{"id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"geografia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-2)\nW tabeli podano dane statystyczne dotyczące rolnictwa trzech państw wybranych z grupy\ndziesięciu największych producentów zbóż na świecie w 2017 roku.\nPaństwo\n(wpisz nazwę)\nZbiory zbóż\nw tys. ton\nPowierzchnia\nzasiewów\nzbóż\nw tys. ha\nZużycie nawozów\nsztucznych\nw kg na 1 ha\nużytków rolnych\nUdział\nrolnictwa\nw tworzeniu\nPKB (%)\n76 397,2\n14 135,5\n11,2\n10,8\n64 496,0\n9 380,9\n109,7\n1,7\n56 310,7\n13 929,5\n68,0\n1,6\nNa podstawie: www.cia.gov; Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019, www.stat.gov.pl\nUzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo\ncharakteryzowały przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród\noznaczonych na mapie literami A-D.\n8.1.\n0-1\n8.2.\n0-1\n8.3.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań […]\nspołecznych, kulturowych, gospodarczych\ni politycznych w przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania […] społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n8. Wykorzystywanie zdobytej wiedzy\ni umiejętności geograficznych w analizie […]\nprzemian przestrzeni geograficznej.\n11. Analizowanie zjawisk […] zachodzących\nw środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem […] map […]\ntematycznych.\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nX.1) Zdający charakteryzuje różne typy\nrolnictwa […].\nPoziom podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nI.4) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci tabel […].\nVII.5) Zdający porównuje strukturę PKB\npaństw znajdujących się na różnym\npoziomie rozwoju gospodarczego […].\nX.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny\ngłównych upraw […] na świecie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie nazwami państw trzech wierszy w tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie nazwami państw dwóch wierszy w tabeli.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nRozwiązanie\nArgentyna\nFrancja\nKanada","solution":"— **Argentyna, Francja, Kanada**","image":"img/geografia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":"klimat, prądy morskie, lokalizacja Krakowa vs wyspy","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-2)<br>W tabeli podano dane statystyczne dotyczące rolnictwa trzech państw wybranych z grupy<br>dziesięciu największych producentów zbóż na świecie w 2017 roku.<br>Państwo<br>(wpisz nazwę)<br>Zbiory zbóż<br>w tys. ton<br>Powierzchnia<br>zasiewów<br>zbóż<br>w tys. ha<br>Zużycie nawozów<br>sztucznych<br>w kg na 1 ha<br>użytków rolnych<br>Udział<br>rolnictwa<br>w tworzeniu<br>PKB (%)<br>76 397,2<br>14 135,5<br>11,2<br>10,8<br>64 496,0<br>9 380,9<br>109,7<br>1,7<br>56 310,7<br>13 929,5<br>68,0<br>1,6<br>Na podstawie: www.cia.gov; Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019, www.stat.gov.pl<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo<br>charakteryzowały przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród<br>oznaczonych na mapie literami A-D.<br>8.1.<br>0-1<br>8.2.<br>0-1<br>8.3.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań […]</li></ol>\n<p>społecznych, kulturowych, gospodarczych<br>i politycznych w przestrzeni geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania […] społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Wykorzystywanie zdobytej wiedzy</li></ol>\n<p>i umiejętności geograficznych w analizie […]<br>przemian przestrzeni geograficznej.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk […] zachodzących</li></ol>\n<p>w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem […] map […]<br>tematycznych.<br>Poziom rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>X.1) Zdający charakteryzuje różne typy<br>rolnictwa […].<br>Poziom podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>I.4) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci tabel […].<br>VII.5) Zdający porównuje strukturę PKB<br>państw znajdujących się na różnym<br>poziomie rozwoju gospodarczego […].<br>X.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny<br>głównych upraw […] na świecie.