{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nTrasa wycieczki prowadziła obok obszaru otoczonego na poniższym planie czarną linią,\nprzedstawionego w polu E3 mapy szczegółowej.\nNa podstawie: www.geoportal.gov.pl\nNa podstawie mapy szczegółowej i planu przedstaw przyrodnicze ograniczenie\nw zagospodarowaniu obszaru otoczonego czarną linią oraz cechę tego obszaru\nsprzyjającą zabudowie mieszkalnej lub usługowej, wynikającą z jego położenia.\nPrzyrodnicze ograniczenie:\nCecha sprzyjająca zabudowie mieszkalnej lub usługowej:\n1.1.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz […]\nprocesów zachodzących w środowisku\ngeograficznym w skali lokalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n7. […] Wartościowanie zachowań\ni działalności człowieka w środowisku\ngeograficznym.\n11. Analizowanie zjawisk […] zachodzących\nw środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map\nogólnogeograficznych […].\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nV.6) Zdający przedstawia przykłady\nograniczeń w zakresie zagospodarowania\nterenu […].\nXI.4) Zdający przedstawia czynniki rozwoju\nbudownictwa […].\nXIV.1) Zdający […] wyróżnia główne cechy\nwybranych krajobrazów w Polsce […].\nPoziom podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map, w tym topograficznych.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne przyrodnicze ograniczenie i poprawna cecha sprzyjająca zabudowie.\n1 pkt - poprawne przyrodnicze ograniczenie albo poprawna cecha sprzyjająca zabudowie.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzyrodnicze ograniczenie:\n- Podmokły teren.\n- Niestabilny grunt.\n- Płytkie występowanie wód podziemnych.\n- Bliskość rzeki/bagien.\nCechy sprzyjające zabudowie mieszkalnej lub usługowej:\n- Niewielka odległość od centrum miasta / portu.\n- Łatwy dojazd do drogi wojewódzkiej.\n- Odsunięcie terenu od obszaru o gęstej zabudowie.\n- Położenie w pobliżu obiektów rekreacyjnych.\n- Położenie poza obszarem zalesionym / występowania wydm.\n- Płaski teren.\n- Położenie terenu w pobliżu jeziora.\n- Bliskość linii energetycznej.\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla\negzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1246).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Ograniczenie: **podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody podziemne**. Cecha sprzyjająca: **niewielka odległość od centrum / łatwy dojazd / płaski teren / bliskość obiektów rekreacyjnych**.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":"wybrzeże Bałtyku, jezioro Sarbsko, Słowiński PN, wydmy paraboliczne","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.1. (0-2)
Trasa wycieczki prowadziła obok obszaru otoczonego na poniższym planie czarną linią,
przedstawionego w polu E3 mapy szczegółowej.
Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Na podstawie mapy szczegółowej i planu przedstaw przyrodnicze ograniczenie
w zagospodarowaniu obszaru otoczonego czarną linią oraz cechę tego obszaru
sprzyjającą zabudowie mieszkalnej lub usługowej, wynikającą z jego położenia.
Przyrodnicze ograniczenie:
Cecha sprzyjająca zabudowie mieszkalnej lub usługowej:
1.1.
0-1-2
MGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 1.1. (0-2)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
Poziom rozszerzony
I. Wiedza geograficzna

\n
  1. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do
\n

zrozumienia istoty zjawisk oraz […]
procesów zachodzących w środowisku
geograficznym w skali lokalnej […].
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy
w praktyce

\n
  1. […] Wartościowanie zachowań
\n

i działalności człowieka w środowisku
geograficznym.

