{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nDzierżno Duże i Dzierżno Małe charakteryzują się podobnymi wartościami głębokości\nśredniej i głębokości maksymalnej.\nPodaj dwie inne wspólne cechy hydrologiczne jezior Dzierżno Duże i Dzierżno Małe.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego i społeczno-\n-gospodarczego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne cechy hydrologiczne.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Są zasilane rzekami (Dzierżno Duże - Kłodnicą, a Dzierżno Małe - Dramą).\n- Każde z nich ma połączenie z Kanałem Gliwickim.\n- Są jeziorami przepływowymi.\n- Oba zbiorniki są sztuczne.\n- Charakteryzują się wysokim zanieczyszczeniem wody (z powodu położenia w regionie\no wysokim stopniu urbanizacji i industrializacji).\n- Charakteryzują się występowaniem procesu eutrofizacji.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Oba jeziora są **sztucznymi zbiornikami wodnymi** (zbiorniki retencyjne).\n2. Oba są **jeziorami przepływowymi** - zasilane rzekami i połączone z Kanałem Gliwickim.\n\n*(Każda para cech z listy akceptowanych przez CKE jest równoprawna - patrz schemat oceniania.)*\n\n## Sposób 1 - analiza mapy i wiedzy o regionie górnośląskim\n\nZ mapy z arkusza (barwny załącznik) oraz wiedzy o Górnym Śląsku odczytujemy:\n\n1. **Sztuczność zbiorników**: Dzierżno Duże i Dzierżno Małe to **nie jeziora naturalne**, lecz sztuczne zbiorniki retencyjne - powstały przez spiętrzenie rzek. Cecha hydrologiczna: **brak naturalnej genezy** (w odróżnieniu od jezior polodowcowych czy krasowych).\n\n2. **Charakter przepływowy**: Do każdego z jezior **wpływa rzeka** (Kłodnica do Dzierżna Dużego, Drama do Dzierżna Małego) i oba mają **odpływ do Kanału Gliwickiego** - zbiorniki nie są zamknięte (stojące), lecz przepływowe.\n\n3. **Jakość wody**: Leżą w **silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym regionie GOP** (Górnośląski Okręg Przemysłowy) → **wysokie zanieczyszczenie wód** + postępująca **eutrofizacja** (nadmiar biogenów ze ścieków i spływów rolniczych/miejskich).\n\n**Wniosek:** Dwie cechy, które można podać jako odpowiedź, to np.:\n> 1. Są jeziorami przepływowymi.\n> 2. Oba zbiorniki są sztuczne.\n\nlub alternatywnie:\n> 1. Każde z nich ma połączenie z Kanałem Gliwickim.\n> 2. Charakteryzują się wysokim zanieczyszczeniem wody.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację\n\nSprawdzamy, czy podane cechy naprawdę są **hydrologiczne** (nie geomorfologiczne, klimatyczne ani gospodarcze):\n\n- ✅ „Zbiornik sztuczny\" → cecha hydrologiczna (geneza hydrologiczna = spiętrzenie)\n- ✅ „Przepływowe\" → cecha hydrologiczna (typ zasilania i odpływu wody)\n- ✅ „Połączenie z Kanałem Gliwickim\" → cecha hydrologiczna (sieć wodna)\n- ✅ „Wysokie zanieczyszczenie wody\" → cecha hydrologiczna (stan wód)\n- ✅ „Eutrofizacja\" → cecha hydrologiczna (trofizm zbiornika)\n- ❌ „Leżą na Górnym Śląsku\" → to cecha geograficzno-administracyjna, NIE hydrologiczna\n- ❌ „Mają podobną głębokość\" → wykluczone treścią zadania (podano już w informacji wstępnej)\n\nKażda z cech z listy CKE jest hydrologicznie uzasadniona. Wystarczy podać dwie dowolne spośród nich.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2, max 1 pkt):**\n>\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch poprawnych cech hydrologicznych** wspólnych dla obu jezior.\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednej cechy, cech niehydrologicznych, cech niezgodnych z danymi, lub powtórzenie informacji z polecenia (głębokość).\n>\n> **Akceptowane warianty (każda para wystarcza):**\n> - Są zasilane rzekami (Dzierżno Duże - Kłodnicą, Dzierżno Małe - Dramą).\n> - Każde z nich ma połączenie z Kanałem Gliwickim.\n> - Są jeziorami przepływowymi.\n> - Oba zbiorniki są sztuczne.\n> - Charakteryzują się wysokim zanieczyszczeniem wody (z powodu położenia w regionie silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym).\n> - Charakteryzują się występowaniem procesu eutrofizacji.\n>\n> **Uwaga CKE:** Odpowiedź musi dotyczyć cech **hydrologicznych** - cechy krajobrazowe, administracyjne czy gospodarcze nie są akceptowane. Wszystkie podane punkty muszą być poprawne (za 1 poprawną + 1 błędną → 0 pkt).\n\n## Wzory i referencje (jeśli używane)\n\nW tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z hydrologii i geografii regionalnej Polski.\n\n> 🌊 **Jeziora przepływowe vs. stojące**: Jezioro przepływowe ma zarówno dopływ, jak i odpływ wody - jest elementem sieci rzecznej. Jezioro stojące (dystroficzne, śródleśne) takiego połączenia nie ma. Dzierżno Duże i Małe - z uwagi na połączenie z Kanałem Gliwickim i zasilanie rzekami - klasyfikujemy jako **przepływowe**.\n\n> 🏭 **Eutrofizacja**: Proces wzbogacania wód w biogeny (azot N, fosfor P) ze ścieków komunalnych, przemysłowych i spływów rolniczych → masowy rozwój glonów i sinic → spadek zawartości tlenu w wodzie → degradacja ekosystemu. Typowe dla zbiorników w zurbanizowanych regionach przemysłowych.\n\n> 🗺️ **Kanał Gliwicki**: Sztuczna droga wodna na Górnym Śląsku, łącząca Gliwice z Odrą. Dzierżno Duże i Dzierżno Małe pełnią funkcję zbiorników wyrównawczych dla Kanału Gliwickiego - to kluczowa wspólna cecha hydrologiczna obu jezior.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nTo zadanie otwarte (nie ABCD), więc poniżej omówiono typowe błędne odpowiedzi uczniów:\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego nie jest akceptowana |\n| „Leżą na Górnym Śląsku\" | To cecha geograficzno-administracyjna, nie hydrologiczna |\n| „Mają podobną głębokość\" | Podane już w informacji wstępnej zadania - nie można tego powtarzać |\n| „Są małe powierzchniowo\" | Niekoniecznie prawda (Dzierżno Duże ma ok. 560 ha) + nie jest to cecha hydrologiczna |\n| „Leżą w dolinie rzeki\" | To cecha geomorfologiczna, nie hydrologiczna |\n| „Są popularne rekreacyjnie\" | To cecha funkcjonalna / gospodarcza |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Klucz CKE wymaga **dokładnie dwóch** poprawnych cech - jeśli napiszesz trzy, ale jedna jest błędna, możesz dostać 0 pkt. Pisz tylko tyle, ile pytanie wymaga.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** „Hydrologiczne\" ≠ „związane z wodą w ogóle\". Cecha hydrologiczna dotyczy **stosunków wodnych**: zasilania, odpływu, jakości wody, trofizmu, genezy zbiornika. Nie pisz o rekreacji, przemyśle czy lokalizacji administracyjnej.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Nie powtarzaj informacji z treści zadania (głębokości) - to automatycznie 0 pkt za tę pozycję. Zawsze czytaj uważnie, co zadanie „już podało\" jako dane.","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2. (0-1)
Dzierżno Duże i Dzierżno Małe charakteryzują się podobnymi wartościami głębokości
średniej i głębokości maksymalnej.
Podaj dwie inne wspólne cechy hydrologiczne jezior Dzierżno Duże i Dzierżno Małe.
1
2

