{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nNa mapie oznaczonej literą A przedstawiono strukturę wielkości gospodarstw rolnych, a na\nmapie oznaczonej literą B - towarowość produkcji rolnej w Polsce.\nA\nB\nNa podstawie:\nzpe.gov.pl\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **20.1.** **Woj. zachodniopomorskie** (duże gospodarstwa): - niska **gęstość zaludnienia** → sieć osadnicza nie ogranicza wielkości gospodarstw; - po II wojnie światowej **wysiedlenia** + utworzenie **PGR-ów** (duże powierzchnie); - **prywatyzacja PGR-ów** sprzyjała powstaniu gospodarstw > 15 ha; - rzeźba terenu nie ogranicza wielkości; rolnictwo wysokotowarowe. **Woj. śląskie** (małe gospodarstwa): - niski udział PGR-ów przed 1990 → brak prywatyzacji; - wysoki udział **ludności dwuzawodowej / chłoporobotników** w PRL; - zasada **dziedziczenia** → rozdrobnienie; - duża **urbanizacja / uprzemysłowienie / gęstość zaludnienia** ograniczają wielkość gospodarstw; - górski/wyżynny południowy obszar, gleby słabej jakości. **20.2.** Niska towarowość → **małe gospodarstwa < 5 ha** → dominuje **produkcja na własne potrzeby**, mniejsze nadwyżki na sprzedaż.\n\nTresc zadania (CKE)\n\nCo zrobić?\n\n20.1. — wielkość gospodarstw w dwóch województwach\n\nZachodniopomorskie (DUŻE gospodarstwa) — kontekst historyczny:\n- Po II WŚ obszar wysiedlony (Niemcy), zasiedlony nową ludnością.\n- Utworzono PGR-y (Państwowe Gospodarstwa Rolne) na byłych majątkach niemieckich — gospodarstwa wielohektarowe.\n- Po 1990 r. PGR-y prywatyzowano w wielkich blokach → powstały gospodarstwa rolne rzędu kilkudziesięciu - kilkuset hektarów.\n- Niska gęstość zaludnienia, dobre gleby (Pojezierze Pomorskie) → rolnictwo wysokotowarowe.\n\nŚląskie (MAŁE gospodarstwa) — kontekst:\n- Brak PGR-ów w PRL (przed 1990) → kontynuacja drobnej własności prywatnej.\n- Dziedziczenie: gospodarstwo dzielone między synów → rozdrabnianie.\n- Wysoka urbanizacja i uprzemysłowienie (Górnośląski Okręg Przemysłowy) → mało gruntów na rolnictwo.\n- Ludność dwuzawodowa (chłoporobotnicy) — gospodarstwo + praca w fabryce.\n- Częściowo górzysty / wyżynny obszar, słabe gleby → niska opłacalność powiększania.\n\n20.2. — niska towarowość = małe gospodarstwa\n\nMechanizm: małe gospodarstwo (&lt;5 ha) → niska produktywność → dominacja produkcji na własne potrzeby (samozaopatrzenie) → mała nadwyżka na sprzedaż = niska towarowość.\n\nPunktacja CKE\n\n- 20.1: 2 pkt — wyjaśnienie dla obu województw; 1 pkt — dla jednego.\n- 20.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.\n\nPo co to umieć\n\nStruktura agrarna Polski — historycznie zróżnicowana:\n- Północ i zachód (Pomorze, Lubuskie, Warmia): duże gospodarstwa po PGR-ach.\n- Południe (Małopolska, Świętokrzyskie, Podkarpacie): bardzo małe gospodarstwa, rozdrobnienie.\n- Centrum i wschód: średnie gospodarstwa rodzinne.\n\nTo wynik historii politycznej (zabory, II WŚ, PRL) + warunków przyrodniczych.","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":"rolnictwo Polski, woj. zachodniopomorskie vs śląskie, struktura gospodarstw","page_from":26,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20.