{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nNa wykresie przedstawiono miasta najwyżej ocenione w 2015 roku w Rankingu polskich\nmiast zrównoważonych, w którym sklasyfikowano 50 miast według kryteriów społecznych,\nśrodowiskowych i gospodarczych.\nNa podstawie: www.teraz-srodowisko.pl; www.arcadis.com\nNa mapie przedstawiono rozmieszczenie wybranych przedsiębiorstw wchodzących w skład\n„Doliny Lotniczej”.\nNa podstawie: www.zpe.gov.pl\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **19.1.** — **Lublin, Bielsko-Biała, Rzeszów** **19.2.** Kraków uzyskał niską ocenę środowiskową, ponieważ w mieście występuje **zanieczyszczenie powietrza / smog**, czemu sprzyjają: - położenie w **dolinie Wisły** (koncentracja zanieczyszczeń); - dominujące **wiatry zachodnie** niosące zanieczyszczenia z uprzemysłowionych obszarów; - emisja z **pieców domowych**; - **ciasna zabudowa** miasta utrudniająca przewietrzanie; - duża koncentracja ludności → wytwarzanie odpadów / ścieków / hałasu.\n\nTresc zadania (CKE)\n\nCo zrobić?\n\n19.1. — przyporządkowanie miast\n\nPolskie miasta wojewódzkie — ich cechy:\n- Lublin — duże miasto wschodniej Polski, akademickie, niska intensywność przemysłu.\n- Bielsko-Biała — Beskidy, blisko gór, średniej wielkości miasto.\n- Rzeszów — Podkarpackie, dynamicznie rozwijające się (Dolina Lotnicza).\n\nPrzyporządkuj do opisów w arkuszu CKE (np. \"miasto akademickie wschodniej Polski\" → Lublin; \"miasto u podnóża gór\" → Bielsko-Biała; \"ośrodek high-tech / lotnictwa\" → Rzeszów).\n\n19.2. — niska ocena środowiskowa Krakowa\n\nCzynniki sprzyjające smogowi w Krakowie:\n- Położenie w dolinie Wisły — niska zlewnia powietrza, brak przewietrzania.\n- Inwersja temperatury — chłodne powietrze \"siedzi\" w dolinie zimą.\n- Wiatry zachodnie niosące zanieczyszczenia z Górnego Śląska (Katowic, Krakowa-Nowej Huty).\n- Piece domowe opalane węglem (tzw. \"kopciuchy\") — niska emisja.\n- Ciasna zabudowa historycznego centrum utrudnia ruch powietrza.\n- Duże skupienie ludności + transport drogowy.\n\nWybierz 2-3 najważniejsze czynniki i sformułuj uzasadnienie. Klucz: położenie w dolinie + niska emisja z pieców.\n\nPunktacja CKE\n\n- 19.1: 2 pkt — trzy wiersze poprawnie; 1 pkt — dwa wiersze.\n- 19.2: 1 pkt — poprawne uzasadnienie.\n\nPo co to umieć\n\nWskaźniki jakości życia w miastach — wielowymiarowe:\n- Środowisko (powietrze, hałas, zieleń).\n- Mieszkania (ceny, dostępność, jakość).\n- Praca (rynek pracy, zarobki).\n- Usługi (zdrowie, edukacja, kultura).\n- Bezpieczeństwo.\n\nKraków — wysoki w usługach i kulturze, niski w środowisku (smog). Warszawa — wysoki w pracy, niski w mieszkaniach (ceny). To zrozumienie kompromisów jakości życia.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":"jakość życia w polskich miastach, smog Krakowa","page_from":24,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19.<br>Na wykresie przedstawiono miasta najwyżej ocenione w 2015 roku w Rankingu polskich<br>miast zrównoważonych, w którym sklasyfikowano 50 miast według kryteriów społecznych,<br>środowiskowych i gospodarczych.<br>Na podstawie: www.teraz-srodowisko.pl; www.arcadis.com<br>Na mapie przedstawiono rozmieszczenie wybranych przedsiębiorstw wchodzących w skład<br>„Doliny Lotniczej”.<br>Na podstawie: www.zpe.gov.pl<br>MGEP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>19.1.</strong> — <strong>Lublin, Bielsko-Biała, Rzeszów</strong> <strong>19.2.</strong> Kraków uzyskał niską ocenę środowiskową, ponieważ w mieście występuje <strong>zanieczyszczenie powietrza / smog</strong>, czemu sprzyjają: - położenie w <strong>dolinie Wisły</strong> (koncentracja zanieczyszczeń); - dominujące <strong>wiatry zachodnie</strong> niosące zanieczyszczenia z uprzemysłowionych obszarów; - emisja z <strong>pieców domowych</strong>; - <strong>ciasna zabudowa</strong> miasta utrudniająca przewietrzanie; - duża koncentracja ludności → wytwarzanie odpadów / ścieków / hałasu.</p>\n<p>Tresc zadania (CKE)</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>19.1. — przyporządkowanie miast</p>\n<p>Polskie miasta wojewódzkie — ich cechy:</p>\n<ul><li>Lublin — duże miasto wschodniej Polski, akademickie, niska intensywność przemysłu.</li><li>Bielsko-Biała — Beskidy, blisko gór, średniej wielkości miasto.</li><li>Rzeszów — Podkarpackie, dynamicznie rozwijające się (Dolina Lotnicza).</li></ul>\n<p>Przyporządkuj do opisów w arkuszu CKE (np. &quot;miasto akademickie wschodniej Polski&quot; → Lublin; &quot;miasto u podnóża gór&quot; → Bielsko-Biała; &quot;ośrodek high-tech / lotnictwa&quot; → Rzeszów).</p>\n<p>19.2. — niska ocena środowiskowa Krakowa</p>\n<p>Czynniki sprzyjające smogowi w Krakowie:</p>\n<ul><li>Położenie w dolinie Wisły — niska zlewnia powietrza, brak przewietrzania.</li><li>Inwersja temperatury — chłodne powietrze &quot;siedzi&quot; w dolinie zimą.</li><li>Wiatry zachodnie niosące zanieczyszczenia z Górnego Śląska (Katowic, Krakowa-Nowej Huty).</li><li>Piece domowe opalane węglem (tzw. &quot;kopciuchy&quot;) — niska emisja.</li><li>Ciasna zabudowa historycznego centrum utrudnia ruch powietrza.</li><li>Duże skupienie ludności + transport drogowy.</li></ul>\n<p>Wybierz 2-3 najważniejsze czynniki i sformułuj uzasadnienie. Klucz: położenie w dolinie + niska emisja z pieców.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>19.1: 2 pkt — trzy wiersze poprawnie; 1 pkt — dwa wiersze.</li><li>19.2: 1 pkt — poprawne uzasadnienie.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Wskaźniki jakości życia w miastach — wielowymiarowe:</p>\n<ul><li>Środowisko (powietrze, hałas, zieleń).</li><li>Mieszkania (ceny, dostępność, jakość).</li><li>Praca (rynek pracy, zarobki).</li><li>Usługi (zdrowie, edukacja, kultura).</li><li>Bezpieczeństwo.</li></ul>\n<p>Kraków — wysoki w usługach i kulturze, niski w środowisku (smog). Warszawa — wysoki w pracy, niski w mieszkaniach (ceny). To zrozumienie kompromisów jakości życia.</p>"}]}