{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nW tabeli przedstawiono dane z trzech stacji meteorologicznych - położonych w tej samej\nstrefie klimatycznej - spośród czterech stacji oznaczonych na mapie literami A-D. Dane\npochodzą z wybranego okresu w XX wieku.\nUzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych miejscach litery, którymi oznaczono\nodpowiednie stacje meteorologiczne.\nStacja (wpisz literę)\nT/O\nStyczeń\nLipiec\nRok\nT [°C]\nO [mm]\n-2,1\n47\n22,4\n57\n11,1\n628\nT [°C]\nO [mm]\n3,4\n52\n18,4\n54\n10,6\n639\nT [°C]\nO [mm]\n-4,8\n35\n17,3\n80\n6,7\n592\nT - średnia temperatura powietrza O - średnie sumy opadów atmosferycznych\nNa podstawie: www.klimadiagramme.de","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań\nprzyrodniczych […] w przestrzeni\ngeograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania przyrodniczego […] świata.\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem […] map\nogólnogeograficznych […].\nPoziom rozszerzony\nIII.5) Zdający rozpoznaje strefę klimatyczną\ni typ klimatu na podstawie rocznego\nprzebiegu temperatury powietrza i sum\nopadów atmosferycznych;\nIII.6) Zdający dostrzega prawidłowości\nw rozmieszczeniu zjawisk i procesów\natmosferycznych.\nPoziom podstawowy\nI.4) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci tabel […].\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nRozwiązanie\nB\nD\nA\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"(3 stacje umiarkowane — A, B, D): **B, D, A** | Styczeń T/O | Lipiec T/O | Rok | Stacja | |---|---|---|---| | −2,1 / 47 | 22,4 / 57 | 11,1 / 628 | **B (Paryż)** — umiarkowany morski | | 3,4 / 52 | 18,4 / 54 | 10,6 / 639 | **D (Bukareszt)** — umiarkowany kontynentalny | | −4,1 / 35 | 17,3 / 80 | 6,7 / 592 | **A (Białystok)** — chłodniejszy kontynentalny |","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":"stacje meteorologiczne Europy, klimat umiarkowany, oświetlenie Ziemi","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10.1. (0-2)<br>W tabeli przedstawiono dane z trzech stacji meteorologicznych - położonych w tej samej<br>strefie klimatycznej - spośród czterech stacji oznaczonych na mapie literami A-D. Dane<br>pochodzą z wybranego okresu w XX wieku.<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych miejscach litery, którymi oznaczono<br>odpowiednie stacje meteorologiczne.<br>Stacja (wpisz literę)<br>T/O<br>Styczeń<br>Lipiec<br>Rok<br>T [°C]<br>O [mm]<br>-2,1<br>47<br>22,4<br>57<br>11,1<br>628<br>T [°C]<br>O [mm]<br>3,4<br>52<br>18,4<br>54<br>10,6<br>639<br>T [°C]<br>O [mm]<br>-4,8<br>35<br>17,3<br>80<br>6,7<br>592<br>T - średnia temperatura powietrza O - średnie sumy opadów atmosferycznych<br>Na podstawie: www.klimadiagramme.de</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań</li></ol>\n<p>przyrodniczych […] w przestrzeni<br>geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania przyrodniczego […] świata.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem […] map<br>ogólnogeograficznych […].<br>Poziom rozszerzony<br>III.5) Zdający rozpoznaje strefę klimatyczną<br>i typ klimatu na podstawie rocznego<br>przebiegu temperatury powietrza i sum<br>opadów atmosferycznych;<br>III.6) Zdający dostrzega prawidłowości<br>w rozmieszczeniu zjawisk i procesów<br>atmosferycznych.