{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nNa mapie przedstawiono wartość współczynnika dzietności według województw Polski\nw 2016 roku i jej zmianę w porównaniu z rokiem 2002.\nNa podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **17.1.** Niedobór miejsc pracy → wysokie bezrobocie → **odpływ migracyjny kobiet w wieku prokreacyjnym** (15–49 lat) z województwa świętokrzyskiego do innych regionów / krajów → **niska wartość wskaźnika dzietności**. Dodatkowo: niskie płace, restrukturyzacja Staropolskiego/Centralnego Okręgu Przemysłowego, odłożenie decyzji o założeniu rodziny. **17.2.** Skutki (jeden z): - **pogłębianie procesu starzenia ludności**; - zagrożenie **depopulacją**; - **niedobory zasobów pracy** / niska podaż siły roboczej; - spadek atrakcyjności województw dla inwestorów; - spadek popytu na usługi edukacyjne; - spadek wydatków na ograniczanie antropopresji.\n\nTresc zadania (CKE)\n\nCo zrobić?\n\n17.1. — związek brak pracy → niska dzietność\n\nZbuduj łańcuch przyczynowo-skutkowy (CKE oczekuje 2-3 ogniw):\n\n1. Niedobór miejsc pracy w województwie świętokrzyskim (restrukturyzacja przemysłu).\n2. → Wysokie bezrobocie, niskie płace.\n3. → Emigracja zarobkowa młodych, szczególnie kobiet w wieku prokreacyjnym (15-49).\n4. → W województwie zostają osoby starsze, młodych jest mało.\n5. → Niska liczba urodzeń → niski wskaźnik dzietności.\n\nDrugi mechanizm: nawet ci, co zostają, odkładają decyzję o dziecku ze względu na brak stabilności finansowej.\n\n17.2. — skutek starzenia ludności\n\nSkutki starzenia ludności (dla regionu o niskiej dzietności):\n- Pogłębianie starzenia (sprzężenie zwrotne).\n- Depopulacja — spadek liczby ludności.\n- Niedobory zasobów pracy — mniej osób w wieku produkcyjnym.\n- Spadek atrakcyjności dla inwestorów (mała baza pracowników).\n- Spadek popytu na usługi edukacyjne (zamykanie szkół).\n- Wzrost wydatków publicznych na emerytury i opiekę.\n\nWybierz jeden skutek i sformułuj jako pełne zdanie.\n\nPunktacja CKE\n\n- 17.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie związku.\n- 17.2: 1 pkt — poprawny skutek.\n\nPo co to umieć\n\nDemografia Polski regionalnie — bardzo zróżnicowana:\n- Województwa schyłkowe (świętokrzyskie, opolskie, łódzkie): wysokie starzenie, niska dzietność.\n- Województwa demograficznie aktywne (mazowieckie, pomorskie, małopolskie): wyższa dzietność, migracja netto +.\n\nMechanizmy regionalne: praca → migracje → dzietność. To klasyk zadań geograficznych Polski na maturze.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":"demografia Polski, woj. świętokrzyskie, starzenie ludności","page_from":22,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 17.<br>Na mapie przedstawiono wartość współczynnika dzietności według województw Polski<br>w 2016 roku i jej zmianę w porównaniu z rokiem 2002.<br>Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.<br>MGEP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>17.1.</strong> Niedobór miejsc pracy → wysokie bezrobocie → <strong>odpływ migracyjny kobiet w wieku prokreacyjnym</strong> (15–49 lat) z województwa świętokrzyskiego do innych regionów / krajów → <strong>niska wartość wskaźnika dzietności</strong>. Dodatkowo: niskie płace, restrukturyzacja Staropolskiego/Centralnego Okręgu Przemysłowego, odłożenie decyzji o założeniu rodziny. <strong>17.2.</strong> Skutki (jeden z): - <strong>pogłębianie procesu starzenia ludności</strong>; - zagrożenie <strong>depopulacją</strong>; - <strong>niedobory zasobów pracy</strong> / niska podaż siły roboczej; - spadek atrakcyjności województw dla inwestorów; - spadek popytu na usługi edukacyjne; - spadek wydatków na ograniczanie antropopresji.</p>\n<p>Tresc zadania (CKE)</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>17.1. — związek brak pracy → niska dzietność</p>\n<p>Zbuduj łańcuch przyczynowo-skutkowy (CKE oczekuje 2-3 ogniw):</p>\n<ol><li>Niedobór miejsc pracy w województwie świętokrzyskim (restrukturyzacja przemysłu).</li><li>→ Wysokie bezrobocie, niskie płace.</li><li>→ Emigracja zarobkowa młodych, szczególnie kobiet w wieku prokreacyjnym (15-49).</li><li>→ W województwie zostają osoby starsze, młodych jest mało.</li><li>→ Niska liczba urodzeń → niski wskaźnik dzietności.</li></ol>\n<p>Drugi mechanizm: nawet ci, co zostają, odkładają decyzję o dziecku ze względu na brak stabilności finansowej.</p>\n<p>17.2. — skutek starzenia ludności</p>\n<p>Skutki starzenia ludności (dla regionu o niskiej dzietności):</p>\n<ul><li>Pogłębianie starzenia (sprzężenie zwrotne).</li><li>Depopulacja — spadek liczby ludności.</li><li>Niedobory zasobów pracy — mniej osób w wieku produkcyjnym.</li><li>Spadek atrakcyjności dla inwestorów (mała baza pracowników).</li><li>Spadek popytu na usługi edukacyjne (zamykanie szkół).</li><li>Wzrost wydatków publicznych na emerytury i opiekę.</li></ul>\n<p>Wybierz jeden skutek i sformułuj jako pełne zdanie.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>17.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie związku.</li><li>17.2: 1 pkt — poprawny skutek.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Demografia Polski regionalnie — bardzo zróżnicowana:</p>\n<ul><li>Województwa schyłkowe (świętokrzyskie, opolskie, łódzkie): wysokie starzenie, niska dzietność.</li><li>Województwa demograficznie aktywne (mazowieckie, pomorskie, małopolskie): wyższa dzietność, migracja netto +.</li></ul>\n<p>Mechanizmy regionalne: praca → migracje → dzietność. To klasyk zadań geograficznych Polski na maturze.</p>"}]}