{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nNa fotografiach przedstawiono przykład rzeki o uregulowanym biegu i przykład rzeki\no nieuregulowanym biegu.\nOdcinek rzeki Los Angeles w Kalifornii\nOdcinek Wisły\nNa podstawie: www.thecareyadventures.com; www.zpe.gov.pl\nUzasadnij, dlaczego przeprowadzano regulację rzek, a następnie podaj przykład\nkorzyści wynikającej z braku regulacji rzek.\nUzasadnienie:\nKorzyść z braku regulacji rzek:\n15.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań […]\nspołecznych […] gospodarczych […]\nw przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n4. Formułowanie twierdzeń\no prawidłowościach dotyczących\nfunkcjonowania środowiska przyrodniczego\ni społeczno-gospodarczego oraz\nwzajemnych zależności w systemie\nczłowiek - przyroda - gospodarka.\n7. […] Wartościowanie zachowań\ni działalności człowieka w środowisku\ngeograficznym.\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nPoziom podstawowy\nXIII.8) Zdający identyfikuje konflikty\ninteresów w relacjach człowiek -\nśrodowisko i rozumie potrzebę ich\nrozwiązywania zgodnie z zasadami\nzrównoważonego rozwoju […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie i podanie korzyści.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie albo podanie korzyści.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nUzasadnienie:\n- Dzięki regulacji rzek zagospodarowywano doliny rzek / pozyskiwano obszary pod uprawę\ni zabudowę.\n- Regulacja rzek wraz z budową wałów przeciwpowodziowych może zabezpieczać przed\nwylewami.\n- Regulację przeprowadzano w celu poprawy warunków żeglugi rzecznej.\n- Regulacja rzek może sprzyjać ograniczeniu procesu erozji rzecznej.\n- Regulacja rzek może ułatwiać wykorzystanie wody w przemyśle.\nKorzyść wynikająca z braku regulacji:\n- Są zachowane naturalne ekosystemy.\n- Jest zapewniona naturalna retencji wody ograniczająca wylewy rzek z koryta / powodzie.\n- Zachodzi naturalne oczyszczanie się wody.\n- Wolno płynąca rzeka zasila okoliczne wody gruntowe i zwiększa ilość wody\nw środowisku.\n- Naturalne wylewy w nieuregulowanej rzece niosą ze sobą corocznie osady bogate\nw substancje odżywcze, więc użyźniają tereny nadrzeczne.\n- Zachowana jest bioróżnorodność siedlisk rzecznych.","solution":"Odpowiedź: **Uzasadnienie regulacji rzek (jedno z):** - regulacja umożliwia zagospodarowanie doliny / pozyskanie terenów pod uprawę i zabudowę; - regulacja + wały przeciwpowodziowe = ochrona przed wylewami; - poprawa warunków żeglugi rzecznej; - ograniczenie erozji rzecznej; - ułatwienie wykorzystania wody w przemyśle. **Korzyść z braku regulacji (jedno z):** - zachowane **naturalne ekosystemy**; - naturalna **retencja** wody → ograniczenie powodzi; - naturalne **samooczyszczanie** wody; - wolniej płynąca rzeka **zasila wody gruntowe**; - naturalne wylewy niosą **żyzne osady** (sedymentacja w dolinach nadrzecznych); - **bioróżnorodność** siedlisk rzecznych.\n\nTresc zadania (CKE)\n\nCo zrobić?\n\nCo to jest regulacja rzeki? Inżynieryjna ingerencja w bieg rzeki: prostowanie koryta, betonowanie brzegów, wały przeciwpowodziowe, zapory, śluzy.\n\nArgumenty ZA regulacją (gospodarcze / bezpieczeństwa):\n- Ochrona przed powodziami (wały, zbiorniki retencyjne).\n- Pozyskanie terenów w dolinach pod uprawę i zabudowę.\n- Żegluga (głębokość, prostoliniowy kurs).\n- Ograniczenie erozji brzegów.\n- Wykorzystanie wody w przemyśle.\n\nArgumenty PRZECIW regulacji = korzyści z braku regulacji (ekologiczne):\n- Naturalne ekosystemy rzek nieuregulowanych (siedliska gatunków).\n- Bioróżnorodność (ryby, ptaki, rośliny wodne).\n- Naturalna retencja wody → łagodzi powodzie poniżej i susze.\n- Samooczyszczanie wody (procesy biologiczne i chemiczne).