{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/31","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"31","points":2,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (0-2)\nW tabeli podano dla wybranych krajów strukturę zatrudnienia według sektorów gospodarki\noraz - wytwarzane w tych krajach - produkty przemysłowe lub rolnicze, charakterystyczne\ndla eksportu tych krajów w XXI wieku.\nUzupełnij tabelę. Przyporządkuj do struktury zatrudnienia właściwe kraje i grupy\nwytwarzanych produktów. Wpisz nazwy odpowiednich krajów i litery, którymi\noznaczono grupy produktów, wybrane spośród wymienionych poniżej.\nKraje:\nBrazylia, Grecja, Wielka Brytania.\nGrupy produktów:\nA. żyto, len, buraki cukrowe, produkty mleczne, ryby i owoce morza\nB. oliwki, pomidory, winogrona, pszenica, kukurydza, buraki cukrowe, tytoń\nC. ropa naftowa, produkty petrochemiczne, węgiel kamienny, nawozy sztuczne, cement\nD. ruda żelaza, drewno, stal, tekstylia i obuwie, ropa naftowa, pojazdy, produkty spożywcze\nNa podstawie: www.cia.gov; www.trade.gov.pl\nKraj\n(wpisz nazwę)\nStruktura zatrudnienia\nw % według sektorów\nProdukty eksportowane\n(w każdym pustym polu wpisz\nwłaściwą literę)\nI\nII\nIII\nprzemysłowe\nrolnicze\n12,6\n15,0\n72,4\nwyroby przemysłu\nspożywczego,\naluminium,\ntekstylia, produkty\nropopochodne\n9,4\n32,1\n58,5\nkawa, kakao,\nsoja, ryż,\nkukurydza,\npszenica, trzcina\ncukrowa,\nwołowina\nEGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 31. (0-2)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n9.13) Zdający analizuje […] strukturę\ntowarową eksportu i importu w wybranych\npaństwach.\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n9.13) Zdający analizuje […] strukturę\ntowarową eksportu i importu w wybranych\npaństwach.\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[…] życia i gospodarki człowieka […].\nIV etap edukacyjny\n8.6) Zdający wyjaśnia zróżnicowanie\nstruktury zatrudnienia w wybranych\npaństwach i jej związek z poziomem\nrozwoju państwa.\n9.6) Zdający analizuje […] strukturę\ntowarową eksportu […] w wybranych\npaństwach.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza w tabeli\nalbo\n- poprawne uzupełnienie kolumny z nazwami krajów.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPoprawne odpowiedzi\nGrecja B\nBrazylia D","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Kraj | Sektor I (%) | Sektor II (%) | Sektor III (%) | Produkty przemysłowe | Produkty rolnicze |\n| **Grecja** | 12,6 | 15,0 | 72,4 | wyroby przemysłu spożywczego, aluminium, pojazdy, produkty ropopochodne | **B** |\n| **Brazylia** | 9,4 | 32,1 | 58,5 | **D** | kawa, kakao, soja, ryż, kukurydza, pszenica, trzcina cukrowa, wołowina |\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zatrudnienia + eksportu rolniczego\n\n**Krok 1 - identyfikacja wiersza 1 (12,6 - 15,0 - 72,4):**\n\nSektor III = **72,4%** → dominacja usług. Sektor I = 12,6% (rolnictwo istotne), sektor II = 15% (słaby przemysł). Taki profil pasuje do kraju śródziemnomorskiego, gdzie **turystyka i żegluga handlowa** napędzają gospodarkę, a rolnictwo opiera się na uprawach śródziemnomorskich. To **Grecja**.\n\nEksport przemysłowy jest już podany (aluminium, produkty ropopochodne - Grecja posiada rafinerie i hutę w Aspropyrgu). Brakuje litery dla produktów **rolniczych**.\n\nSprawdzamy grupy:\n- **B** = oliwki, pomidory, winogrona, pszenica, kukurydza, buraki cukrowe, tytoń → **typowe produkty rolnicze Grecji** (kraj należy do czołowych producentów oliwek i tytoniu w UE). ✅\n- A → produkty mleczne, ryby, żyto, len - profil skandynawski/bałtycki, nie śródziemnomorski. ❌\n\n**Wiersz 1: Grecja, rolnicze = B.**\n\n**Krok 2 - identyfikacja wiersza 2 (9,4 - 32,1 - 58,5):**\n\nSektor I = 9,4%, Sektor II = **32,1%** → rozwinięty przemysł. Sektor III = 58,5% (usługi dominują, ale przemysł wyraźnie silniejszy niż w wierszu 1). Eksport rolniczy jest już podany: kawa, kakao, soja, trzcina cukrowa, wołowina → to kraje tropikalne Ameryki Łacińskiej lub Afryki.\n\nBrazylia jest **czwartym eksporterem samochodów na świecie** (Embraer - samoloty, Petrobras - ropa), ma wielki przemysł wydobywczy (ruda żelaza - kraj produkuje ok. 15% globalnej rudy). To **Brazylia**.\n\nBrakuje litery dla produktów **przemysłowych**:\n- **D** = ruda żelaza, drewno, stal, kawa, tekstylia-obuwie, ropa naftowa, pojazdy, produkty spożywcze. → Pasuje idealnie: ruda żelaza (Minas Gerais), ropa (Petrobras), pojazdy (São Paulo - centrum motoryzacyjne), produkty spożywcze (przetwórstwo). ✅\n- C → ropa naftowa, węgiel kamienny, nawozy, cement - profil rosyjski lub bliski wschodni; Brazylia NIE eksportuje węgla kamiennego (sama go importuje). ❌\n\n**Wiersz 2: Brazylia, przemysłowe = D.**\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (Wielka Brytania)\n\nTrzeci kraj do wyboru to **Wielka Brytania**. Sprawdzamy, dlaczego NIE pasuje do żadnego wiersza:\n\n- Wielka Brytania ma sektor III ≈ 80%, sektor I < 2% (bardzo niski udział rolnictwa) → żaden z wierszy NIE ma tak niskiego sektora I.\n- Eksport rolniczy Wielkiej Brytanii NIE obejmuje kawy, kakao, trzciny cukrowej (klimat umiarkowany morski - Cfb) ani oliwek i winogron (brak klimatu śródziemnomorskiego).\n\nWielka Brytania jest tu **dystraktor** - jej nazwa pojawia się w puli, ale żaden wiersz tabeli nie odpowiada jej profilowi. Potwierdzamy: oba wiersze to Grecja i Brazylia.