<br>Na mapie oznaczonej literą A przedstawiono strukturę wielkości gospodarstw rolnych, a na<br>mapie oznaczonej literą B - towarowość produkcji rolnej w Polsce.<br>A<br>B<br>Na podstawie:<br>zpe.gov.pl<br>MGEP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>20.1.</strong> <strong>Woj. zachodniopomorskie</strong> (duże gospodarstwa): - niska <strong>gęstość zaludnienia</strong> → sieć osadnicza nie ogranicza wielkości gospodarstw; - po II wojnie światowej <strong>wysiedlenia</strong> + utworzenie <strong>PGR-ów</strong> (duże powierzchnie); - <strong>prywatyzacja PGR-ów</strong> sprzyjała powstaniu gospodarstw &gt; 15 ha; - rzeźba terenu nie ogranicza wielkości; rolnictwo wysokotowarowe. <strong>Woj. śląskie</strong> (małe gospodarstwa): - niski udział PGR-ów przed 1990 → brak prywatyzacji; - wysoki udział <strong>ludności dwuzawodowej / chłoporobotników</strong> w PRL; - zasada <strong>dziedziczenia</strong> → rozdrobnienie; - duża <strong>urbanizacja / uprzemysłowienie / gęstość zaludnienia</strong> ograniczają wielkość gospodarstw; - górski/wyżynny południowy obszar, gleby słabej jakości. <strong>20.2.</strong> Niska towarowość → <strong>małe gospodarstwa &lt; 5 ha</strong> → dominuje <strong>produkcja na własne potrzeby</strong>, mniejsze nadwyżki na sprzedaż.</p>\n<p>Tresc zadania (CKE)</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>20.1. — wielkość gospodarstw w dwóch województwach</p>\n<p>Zachodniopomorskie (DUŻE gospodarstwa) — kontekst historyczny:</p>\n<ul><li>Po II WŚ obszar wysiedlony (Niemcy), zasiedlony nową ludnością.</li><li>Utworzono PGR-y (Państwowe Gospodarstwa Rolne) na byłych majątkach niemieckich — gospodarstwa wielohektarowe.</li><li>Po 1990 r. PGR-y prywatyzowano w wielkich blokach → powstały gospodarstwa rolne rzędu kilkudziesięciu - kilkuset hektarów.</li><li>Niska gęstość zaludnienia, dobre gleby (Pojezierze Pomorskie) → rolnictwo wysokotowarowe.</li></ul>\n<p>Śląskie (MAŁE gospodarstwa) — kontekst:</p>\n<ul><li>Brak PGR-ów w PRL (przed 1990) → kontynuacja drobnej własności prywatnej.</li><li>Dziedziczenie: gospodarstwo dzielone między synów → rozdrabnianie.</li><li>Wysoka urbanizacja i uprzemysłowienie (Górnośląski Okręg Przemysłowy) → mało gruntów na rolnictwo.</li><li>Ludność dwuzawodowa (chłoporobotnicy) — gospodarstwo + praca w fabryce.</li><li>Częściowo górzysty / wyżynny obszar, słabe gleby → niska opłacalność powiększania.</li></ul>\n<p>20.2. — niska towarowość = małe gospodarstwa</p>\n<p>Mechanizm: małe gospodarstwo (&amp;lt;5 ha) → niska produktywność → dominacja produkcji na własne potrzeby (samozaopatrzenie) → mała nadwyżka na sprzedaż = niska towarowość.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>20.1: 2 pkt — wyjaśnienie dla obu województw; 1 pkt — dla jednego.</li><li>20.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Struktura agrarna Polski — historycznie zróżnicowana:</p>\n<ul><li>Północ i zachód (Pomorze, Lubuskie, Warmia): duże gospodarstwa po PGR-ach.</li><li>Południe (Małopolska, Świętokrzyskie, Podkarpacie): bardzo małe gospodarstwa, rozdrobnienie.</li><li>Centrum i wschód: średnie gospodarstwa rodzinne.</li></ul>\n<p>To wynik historii politycznej (zabory, II WŚ, PRL) + warunków przyrodniczych.</p>"}]}