{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/30.2","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"30.2","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nPodaj dwie przyczyny przedstawionego w tabeli udziału towarów rolno-spożywczych\nw eksporcie Japonii.\n1\n2\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n29.\n30.1.\n30.2.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nEGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne przyczyny.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Wysoka górzystość terenu.\n- Wysoka lesistość terenu.\n- Duża liczba ludności.\n- Produkcja żywności na rynek wewnętrzny.\n- Stosunkowo niski udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nUdział towarów rolno-spożywczych w eksporcie Japonii jest **bardzo niski**. Dwie główne przyczyny:\n\n1. **Wysoka górzystość i lesistość terenu** - ogranicza powierzchnię użytków rolnych.\n2. **Duża liczba ludności** - żywność produkowana jest na rynek wewnętrzny i jest niemal w całości konsumowana w kraju.\n\n## Sposób 1 - Analiza czynników podaży i popytu na żywność\n\n**Co odczytujemy z kontekstu zadania:** Tabela w arkuszu pokazuje strukturę eksportu Japonii - udział towarów rolno-spożywczych jest znikomy (Japonia eksportuje głównie samochody, elektronikę, maszyny). Pytanie brzmi: *dlaczego żywność nie trafia na eksport?*\n\nRozumowanie:\n\n**Strona podaży - mało żywności do wyeksportowania:**\n\n- Japonia to kraj **wybitnie górzysty** - ponad 70% powierzchni stanowią góry i wzgórza. Równiny (np. nizina Kantō) zajmują bardzo mały odsetek terytorium.\n- Duża część powierzchni to **lasy** (lesistość ~67% - jedna z wyższych na świecie wśród krajów uprzemysłowionych).\n- W efekcie **udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi jest niski** (ok. 12% powierzchni kraju - wobec np. 50% w Polsce).\n- Mała powierzchnia uprawna → niska bezwzględna produkcja rolna przy licznym społeczeństwie.\n\n**Strona popytu - żywność jest potrzebna na miejscu:**\n\n- Japonia liczy ok. **125 mln mieszkańców** skupionych na wąskim pasie wybrzeży i kotlin.\n- Gęstość zaludnienia na terenach uprawnych jest bardzo wysoka → cała produkowana żywność trafia na **rynek wewnętrzny**.\n- Japonia jest wręcz **importerem netto żywności** (zwłaszcza pszenicy, soi, kukurydzy z USA i Australii) - tzn. nie tylko nie eksportuje, ale musi dokupować żywność za granicą.\n\n**Wynik:** Zbyt mała produkcja rolna + ogromne zapotrzebowanie wewnętrzne = brak nadwyżek eksportowych → niski udział towarów rolno-spożywczych w eksporcie.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja przez porównanie z innymi krajami\n\nDla upewnienia się, że rozumowanie jest właściwe, porównajmy Japonię z krajem o wysokim udziale żywności w eksporcie:\n\n| Cecha | Japonia | Holandia / Dania |\n| Rzeźba terenu | Górzysta (>70% gór) | Nizinna, równinna |\n| Lesistość | ~67% | Niska |\n| Udział użytków rolnych | ~12% | ~50-60% |\n| Liczba ludności | 125 mln | 5-17 mln |\n| Eksport rolny | Niski | Bardzo wysoki |\n\nKontrast jest oczywisty: kraje z płaskim terenem, niską lesistością, niewielką populacją i dużą powierzchnią rolną (Holandia, Dania, Polska) eksportują żywność masowo. Japonia ma odwrotne uwarunkowania.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 30.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch** poprawnych przyczyn niskiego udziału towarów rolno-spożywczych w eksporcie Japonii.\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednej przyczyny, odpowiedź ogólnikową lub błędną.\n>\n> **Akceptowane odpowiedzi (przykłady z klucza CKE):**\n> - Wysoka górzystość terenu.\n> - Wysoka lesistość terenu.\n> - Duża liczba ludności.\n> - Produkcja żywności na rynek wewnętrzny.\n> - Stosunkowo niski udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi.\n\n**Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt:** Dwie konkretne przyczyny. Wystarczą krótkie, rzeczowe zdania - klucz CKE nie wymaga rozbudowanego uzasadnienia. Ważne, żeby przyczyna była logicznie powiązana z niskim udziałem żywności w eksporcie, a nie np. z niskim udziałem rolnictwa w PKB w sensie ogólnym.\n\n## Wzory i referencje (jeśli używane)\n\nW tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii regionalnej (Azja Wschodnia) i geografii rolnictwa.\n\n> 🌍 **Japonia - fakty geograficzne kluczowe dla zadania:**\n> - Powierzchnia: ok. 377 000 km², z czego góry i wzgórza - ok. 70%.\n> - Lesistość: ok. 67% (jedna z najwyższych wśród krajów OECD).\n> - Użytki rolne: ok. 12% powierzchni (głównie nizina Kantō, wybrzeża).\n> - Ludność: ok. 125 mln - jeden z najbardziej zaludnionych krajów świata.