{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":7,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nTurysta rozpoczął pieszą wycieczkę w miejscu położonym obok pałacu (pole F3).\nCzerwonym szlakiem pieszym doszedł do skrzyżowania z zielonym szlakiem rowerowym\n(pole D3). Następnie trasa wycieczki przebiegała zielonym szlakiem rowerowym, którym\nturysta dotarł do wydm Stilo (pole M2).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **1.1.** Ograniczenie: **podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody podziemne**. Cecha sprzyjająca: **niewielka odległość od centrum / łatwy dojazd / płaski teren / bliskość obiektów rekreacyjnych**. **1.2.** Skala mapy 1:55 000. Długość trasy: 20 cm × 550 m = **11 km**. Czas: 11 km ÷ 4 km/h = 2,75 h = **2 h 45 min**. **1.3.** Dwie cechy z: **wydłużony kształt**, **przepływowe** (Chełst), wyrównana linia brzegowa, niewielkie zatoki, brzegi zarastające, zalesione/zabagnione brzegi. **1.4.** Czynnik: **wiatr** (deflacja/akumulacja/transport) lub **morze** (abrazja/akumulacja/transport). **1.5.** Czoła wydm wysunięte na **wschód** (zgodnie z wiatrami zachodnimi). Ramiona pozostają w tyle, bo piasek wilgotniejszy/utrwalony roślinnością. **1.6.** — **FP**\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadania od 1. do 4. odnoszą się do obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej wybrzeża Morza Bałtyckiego w okolicach Łeby.\n\nZadanie 1. Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę w miejscu położonym obok pałacu (pole F3). Czerwonym szlakiem pieszym doszedł do skrzyżowania z zielonym szlakiem rowerowym (pole D3). Następnie trasa wycieczki przebiegała zielonym szlakiem rowerowym, którym turysta dotarł do wydm Stilo (pole M2).\n\nZadanie 1.1. (0–2)\n\nTrasa wycieczki prowadziła obok obszaru otoczonego na poniższym planie czarną linią, przedstawionego w polu E3 mapy szczegółowej.\n\nNa podstawie mapy szczegółowej i planu przedstaw przyrodnicze ograniczenie w zagospodarowaniu obszaru otoczonego czarną linią oraz cechę tego obszaru sprzyjającą zabudowie mieszkalnej lub usługowej, wynikającą z jego położenia.\n\n- Przyrodnicze ograniczenie: ......................\n- Cecha sprzyjająca zabudowie mieszkalnej lub usługowej: ......................\n\nZadanie 1.2. (0–2)\n\nOblicz długość w terenie trasy wycieczki przebiegającej zielonym szlakiem rowerowym, a następnie czas potrzebny do pieszego pokonania tej trasy. Przyjmij, że:\n- długość trasy na mapie szczegółowej wynosi 20 cm\n- turysta idzie z prędkością 4 km/h\n- różnica wysokości pokonywana przez turystę nie wydłuża czasu trwania wycieczki.\n\nZadanie 1.3. (0–1)\n\nTrasa wycieczki przebiegała obok jeziora Sarbsko. Średnia głębokość tego jeziora wynosi 1,2 m, jego głębokość maksymalna to 3,2 m.\n\nPodaj dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko – inne niż odnoszące się do jego głębokości lub genezy – które turysta mógł odczytać z załączonej mapy szczegółowej.\n\nZadanie 1.4. (0–1)\n\nPodaj jeden czynnik rzeźbotwórczy i odpowiadający mu proces.\n\nZadanie 1.5. (0–2)\n\nWyjaśnij asymetrię wydm parabolicznych (wysunięte czoła na E, ramiona w tyle).