\n- Wylewy żyznych osadów w dolinach (mady).\n- Zasilanie wód gruntowych (wolny przepływ → infiltracja).\n\nKonstrukcja odpowiedzi na 2 pkt:\n- Jedna korzyść z regulacji.\n- Jedna korzyść z braku regulacji.\n\nNie trzeba wymieniać wszystkich — wystarczy po jednej konkretnej z każdej strony.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — uzasadnienie regulacji + podanie korzyści z braku regulacji.\n- 1 pkt — tylko jedno z dwóch.\n\nPo co to umieć\n\nKonflikty człowiek–środowisko — częsty temat na maturze (geografia społeczna). Klasyk: regulacja vs ekologia, eksploatacja vs ochrona, rozwój vs degradacja.\n\nW Polsce: regulacja Wisły, Odry, Narwi — ciągły kompromis między ochroną przeciwpowodziową (Wisła w Krakowie, Sandomierzu) a zachowaniem unikalnych ekosystemów (Narwiański PN, Biebrzański PN).","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":"regulacja rzek, zrównoważony rozwój, konflikt człowiek-środowisko","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (0-2)<br>Na fotografiach przedstawiono przykład rzeki o uregulowanym biegu i przykład rzeki<br>o nieuregulowanym biegu.<br>Odcinek rzeki Los Angeles w Kalifornii<br>Odcinek Wisły<br>Na podstawie: www.thecareyadventures.com; www.zpe.gov.pl<br>Uzasadnij, dlaczego przeprowadzano regulację rzek, a następnie podaj przykład<br>korzyści wynikającej z braku regulacji rzek.<br>Uzasadnienie:<br>Korzyść z braku regulacji rzek:<br>15.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 15. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań […]</li></ol>\n<p>społecznych […] gospodarczych […]<br>w przestrzeni geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Formułowanie twierdzeń</li></ol>\n<p>o prawidłowościach dotyczących<br>funkcjonowania środowiska przyrodniczego<br>i społeczno-gospodarczego oraz<br>wzajemnych zależności w systemie<br>człowiek - przyroda - gospodarka.</p>\n<ol><li>[…] Wartościowanie zachowań</li></ol>\n<p>i działalności człowieka w środowisku<br>geograficznym.<br>Poziom rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>Poziom podstawowy<br>XIII.8) Zdający identyfikuje konflikty<br>interesów w relacjach człowiek -<br>środowisko i rozumie potrzebę ich<br>rozwiązywania zgodnie z zasadami<br>zrównoważonego rozwoju […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzasadnienie i podanie korzyści.<br>1 pkt - poprawne uzasadnienie albo podanie korzyści.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Uzasadnienie:</p>\n<ul><li>Dzięki regulacji rzek zagospodarowywano doliny rzek / pozyskiwano obszary pod uprawę</li></ul>\n<p>i zabudowę.</p>\n<ul><li>Regulacja rzek wraz z budową wałów przeciwpowodziowych może zabezpieczać przed</li></ul>\n<p>wylewami.</p>\n<ul><li>Regulację przeprowadzano w celu poprawy warunków żeglugi rzecznej.</li><li>Regulacja rzek może sprzyjać ograniczeniu procesu erozji rzecznej.</li><li>Regulacja rzek może ułatwiać wykorzystanie wody w przemyśle.</li></ul>\n<p>Korzyść wynikająca z braku regulacji:</p>\n<ul><li>Są zachowane naturalne ekosystemy.</li><li>Jest zapewniona naturalna retencji wody ograniczająca wylewy rzek z koryta / powodzie.</li><li>Zachodzi naturalne oczyszczanie się wody.</li><li>Wolno płynąca rzeka zasila okoliczne wody gruntowe i zwiększa ilość wody</li></ul>\n<p>w środowisku.</p>\n<ul><li>Naturalne wylewy w nieuregulowanej rzece niosą ze sobą corocznie osady bogate</li></ul>\n<p>w substancje odżywcze, więc użyźniają tereny nadrzeczne.</p>\n<ul><li>Zachowana jest bioróżnorodność siedlisk rzecznych.