{"id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"geografia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nNa obszarze przedstawionym na mapie znajdują się kąpieliska Czechowice (D3) i Leśne\n(D5).\nNa podstawie mapy podaj po jednym wspólnym walorze przyrodniczym\ni pozaprzyrodniczym obu kąpielisk, wynikającym z ich położenia.\nWalor przyrodniczy:\nWalor pozaprzyrodniczy:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nIV etap edukacyjny\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej […].\nIV etap edukacyjny\n1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy\nśrodowiska przyrodniczego i społeczno-\n-gospodarczego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - dwa poprawne walory (przyrodniczy i pozaprzyrodniczy).\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWalor przyrodniczy: położenie obu kąpielisk w otoczeniu lasów.\nWalor pozaprzyrodniczy:\n- Dogodny dojazd (gdyż znajdują się w sąsiedztwie dróg).\n- Obecność infrastruktury noclegowej przy obu kąpieliskach.\n- Poprowadzenie w pobliżu kąpielisk szlaków turystycznych.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Walor przyrodniczy:** Oba kąpieliska są otoczone lasami (położenie w sąsiedztwie terenów leśnych).\n\n**Walor pozaprzyrodniczy:** W pobliżu obu kąpielisk przebiegają drogi zapewniające do nich dostęp (dogodny dojazd) - lub: w pobliżu obu kąpielisk poprowadzono szlaki turystyczne.\n\n## Sposób 1 - Odczyt mapy: cechy środowiska i zagospodarowania\n\n**Krok 1 - Identyfikacja obiektów na mapie.**\n\nNa mapie odnajdujemy dwa kąpieliska:\n- **Czechowice** w kwadracie D3\n- **Leśne** w kwadracie D5\n\nZadanie wymaga wskazania cech **wspólnych** dla obu miejsc, wynikających z **ich położenia** - tzn. z tego, co je otacza na mapie.\n\n**Krok 2 - Walor przyrodniczy.**\n\nNa mapach topograficznych tereny leśne są zaznaczone zielonym kolorem lub symbolem drzew. Oba kąpieliska - zarówno Czechowice (D3), jak i Leśne (D5) - sąsiadują bezpośrednio z obszarami leśnymi. Las to walor przyrodniczy: czyste powietrze, cień, walory estetyczne krajobrazu, cisza. To cecha wynikająca wprost z **położenia geograficznego** obu obiektów.\n\n> **Wniosek:** Wspólny walor przyrodniczy = **sąsiedztwo lasów**.\n\n**Krok 3 - Walor pozaprzyrodniczy.**\n\nWalory pozaprzyrodnicze to elementy stworzone przez człowieka (infrastruktura). Na mapie topograficznej odczytujemy:\n- Drogi dojazdowe (symbole dróg) w pobliżu obu kąpielisk → **dostępność komunikacyjna**.\n- Szlaki turystyczne (kolorowe oznaczenia na mapach turystycznych) biegnące w pobliżu → **oferta rekreacyjna**.\n- Symbole obiektów noclegowych (kwadrat lub symbol hotelu/campingu) → **infrastruktura noclegowa**.\n\nKażda z tych odpowiedzi jest akceptowana przez klucz CKE - wystarczy wymienić **jedną**, ale musi ona być **wspólna dla obu kąpielisk** i odczytana z mapy.\n\n> **Wniosek:** Wspólny walor pozaprzyrodniczy = **dostęp do dróg** / szlaki turystyczne / infrastruktura noclegowa.\n\n## Sposób 2 - Weryfikacja: czy cecha jest naprawdę WSPÓLNA?\n\nPułapką jest podanie cechy, która dotyczy tylko jednego kąpieliska. Dlatego przed wpisaniem odpowiedzi sprawdzamy:\n\n| Cecha | Czechowice (D3) | Leśne (D5) | Wspólna? |\n| Otoczenie lasu | ✅ | ✅ | **TAK** |\n| Dostęp drogą | ✅ | ✅ | **TAK** |\n| Szlaki turystyczne | ✅ (wg klucza) | ✅ (wg klucza) | **TAK** |\n| Infrastruktura noclegowa | ✅ (wg klucza) | ✅ (wg klucza) | **TAK** |\n\nWszystkie cztery przykładowe odpowiedzi z klucza CKE dotyczą obu kąpielisk - dlatego są akceptowane. Sprawdzenie tej symetrii eliminuje błędy polegające na opisaniu tylko jednego obiektu.