","answer_text_html":"

Zadanie 2. (0-1)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy
środowiska przyrodniczego i społeczno-
-gospodarczego […].
Zasady oceniania
1 pkt - dwie poprawne cechy hydrologiczne.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Przykładowe odpowiedzi

\n\n

o wysokim stopniu urbanizacji i industrializacji).

\n","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n
  1. Oba jeziora są sztucznymi zbiornikami wodnymi (zbiorniki retencyjne).
  2. Oba są jeziorami przepływowymi - zasilane rzekami i połączone z Kanałem Gliwickim.
\n

(Każda para cech z listy akceptowanych przez CKE jest równoprawna - patrz schemat oceniania.)

\n

Sposób 1 - analiza mapy i wiedzy o regionie górnośląskim

\n

Z mapy z arkusza (barwny załącznik) oraz wiedzy o Górnym Śląsku odczytujemy:

\n
  1. Sztuczność zbiorników: Dzierżno Duże i Dzierżno Małe to nie jeziora naturalne, lecz sztuczne zbiorniki retencyjne - powstały przez spiętrzenie rzek. Cecha hydrologiczna: brak naturalnej genezy (w odróżnieniu od jezior polodowcowych czy krasowych).
\n
  1. Charakter przepływowy: Do każdego z jezior wpływa rzeka (Kłodnica do Dzierżna Dużego, Drama do Dzierżna Małego) i oba mają odpływ do Kanału Gliwickiego - zbiorniki nie są zamknięte (stojące), lecz przepływowe.
\n
  1. Jakość wody: Leżą w silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym regionie GOP (Górnośląski Okręg Przemysłowy) → wysokie zanieczyszczenie wód + postępująca eutrofizacja (nadmiar biogenów ze ścieków i spływów rolniczych/miejskich).
\n