</li></ul>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Uzasadnienie regulacji rzek (jedno z):</strong> - regulacja umożliwia zagospodarowanie doliny / pozyskanie terenów pod uprawę i zabudowę; - regulacja + wały przeciwpowodziowe = ochrona przed wylewami; - poprawa warunków żeglugi rzecznej; - ograniczenie erozji rzecznej; - ułatwienie wykorzystania wody w przemyśle. <strong>Korzyść z braku regulacji (jedno z):</strong> - zachowane <strong>naturalne ekosystemy</strong>; - naturalna <strong>retencja</strong> wody → ograniczenie powodzi; - naturalne <strong>samooczyszczanie</strong> wody; - wolniej płynąca rzeka <strong>zasila wody gruntowe</strong>; - naturalne wylewy niosą <strong>żyzne osady</strong> (sedymentacja w dolinach nadrzecznych); - <strong>bioróżnorodność</strong> siedlisk rzecznych.</p>\n<p>Tresc zadania (CKE)</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>Co to jest regulacja rzeki? Inżynieryjna ingerencja w bieg rzeki: prostowanie koryta, betonowanie brzegów, wały przeciwpowodziowe, zapory, śluzy.</p>\n<p>Argumenty ZA regulacją (gospodarcze / bezpieczeństwa):</p>\n<ul><li>Ochrona przed powodziami (wały, zbiorniki retencyjne).</li><li>Pozyskanie terenów w dolinach pod uprawę i zabudowę.</li><li>Żegluga (głębokość, prostoliniowy kurs).</li><li>Ograniczenie erozji brzegów.</li><li>Wykorzystanie wody w przemyśle.</li></ul>\n<p>Argumenty PRZECIW regulacji = korzyści z braku regulacji (ekologiczne):</p>\n<ul><li>Naturalne ekosystemy rzek nieuregulowanych (siedliska gatunków).</li><li>Bioróżnorodność (ryby, ptaki, rośliny wodne).</li><li>Naturalna retencja wody → łagodzi powodzie poniżej i susze.</li><li>Samooczyszczanie wody (procesy biologiczne i chemiczne).</li><li>Wylewy żyznych osadów w dolinach (mady).</li><li>Zasilanie wód gruntowych (wolny przepływ → infiltracja).</li></ul>\n<p>Konstrukcja odpowiedzi na 2 pkt:</p>\n<ul><li>Jedna korzyść z regulacji.</li><li>Jedna korzyść z braku regulacji.</li></ul>\n<p>Nie trzeba wymieniać wszystkich — wystarczy po jednej konkretnej z każdej strony.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — uzasadnienie regulacji + podanie korzyści z braku regulacji.</li><li>1 pkt — tylko jedno z dwóch.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Konflikty człowiek–środowisko — częsty temat na maturze (geografia społeczna). Klasyk: regulacja vs ekologia, eksploatacja vs ochrona, rozwój vs degradacja.</p>\n<p>W Polsce: regulacja Wisły, Odry, Narwi — ciągły kompromis między ochroną przeciwpowodziową (Wisła w Krakowie, Sandomierzu) a zachowaniem unikalnych ekosystemów (Narwiański PN, Biebrzański PN).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Uzasadnienie regulacji rzek:</strong> Regulację przeprowadzano, aby zagospodarować doliny rzeczne pod uprawę i zabudowę oraz zabezpieczyć obszary zamieszkałe przed powodziami.</p>\n<p><strong>Korzyść z braku regulacji:</strong> Naturalna retencja wody w meandrach i starorzeczach spowalnia odpływ i ogranicza ryzyko powodzi, a zachowane ekosystemy nadrzeczne sprzyjają bioróżnorodności.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza funkcji rzeki uregulowanej vs. nieuregulowanej</h4>\n<p><strong>Krok 1 - odczytaj fotografie z arkusza.</strong></p>\n<p>Lewa fotografia (rzeka Los Angeles): koryto prostoliniowe, betonowe, bez roślinności, w gęstej zabudowie miejskiej. Woda płynie szybko (małe opory), nie ma miejsca na rozlew.</p>\n<p>Prawa fotografia (Wisła, odcinek nieuregulowany): koryto kręte (meandry), piaszczyste łachy, szeroka strefa zalewowa, roślinność na brzegach. Woda płynie wolniej, może rozlewać się na łąki i terasy zalewowe.</p>\n<p><strong>Krok 2 - uzasadnij regulację (dlaczego ją przeprowadzano).</strong></p>\n<p>Regulacja rzeki to zestaw działań inżynierskich: prostowanie koryta, umacnianie brzegów, budowa wałów, budowa zbiorników. Cel był zawsze <em>antropocentryczny</em> - korzyść dla człowieka:</p>\n<ul><li><strong>Ochrona przeciwpowodziowa</strong> - wały i wyprostowane koryto odprowadzają wodę szybciej, chroniąc miasta i wsie przed zalewaniem (dobrze widoczne na przykładzie L.A. - gęsta zabudowa w dawnej dolinie rzeki).