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **dwóch poprawnych walorów**: jednego przyrodniczego **I** jednego pozaprzyrodniczego, obu wynikających z położenia kąpielisk.\n> - **0 pkt** - za podanie tylko jednego waloru (np. tylko przyrodniczego), za walory niewynikające z mapy / z położenia, za odpowiedź ogólną niezwiązaną z konkretnym miejscem.\n>\n> **Akceptowane odpowiedzi przyrodnicze:** położenie w otoczeniu lasów / las w pobliżu kąpielisk.\n>\n> **Akceptowane odpowiedzi pozaprzyrodnicze:**\n> - Dogodny dojazd (sąsiedztwo dróg)\n> - Obecność infrastruktury noclegowej przy obu kąpieliskach\n> - Poprowadzenie szlaków turystycznych w pobliżu obu kąpielisk\n\n**Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:**\n- Konkretny walor przyrodniczy (las - nie wystarczy napisać \"przyroda\" ani \"czyste powietrze\" bez odwołania do mapy).\n- Konkretny walor pozaprzyrodniczy (drogi / szlaki / noclegi - jeden z trzech, ale musi być wspólny dla obu).\n- Obydwa walory muszą być w odpowiedzi - brak któregokolwiek = 0 pkt.\n\n## Wzory i referencje\n\nW tym zadaniu wystarczy umiejętność **odczytu mapy turystyczno-topograficznej** - nie stosuje się wzorów matematycznych.\n\n> 🗺️ **Legenda mapy topograficznej**: kluczowe symbole:\n> - Tereny leśne - zieleń lub symbol drzew.\n> - Drogi - linie ciągłe o różnej grubości (drogi główne, lokalne).\n> - Szlaki turystyczne - kolorowe oznaczenia (czerwony, niebieski, żółty, zielony szlak pieszy).\n> - Obiekty noclegowe - symbol kwadratu, namiotu (camping), litery H (hotel).\n\n> 🌍 **Walory turystyczne - podział**:\n> - **Przyrodnicze**: lasy, jeziora, rzeki, krajobraz, fauna i flora, czyste powietrze.\n> - **Pozaprzyrodnicze (antropogeniczne)**: infrastruktura drogowa, szlaki, noclegi, gastronomia, zabytki, atrakcje kulturowe.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego niedopuszczalna |\n| \"Walor przyrodniczy: czyste powietrze\" | Zbyt ogólne - nie wynika wprost z odczytu mapy / nie jest cechą specyficzną dla położenia tych dwóch obiektów. |\n| \"Walor przyrodniczy: bliskość wody\" | Woda to cecha **samego kąpieliska**, nie walor wynikający z jego **położenia** względem otoczenia - klucz tego nie akceptuje. |\n| \"Walor pozaprzyrodniczy: atrakcje kulturowe\" | Nie wynika z mapy - mapa nie pokazuje zabytków w tych kwadratach. |\n| Podanie tylko jednego waloru (np. tylko lasu) | Za to 0 pkt - zadanie wymaga OBU: przyrodniczego I pozaprzyrodniczego. |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1 - \"wspólny\" to kluczowe słowo.** Podaj cechę, która dotyczy **obu** kąpielisk, nie tylko jednego. Jeśli droga jest tylko przy Czechowicach - to nie jest walor wspólny.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2 - walor musi wynikać z POŁOŻENIA.** Nie pisz o cechach samego akwenu (np. \"czysta woda\", \"piasczyste dno\") - te cechy nie wynikają z *położenia* na mapie. Odwołuj się do otoczenia: co jest *wokół* kąpielisk.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3 - jeden walor przyrodniczy + jeden pozaprzyrodniczy = 1 pkt.** Trzy walory przyrodnicze i żadnego pozaprzyrodniczego to nadal 0 pkt. Zadanie wymaga jednego z każdej kategorii.","image":"img/geografia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>Na obszarze przedstawionym na mapie znajdują się kąpieliska Czechowice (D3) i Leśne<br>(D5).<br>Na podstawie mapy podaj po jednym wspólnym walorze przyrodniczym<br>i pozaprzyrodniczym obu kąpielisk, wynikającym z ich położenia.<br>Walor przyrodniczy:<br>Walor pozaprzyrodniczy:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>IV etap edukacyjny<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej […].<br>IV etap edukacyjny<br>1.2) Zdający odczytuje i opisuje cechy<br>środowiska przyrodniczego i społeczno-<br>-gospodarczego […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - dwa poprawne walory (przyrodniczy i pozaprzyrodniczy).<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Walor przyrodniczy: położenie obu kąpielisk w otoczeniu lasów.<br>Walor pozaprzyrodniczy:</p>\n<ul><li>Dogodny dojazd (gdyż znajdują się w sąsiedztwie dróg).</li><li>Obecność infrastruktury noclegowej przy obu kąpieliskach.</li><li>Poprowadzenie w pobliżu kąpielisk szlaków turystycznych.</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Walor przyrodniczy:</strong> Oba kąpieliska są otoczone lasami (położenie w sąsiedztwie terenów leśnych).</p>\n<p><strong>Walor pozaprzyrodniczy:</strong> W pobliżu obu kąpielisk przebiegają drogi zapewniające do nich dostęp (dogodny dojazd) - lub: w pobliżu obu kąpielisk poprowadzono szlaki turystyczne.</p>\n<h4>Sposób 1 - Odczyt mapy: cechy środowiska i zagospodarowania</h4>\n<p><strong>Krok 1 - Identyfikacja obiektów na mapie.</strong></p>\n<p>Na mapie odnajdujemy dwa kąpieliska:</p>\n<ul><li><strong>Czechowice</strong> w kwadracie D3</li><li><strong>Leśne</strong> w kwadracie D5</li></ul>\n<p>Zadanie wymaga wskazania cech <strong>wspólnych</strong> dla obu miejsc, wynikających z <strong>ich położenia</strong> - tzn. z tego, co je otacza na mapie.</p>\n<p><strong>Krok 2 - Walor przyrodniczy.</strong></p>\n<p>Na mapach topograficznych tereny leśne są zaznaczone zielonym kolorem lub symbolem drzew. Oba kąpieliska - zarówno Czechowice (D3), jak i Leśne (D5) - sąsiadują bezpośrednio z obszarami leśnymi. Las to walor przyrodniczy: czyste powietrze, cień, walory estetyczne krajobrazu, cisza. To cecha wynikająca wprost z <strong>położenia geograficznego</strong> obu obiektów.</p>\n<blockquote><strong>Wniosek:</strong> Wspólny walor przyrodniczy = <strong>sąsiedztwo lasów</strong>.</blockquote>\n<p><strong>Krok 3 - Walor pozaprzyrodniczy.</strong></p>\n<p>Walory pozaprzyrodnicze to elementy stworzone przez człowieka (infrastruktura). Na mapie topograficznej odczytujemy:</p>\n<ul><li>Drogi dojazdowe (symbole dróg) w pobliżu obu kąpielisk → <strong>dostępność komunikacyjna</strong>.</li><li>Szlaki turystyczne (kolorowe oznaczenia na mapach turystycznych) biegnące w pobliżu → <strong>oferta rekreacyjna</strong>.</li><li>Symbole obiektów noclegowych (kwadrat lub symbol hotelu/campingu) → <strong>infrastruktura noclegowa</strong>.</li></ul>\n<p>Każda z tych odpowiedzi jest akceptowana przez klucz CKE - wystarczy wymienić <strong>jedną</strong>, ale musi ona być <strong>wspólna dla obu kąpielisk</strong> i odczytana z mapy.</p>\n<blockquote><strong>Wniosek:</strong> Wspólny walor pozaprzyrodniczy = <strong>dostęp do dróg</strong> / szlaki turystyczne / infrastruktura noclegowa.</blockquote>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja: czy cecha jest naprawdę WSPÓLNA?</h4>\n<p>Pułapką jest podanie cechy, która dotyczy tylko jednego kąpieliska. Dlatego przed wpisaniem odpowiedzi sprawdzamy:</p>\n<p>| Cecha | Czechowice (D3) | Leśne (D5) | Wspólna? |<br>| Otoczenie lasu | ✅ | ✅ | <strong>TAK</strong> |<br>| Dostęp drogą | ✅ | ✅ | <strong>TAK</strong> |<br>| Szlaki turystyczne | ✅ (wg klucza) | ✅ (wg klucza) | <strong>TAK</strong> |<br>| Infrastruktura noclegowa | ✅ (wg klucza) | ✅ (wg klucza) | <strong>TAK</strong> |</p>\n<p>Wszystkie cztery przykładowe odpowiedzi z klucza CKE dotyczą obu kąpielisk - dlatego są akceptowane. Sprawdzenie tej symetrii eliminuje błędy polegające na opisaniu tylko jednego obiektu.