{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/26","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"26","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26.\nNa mapie oznaczono numerami 1-7 wybrane obszary wydobycia ropy naftowej na świecie.\nNa podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **26.1.** | Region | Pozycja | |---|---| | **Alaska** | 1 | | **Zatoka Perska** | 6 | **26.2.** Skutek (jeden z): - **Uzależnienie gospodarek** od sytuacji politycznej regionów wydobycia → wahania kosztów. - **Wyższe ceny ropy** wynikające z kosztów transportu. - **Niebezpieczeństwo zanieczyszczenia środowiska** (transport tankowcami). - Rozwój transportu morskiego / **wyspecjalizowane porty** do przeładunku ropy. - Lokalizowanie **rafinerii** w portach. - Uzależnienie regionów wydobycia od **koniunktury** na rynkach.\n\nTresc zadania (CKE)\n\nCo zrobić?\n\n26.1. — regiony wydobycia ropy\n\nGłówni producenci ropy na świecie (top 5-6):\n1. USA (m.in. Teksas, Dakota, Alaska)\n2. Arabia Saudyjska (Zatoka Perska)\n3. Rosja (Zachodnia Syberia)\n4. Kanada (Alberta)\n5. Chiny\n6. Irak / Iran (Zatoka Perska)\n\nPrzyporządkuj do tabeli wg pozycji w rankingu z arkusza:\n- Alaska → pozycja 1 (USA jako wiodący producent).\n- Zatoka Perska → pozycja 6 (poszczególne państwa Bliskiego Wschodu).\n\n26.2. — skutek uzależnienia\n\nWyjaśnij łańcuch: wysoko rozwinięte państwa importują ropę z regionów wydobycia → uzależnienie → skutki:\n\n- Wahania cen ropy → zmiana cen energii w państwach importerach.\n- Niestabilność polityczna w regionach wydobycia (Bliski Wschód) → ryzyko przerw w dostawach.\n- Niebezpieczeństwo katastrof ekologicznych podczas transportu tankowcami.\n- Rozwój portów specjalistycznych do przeładunku ropy.\n- Lokalizacja rafinerii w portach (związana z surowcem).\n- Konflikty zbrojne (wojny w Iraku, sankcje na Iran) → zaburzenia rynku.\n\nWybierz jeden skutek konkretnie powiązany z uzależnieniem od importu z regionów konfliktowych.\n\nPunktacja CKE\n\n- 26.1: 2 pkt — uzupełnienie dwóch wierszy; 1 pkt — jeden wiersz albo jedna kolumna.\n- 26.2: 1 pkt — poprawny skutek.\n\nPo co to umieć\n\nGeopolityka surowców energetycznych — kluczowy temat XXI w.:\n- Ropa: Bliski Wschód (50% rezerw), Wenezuela, Rosja.\n- Gaz: Rosja, Iran, Katar, USA.\n- Węgiel: Chiny, USA, Indie, Australia.\n\nUzależnienie energetyczne to wektor polityki zagranicznej (wojny w Iraku, sankcje na Rosję po 2022 r., gazociągi Nord Stream, transformacja energetyczna UE).","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":"ropa naftowa, regiony wydobycia, konflikty Bliskiego Wschodu","page_from":34,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 26.<br>Na mapie oznaczono numerami 1-7 wybrane obszary wydobycia ropy naftowej na świecie.<br>Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2019.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>26.1.</strong> | Region | Pozycja | |---|---| | <strong>Alaska</strong> | 1 | | <strong>Zatoka Perska</strong> | 6 | <strong>26.2.</strong> Skutek (jeden z): - <strong>Uzależnienie gospodarek</strong> od sytuacji politycznej regionów wydobycia → wahania kosztów. - <strong>Wyższe ceny ropy</strong> wynikające z kosztów transportu. - <strong>Niebezpieczeństwo zanieczyszczenia środowiska</strong> (transport tankowcami). - Rozwój transportu morskiego / <strong>wyspecjalizowane porty</strong> do przeładunku ropy. - Lokalizowanie <strong>rafinerii</strong> w portach. - Uzależnienie regionów wydobycia od <strong>koniunktury</strong> na rynkach.</p>\n<p>Tresc zadania (CKE)</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>26.1. — regiony wydobycia ropy</p>\n<p>Główni producenci ropy na świecie (top 5-6):</p>\n<ol><li>USA (m.in. Teksas, Dakota, Alaska)</li><li>Arabia Saudyjska (Zatoka Perska)</li><li>Rosja (Zachodnia Syberia)</li><li>Kanada (Alberta)</li><li>Chiny</li><li>Irak / Iran (Zatoka Perska)</li></ol>\n<p>Przyporządkuj do tabeli wg pozycji w rankingu z arkusza:</p>\n<ul><li>Alaska → pozycja 1 (USA jako wiodący producent).</li><li>Zatoka Perska → pozycja 6 (poszczególne państwa Bliskiego Wschodu).</li></ul>\n<p>26.2. — skutek uzależnienia</p>\n<p>Wyjaśnij łańcuch: wysoko rozwinięte państwa importują ropę z regionów wydobycia → uzależnienie → skutki:</p>\n<ul><li>Wahania cen ropy → zmiana cen energii w państwach importerach.</li><li>Niestabilność polityczna w regionach wydobycia (Bliski Wschód) → ryzyko przerw w dostawach.</li><li>Niebezpieczeństwo katastrof ekologicznych podczas transportu tankowcami.</li><li>Rozwój portów specjalistycznych do przeładunku ropy.</li><li>Lokalizacja rafinerii w portach (związana z surowcem).</li><li>Konflikty zbrojne (wojny w Iraku, sankcje na Iran) → zaburzenia rynku.</li></ul>\n<p>Wybierz jeden skutek konkretnie powiązany z uzależnieniem od importu z regionów konfliktowych.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>26.1: 2 pkt — uzupełnienie dwóch wierszy; 1 pkt — jeden wiersz albo jedna kolumna.</li><li>26.2: 1 pkt — poprawny skutek.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Geopolityka surowców energetycznych — kluczowy temat XXI w.:</p>\n<ul><li>Ropa: Bliski Wschód (50% rezerw), Wenezuela, Rosja.</li><li>Gaz: Rosja, Iran, Katar, USA.</li><li>Węgiel: Chiny, USA, Indie, Australia.</li></ul>\n<p>Uzależnienie energetyczne to wektor polityki zagranicznej (wojny w Iraku, sankcje na Rosję po 2022 r., gazociągi Nord Stream, transformacja energetyczna UE).</p>"}]}