\n> - Japonia importuje ok. 60% spożywanej żywności (w przeliczeniu kalorycznym).\n\n> 🌾 **Intensywność rolnictwa:** Japonia prowadzi rolnictwo intensywne (wysoka mechanizacja, nawożenie, terrasy ryżowe na zboczach), ale mimo to jest importerem netto żywności - skala produkcji nie starcza dla tak dużej populacji na tak ograniczonej przestrzeni.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nZadanie jest otwarte, ale uczniowie często piszą błędne lub niepełne uzasadnienia:\n\n| Błędna/niepełna odpowiedź | Dlaczego nie jest akceptowana |\n| „Japonia jest krajem wysoko rozwiniętym\" | Ogólnik - nie wyjaśnia przyczyny niskiego udziału rolno-spożywczego w eksporcie. |\n| „W Japonii rolnictwo jest mało wydajne\" | Niezgodne z prawdą - rolnictwo japońskie jest **bardzo intensywne i wydajne**; problem to brak ziemi, nie niska produktywność. |\n| „Japończycy nie jedzą dużo żywności\" | Nieprawda i nielogiczne - Japonia ma 125 mln mieszkańców z dużym zapotrzebowaniem na żywność. |\n| „Japonia skupia się na przemyśle\" | To skutek, nie przyczyna ograniczeń rolniczych; poza tym nie wyjaśnia bezpośrednio niskiego udziału żywności w eksporcie. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie pisz, że Japonia „nie produkuje żywności\" - produkuje (ryż, ryby, warzywa, owoce cytrusowe). Problem polega na tym, że produkcja nie wystarcza na eksport, bo jest pochłaniana przez ogromną populację wewnętrzną.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Klucz CKE wymaga **dwóch** przyczyn za 1 punkt - podanie tylko jednej (nawet idealnie sformułowanej) to 0 pkt. Nie zapomnij o drugiej!\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Górzystość i lesistość to dwie **odrębne** przyczyny - możesz podać obie i masz pewność punktu. Możesz też połączyć jedną przyrodniczą (górzystość / lesistość / mały udział użytków rolnych) z jedną demograficzno-ekonomiczną (duża liczba ludności / produkcja na rynek wewnętrzny).","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-30.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30.2. (0-1)<br>Podaj dwie przyczyny przedstawionego w tabeli udziału towarów rolno-spożywczych<br>w eksporcie Japonii.<br>1<br>2<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>29.<br>30.1.<br>30.2.<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>EGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 30.2. (0-1)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - dwie poprawne przyczyny.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>Wysoka górzystość terenu.</li><li>Wysoka lesistość terenu.</li><li>Duża liczba ludności.</li><li>Produkcja żywności na rynek wewnętrzny.</li><li>Stosunkowo niski udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi.</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Udział towarów rolno-spożywczych w eksporcie Japonii jest <strong>bardzo niski</strong>. Dwie główne przyczyny:</p>\n<ol><li><strong>Wysoka górzystość i lesistość terenu</strong> - ogranicza powierzchnię użytków rolnych.</li><li><strong>Duża liczba ludności</strong> - żywność produkowana jest na rynek wewnętrzny i jest niemal w całości konsumowana w kraju.</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - Analiza czynników podaży i popytu na żywność</h4>\n<p><strong>Co odczytujemy z kontekstu zadania:</strong> Tabela w arkuszu pokazuje strukturę eksportu Japonii - udział towarów rolno-spożywczych jest znikomy (Japonia eksportuje głównie samochody, elektronikę, maszyny). Pytanie brzmi: <em>dlaczego żywność nie trafia na eksport?</em></p>\n<p>Rozumowanie:</p>\n<p><strong>Strona podaży - mało żywności do wyeksportowania:</strong></p>\n<ul><li>Japonia to kraj <strong>wybitnie górzysty</strong> - ponad 70% powierzchni stanowią góry i wzgórza. Równiny (np. nizina Kantō) zajmują bardzo mały odsetek terytorium.</li><li>Duża część powierzchni to <strong>lasy</strong> (lesistość ~67% - jedna z wyższych na świecie wśród krajów uprzemysłowionych).</li><li>W efekcie <strong>udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi jest niski</strong> (ok. 12% powierzchni kraju - wobec np. 50% w Polsce).</li><li>Mała powierzchnia uprawna → niska bezwzględna produkcja rolna przy licznym społeczeństwie.</li></ul>\n<p><strong>Strona popytu - żywność jest potrzebna na miejscu:</strong></p>\n<ul><li>Japonia liczy ok. <strong>125 mln mieszkańców</strong> skupionych na wąskim pasie wybrzeży i kotlin.</li><li>Gęstość zaludnienia na terenach uprawnych jest bardzo wysoka → cała produkowana żywność trafia na <strong>rynek wewnętrzny</strong>.