\n
  1. Analizowanie zjawisk […] zachodzących
\n

w środowisku geograficznym
z wykorzystaniem różnych map
ogólnogeograficznych […].
Poziom rozszerzony
I.3) Zdający identyfikuje zależności
przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne
i czasowe między elementami przestrzeni
geograficznej […].
V.6) Zdający przedstawia przykłady
ograniczeń w zakresie zagospodarowania
terenu […].
XI.4) Zdający przedstawia czynniki rozwoju
budownictwa […].
XIV.1) Zdający […] wyróżnia główne cechy
wybranych krajobrazów w Polsce […].
Poziom podstawowy
I.3) Zdający czyta i interpretuje treści
różnych map, w tym topograficznych.
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne przyrodnicze ograniczenie i poprawna cecha sprzyjająca zabudowie.
1 pkt - poprawne przyrodnicze ograniczenie albo poprawna cecha sprzyjająca zabudowie.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.
Przykładowe odpowiedzi
Przyrodnicze ograniczenie:

\n\n

Cechy sprzyjające zabudowie mieszkalnej lub usługowej:

\n\n

1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla
egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1246).
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Ograniczenie: podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody podziemne. Cecha sprzyjająca: niewielka odległość od centrum / łatwy dojazd / płaski teren / bliskość obiektów rekreacyjnych.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Przyrodnicze ograniczenie: Podmokły teren / niestabilny grunt wynikający z bliskości rzeki Chełst i jeziora Sarbsko (płytkie wody gruntowe, ryzyko podtopień).

\n

Cecha sprzyjająca zabudowie: Niewielka odległość od centrum Łeby (portu / drogi wojewódzkiej) / płaski teren / położenie w pobliżu jeziora Sarbsko jako obiektu rekreacyjnego.

\n

Sposób 1 - analiza planu pola E3: środowisko przyrodnicze

\n
Krok 1 - co widzimy na planie przy obszarze otoczonym czarną linią?
\n

Obszar w polu E3 leży przy ujściu rzeki Chełst do jeziora Sarbsko - to wschodnia część obszaru. Na planie w tym miejscu widoczne są:

\n\n
Krok 2 - ograniczenie przyrodnicze
\n

Niskołożony teren przy ujściu rzeki i jeziorze lagunowym to klasyczny przykład obszaru podmokłego:

\n\n

➡️ Ograniczenie = podmokłość / niestabilny grunt / płytkie wody gruntowe wynikające z bliskości rzeki i jeziora.

\n
Krok 3 - cecha sprzyjająca zabudowie
\n

Ten sam teren, mimo ograniczeń, ma cechy korzystne wynikające z położenia:

\n\n

Sposób 2 - eliminacja i weryfikacja przez kontekst geograficzny Łeby

\n

Łeba to miasto na Mierzei Łebskiej. Jego specyfika:

\n

| Strefa | Charakter | Możliwość zabudowy |
| Mierzeja (na N) | wydmy, las sosnowy, park narodowy (Słowiński PN) | zakaz zabudowy |
| Pas przy Jeziorze Łebsko i Sarbsko | tereny podmokłe, niskołożone | ograniczona - ryzyko podtopień |
| Centrum Łeby | zabudowane, infrastruktura | zabudowane |
| Obszar E3 (przy Chełście i Sarbsku) | nizinny, podmokły, przy jeziorze | ograniczenie: podmokłość; zaleta: bliskość centrum i jeziora |

\n

➡️ Weryfikacja potwierdza odpowiedź ze Sposobu 1 - ograniczenie wynika z warunków hydrograficznych (rzeka + jezioro lagunowe), zaleta wynika z położenia względem infrastruktury i atrakcji.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 2 pkt):

- 2 pkt - za obydwa poprawne elementy: ograniczenie przyrodnicze ORAZ cecha sprzyjająca zabudowie.
- 1 pkt - za tylko jedno z dwóch (samo ograniczenie albo sama cecha).
- 0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań (ogólniki bez powiązania z mapą, błędna identyfikacja terenu).

