{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nNa mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy\nciepłe, a niebieskimi - zimne.\nNa podstawie: L. Baraniecki, W. Skrzypczak, Geografia fizyczna ogólna i Polski, Warszawa 2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **12.1.** Wschodnie wybrzeża 20–35°S są pod wpływem **ciepłych prądów** (Mozambicki, Wschodnioaustralijski, Brazylijski) → wilgotne powietrze, **wysokie sumy opadów**, brak pustyń, sprzyjające warunki dla rolnictwa (uprawy, długi okres wegetacyjny, wysoki udział gruntów ornych). **12.2.** — **FF** (góra przybyła z **Arktyki/Grenlandii**, nie Antarktydy; ruch z północy na południe odbywa się **Prądem Labradorskim**, nie cyrkulacją pasatową — która płynie ku równikowi i jest cieplejsza)\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 12.\n\nNa mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy ciepłe, a niebieskimi – zimne.\n\nZadanie 12.1. (0–1)\n\nPrzedstaw korzyść dla działalności człowieka wynikającą z oddziaływania prądów morskich na wschodnie wybrzeża obszarów lądowych, położone między 20° a 35° szerokości geograficznej południowej.\n\nZadanie 12.2. (0–1)\n\nPrzyczyną katastrofy Titanica było zderzenie z górą lodową, które nastąpiło w miejscu o współrzędnych geograficznych 42°N, 50°W (zobacz mapę na stronie 14.).\n\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.\n\nNr | Zdanie | Ocena\n1. | Katastrofa Titanica była spowodowana zderzeniem z górą lodową, która przemieściła się z Antarktydy wraz z wodami jednego z zimnych prądów morskich. | P / F\n2. | Góra lodowa, z którą zderzenie doprowadziło do katastrofy Titanica, przemieściła się przez koło podbiegunowe do miejsca katastrofy na skutek cyrkulacji pasatowej. | P / F\n\nCo zrobić?\n\n12.1. — korzyść z prądów ciepłych na E wybrzeżach 20-35°S\n\nIdentyfikuj prądy w obszarze:\n- E wybrzeże Afryki — Prąd Mozambicki / Agulhas (ciepły).\n- E wybrzeże Australii — Prąd Wschodnioaustralijski (ciepły).\n- E wybrzeże Ameryki Płd. — Prąd Brazylijski (ciepły).\n\nWszystkie ciepłe — przeciwnie do zachodnich wybrzeży (Atakama, Namib, Australia Zachodnia — zimne prądy → pustynie).\n\nSkutki ciepłego prądu dla wschodnich wybrzeży:\n- Ciepłe powietrze nad ocean → parowanie → wilgotne masy.\n- Wiatr nawiewa wilgotne masy na ląd → wysokie opady.\n- Skutki dla człowieka:\n- Bogate rolnictwo (uprawy tropikalne, owocowe, trzcina cukrowa).\n- Bujna roślinność (lasy podzwrotnikowe).\n- Długi okres wegetacyjny (ciepło + woda).\n- Sprzyja osadnictwu (np. Brazylia, Mozambik, Sydney).\n\nWybierz jedną konkretną korzyść.\n\n12.2. — góra lodowa Titanica\n\nLokalizacja katastrofy: 42°N, 50°W — na północnym Atlantyku, ~600 km od Nowej Funlandii.\n\nZdanie 1: \"góra z Antarktydy\" → FAŁSZ. Antarktyda jest na półkuli S, góry stamtąd nie dochodzą na półkulę N. Góra Titanica pochodziła z Grenlandii / Arktyki (półkula N).\n\nZdanie 2: \"przez koło podbiegunowe, cyrkulacja pasatowa\" → FAŁSZ. Cyrkulacja pasatowa to wiatry w okolicach równika (NE i SE pasat). Góra do miejsca katastrofy przybyła z Prądem Labradorskim (zimny prąd morski), nie pasatami.\n\nPunktacja CKE\n\n- 12.1: 1 pkt — poprawna korzyść.\n- 12.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.\n\nPo co to umieć\n\nAsymetria zwrotnikowa:\n- W wybrzeża między zwrotnikami (zimne prądy) → pustynie (Atakama, Namib, Sahara w niektórych częściach, Australia Zach.).\n- E wybrzeża między zwrotnikami (ciepłe prądy) → bujne tropikalne lasy / sawanny wilgotne (Brazylia, Madagaskar, NE Australia).\n\nTo klasyk geografii fizycznej — wyjaśnia, dlaczego pustynie są na zachodnich, a nie wschodnich brzegach kontynentów w pasie zwrotnikowym.\n\nTypowy błąd: Wschodnie vs zachodnie wybrzeża między zwrotnikami: **wschodnie** = ciepłe prądy = wilgotno (Brazylia, Mozambik, wsch. Australia); **zachodnie** = zimne prądy = pustynie (Atacama, Namib, Australia Zachodnia).","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":"prądy morskie, wschodnie wybrzeża 20–35°S, katastrofa Titanica","page_from":14,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.<br>Na mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy<br>ciepłe, a niebieskimi - zimne.