jeśli na mapie jest zaznaczony Kanał Bydgoski, C1 jest odpowiedzią na inne zadanie |\n| **B2** | Kanał Bydgoski łączy dwa zlewiska wododziałem I rzędu | Błąd: Wisła i Odra należą do **tego samego zlewiska Morza Bałtyckiego**. Wododział I rzędu oddziela zlewiska oceanów/mórz, a nie dorzecza tej samej rzeki głównej |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie mylić **dorzecza** (zlewni konkretnej rzeki, np. Wisły) z **zlewiskiem** (obszarem odpływu do danego morza/oceanu, np. zlewisko Bałtyku). Wisła i Odra należą do **tego samego zlewiska** (Bałtyk), ale do **różnych dorzeczy**. Dlatego opis 2 (\"wododział I rzędu\") nie pasuje do Kanału Bydgoskiego.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Kanał Elbląski i opis 1 to klasyczna \"inna para\" - uczniowie często pamiętają efektowne pochylnie Kanału Elbląskiego i piszą C1, zapominając sprawdzić lokalizację kanału X na mapie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Przy zadaniach z mapą zawsze najpierw **zlokalizuj obiekt geograficznie** (przez jakiej miejscowości/rzeki przebiega), a potem dobierz opis - nie na odwrót. Wiedza o Kanale Bydgoskim (Bydgoszcz + Brda + Noteć) jednoznacznie wskazuje na B3.","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 13.2. (0-1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jedną z odpowiedzi 1-3.
Kanał oznaczony na mapie literą X, to
A.
kanał Obry,
który
1.
przebiega przez jezioro deltowe i wzniesienia
morenowe.
B.
Kanał Bydgoski,
2.
służy głównie celom melioracyjno-irygacyjnym.
C.
Kanał Elbląski,
3.
łączy dwa dorzecza o największej powierzchni
w Polsce.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
11.2.
12.
13.1.
13.2.
Maks. liczba pkt
1
2
1
1
Uzyskana liczba pkt
EGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 13.2. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
1.3) Zdający opisuje cechy środowiska
przyrodniczego […] [i] gospodarczego […]
na podstawie map […].
10.8) Zdający przedstawia dominanty
środowiska krain geograficznych Polski […].
III etap edukacyjny
1.7) Zdający lokalizuje na mapach […]
najważniejsze obiekty geograficzne […]
w Polsce […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawna odpowiedź.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Poprawna odpowiedź
B3
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

B3 - Kanał Bydgoski, który łączy dwa dorzecza o najwyższej powierzchni zlewni.

\n

Kanał X na mapie to Kanał Bydgoski, łączący dorzecze Wisły (poprzez rzekę Brdę) z dorzeczem Odry (poprzez Noteć → Wartę). Wisła i Odra mają w Polsce odpowiednio największą i drugą co do wielkości powierzchnię zlewni.

\n

Sposób 1 - identyfikacja kanału przez lokalizację na mapie

\n
  1. Kanał Bydgoski jest widoczny na mapie jako szlak wodny biegnący przez Bydgoszcz, łącząc rzekę Brdę (dopływ Wisły) z rzeką Noteć (dopływ Warty → Odry).
  2. Jego przebieg na mapie przebiega przez centralną część Pojezierza Pomorskiego, w rejonie Bydgoszczy - to charakterystyczna lokalizacja pozwalająca go jednoznacznie zidentyfikować.
  3. Kanał nie przebiega przez żadne jezioro deltowe ani pochylnie (te cechy należą do Kanału Elbląskiego), nie jest też zlokalizowany w dolinie Obry.
\n

Wniosek: Kanał X = Kanał Bydgoski → odpowiedź B.

\n

Sposób 2 - dobór opisu numerycznego przez analizę zlewni

\n

Po wyborze B (Kanał Bydgoski), dopasowujemy opis 1-3:

\n\n

Wniosek: Kanał Bydgoski + opis 3 → odpowiedź B3 ✓

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 13.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - zaznaczono odpowiedź B3 (Kanał Bydgoski + łączy dwa dorzecza o najwyższej powierzchni zlewni).
- 0 pkt - każda inna kombinacja (B1, B2, A3, C3 itd.) lub brak odpowiedzi.

Uwaga: Wymagane jest zaznaczenie OBU części - literowej (B) i numerycznej (3). Sama litera B lub samo 3 nie wystarczą.
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Kluczowa jest wiedza z hydrologii i geografii regionalnej Polski:

\n
🌊 Dorzecza Polski według powierzchni zlewni:
1. Wisła - ok. 194 000 km² (54% powierzchni Polski)
2. Odra - ok. 118 000 km² (33% powierzchni Polski)
3. Pozostałe: Niemen, Łeba, Pregołą i inne - łącznie ok. 13%
\n
🏗️ Kanał Bydgoski - wybudowany 1773-1774, długość ok. 25 km. Łączy Brdę (dopływ Wisły) z Notecią (dopływ Warty → Odry). Pierwsza nowożytna droga wodna w Polsce, kluczowy element historycznego szlaku wschód-zachód.
\n
🚢 Kanał Elbląski (dla porównania) - wybudowany 1848-1872, przebieg z Iławy do Elbląga, długość ok. 82 km. Przebiega przez jezioro Drużno (deltowe) i pokonuje 100 m różnicy poziomów za pomocą 5 pochylni (inklinatorów). Unikat inżynieryjny w skali Europy.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A1 | Kanał Obry, przez jezioro deltowe i morenę | Kanał Obry przepływa przez Pojezierze Lubuskie i dolinę Obry (rejon Wolsztyna), nie przez jezioro deltowe ani pochylnie - to cecha Kanału Elbląskiego |
| A3 | Kanał Obry, łączy dwa największe dorzecza | Kanał Obry przepływa w całości w obrębie dorzecza Odry (Obra → Warta → Odra), nie łączy dorzecza Wisły z Odrą |
| C1 | Kanał Elbląski, przez jezioro deltowe i morenę | Opis 1 DOBRZE opisuje Kanał Elbląski, ale pytanie dotyczy kanału X z mapy - jeśli na mapie jest zaznaczony Kanał Bydgoski, C1 jest odpowiedzią na inne zadanie |
| B2 | Kanał Bydgoski łączy dwa zlewiska wododziałem I rzędu | Błąd: Wisła i Odra należą do tego samego zlewiska Morza Bałtyckiego. Wododział I rzędu oddziela zlewiska oceanów/mórz, a nie dorzecza tej samej rzeki głównej |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1: Nie mylić dorzecza (zlewni konkretnej rzeki, np. Wisły) z zlewiskiem (obszarem odpływu do danego morza/oceanu, np. zlewisko Bałtyku). Wisła i Odra należą do tego samego zlewiska (Bałtyk), ale do różnych dorzeczy. Dlatego opis 2 ("wododział I rzędu") nie pasuje do Kanału Bydgoskiego.
\n
⚠️ Uwaga 2: Kanał Elbląski i opis 1 to klasyczna "inna para" - uczniowie często pamiętają efektowne pochylnie Kanału Elbląskiego i piszą C1, zapominając sprawdzić lokalizację kanału X na mapie.
\n
⚠️ Uwaga 3: Przy zadaniach z mapą zawsze najpierw zlokalizuj obiekt geograficznie (przez jakiej miejscowości/rzeki przebiega), a potem dobierz opis - nie na odwrót. Wiedza o Kanale Bydgoskim (Bydgoszcz + Brda + Noteć) jednoznacznie wskazuje na B3.
"}]}