Akceptowane sformułowania - ograniczenie:
podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody gruntowe / bliskość rzeki i bagien / ryzyko podtopień

Akceptowane sformułowania - cecha sprzyjająca:
niewielka odległość od centrum Łeby lub portu / bliskość drogi wojewódzkiej / sąsiedztwo jeziora (jako obiekt rekreacyjny) / płaski teren / odsunięcie od obszaru wydm i gęstego lasu / bliskość linii energetycznej

Wykluczone (nie dają punktu):
- "teren jest zielony / naturalny" - zbyt ogólne,
- "blisko morza" bez wskazania kontekstu rekreacyjnego / turystycznego,
- mylenie ograniczenia z zaletą (np. "bliskość wody" jako ograniczenie - musi być sprecyzowane jako podmokłość/podtopienia).
\n

Wzory i referencje

\n
🌊 Genetyka jeziora Sarbsko: jezioro lagunowe (przybrzeżne) - odcięte od Morza Bałtyckiego przez mierzeję nanoszoną przez prądy wzdłużbrzegowe. Poziom wody powiązany z poziomem morza → podatność na wahania przy sztormach. Rzeka Chełst jest odpływem jeziora Łebsko przez Łebę lub dopływem systemu lagunowego - jej dolny bieg ma minimalne spadki, co sprzyja tworzeniu terenu podmokłego.
\n
🗺️ Skala mapy szczegółowej: typowo 1 : 25 000 lub 1 : 50 000. Pole E3 oznacza sektor siatki arkusza - litera to kolumna, cyfra to rząd. Analiza terenu w polu E3 wymaga odczytania poziomnic (niskość terenu) i obiektów hydrograficznych (niebieskie oznaczenia: rzeki, jeziora, bagna - znak hatury lub trzcin).
\n
🏗️ Warunki posadowienia budynków - wiedza z geografii i budownictwa: grunt podmokły = niski opór na ściskanie → fundamenty wymagają pali lub głębokiego posadowienia → koszt budowy znacznie wyższy → praktyczne ograniczenie ekonomiczno-przyrodnicze.
\n

W tym zadaniu nie stosujemy wzorów matematycznych - wymagana jest analiza topograficzna i wiedza o procesach hydrograficznych wybrzeża Bałtyku.

\n

Dlaczego inne odpowiedzi mogą być błędne

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego nie daje punktu |
| „Ograniczenie: bliskość morza" | Zbyt ogólne - morze jest kilka km dalej, bezpośredni kontakt to rzeka i jezioro; nie wskazuje mechanizmu (podmokłość) |
| „Ograniczenie: wydmy" | Wydmy są na mierzei (N od Łeby), nie w polu E3 przy Sarbsku - błędna identyfikacja terenu |
| „Zaleta: czyste powietrze" | Nie wynika z położenia obszaru - klucz wymaga cechy wynikającej z położenia (dostępność, infrastruktura) |
| „Zaleta: bliskość morza (kąpielisko)" | Obszar E3 nie graniczy bezpośrednio z plażą morską - to jezioro Sarbsko, nie plaża; należy pisać o jeziorze |
| „Ograniczenie: gleby słabe" | Nie jest ograniczeniem przyrodniczym dla zabudowy (gleba klasy V/VI nie utrudnia budynków, utrudnia rolnictwo) |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Pułapka 1: Uczniowie mylą dwa typy ograniczeń - przyrodnicze (podmokłość, wody gruntowe) z prawnym (park narodowy, strefa ochronna). Zadanie pyta tylko o przyrodnicze - nie piszemy o zakazie budowy w parku, bo to ograniczenie administracyjne, nie przyrodnicze.
\n
⚠️ Pułapka 2: Klucz CKE rozróżnia ograniczenie i zaletę. Uczniowie często piszą "bliskość wody" jako zaletę ALBO jako ograniczenie - zależy od kontekstu. Bliskość wody = podmokłość → ograniczenie (grunt niestabilny). Bliskość jeziora = rekreacja, widoki → zaleta. Trzeba oba aspekty rozróżnić.
\n
⚠️ Pułapka 3: W zadaniu wymagana jest cecha sprzyjająca "wynikająca z jego położenia" - nie wystarczy napisać "płaski teren" bez powiązania z lokalizacją. Najlepsza odpowiedź łączy: "płaski teren w niedużej odległości od centrum Łeby / drogi / infrastruktury".
"}]}