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie nazwami państw trzech wierszy w tabeli.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie nazwami państw dwóch wierszy w tabeli.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Rozwiązanie<br>Argentyna<br>Francja<br>Kanada</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>— <strong>Argentyna, Francja, Kanada</strong></p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Państwo | Zbiory zbóż (tys. ton) | Pow. zasiewów (tys. ha) | Nawozy (kg/ha) | Rolnictwo w PKB (%) |<br>| <strong>Argentyna</strong> | 76 397,2 | 14 135,5 | 11,2 | 10,8 |<br>| <strong>Francja</strong> | 64 496,0 | 9 380,9 | 109,7 | 1,7 |<br>| <strong>Kanada</strong> | 56 310,7 | 13 929,5 | 68,0 | 1,6 |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza wskaźnikowa (klucz: nawozy + udział w PKB)</h4>\n<p>Kluczem do identyfikacji są dwa wskaźniki: <strong>zużycie nawozów sztucznych</strong> (intensywność rolnictwa) oraz <strong>udział rolnictwa w PKB</strong> (poziom rozwoju gospodarczego kraju). Zbiory i powierzchnia zasiewów służą jako weryfikacja.</p>\n<h5>Krok 1 - zidentyfikuj wiersz 1 (11,2 kg/ha; 10,8% PKB)</h5>\n<ul><li>Zużycie nawozów <strong>11,2 kg/ha</strong> to skrajnie niski poziom - <strong>rolnictwo ekstensywne</strong> prowadzone na wielkich obszarach przy minimalnym nawożeniu.</li><li>Udział rolnictwa w PKB <strong>10,8%</strong> to poziom typowy dla krajów rozwijających się lub gospodarek surowcowo-rolniczych.</li><li>Powierzchnia zasiewów 14 135,5 tys. ha przy zbiorach 76 397 tys. ton → <strong>plony ≈ 5,4 t/ha</strong> - umiarkowane, typowe dla ekstensywnych pampasów.</li><li>Wniosek: kraj o rozległych terenach rolnych, słabym nawożeniu i rolnictwie jako ważnym sektorze gospodarki → <strong>Argentyna</strong>.</li></ul>\n<p>Argentyna to jeden z największych eksporterów soi i kukurydzy, jej rolnictwo opiera się na ekstensywnym użytkowaniu pampasów (słabe nawożenie, naturalna żyzność gleb czarnoziemnych). Rolnictwo generuje ponad 10% PKB - wartość niemożliwa dla krajów Europy Zachodniej.</p>\n<h5>Krok 2 - zidentyfikuj wiersz 2 (109,7 kg/ha; 1,7% PKB)</h5>\n<ul><li>Zużycie nawozów <strong>109,7 kg/ha</strong> to poziom <strong>bardzo intensywnego rolnictwa europejskiego</strong>.</li><li>Udział w PKB <strong>1,7%</strong> → kraj wysoko rozwinięty, rolnictwo zautomatyzowane i subwencjonowane (np. WPR UE).</li><li>Powierzchnia zasiewów 9 380,9 tys. ha to stosunkowo mała powierzchnia jak na tak duże zbiory → <strong>plony ≈ 6,9 t/ha</strong> - wysokie, typowe dla Europy Zachodniej.</li><li>Wniosek: kraj europejski, wysoko rozwinięty, z intensywnym nawożeniem i dużymi plonami → <strong>Francja</strong>.</li></ul>\n<p>Francja to największy producent zbóż w UE (głównie pszenica, kukurydza, jęczmień). Intensywne rolnictwo, duże subwencje WPR, nowoczesna agrotechnika. PKB Francji jest duże, więc rolnictwo mimo wolumenu produkcji stanowi tylko ułamek PKB.</p>\n<h5>Krok 3 - zidentyfikuj wiersz 3 (68,0 kg/ha; 1,6% PKB)</h5>\n<ul><li>Zużycie nawozów <strong>68,0 kg/ha</strong> - umiarkowane. Wyraźnie mniej niż Francja, więcej niż Argentyna → rolnictwo o średniej intensywności.</li><li>Udział w PKB <strong>1,6%</strong> → kraj wysoko rozwinięty (zbliżony do Francji).</li><li>Duża powierzchnia zasiewów 13 929,5 tys. ha → kraj o rozległych terenach uprawnych.</li><li>Plony ≈ <strong>4,0 t/ha</strong> - niższe niż Francja, co odpowiada zimniejszemu klimatowi kontynentalnego wnętrza.</li><li>Wniosek: duże, wysoko rozwinięte państwo z rozległymi terenami uprawnymi, chłodniejszym klimatem, umiarkowanym nawożeniem → <strong>Kanada</strong>.</li></ul>\n<p>Kanada to jeden z największych eksporterów pszenicy na świecie (prerie: Saskatchewan, Alberta, Manitoba). Gospodarka bardzo rozwinięta, więc udział rolnictwa w PKB jest niski, ale powierzchnia upraw ogromna.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja przez zestawienie danych z mapą</h4>\n<p>Na mapie zaznaczono literami A-D cztery państwa z grupy największych producentów zbóż. Zadanie wymaga wybrania <strong>trzech z czterech</strong>. Czwarte (nieużywane) to najprawdopodobniej jedno z państw takich jak Kazachstan, Australia lub inne państwo z grupy Top 10.