<br>Na podstawie: L. Baraniecki, W. Skrzypczak, Geografia fizyczna ogólna i Polski, Warszawa 2007.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>12.1.</strong> Wschodnie wybrzeża 20–35°S są pod wpływem <strong>ciepłych prądów</strong> (Mozambicki, Wschodnioaustralijski, Brazylijski) → wilgotne powietrze, <strong>wysokie sumy opadów</strong>, brak pustyń, sprzyjające warunki dla rolnictwa (uprawy, długi okres wegetacyjny, wysoki udział gruntów ornych). <strong>12.2.</strong> — <strong>FF</strong> (góra przybyła z <strong>Arktyki/Grenlandii</strong>, nie Antarktydy; ruch z północy na południe odbywa się <strong>Prądem Labradorskim</strong>, nie cyrkulacją pasatową — która płynie ku równikowi i jest cieplejsza)</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 12.</p>\n<p>Na mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy ciepłe, a niebieskimi – zimne.</p>\n<p>Zadanie 12.1. (0–1)</p>\n<p>Przedstaw korzyść dla działalności człowieka wynikającą z oddziaływania prądów morskich na wschodnie wybrzeża obszarów lądowych, położone między 20° a 35° szerokości geograficznej południowej.</p>\n<p>Zadanie 12.2. (0–1)</p>\n<p>Przyczyną katastrofy Titanica było zderzenie z górą lodową, które nastąpiło w miejscu o współrzędnych geograficznych 42°N, 50°W (zobacz mapę na stronie 14.).</p>\n<p>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.</p>\n<p>Nr | Zdanie | Ocena</p>\n<ol><li>| Katastrofa Titanica była spowodowana zderzeniem z górą lodową, która przemieściła się z Antarktydy wraz z wodami jednego z zimnych prądów morskich. | P / F</li><li>| Góra lodowa, z którą zderzenie doprowadziło do katastrofy Titanica, przemieściła się przez koło podbiegunowe do miejsca katastrofy na skutek cyrkulacji pasatowej. | P / F</li></ol>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>12.1. — korzyść z prądów ciepłych na E wybrzeżach 20-35°S</p>\n<p>Identyfikuj prądy w obszarze:</p>\n<ul><li>E wybrzeże Afryki — Prąd Mozambicki / Agulhas (ciepły).</li><li>E wybrzeże Australii — Prąd Wschodnioaustralijski (ciepły).</li><li>E wybrzeże Ameryki Płd. — Prąd Brazylijski (ciepły).</li></ul>\n<p>Wszystkie ciepłe — przeciwnie do zachodnich wybrzeży (Atakama, Namib, Australia Zachodnia — zimne prądy → pustynie).</p>\n<p>Skutki ciepłego prądu dla wschodnich wybrzeży:</p>\n<ul><li>Ciepłe powietrze nad ocean → parowanie → wilgotne masy.</li><li>Wiatr nawiewa wilgotne masy na ląd → wysokie opady.</li><li>Skutki dla człowieka:</li><li>Bogate rolnictwo (uprawy tropikalne, owocowe, trzcina cukrowa).</li><li>Bujna roślinność (lasy podzwrotnikowe).</li><li>Długi okres wegetacyjny (ciepło + woda).</li><li>Sprzyja osadnictwu (np. Brazylia, Mozambik, Sydney).</li></ul>\n<p>Wybierz jedną konkretną korzyść.</p>\n<p>12.2. — góra lodowa Titanica</p>\n<p>Lokalizacja katastrofy: 42°N, 50°W — na północnym Atlantyku, ~600 km od Nowej Funlandii.</p>\n<p>Zdanie 1: &quot;góra z Antarktydy&quot; → FAŁSZ. Antarktyda jest na półkuli S, góry stamtąd nie dochodzą na półkulę N. Góra Titanica pochodziła z Grenlandii / Arktyki (półkula N).</p>\n<p>Zdanie 2: &quot;przez koło podbiegunowe, cyrkulacja pasatowa&quot; → FAŁSZ. Cyrkulacja pasatowa to wiatry w okolicach równika (NE i SE pasat). Góra do miejsca katastrofy przybyła z Prądem Labradorskim (zimny prąd morski), nie pasatami.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>12.1: 1 pkt — poprawna korzyść.</li><li>12.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Asymetria zwrotnikowa:</p>\n<ul><li>W wybrzeża między zwrotnikami (zimne prądy) → pustynie (Atakama, Namib, Sahara w niektórych częściach, Australia Zach.).</li><li>E wybrzeża między zwrotnikami (ciepłe prądy) → bujne tropikalne lasy / sawanny wilgotne (Brazylia, Madagaskar, NE Australia).</li></ul>\n<p>To klasyk geografii fizycznej — wyjaśnia, dlaczego pustynie są na zachodnich, a nie wschodnich brzegach kontynentów w pasie zwrotnikowym.</p>\n<p>Typowy błąd: Wschodnie vs zachodnie wybrzeża między zwrotnikami: <strong>wschodnie</strong> = ciepłe prądy = wilgotno (Brazylia, Mozambik, wsch. Australia); <strong>zachodnie</strong> = zimne prądy = pustynie (Atacama, Namib, Australia Zachodnia).</p>"}]}