\n\nZadanie 1.6. (0–1)\n\nOceń P/F dwa zdania o zlodowaceniach.\n\nCo zrobić?\n\n1.1. — ograniczenie + cecha sprzyjająca\n\nCzytaj mapę topograficzną. Obszar w polu E3 leży tuż obok jeziora Sarbsko (niski poziom wód podziemnych, mokradła). Jednocześnie jest blisko centrum Łeby, infrastruktury, plaży.\n\nPowiąż przyrodę z zabudową.\n- Ograniczenie (cecha utrudniająca zabudowę): podmokły grunt / wysokie wody gruntowe / niestabilne podłoże.\n- Cecha sprzyjająca: bliskość centrum / dojazd / płaski teren / dostęp do plaży.\n\n1.2. — długość trasy + czas\n\nSkala 1:55 000 = 1 cm na mapie odpowiada 55 000 cm = 550 m w terenie.\n\n$$L = 20\\,\\text{cm} \\cdot 550\\,\\text{m/cm} = 11\\,000\\,\\text{m} = 11\\,\\text{km}$$\n\nCzas marszu = długość ÷ prędkość:\n\n$$t = \\frac{11\\,\\text{km}}{4\\,\\text{km/h}} = 2{,}75\\,\\text{h} = 2\\,\\text{h}\\,45\\,\\text{min}$$\n\n1.3. — cechy jeziora Sarbsko\n\nCechy widoczne na mapie (nie głębokość ani geneza):\n- Wydłużony kształt (jezioro przybrzeżne, rozciągnięte równolegle do wybrzeża)\n- Przepływowe (rzeka Chełst wpływa/wypływa)\n- Wyrównana linia brzegowa (bez głębokich zatok)\n- Zarastające brzegi (zielona barwa, oznaczenia trzcin)\n\nWybierz dwie najbardziej widoczne na mapie.\n\n1.4. — czynnik + proces rzeźbotwórczy\n\nŚrodowisko: wybrzeże morskie + wydmy. Dwa naturalne czynniki:\n- Wiatr → procesy: deflacja (wywiewanie), akumulacja (osadzanie), transport.\n- Morze → procesy: abrazja (niszczenie brzegów), akumulacja (mierzeja), transport.\n\nWybierz jedną parę czynnik + proces.\n\n1.5. — asymetria wydmy parabolicznej\n\nWiatry dominujące w Polsce: z zachodu (W). Wydmy paraboliczne mają kształt litery U otwartej na stronę nawietrzną.\n\nMechanizm asymetrii:\n- Czoło wydmy (środek paraboli) wysuwa się na wschód — wiatr popycha luźny, suchy piasek.\n- Ramiona (boki paraboli) zostają w tyle — piasek tam jest wilgotniejszy lub utrwalony roślinnością, wolniejszy ruch.\n\n1.6. — P/F o zlodowaceniach\n\nSprawdzenie wiedzy z plejstocenu Polski. Odpowiedź: FP. Przyczyna w przyporządkowaniu krain do faz zlodowacenia (środkowopolskie vs bałtyckie).\n\nPunktacja CKE\n\n- 1.1: 2 pkt — oba elementy; 1 pkt — jeden.\n- 1.2: 2 pkt — sposób obliczenia + wynik długości i czasu; 1 pkt — tylko długość poprawnie.\n- 1.3: 1 pkt — dwie cechy.\n- 1.4: 1 pkt — czynnik + proces.\n- 1.5: 2 pkt — odniesienie do wypukłej części + ramion; 1 pkt — jedno.\n- 1.6: 1 pkt — dwie poprawne oceny.\n\nPo co to umieć\n\nMapa topograficzna 1:55 000 to klucz każdego arkusza geografii PR. Trening: 1 cm = ? m, czytanie symboli (lasy, mokradła, szlaki), powiązanie obszaru z funkcją (zabudowa, rekreacja, ochrona).\n\nWydmy paraboliczne + wiatry zachodnie to klasyk pasa pobrzeży. Pamiętaj kierunek: wiatr → przesuwa → czoło wysuwa się w stronę wiania.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"wybrzeże Bałtyku, jezioro Sarbsko, Słowiński PN, wydmy paraboliczne","page_from":4,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.<br>Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę w miejscu położonym obok pałacu (pole F3).