Wniosek: Dwie cechy, które można podać jako odpowiedź, to np.:

\n
1. Są jeziorami przepływowymi.
2. Oba zbiorniki są sztuczne.
\n

lub alternatywnie:

\n
1. Każde z nich ma połączenie z Kanałem Gliwickim.
2. Charakteryzują się wysokim zanieczyszczeniem wody.
\n

Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację

\n

Sprawdzamy, czy podane cechy naprawdę są hydrologiczne (nie geomorfologiczne, klimatyczne ani gospodarcze):

\n\n

Każda z cech z listy CKE jest hydrologicznie uzasadniona. Wystarczy podać dwie dowolne spośród nich.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2, max 1 pkt):

- 1 pkt - za podanie dwóch poprawnych cech hydrologicznych wspólnych dla obu jezior.
- 0 pkt - za podanie tylko jednej cechy, cech niehydrologicznych, cech niezgodnych z danymi, lub powtórzenie informacji z polecenia (głębokość).

Akceptowane warianty (każda para wystarcza):
- Są zasilane rzekami (Dzierżno Duże - Kłodnicą, Dzierżno Małe - Dramą).
- Każde z nich ma połączenie z Kanałem Gliwickim.
- Są jeziorami przepływowymi.
- Oba zbiorniki są sztuczne.
- Charakteryzują się wysokim zanieczyszczeniem wody (z powodu położenia w regionie silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym).
- Charakteryzują się występowaniem procesu eutrofizacji.

Uwaga CKE: Odpowiedź musi dotyczyć cech hydrologicznych - cechy krajobrazowe, administracyjne czy gospodarcze nie są akceptowane. Wszystkie podane punkty muszą być poprawne (za 1 poprawną + 1 błędną → 0 pkt).
\n

Wzory i referencje (jeśli używane)

\n

W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wystarczy wiedza z hydrologii i geografii regionalnej Polski.

\n
🌊 Jeziora przepływowe vs. stojące: Jezioro przepływowe ma zarówno dopływ, jak i odpływ wody - jest elementem sieci rzecznej. Jezioro stojące (dystroficzne, śródleśne) takiego połączenia nie ma. Dzierżno Duże i Małe - z uwagi na połączenie z Kanałem Gliwickim i zasilanie rzekami - klasyfikujemy jako przepływowe.
\n
🏭 Eutrofizacja: Proces wzbogacania wód w biogeny (azot N, fosfor P) ze ścieków komunalnych, przemysłowych i spływów rolniczych → masowy rozwój glonów i sinic → spadek zawartości tlenu w wodzie → degradacja ekosystemu. Typowe dla zbiorników w zurbanizowanych regionach przemysłowych.
\n
🗺️ Kanał Gliwicki: Sztuczna droga wodna na Górnym Śląsku, łącząca Gliwice z Odrą. Dzierżno Duże i Dzierżno Małe pełnią funkcję zbiorników wyrównawczych dla Kanału Gliwickiego - to kluczowa wspólna cecha hydrologiczna obu jezior.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

To zadanie otwarte (nie ABCD), więc poniżej omówiono typowe błędne odpowiedzi uczniów:

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego nie jest akceptowana |
| „Leżą na Górnym Śląsku" | To cecha geograficzno-administracyjna, nie hydrologiczna |
| „Mają podobną głębokość" | Podane już w informacji wstępnej zadania - nie można tego powtarzać |
| „Są małe powierzchniowo" | Niekoniecznie prawda (Dzierżno Duże ma ok. 560 ha) + nie jest to cecha hydrologiczna |
| „Leżą w dolinie rzeki" | To cecha geomorfologiczna, nie hydrologiczna |
| „Są popularne rekreacyjnie" | To cecha funkcjonalna / gospodarcza |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1: Klucz CKE wymaga dokładnie dwóch poprawnych cech - jeśli napiszesz trzy, ale jedna jest błędna, możesz dostać 0 pkt. Pisz tylko tyle, ile pytanie wymaga.
\n
⚠️ Uwaga 2: „Hydrologiczne" ≠ „związane z wodą w ogóle". Cecha hydrologiczna dotyczy stosunków wodnych: zasilania, odpływu, jakości wody, trofizmu, genezy zbiornika. Nie pisz o rekreacji, przemyśle czy lokalizacji administracyjnej.
\n
⚠️ Uwaga 3: Nie powtarzaj informacji z treści zadania (głębokości) - to automatycznie 0 pkt za tę pozycję. Zawsze czytaj uważnie, co zadanie „już podało" jako dane.
"}]}