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie <strong>dwóch poprawnych walorów</strong>: jednego przyrodniczego <strong>I</strong> jednego pozaprzyrodniczego, obu wynikających z położenia kąpielisk.<br>- <strong>0 pkt</strong> - za podanie tylko jednego waloru (np. tylko przyrodniczego), za walory niewynikające z mapy / z położenia, za odpowiedź ogólną niezwiązaną z konkretnym miejscem.<br><br><strong>Akceptowane odpowiedzi przyrodnicze:</strong> położenie w otoczeniu lasów / las w pobliżu kąpielisk.<br><br><strong>Akceptowane odpowiedzi pozaprzyrodnicze:</strong><br>- Dogodny dojazd (sąsiedztwo dróg)<br>- Obecność infrastruktury noclegowej przy obu kąpieliskach<br>- Poprowadzenie szlaków turystycznych w pobliżu obu kąpielisk</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać, żeby dostać punkt:</strong></p>\n<ul><li>Konkretny walor przyrodniczy (las - nie wystarczy napisać &quot;przyroda&quot; ani &quot;czyste powietrze&quot; bez odwołania do mapy).</li><li>Konkretny walor pozaprzyrodniczy (drogi / szlaki / noclegi - jeden z trzech, ale musi być wspólny dla obu).</li><li>Obydwa walory muszą być w odpowiedzi - brak któregokolwiek = 0 pkt.</li></ul>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy umiejętność <strong>odczytu mapy turystyczno-topograficznej</strong> - nie stosuje się wzorów matematycznych.</p>\n<blockquote>🗺️ <strong>Legenda mapy topograficznej</strong>: kluczowe symbole:<br>- Tereny leśne - zieleń lub symbol drzew.<br>- Drogi - linie ciągłe o różnej grubości (drogi główne, lokalne).<br>- Szlaki turystyczne - kolorowe oznaczenia (czerwony, niebieski, żółty, zielony szlak pieszy).<br>- Obiekty noclegowe - symbol kwadratu, namiotu (camping), litery H (hotel).</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Walory turystyczne - podział</strong>:<br>- <strong>Przyrodnicze</strong>: lasy, jeziora, rzeki, krajobraz, fauna i flora, czyste powietrze.<br>- <strong>Pozaprzyrodnicze (antropogeniczne)</strong>: infrastruktura drogowa, szlaki, noclegi, gastronomia, zabytki, atrakcje kulturowe.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź | Dlaczego niedopuszczalna |<br>| &quot;Walor przyrodniczy: czyste powietrze&quot; | Zbyt ogólne - nie wynika wprost z odczytu mapy / nie jest cechą specyficzną dla położenia tych dwóch obiektów. |<br>| &quot;Walor przyrodniczy: bliskość wody&quot; | Woda to cecha <strong>samego kąpieliska</strong>, nie walor wynikający z jego <strong>położenia</strong> względem otoczenia - klucz tego nie akceptuje. |<br>| &quot;Walor pozaprzyrodniczy: atrakcje kulturowe&quot; | Nie wynika z mapy - mapa nie pokazuje zabytków w tych kwadratach. |<br>| Podanie tylko jednego waloru (np. tylko lasu) | Za to 0 pkt - zadanie wymaga OBU: przyrodniczego I pozaprzyrodniczego. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1 - &quot;wspólny&quot; to kluczowe słowo.</strong> Podaj cechę, która dotyczy <strong>obu</strong> kąpielisk, nie tylko jednego. Jeśli droga jest tylko przy Czechowicach - to nie jest walor wspólny.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2 - walor musi wynikać z POŁOŻENIA.</strong> Nie pisz o cechach samego akwenu (np. &quot;czysta woda&quot;, &quot;piasczyste dno&quot;) - te cechy nie wynikają z <em>położenia</em> na mapie. Odwołuj się do otoczenia: co jest <em>wokół</em> kąpielisk.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3 - jeden walor przyrodniczy + jeden pozaprzyrodniczy = 1 pkt.</strong> Trzy walory przyrodnicze i żadnego pozaprzyrodniczego to nadal 0 pkt. Zadanie wymaga jednego z każdej kategorii.</blockquote>"}]}