<br>Czerwonym szlakiem pieszym doszedł do skrzyżowania z zielonym szlakiem rowerowym<br>(pole D3). Następnie trasa wycieczki przebiegała zielonym szlakiem rowerowym, którym<br>turysta dotarł do wydm Stilo (pole M2).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>1.1.</strong> Ograniczenie: <strong>podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody podziemne</strong>. Cecha sprzyjająca: <strong>niewielka odległość od centrum / łatwy dojazd / płaski teren / bliskość obiektów rekreacyjnych</strong>. <strong>1.2.</strong> Skala mapy 1:55 000. Długość trasy: 20 cm × 550 m = <strong>11 km</strong>. Czas: 11 km ÷ 4 km/h = 2,75 h = <strong>2 h 45 min</strong>. <strong>1.3.</strong> Dwie cechy z: <strong>wydłużony kształt</strong>, <strong>przepływowe</strong> (Chełst), wyrównana linia brzegowa, niewielkie zatoki, brzegi zarastające, zalesione/zabagnione brzegi. <strong>1.4.</strong> Czynnik: <strong>wiatr</strong> (deflacja/akumulacja/transport) lub <strong>morze</strong> (abrazja/akumulacja/transport). <strong>1.5.</strong> Czoła wydm wysunięte na <strong>wschód</strong> (zgodnie z wiatrami zachodnimi). Ramiona pozostają w tyle, bo piasek wilgotniejszy/utrwalony roślinnością. <strong>1.6.</strong> — <strong>FP</strong></p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadania od 1. do 4. odnoszą się do obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej wybrzeża Morza Bałtyckiego w okolicach Łeby.</p>\n<p>Zadanie 1. Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę w miejscu położonym obok pałacu (pole F3). Czerwonym szlakiem pieszym doszedł do skrzyżowania z zielonym szlakiem rowerowym (pole D3). Następnie trasa wycieczki przebiegała zielonym szlakiem rowerowym, którym turysta dotarł do wydm Stilo (pole M2).</p>\n<p>Zadanie 1.1. (0–2)</p>\n<p>Trasa wycieczki prowadziła obok obszaru otoczonego na poniższym planie czarną linią, przedstawionego w polu E3 mapy szczegółowej.</p>\n<p>Na podstawie mapy szczegółowej i planu przedstaw przyrodnicze ograniczenie w zagospodarowaniu obszaru otoczonego czarną linią oraz cechę tego obszaru sprzyjającą zabudowie mieszkalnej lub usługowej, wynikającą z jego położenia.</p>\n<ul><li>Przyrodnicze ograniczenie: ......................</li><li>Cecha sprzyjająca zabudowie mieszkalnej lub usługowej: ......................</li></ul>\n<p>Zadanie 1.2. (0–2)</p>\n<p>Oblicz długość w terenie trasy wycieczki przebiegającej zielonym szlakiem rowerowym, a następnie czas potrzebny do pieszego pokonania tej trasy. Przyjmij, że:</p>\n<ul><li>długość trasy na mapie szczegółowej wynosi 20 cm</li><li>turysta idzie z prędkością 4 km/h</li><li>różnica wysokości pokonywana przez turystę nie wydłuża czasu trwania wycieczki.</li></ul>\n<p>Zadanie 1.3. (0–1)</p>\n<p>Trasa wycieczki przebiegała obok jeziora Sarbsko. Średnia głębokość tego jeziora wynosi 1,2 m, jego głębokość maksymalna to 3,2 m.</p>\n<p>Podaj dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko – inne niż odnoszące się do jego głębokości lub genezy – które turysta mógł odczytać z załączonej mapy szczegółowej.</p>\n<p>Zadanie 1.4. (0–1)</p>\n<p>Podaj jeden czynnik rzeźbotwórczy i odpowiadający mu proces.</p>\n<p>Zadanie 1.5. (0–2)</p>\n<p>Wyjaśnij asymetrię wydm parabolicznych (wysunięte czoła na E, ramiona w tyle).