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne uzupełnienie **obu wierszy** tabeli (kraj + litera produktów)\n> - **1 pkt** - poprawne uzupełnienie **jednego wiersza** albo poprawne uzupełnienie **tylko kolumny z nazwami krajów** (Grecja + Brazylia), bez liter\n> - **0 pkt** - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów\n>\n> **Poprawne odpowiedzi:**\n> - Wiersz 1: **Grecja**, produkty rolnicze = **B**\n> - Wiersz 2: **Brazylia**, produkty przemysłowe = **D**\n\n**Co MUSISZ napisać, żeby dostać 2 punkty:** w wierszu 1 - GRECJA i B (oba); w wierszu 2 - BRAZYLIA i D (oba). Sama nazwa kraju bez litery lub sama litera bez kraju = 1 pkt za kolumnę nazw / 0 pkt za niepełny wiersz.\n\n## Wzory i referencje\n\n> 🏭 **Struktura zatrudnienia (3 sektory Clarka)**:\n> - Sektor I = rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo\n> - Sektor II = przemysł, budownictwo\n> - Sektor III = usługi (handel, turystyka, transport, finanse)\n>\n> Krzywa Clarka: w miarę rozwoju gospodarczego zatrudnienie przesuwa się I → II → III. Dominacja sektora III (>60%) cechuje kraje wysoko rozwinięte oraz te, gdzie turystyka lub finanse zastępują słaby przemysł (jak Grecja).\n\n> 🌍 **Profile krajów:**\n> - **Grecja**: TFR ≈ 1,4, HDI > 0,88, turystyka i żegluga = ok. 30% PKB, produkcja aluminium (boksyty z Epiru), tytoń i oliwki = główne uprawy.\n> - **Brazylia**: największy eksporter rudy żelaza (Carajás, Vale S.A.), kawy (1. miejsce na świecie), soi (1. miejsce na świecie), trzecina cukrowa (bioetanol). Przemysł samochodowy (São Paulo), lotniczy (Embraer).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| Wielka Brytania w wierszu 1 | UK ma sektor I < 2%, nie 12,6%; nie eksportuje oliwek ani tytoniu |\n| Wielka Brytania w wierszu 2 | UK nie eksportuje kawy, kakao, trzciny cukrowej - klimat Cfb nie pozwala na te uprawy |\n| Litera A dla Grecji | A to profil bałtycki/skandynawski (żyto, len, ryby) - nie śródziemnomorski |\n| Litera C dla Brazylii | C zawiera węgiel kamienny - Brazylia jest importerem węgla, nie eksporterem; profil C bardziej rosyjski lub ukraiński |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1 - Wielka Brytania jako pułapka:** zadanie podaje 3 kraje, ale w tabeli są tylko 2 wiersze. Wielka Brytania to celowy dystraktror - sprawdź, że żaden wiersz do niej nie pasuje, zanim zaczniesz wpisywać.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2 - dwa pola do uzupełnienia w każdym wierszu:** w wierszu 1 brakuje nazwy kraju i litery grupy rolniczej; w wierszu 2 brakuje nazwy kraju i litery grupy przemysłowej. Wpisanie tylko kraju bez litery to strata punktu za wiersz.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3 - mylenie grup produktów:** grupa D zawiera zarówno produkty przemysłowe (stal, pojazdy, ropa) jak i rolnicze (kawa, drewno) - to typowy eksport kraju rozwijającego się z dużym przemysłem wydobywczym i przetworczym jednocześnie. Nie odrzucaj D dlatego, że widzisz w nim kawę - kawa w grupie D to eksport Brazylii ujęty w kolumnie \"przemysłowe\" (jako przetworzone produkty spożywcze i surowce kompleksowe).","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 31. (0-2)
W tabeli podano dla wybranych krajów strukturę zatrudnienia według sektorów gospodarki
oraz - wytwarzane w tych krajach - produkty przemysłowe lub rolnicze, charakterystyczne
dla eksportu tych krajów w XXI wieku.
Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do struktury zatrudnienia właściwe kraje i grupy
wytwarzanych produktów. Wpisz nazwy odpowiednich krajów i litery, którymi
oznaczono grupy produktów, wybrane spośród wymienionych poniżej.
Kraje:
Brazylia, Grecja, Wielka Brytania.
Grupy produktów:
A. żyto, len, buraki cukrowe, produkty mleczne, ryby i owoce morza
B. oliwki, pomidory, winogrona, pszenica, kukurydza, buraki cukrowe, tytoń
C. ropa naftowa, produkty petrochemiczne, węgiel kamienny, nawozy sztuczne, cement
D. ruda żelaza, drewno, stal, tekstylia i obuwie, ropa naftowa, pojazdy, produkty spożywcze
Na podstawie: www.cia.gov; www.trade.gov.pl
Kraj
(wpisz nazwę)
Struktura zatrudnienia
w % według sektorów
Produkty eksportowane
(w każdym pustym polu wpisz
właściwą literę)
I
II
III
przemysłowe
rolnicze
12,6
15,0
72,4
wyroby przemysłu
spożywczego,
aluminium,
tekstylia, produkty
ropopochodne
9,4
32,1
58,5
kawa, kakao,
soja, ryż,
kukurydza,
pszenica, trzcina
cukrowa,
wołowina
EGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 31. (0-2)
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
9.13) Zdający analizuje […] strukturę
towarową eksportu i importu w wybranych
państwach.
IV etap edukacyjny
IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz
prezentowanie informacji na podstawie
różnych źródeł informacji geograficznej […].
IV etap edukacyjny
9.13) Zdający analizuje […] strukturę
towarową eksportu i importu w wybranych
państwach.
IV etap edukacyjny
I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących
[…] życia i gospodarki człowieka […].
IV etap edukacyjny
8.6) Zdający wyjaśnia zróżnicowanie
struktury zatrudnienia w wybranych
państwach i jej związek z poziomem
rozwoju państwa.
9.6) Zdający analizuje […] strukturę
towarową eksportu […] w wybranych
państwach.
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy w tabeli.
1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza w tabeli
albo