</li><li><strong>Pozyskanie ziemi pod uprawę i zabudowę</strong> - osuszenie terenów zalewowych uwolniło ogromne obszary żyznych mad rzecznych pod rolnictwo i budownictwo.</li><li><strong>Poprawa warunków żeglugi</strong> - ujednolicona głębokość i szerokość koryta umożliwia ruch barek; dotyczy np. Odry i Wisły w XIX-XX w.</li><li><strong>Ograniczenie erozji bocznej</strong> - naturalne meandry podcinają brzegi i niszczą infrastrukturę; umocnienie brzegów zapobiega temu.</li><li><strong>Wykorzystanie wody przez przemysł</strong> - stabilny poziom wody ułatwia pobór i zrzut wody przez zakłady przemysłowe.</li></ul>\n<p><strong>Krok 3 - podaj korzyść z BRAKU regulacji.</strong></p>\n<p>Nieuregulowana rzeka (prawa fotografia - Wisła) zachowuje cechy korzystne dla przyrody i środowiska:</p>\n<ul><li><strong>Naturalna retencja</strong> - meandry, starorzecza, podmokłe łęgi i terasy zalewowe magazynują wodę podczas wezbrań, spowalniając jej odpływ i zmniejszając ryzyko gwałtownych powodzi poniżej.</li><li><strong>Bioróżnorodność</strong> - zróżnicowane siedliska (łachy, szuwary, łęgi, starorzecza) są miejscem życia dla ptaków, ryb, płazów i roślin - regulacja niszczy te siedliska.</li><li><strong>Naturalne oczyszczanie wody</strong> - roślinność brzegowa i mikroorganizmy glebowe filtrują zanieczyszczenia.</li><li><strong>Zasilanie wód gruntowych</strong> - wolno płynąca woda wsiąka w żwirowate i piaszczyste koryta, podnosząc poziom wód gruntowych w okolicy.</li><li><strong>Użyźnianie terenów nadrzecznych</strong> - naturalne wylewy osadzają muł bogaty w składniki odżywcze (jak Nil przed wybudowaniem Tamy Asuańskiej).</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - przez eliminację błędów i weryfikację</h4>\n<p>Zadanie wymaga <strong>dwóch odrębnych elementów</strong> odpowiedzi: (1) uzasadnienia regulacji + (2) korzyści z braku regulacji. Sprawdź, czy Twoja odpowiedź zawiera oba.</p>\n<p>Częsty błąd uczniów: piszą tylko o wadach regulacji zamiast o korzyściach braku regulacji - to nie to samo w oczach klucza CKE.</p>\n<p><strong>Weryfikacja przez przykład z fotografii:</strong></p>\n<ul><li>Rzeka L.A. w betonie → zero retencji, zero ekosystemów, szybki spływ wód → w razie ulewy fala powodziowa natychmiast spływa do morza → paradoks: regulacja &quot;przeciwpowodziowa&quot; może zwiększać ryzyko powodzi miejskich poniżej.</li><li>Wisła nieuregulowana → starorzecza i łachy to naturalny bufor → woda nie ucieka od razu → mniejszy szczyt fali.</li></ul>\n<p>To potwierdza: brak regulacji = <strong>naturalna retencja jako korzyść</strong> - i właśnie ten argument jest w kluczu CKE.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 15, max 2 pkt):</strong><br><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne uzasadnienie regulacji <strong>ORAZ</strong> podanie co najmniej jednej korzyści z braku regulacji. Oba elementy muszą być obecne i merytoryczne.<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne uzasadnienie regulacji <strong>albo</strong> podanie korzyści z braku regulacji (tylko jeden z dwóch elementów).<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź ogólnikowa, niepoprawna lub niepełna (np. samo stwierdzenie &quot;rzeka jest ważna dla przyrody&quot; bez konkretnej korzyści).