</li><li>Japonia jest wręcz <strong>importerem netto żywności</strong> (zwłaszcza pszenicy, soi, kukurydzy z USA i Australii) - tzn. nie tylko nie eksportuje, ale musi dokupować żywność za granicą.</li></ul>\n<p><strong>Wynik:</strong> Zbyt mała produkcja rolna + ogromne zapotrzebowanie wewnętrzne = brak nadwyżek eksportowych → niski udział towarów rolno-spożywczych w eksporcie.</p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez porównanie z innymi krajami</h4>\n<p>Dla upewnienia się, że rozumowanie jest właściwe, porównajmy Japonię z krajem o wysokim udziale żywności w eksporcie:</p>\n<p>| Cecha | Japonia | Holandia / Dania |<br>| Rzeźba terenu | Górzysta (&gt;70% gór) | Nizinna, równinna |<br>| Lesistość | ~67% | Niska |<br>| Udział użytków rolnych | ~12% | ~50-60% |<br>| Liczba ludności | 125 mln | 5-17 mln |<br>| Eksport rolny | Niski | Bardzo wysoki |</p>\n<p>Kontrast jest oczywisty: kraje z płaskim terenem, niską lesistością, niewielką populacją i dużą powierzchnią rolną (Holandia, Dania, Polska) eksportują żywność masowo. Japonia ma odwrotne uwarunkowania.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 30.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie <strong>dwóch</strong> poprawnych przyczyn niskiego udziału towarów rolno-spożywczych w eksporcie Japonii.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za podanie tylko jednej przyczyny, odpowiedź ogólnikową lub błędną.<br><br><strong>Akceptowane odpowiedzi (przykłady z klucza CKE):</strong><br>- Wysoka górzystość terenu.<br>- Wysoka lesistość terenu.<br>- Duża liczba ludności.<br>- Produkcja żywności na rynek wewnętrzny.<br>- Stosunkowo niski udział użytków rolnych w strukturze użytkowania ziemi.</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt:</strong> Dwie konkretne przyczyny. Wystarczą krótkie, rzeczowe zdania - klucz CKE nie wymaga rozbudowanego uzasadnienia. Ważne, żeby przyczyna była logicznie powiązana z niskim udziałem żywności w eksporcie, a nie np. z niskim udziałem rolnictwa w PKB w sensie ogólnym.</p>\n<h4>Wzory i referencje (jeśli używane)</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii regionalnej (Azja Wschodnia) i geografii rolnictwa.</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Japonia - fakty geograficzne kluczowe dla zadania:</strong><br>- Powierzchnia: ok. 377 000 km², z czego góry i wzgórza - ok. 70%.<br>- Lesistość: ok. 67% (jedna z najwyższych wśród krajów OECD).<br>- Użytki rolne: ok. 12% powierzchni (głównie nizina Kantō, wybrzeża).<br>- Ludność: ok. 125 mln - jeden z najbardziej zaludnionych krajów świata.<br>- Japonia importuje ok. 60% spożywanej żywności (w przeliczeniu kalorycznym).</blockquote>\n<blockquote>🌾 <strong>Intensywność rolnictwa:</strong> Japonia prowadzi rolnictwo intensywne (wysoka mechanizacja, nawożenie, terrasy ryżowe na zboczach), ale mimo to jest importerem netto żywności - skala produkcji nie starcza dla tak dużej populacji na tak ograniczonej przestrzeni.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>Zadanie jest otwarte, ale uczniowie często piszą błędne lub niepełne uzasadnienia:</p>\n<p>| Błędna/niepełna odpowiedź | Dlaczego nie jest akceptowana |<br>| „Japonia jest krajem wysoko rozwiniętym&quot; | Ogólnik - nie wyjaśnia przyczyny niskiego udziału rolno-spożywczego w eksporcie. |<br>| „W Japonii rolnictwo jest mało wydajne&quot; | Niezgodne z prawdą - rolnictwo japońskie jest <strong>bardzo intensywne i wydajne</strong>; problem to brak ziemi, nie niska produktywność. |<br>| „Japończycy nie jedzą dużo żywności&quot; | Nieprawda i nielogiczne - Japonia ma 125 mln mieszkańców z dużym zapotrzebowaniem na żywność. |<br>| „Japonia skupia się na przemyśle&quot; | To skutek, nie przyczyna ograniczeń rolniczych; poza tym nie wyjaśnia bezpośrednio niskiego udziału żywności w eksporcie. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nie pisz, że Japonia „nie produkuje żywności&quot; - produkuje (ryż, ryby, warzywa, owoce cytrusowe). Problem polega na tym, że produkcja nie wystarcza na eksport, bo jest pochłaniana przez ogromną populację wewnętrzną.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Klucz CKE wymaga <strong>dwóch</strong> przyczyn za 1 punkt - podanie tylko jednej (nawet idealnie sformułowanej) to 0 pkt. Nie zapomnij o drugiej!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Górzystość i lesistość to dwie <strong>odrębne</strong> przyczyny - możesz podać obie i masz pewność punktu. Możesz też połączyć jedną przyrodniczą (górzystość / lesistość / mały udział użytków rolnych) z jedną demograficzno-ekonomiczną (duża liczba ludności / produkcja na rynek wewnętrzny).</blockquote>"}]}