\n\n

0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.
Poprawne odpowiedzi
Grecja B
Brazylia D

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Kraj | Sektor I (%) | Sektor II (%) | Sektor III (%) | Produkty przemysłowe | Produkty rolnicze |
| Grecja | 12,6 | 15,0 | 72,4 | wyroby przemysłu spożywczego, aluminium, pojazdy, produkty ropopochodne | B |
| Brazylia | 9,4 | 32,1 | 58,5 | D | kawa, kakao, soja, ryż, kukurydza, pszenica, trzcina cukrowa, wołowina |

\n

Sposób 1 - analiza struktury zatrudnienia + eksportu rolniczego

\n

Krok 1 - identyfikacja wiersza 1 (12,6 - 15,0 - 72,4):

\n

Sektor III = 72,4% → dominacja usług. Sektor I = 12,6% (rolnictwo istotne), sektor II = 15% (słaby przemysł). Taki profil pasuje do kraju śródziemnomorskiego, gdzie turystyka i żegluga handlowa napędzają gospodarkę, a rolnictwo opiera się na uprawach śródziemnomorskich. To Grecja.

\n

Eksport przemysłowy jest już podany (aluminium, produkty ropopochodne - Grecja posiada rafinerie i hutę w Aspropyrgu). Brakuje litery dla produktów rolniczych.

\n

Sprawdzamy grupy:

\n\n

Wiersz 1: Grecja, rolnicze = B.