</p>\n<p>Zestawienie wskaźników pozwala szybko odrzucić ewentualnych kandydatów:</p>\n<p>| Cecha | Wskazuje na | Wyklucza |<br>| Nawozy 11,2 kg/ha + PKB rolnictwa 10,8% | kraj rozwijający się, ekstensywny | Europę Zachodnią, Kanadę, USA, Australię |<br>| Nawozy 109,7 kg/ha + mała pow. zasiewów | intensywne rolnictwo europejskie | Argentynę, Kanadę, Australię, Kazachstan |<br>| Nawozy 68,0 kg/ha + PKB rolnictwa 1,6% + duża pow. | kraj rozwinięty, chłodny, rozległy | Argentynę, Francję, Kazachstan (zbyt niski rozwój) |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie nazwami państw <strong>trzech wierszy</strong> w tabeli (Argentyna, Francja, Kanada we właściwych wierszach)<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne uzupełnienie nazwami państw <strong>dwóch wierszy</strong> w tabeli<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów (np. tylko jeden wiersz poprawny, lub wszystkie trzy błędne)<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong> nazwy w języku polskim odpowiadające oznaczeniom literowym z mapy (A-D).<br><strong>Uwaga:</strong> punkt przyznawany jest za każdą poprawną parę wiersz-kraj, więc przy 2 z 3 poprawnych dostajemy 1 pkt.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z <strong>geografii rolnictwa i ekonomii</strong>.</p>\n<blockquote>🌾 <strong>Wskaźniki intensywności rolnictwa:</strong><br>Zużycie nawozów sztucznych w kg/ha to bezpośredni miernik intensywności. Europejskie rolnictwo intensywne: <strong>100-200 kg/ha</strong> (Holandia, Belgia &gt; 200). Kraje rozwijające się z ekstensywnym rolnictwem: <strong>poniżej 20 kg/ha</strong>.</blockquote>\n<blockquote>💰 <strong>Udział rolnictwa w PKB</strong> odzwierciedla poziom rozwoju:<br>- <strong>&lt; 2%</strong> PKB z rolnictwa → kraj wysoko rozwinięty (Francja, Kanada, USA, Niemcy)<br>- <strong>5-15%</strong> → gospodarka rozwijająca się lub z dużym sektorem rolno-eksportowym (Argentyna, Ukraina, Brazylia)<br>- <strong>&gt; 20%</strong> → kraj słabo rozwinięty (wiele krajów Afryki Subsaharyjskiej)</blockquote>\n<blockquote>🗺️ <strong>Pampasy argentyńskie:</strong> naturalne gleby czarnoziemowe i brunatne, nizinna równina, klimat podzwrotnikowy i umiarkowany ciepły → sprzyjające warunki do ekstensywnych upraw soi, kukurydzy, pszenicy bez intensywnego nawożenia.</blockquote>\n<blockquote>🌾 <strong>Prerie kanadyjskie:</strong> Saskatchewan, Alberta, Manitoba - pas pszeniczny (wheat belt). Klimat kontynentalny umiarkowany, krótkie lato, mroźna zima. Umiarkowane nawożenie, duże plony z rozległych areałów.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Typowy błąd | Jak wygląda błąd | Dlaczego jest błędny |<br>| Przypisanie wiersza 1 do Kanady | Uczeń ignoruje udział rolnictwa w PKB (10,8%) | Kanada jest krajem wysoko rozwiniętym - udział rolnictwa w PKB &lt; 2%, nie 10,8% |<br>| Przypisanie wiersza 2 do Kanady | Uczeń patrzy tylko na zbiory | Zużycie nawozów 109,7 kg/ha to poziom europejski, nie kanadyjski; Kanada ma mniejszą intensywność |<br>| Mylenie Francji z Niemcami lub Polską | Nieuwzględnienie danych mapowych (A-D) | Zadanie ogranicza wybór do państw zaznaczonych na mapie - trzeba ich użyć |<br>| Przypisanie wiersza 1 do Australii | Australia też ma ekstensywne rolnictwo | Australia ma jeszcze niższe zużycie nawozów, ale jej udział rolnictwa w PKB to ok. 2-3%, nie 10,8% |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Nie myśl, że duże zbiory = duże nawożenie. Argentyna produkuje więcej zbóż niż Francja przy <strong>10-krotnie</strong> niższym nawożeniu - bo ma ogromne powierzchnie żyznych pampasów.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Udział rolnictwa w PKB to pułapka dla niedokładnych. Zarówno Francja, jak i Kanada mają zbliżone wskaźniki (1,7% vs 1,6%) - tu decyduje nawożenie i wielkość areałów. Nie można ich odwrócić!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> W zadaniu masz do dyspozycji <strong>cztery</strong> państwa (A-D), ale tabela ma tylko <strong>trzy</strong> wiersze - jedno państwo jest celowo &quot;fałszywym tropem&quot;. Upewnij się, że każde przyporządkowanie jest uzasadnione danymi, a nie intuicją.</blockquote>"}]}