<br>Poziom podstawowy<br>I.4) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci tabel […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Rozwiązanie<br>B<br>D<br>A<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>(3 stacje umiarkowane — A, B, D): <strong>B, D, A</strong> | Styczeń T/O | Lipiec T/O | Rok | Stacja | |---|---|---|---| | −2,1 / 47 | 22,4 / 57 | 11,1 / 628 | <strong>B (Paryż)</strong> — umiarkowany morski | | 3,4 / 52 | 18,4 / 54 | 10,6 / 639 | <strong>D (Bukareszt)</strong> — umiarkowany kontynentalny | | −4,1 / 35 | 17,3 / 80 | 6,7 / 592 | <strong>A (Białystok)</strong> — chłodniejszy kontynentalny |</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stacja (wpisz literę) | T/O | Styczeń | Lipiec | Rok |<br>| <strong>B</strong> | T [°C] / O [mm] | -2,1 / 47 | 22,4 / 57 | 11,1 / 628 |<br>| <strong>D</strong> | T [°C] / O [mm] | 3,4 / 52 | 18,4 / 54 | 10,6 / 639 |<br>| <strong>A</strong> | T [°C] / O [mm] | -4,8 / 35 | 17,3 / 80 | 6,7 / 592 |</p>\n<p>Stacja wykluczona z tabeli (inny typ klimatu): <strong>C - Neapol</strong> (klimat śródziemnomorski).</p>\n<h4>Sposób 1 - Eliminacja + analiza amplitudy rocznej temperatury</h4>\n<p><strong>Krok 1: Ustal, której stacji NIE MA w tabeli.</strong></p>\n<p>Treść zadania mówi, że trzy stacje w tabeli leżą w <strong>tej samej strefie klimatycznej</strong>. Sprawdź lokalizacje:</p>\n<p>| Litera | Miasto | Szerokość | Długość | Strefa klimatyczna |<br>| A | Białystok | ~53°N | ~23°E | umiarkowany kontynentalny |<br>| B | Bukareszt | ~44°N | ~26°E | umiarkowany kontynentalny |<br>| C | Neapol | ~41°N | ~14°E | <strong>śródziemnomorski</strong> |<br>| D | Paryż | ~49°N | ~3°E | umiarkowany morski |</p>\n<p>Neapol (C) wyróżnia się klimatem <strong>śródziemnomorskim (Csa)</strong> - lato suche i gorące, zima łagodna i deszczowa. Pozostałe trzy miasta (A, B, D) leżą w strefie <strong>umiarkowanej</strong> - to te stacje w tabeli.</p>\n<p><strong>Krok 2: Oblicz amplitudę roczną temperatury \\(A_T\\) dla każdego wiersza.</strong></p>\n<p>\\[<br>A_T = T_\\text{VII} - T_\\text{I}<br>\\]</p>\n<p>| Wiersz | \\(T_I\\) [°C] | \\(T_{VII}\\) [°C] | \\(A_T\\) [°C] | Charakterystyka |<br>| 1 | -2,1 | 22,4 | <strong>24,5</strong> | duża amplituda → kontynentalny |<br>| 2 | 3,4 | 18,4 | <strong>15,0</strong> | mała amplituda → morski |<br>| 3 | -4,8 | 17,3 | <strong>22,1</strong> | duża amplituda → kontynentalny |</p>\n<p>Wiersz 2 (amplituda 15°C, \\(T_I = 3{,}4\\,°C\\)) to wyraźny klimat <strong>morski z łagodną zimą</strong> → <strong>D (Paryż)</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 3: Rozróżnij dwa wiersze kontynentalne (1 i 3).</strong></p>\n<p>Paryż mamy przypisany. Zostają Białystok (A, ~53°N) i Bukareszt (B, ~44°N).</p>\n<p>Bukareszt leży dalej na południe → wyższa temperatura roczna, cieplejsze lato:</p>\n<p>| Parametr | Wiersz 1 | Wiersz 3 |<br>| \\(T_\\text{VII}\\) | <strong>22,4°C</strong> - gorące lato | <strong>17,3°C</strong> - ciepłe, ale chłodniejsze |<br>| \\(T_\\text{rok}\\) | <strong>11,1°C</strong> | <strong>6,7°C</strong> |<br>| \\(O_\\text{rok}\\) | 628 mm | 592 mm |</p>\n<p>Wiersz 1 (lato 22,4°C, T_rok 11,1°C) → <strong>B (Bukareszt)</strong> - cieplej, bardziej na południe.</p>\n<p>Wiersz 3 (lato 17,3°C, T_rok 6,7°C, zima -4,8°C) → <strong>A (Białystok)</strong> - wyraźnie chłodniejszy, dalej na północ i wschód.</p>\n<h4>Sposób 2 - Klasyfikacja Köppena jako weryfikacja</h4>\n<p>Przypisz każdemu wierszowi typ Köppena i sprawdź, czy pasuje do lokalizacji:</p>\n<p><strong>Wiersz 1 (B - Bukareszt):</strong></p>\n<ul><li>\\(T_I = -2{,}1\\,°C\\) → poniżej -3°C? Nie → litera <strong>C</strong> (T_najzim &gt; -3°C)</li><li>Opady przez cały rok, brak pory suchej → <strong>f</strong></li><li>\\(T_{VII} = 22{,}4\\,°C &gt; 22°C\\) → <strong>a</strong> (gorące lato)</li><li>Klasyfikacja: <strong>Cfa</strong> lub pogranicze Dfb - kontynentalny ciepły. ✓ Bukareszt (44°N, kontynent)</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 2 (D - Paryż):</strong></p>\n<ul><li>\\(T_I = 3{,}4\\,°C\\) → między -3°C a +18°C → litera <strong>C</strong></li><li>Opady wyrównane → <strong>f</strong></li><li>\\(T_{VII} = 18{,}4\\,°C &lt; 22°C\\) → <strong>b</strong> (ciepłe lato)</li><li>Klasyfikacja: <strong>Cfb</strong> - morski