<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienia regulacji (wystarczy jedno):</strong><br>- zagospodarowanie doliny pod uprawę/zabudowę<br>- ochrona przed wylewami (wały + wyprostowanie koryta)<br>- poprawa warunków żeglugi<br>- ograniczenie erozji rzecznej<br>- ułatwienie wykorzystania wody przez przemysł<br><br><strong>Akceptowane korzyści z braku regulacji (wystarczy jedna):</strong><br>- zachowanie naturalnych ekosystemów / bioróżnorodność siedlisk<br>- naturalna retencja / ograniczenie powodzi<br>- naturalne oczyszczanie wody<br>- zasilanie wód gruntowych<br>- użyźnianie terenów przez naturalne wylewy (muł rzeczny)<br><br><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać oba punkty:</strong><br>Uzasadnienie powinno wskazać KONKRETNY CEL regulacji (np. &quot;ochrona przed powodziami&quot; lub &quot;pozyskanie ziemi pod zabudowę&quot;) - nie wystarczy &quot;regulacja była korzystna&quot;. Korzyść braku regulacji musi być KONKRETNA i MERYTORYCZNA (np. &quot;naturalna retencja ogranicza powodzie&quot; - nie wystarczy &quot;rzeka jest ładniejsza&quot;).</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje (jeśli używane)</h4>\n<p>W tym zadaniu nie są wymagane wzory matematyczne. Rozwiązanie opiera się na wiedzy geograficznej z zakresu <strong>hydrologii i antropopresji</strong>.</p>\n<blockquote>💧 <strong>Bilans wodny i retencja</strong> - nieuregulowana rzeka zwiększa retencję \\(R\\) w dorzeczu (wzór bilansu wodnego: \\(P = E + H + R\\)). Meandry i terasy zalewowe magazynują wodę, zmniejszając współczynnik odpływu \\(\\alpha = H/P\\). Im większa retencja, tym mniejszy i opóźniony szczyt fali powodziowej.</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Reżim rzek</strong> - Wisła (reżim śnieżny/deszczowo-śnieżny): max przepływu wiosną (roztopy) i wtórne letnie. Nieuregulowane odcinki mają naturalny bufor terenów zalewowych - łąki, łęgi, starorzecza.</blockquote>\n<blockquote>🏙️ <strong>Rzeka Los Angeles</strong> - przykład skrajnej regulacji: koryto betonowe, brak roślinności, spływ stuprocentowo grawitacyjny. Paradoks: regulacja zwiększyła ryzyko flash floods w centrum miasta (cały opad natychmiast spływa koritem).</blockquote>\n<h4>Dlaczego typowe błędne odpowiedzi nie zdobywają punktów</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź ucznia | Dlaczego NIE zdobywa punktu |<br>| &quot;Regulacja rzek była prowadzona, bo rzeki są niebezpieczne&quot; | Za ogólnikowe - klucz wymaga wskazania KONKRETNEGO celu (ochrona p/powodziowa, żegluga, rolnictwo) |<br>| &quot;Korzyść z braku regulacji: rzeka jest piękna i estetyczna&quot; | Nie jest to korzyść geograficzna/przyrodnicza/gospodarcza - klucz tego nie akceptuje |<br>| &quot;Nieuregulowana rzeka jest wolniejsza&quot; | Samo stwierdzenie bez powiązania z korzyścią (retencja, bioróżnorodność) - 0 pkt |<br>| &quot;Regulacja umożliwia odpoczynek nad rzeką&quot; | Nie jest to cel regulacji opisany w kluczu - turystyka nie figuruje w akceptowanych uzasadnieniach |<br>| Podanie tylko uzasadnienia bez korzyści (lub odwrotnie) | Max 1 pkt zamiast 2 pkt - oba elementy są wymagane do pełnego wyniku |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Klucz CKE wymaga DWÓCH odrębnych rzeczy w jednym zadaniu: uzasadnienia regulacji + korzyści braku regulacji. Uczniowie często piszą tylko jedno z nich i tracą 1 punkt. Zawsze odpowiadaj na oba człony polecenia osobno.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Nie mylić &quot;ochrony przed powodziami&quot; jako celu regulacji z &quot;naturalną retencją ograniczającą powodzie&quot; jako korzyścią braku regulacji. To pozornie sprzeczne twierdzenia, ale oba są poprawne: regulacja chroni lokalne tereny wałami, ale nieuregulowana rzeka globalnie retencjonuje więcej wody i zmniejsza ryzyko powodzi poniżej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Fotografię rzeki Los Angeles możesz przywołać jako argument - betonowe koryto to skrajna regulacja, która eliminuje wszelką retencję i bioróżnorodność. To dobry przykład do uzasadnienia, co TRACI się przez regulację.</blockquote>"}]}