{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nTrasa wycieczki przebiegała obok jeziora Sarbsko. Średnia głębokość tego jeziora wynosi\n1,2 m, a jego głębokość maksymalna to 3,2 m.\nPodaj dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko - inne niż odnoszące się do jego\ngłębokości lub genezy - które turysta mógł odczytać z załączonej mapy szczegółowej.\n1\n2\n1.2.\n0-1-2\n1.3.\n0-1\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz […]\nprocesów zachodzących w środowisku\ngeograficznym w skali lokalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n11. Analizowanie zjawisk […] zachodzących\nw środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem […] map\nogólnogeograficznych […].\nPoziom podstawowy\n1. Korzystanie z […] map […] w celu\nzdobywania, przetwarzania i prezentowania\ninformacji geograficznych.\nPoziom podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map, w tym topograficznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne cechy.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Misa jeziora ma wydłużony kształt.\n- Jezioro jest przepływowe.\n- Przez Sarbsko przepływa rzeka Chełst.\n- Jezioro ma wyrównaną linię brzegową.\n- Jezioro ma niewielkie zatoki.\n- Jezioro w pobliżu brzegów zarasta.\n- Ma w większości zalesione brzegi.\n- Brzegi są częściowo zabagnione.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Dwie cechy z: **wydłużony kształt**, **przepływowe** (Chełst), wyrównana linia brzegowa, niewielkie zatoki, brzegi zarastające, zalesione/zabagnione brzegi.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":"wybrzeże Bałtyku, jezioro Sarbsko, Słowiński PN, wydmy paraboliczne","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.3. (0-1)
Trasa wycieczki przebiegała obok jeziora Sarbsko. Średnia głębokość tego jeziora wynosi
1,2 m, a jego głębokość maksymalna to 3,2 m.
Podaj dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko - inne niż odnoszące się do jego
głębokości lub genezy - które turysta mógł odczytać z załączonej mapy szczegółowej.
1
2
1.2.
0-1-2
1.3.
0-1
MGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 1.3. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
Poziom rozszerzony
I. Wiedza geograficzna

\n
  1. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do
\n

zrozumienia istoty zjawisk oraz […]
procesów zachodzących w środowisku
geograficznym w skali lokalnej […].
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy
w praktyce

\n
  1. Analizowanie zjawisk […] zachodzących
\n

w środowisku geograficznym
z wykorzystaniem […] map
ogólnogeograficznych […].
Poziom podstawowy

\n
  1. Korzystanie z […] map […] w celu
\n

zdobywania, przetwarzania i prezentowania
informacji geograficznych.
Poziom podstawowy
I.3) Zdający czyta i interpretuje treści
różnych map, w tym topograficznych.
Zasady oceniania
1 pkt - dwie poprawne cechy.
0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.
Przykładowe odpowiedzi

\n\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Dwie cechy z: wydłużony kształt, przepływowe (Chełst), wyrównana linia brzegowa, niewielkie zatoki, brzegi zarastające, zalesione/zabagnione brzegi.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko odczytane z mapy szczegółowej (przykładowe poprawne odpowiedzi):

\n
  1. Jezioro ma wydłużony kształt misy.
  2. Jezioro jest przepływowe - przepływa przez nie rzeka Chełst.
\n

(Akceptowane są też: wyrównana linia brzegowa, częściowe zarośnięcie przy brzegach, w większości zalesione brzegi, brzegi częściowo zabagnione, niewielkie zatoki.)

\n

Sposób 1 - Systematyczne odczytywanie cech z mapy szczegółowej

\n

Mapa szczegółowa (1 : 50 000 lub 1 : 25 000) zawiera kilka warstw informacji o jeziorze. Aby znaleźć cechy przyrodnicze inne niż głębokość i geneza, przejrzyj mapę według schematu:

\n

Krok 1 - Kształt i wielkość jeziora

\n

Patrząc na obrys jeziora na mapie, można ocenić:

\n\n

Jezioro Sarbsko ma wydłużony, owalny kształt z w miarę wyrównaną linią brzegową - obie te cechy widać bezpośrednio z rzutu poziomego na mapie.

\n

Krok 2 - Zasilanie i odpływ (przepływowość)

\n

Sprawdź, czy do jeziora wpływają i wypływają cieki zaznaczone niebieską linią. Jeśli tak - jezioro jest przepływowe. Przez Sarbsko przepływa rzeka Chełst - widać to jako niebieską wstęgę wchodzącą i wychodzącą z jeziora.