</p>\n<p>Zadanie 1.6. (0–1)</p>\n<p>Oceń P/F dwa zdania o zlodowaceniach.</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>1.1. — ograniczenie + cecha sprzyjająca</p>\n<p>Czytaj mapę topograficzną. Obszar w polu E3 leży tuż obok jeziora Sarbsko (niski poziom wód podziemnych, mokradła). Jednocześnie jest blisko centrum Łeby, infrastruktury, plaży.</p>\n<p>Powiąż przyrodę z zabudową.</p>\n<ul><li>Ograniczenie (cecha utrudniająca zabudowę): podmokły grunt / wysokie wody gruntowe / niestabilne podłoże.</li><li>Cecha sprzyjająca: bliskość centrum / dojazd / płaski teren / dostęp do plaży.</li></ul>\n<p>1.2. — długość trasy + czas</p>\n<p>Skala 1:55 000 = 1 cm na mapie odpowiada 55 000 cm = 550 m w terenie.</p>\n<p>$$L = 20\\,\\text{cm} \\cdot 550\\,\\text{m/cm} = 11\\,000\\,\\text{m} = 11\\,\\text{km}$$</p>\n<p>Czas marszu = długość ÷ prędkość:</p>\n<p>$$t = \\frac{11\\,\\text{km}}{4\\,\\text{km/h}} = 2{,}75\\,\\text{h} = 2\\,\\text{h}\\,45\\,\\text{min}$$</p>\n<p>1.3. — cechy jeziora Sarbsko</p>\n<p>Cechy widoczne na mapie (nie głębokość ani geneza):</p>\n<ul><li>Wydłużony kształt (jezioro przybrzeżne, rozciągnięte równolegle do wybrzeża)</li><li>Przepływowe (rzeka Chełst wpływa/wypływa)</li><li>Wyrównana linia brzegowa (bez głębokich zatok)</li><li>Zarastające brzegi (zielona barwa, oznaczenia trzcin)</li></ul>\n<p>Wybierz dwie najbardziej widoczne na mapie.</p>\n<p>1.4. — czynnik + proces rzeźbotwórczy</p>\n<p>Środowisko: wybrzeże morskie + wydmy. Dwa naturalne czynniki:</p>\n<ul><li>Wiatr → procesy: deflacja (wywiewanie), akumulacja (osadzanie), transport.</li><li>Morze → procesy: abrazja (niszczenie brzegów), akumulacja (mierzeja), transport.</li></ul>\n<p>Wybierz jedną parę czynnik + proces.</p>\n<p>1.5. — asymetria wydmy parabolicznej</p>\n<p>Wiatry dominujące w Polsce: z zachodu (W). Wydmy paraboliczne mają kształt litery U otwartej na stronę nawietrzną.</p>\n<p>Mechanizm asymetrii:</p>\n<ul><li>Czoło wydmy (środek paraboli) wysuwa się na wschód — wiatr popycha luźny, suchy piasek.</li><li>Ramiona (boki paraboli) zostają w tyle — piasek tam jest wilgotniejszy lub utrwalony roślinnością, wolniejszy ruch.</li></ul>\n<p>1.6. — P/F o zlodowaceniach</p>\n<p>Sprawdzenie wiedzy z plejstocenu Polski. Odpowiedź: FP. Przyczyna w przyporządkowaniu krain do faz zlodowacenia (środkowopolskie vs bałtyckie).</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1.1: 2 pkt — oba elementy; 1 pkt — jeden.</li><li>1.2: 2 pkt — sposób obliczenia + wynik długości i czasu; 1 pkt — tylko długość poprawnie.</li><li>1.3: 1 pkt — dwie cechy.</li><li>1.4: 1 pkt — czynnik + proces.</li><li>1.5: 2 pkt — odniesienie do wypukłej części + ramion; 1 pkt — jedno.</li><li>1.6: 1 pkt — dwie poprawne oceny.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Mapa topograficzna 1:55 000 to klucz każdego arkusza geografii PR. Trening: 1 cm = ? m, czytanie symboli (lasy, mokradła, szlaki), powiązanie obszaru z funkcją (zabudowa, rekreacja, ochrona).</p>\n<p>Wydmy paraboliczne + wiatry zachodnie to klasyk pasa pobrzeży. Pamiętaj kierunek: wiatr → przesuwa → czoło wysuwa się w stronę wiania.</p>"}]}