umiarkowany. ✓ Paryż (49°N, wpływ Atlantyku)</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 3 (A - Białystok):</strong></p>\n<ul><li>\\(T_I = -4{,}8\\,°C\\) → poniżej -3°C → litera <strong>D</strong></li><li>Opady przez cały rok → <strong>f</strong></li><li>\\(T_{VII} = 17{,}3\\,°C &lt; 22°C\\) → <strong>b</strong></li><li>Klasyfikacja: <strong>Dfb</strong> - kontynentalny umiarkowany chłodny. ✓ Białystok (53°N, Polska wschodnia)</li></ul>\n<p>Wszystkie trzy typy (<strong>Cfa/Cfb/Dfb</strong>) mieszczą się w strefie klimatów <strong>umiarkowanych</strong> - zgodnie z treścią zadania (ta sama strefa). Neapol (Csa) jako jedyny ma klimat śródziemnomorski i wypada poza tabelę. ✓</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - trzy poprawne przypisania: wiersz 1 → B, wiersz 2 → D, wiersz 3 → A<br>- <strong>1 pkt</strong> - dokładnie dwie poprawne odpowiedzi (jedna błędna lub brak)<br>- <strong>0 pkt</strong> - jedna lub zero poprawnych odpowiedzi<br><br><strong>Uwaga:</strong> Oceniane są TYLKO litery wpisane w kolumnie „Stacja&quot;. Wyjaśnienia nie są wymagane i nie wpływają na ocenę.</blockquote>\n<p>Co MUSISZ napisać żeby dostać 2 punkty: wpisać trzy właściwe litery (B, D, A) w odpowiedniej kolejności wierszy. Pomyłka w jednym wierszu = 1 punkt.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>📐 <strong>Amplituda roczna temperatury</strong> \\(A_T = T_\\text{max} - T_\\text{min}\\). Kluczowy wskaźnik kontynentalności klimatu: im większa amplituda, tym bardziej kontynentalny. Dla Paryża \\(A_T \\approx 15\\,°C\\) (morski), dla Bukaresztu \\(A_T \\approx 24{,}5\\,°C\\) (kontynentalny).</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Klasyfikacja Köppena:</strong><br>- <strong>Cfb</strong> - morski (Francja, NW Europa): \\(T_I &gt; -3\\,°C\\), opady całoroczne, \\(T_{VII} &lt; 22\\,°C\\)<br>- <strong>Cfa</strong> - kontynentalny ciepły (SE Europa): \\(T_I &gt; -3\\,°C\\), \\(T_{VII} &gt; 22\\,°C\\)<br>- <strong>Dfb</strong> - kontynentalny chłodny (Polska wsch., Białoruś): \\(T_I &lt; -3\\,°C\\), \\(T_{VII} &lt; 22\\,°C\\), opady całoroczne</blockquote>\n<blockquote>🇵🇱 <strong>Strefy klimatyczne Europy:</strong> Polska wschodnia (Białystok) leży w strefie przejściowej ku kontynentalnemu - zimy chłodniejsze niż w Polsce zachodniej, lata ciepłe, mała wilgotność. Bukareszt - kotlina naddunajska, wyraźny kontynentalizm, gorące lata.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędne przypisanie | Dlaczego błędne |<br>| C (Neapol) do tabeli | Neapol ma klimat <strong>śródziemnomorski (Csa)</strong>: lato suche i gorące (O_VII bardzo niskie), zima łagodna i deszczowa - zupełnie inny wzorzec opadów niż w tabeli |<br>| Wiersz 2 → A (Białystok) | Białystok ma zimę ok. -5°C, a wiersz 2 pokazuje +3,4°C w styczniu - to niemożliwe dla klimatu kontynentalnego NE Polski |<br>| Wiersz 3 → B (Bukareszt) | Bukareszt (44°N) ma cieplejsze lato (~22°C) i wyższą temperaturę roczną niż wiersz 3 (17,3°C latem, 6,7°C rocznie) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Zadanie mówi &quot;ta sama strefa klimatyczna&quot; - to kluczowa wskazówka do eliminacji Neapolu. Bez uważnego przeczytania polecenia uczniowie często próbują dopasować wszystkie cztery miasta.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Nie myl temperatury rocznej z sumą opadów przy identyfikacji. Głównym kluczem jest <strong>temperatura stycznia</strong> (łagodność/surowość zimy) i <strong>temperatura lipca</strong> (ciepłość lata) - razem dają profil kontynentalności.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Bukareszt leży na południe od Warszawy i Białegostoku, więc ma wyższą temperaturę roczną i cieplejsze lato - mimo kontynentalnego klimatu. Uczniowie mylą go z Białymstokiem, bo oba mają ujemny styczeń.</blockquote>"}]}