\n

Krok 3 - Roślinność i charakter brzegów

\n

Na mapach topograficznych oznacza się:

\n\n

Z mapy Sarbska odczytać można, że brzegi są w większości zalesione, a miejscami podmokłe / zabagnione.

\n

Sposób 2 - Eliminacja cech niedopuszczalnych (weryfikacja odpowiedzi)

\n

Zadanie ZABRANIA podawania cech odnoszących się do:

\n\n

Każdą proponowaną cechę sprawdź według testu:

\n

| Pytanie kontrolne | Wymagana odpowiedź |
| Czy tę cechę widać na mapie? | TAK |
| Czy dotyczy głębokości? | NIE |
| Czy dotyczy genezy? | NIE |
| Czy jest to cecha przyrodnicza (nie infrastrukturalna)? | TAK |

\n

Uwaga: "Jezioro leży przy drodze" to cecha infrastrukturalna - NIE przyrodnicza. "Jezioro ma zalesione brzegi" - to cecha przyrodnicza ✅.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - podano dwie poprawne cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko, inne niż dotyczące głębokości lub genezy, które można odczytać z mapy szczegółowej.
- 0 pkt - podano tylko jedną cechę, cechę nieodczytywalną z mapy, cechę dotyczącą głębokości lub genezy, cechę nieprzyrodniczą, albo odpowiedź jest błędna.

Akceptowane warianty (przykładowe):
- wydłużony kształt misy / jeziora
- jezioro jest przepływowe
- przez Sarbsko przepływa rzeka Chełst
- wyrównana linia brzegowa
- niewielkie zatoki
- jezioro w pobliżu brzegów zarasta
- w większości zalesione brzegi
- brzegi częściowo zabagnione / podmokłe

Wykluczone:
- "jezioro jest płytkie" - dotyczy głębokości
- "jezioro polodowcowe" / "jezioro rynnowe" - dotyczy genezy
- "przez jezioro przebiega szlak turystyczny" - cecha infrastrukturalna, nie przyrodnicza
- podanie tylko jednej cechy zamiast dwóch - 0 pkt, nawet jeśli ta jedna jest poprawna
\n

Wzory i referencje

\n

W tym zadaniu wystarczy umiejętność czytania mapy topograficznej szczegółowej - nie stosujemy wzorów matematycznych.

\n
🗺️ Mapa topograficzna - warstwy informacji o jeziorze:
- Hydrografia (kolor niebieski): obrys jeziora, rzeki wpływające i wypływające, bagna.
- Roślinność (kolor zielony): lasy, zarośla, szuwary przy brzegach.
- Rzeźba terenu (poziomice brązowe): nachylenie zboczy ku jezioru.
- Kształt jeziora (rzut poziomy): wydłużony, owalny, nieregularny.
\n
🇵🇱 Jezioro Sarbsko - jezioro nadmorskie w pasie pobrzeży (Pobrzeże Słowińskie / Pobrzeże Koszalińskie), oddzielone od Bałtyku wąską mierzeją. Typ genetyczny: jezioro przybrzeżne (lagunowe) - ale tej informacji NIE podajemy w odpowiedzi, bo zadanie wyklucza genezę.
\n

Dlaczego typowe błędy nie zdobywają punktu

\n

| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |
| "Jezioro jest płytkie (głębokość 1,2 m)" | Dotyczy głębokości - wprost wykluczone treścią zadania |
| "Jezioro jest polodowcowe / lagunowe" | Dotyczy genezy - wprost wykluczone treścią zadania |
| "Obok jeziora jest camping" | Cecha infrastrukturalna, nie przyrodnicza |
| "Jezioro leży na Pobrzeżu Słowińskim" | To informacja o położeniu geograficznym, nie cecha jeziora odczytana z mapy |
| Podanie tylko jednej cechy | Klucz CKE wymaga dwóch - jedna cecha = 0 pkt |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga 1: Klucz CKE wymaga dokładnie dwóch cech. Jeśli napiszesz tylko jedną - nawet perfekcyjnie sformułowaną - otrzymujesz 0 punktów. To zadanie jest "wszystko albo nic".
\n
⚠️ Uwaga 2: Geneza jeziora (lagunowe, polodowcowe, krasowe) to wiedza spoza mapy - nie da się jej jednoznacznie odczytać z mapy topograficznej. Klucz CKE wprost to wyklucza.
\n
⚠️ Uwaga 3: Odpowiedź musi dotyczyć cech odczytywalnych z mapy - nie z własnej wiedzy o jeziorze. Np. "Sarbsko leży w Słowińskim Parku Narodowym" jest prawdą, ale to wiedza encyklopedyczna, nie odczyt kartograficzny (chyba że mapa pokazuje granice parku).
"}]}