\n

Krok 2 - identyfikacja wiersza 2 (9,4 - 32,1 - 58,5):

\n

Sektor I = 9,4%, Sektor II = 32,1% → rozwinięty przemysł. Sektor III = 58,5% (usługi dominują, ale przemysł wyraźnie silniejszy niż w wierszu 1). Eksport rolniczy jest już podany: kawa, kakao, soja, trzcina cukrowa, wołowina → to kraje tropikalne Ameryki Łacińskiej lub Afryki.

\n

Brazylia jest czwartym eksporterem samochodów na świecie (Embraer - samoloty, Petrobras - ropa), ma wielki przemysł wydobywczy (ruda żelaza - kraj produkuje ok. 15% globalnej rudy). To Brazylia.

\n

Brakuje litery dla produktów przemysłowych:

\n\n

Wiersz 2: Brazylia, przemysłowe = D.

\n

Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację (Wielka Brytania)

\n

Trzeci kraj do wyboru to Wielka Brytania. Sprawdzamy, dlaczego NIE pasuje do żadnego wiersza:

\n\n

Wielka Brytania jest tu dystraktor - jej nazwa pojawia się w puli, ale żaden wiersz tabeli nie odpowiada jej profilowi. Potwierdzamy: oba wiersze to Grecja i Brazylia.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31, max 2 pkt):
- 2 pkt - poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli (kraj + litera produktów)
- 1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza albo poprawne uzupełnienie tylko kolumny z nazwami krajów (Grecja + Brazylia), bez liter
- 0 pkt - odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów

Poprawne odpowiedzi:
- Wiersz 1: Grecja, produkty rolnicze = B
- Wiersz 2: Brazylia, produkty przemysłowe = D
\n

Co MUSISZ napisać, żeby dostać 2 punkty: w wierszu 1 - GRECJA i B (oba); w wierszu 2 - BRAZYLIA i D (oba). Sama nazwa kraju bez litery lub sama litera bez kraju = 1 pkt za kolumnę nazw / 0 pkt za niepełny wiersz.

\n

Wzory i referencje

\n
🏭 Struktura zatrudnienia (3 sektory Clarka):
- Sektor I = rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo
- Sektor II = przemysł, budownictwo
- Sektor III = usługi (handel, turystyka, transport, finanse)

Krzywa Clarka: w miarę rozwoju gospodarczego zatrudnienie przesuwa się I → II → III. Dominacja sektora III (>60%) cechuje kraje wysoko rozwinięte oraz te, gdzie turystyka lub finanse zastępują słaby przemysł (jak Grecja).
\n
🌍 Profile krajów:
- Grecja: TFR ≈ 1,4, HDI > 0,88, turystyka i żegluga = ok. 30% PKB, produkcja aluminium (boksyty z Epiru), tytoń i oliwki = główne uprawy.
- Brazylia: największy eksporter rudy żelaza (Carajás, Vale S.A.), kawy (1. miejsce na świecie), soi (1. miejsce na świecie), trzecina cukrowa (bioetanol). Przemysł samochodowy (São Paulo), lotniczy (Embraer).
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| Wielka Brytania w wierszu 1 | UK ma sektor I < 2%, nie 12,6%; nie eksportuje oliwek ani tytoniu |
| Wielka Brytania w wierszu 2 | UK nie eksportuje kawy, kakao, trzciny cukrowej - klimat Cfb nie pozwala na te uprawy |
| Litera A dla Grecji | A to profil bałtycki/skandynawski (żyto, len, ryby) - nie śródziemnomorski |
| Litera C dla Brazylii | C zawiera węgiel kamienny - Brazylia jest importerem węgla, nie eksporterem; profil C bardziej rosyjski lub ukraiński |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga 1 - Wielka Brytania jako pułapka: zadanie podaje 3 kraje, ale w tabeli są tylko 2 wiersze. Wielka Brytania to celowy dystraktror - sprawdź, że żaden wiersz do niej nie pasuje, zanim zaczniesz wpisywać.
\n
⚠️ Uwaga 2 - dwa pola do uzupełnienia w każdym wierszu: w wierszu 1 brakuje nazwy kraju i litery grupy rolniczej; w wierszu 2 brakuje nazwy kraju i litery grupy przemysłowej. Wpisanie tylko kraju bez litery to strata punktu za wiersz.
\n
⚠️ Uwaga 3 - mylenie grup produktów: grupa D zawiera zarówno produkty przemysłowe (stal, pojazdy, ropa) jak i rolnicze (kawa, drewno) - to typowy eksport kraju rozwijającego się z dużym przemysłem wydobywczym i przetworczym jednocześnie. Nie odrzucaj D dlatego, że widzisz w nim kawę - kawa w grupie D to eksport Brazylii ujęty w kolumnie "przemysłowe" (jako przetworzone produkty spożywcze i surowce kompleksowe).
"}]}