{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-2)\nNa mapie świata literami A-D oznaczono wybrane państwa.\nW tabeli podano informacje o zbiorach wybranych roślin uprawnych, charakterystycznych dla\nprodukcji rolniczej czterech państw.\nUzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo\ncharakteryzują przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród\noznaczonych na mapie literami A-D.\nPaństwo\n(wpisz nazwę)\nZbiory roślin uprawnych w 2018 r. (w mln ton)\nPolska\npszenica\n10\nziemniaki\n7\nkukurydza\n4\nkukurydza\n392\npszenica\n51\nziemniaki\n21\nkukurydza\n43\npszenica\n19\ntrzcina cukrowa\n19\ntrzcina cukrowa\n747\nkukurydza\n82\nkawa\n4\nNa podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2020, www.stat.gov.pl\nA\nC\nB\nD\n23.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym w skali\nlokalnej, regionalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania […] społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n4. Formułowanie twierdzeń\no prawidłowościach dotyczących\nfunkcjonowania środowiska […] społeczno-\n-gospodarczego.\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nPoziom podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nI.4) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci tabel […].\nX.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny\ngłównych upraw […] na świecie.\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nRozwiązanie\nStany Zjednoczone\nArgentyna\nBrazylia\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Odpowiedź: **A** (Ameryka Północna, USA) — pszenica 392 / ziemniaki 51 / kukurydza 21 → **Stany Zjednoczone** **D** (Ameryka Południowa, Argentyna) — kukurydza 43 / pszenica 19 / trzcina cukrowa 19 → **Argentyna** **C** (Ameryka Południowa, Brazylia) — trzcina cukrowa 747 / kukurydza 82 / kawa 4 → **Brazylia** (B = pominięte państwo w tabeli, np. Australia)\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 23. (0–2)\n\nNa mapie świata literami A–D oznaczono wybrane państwa.\n\nW tabeli podano informacje o zbiorach wybranych roślin uprawnych, charakterystycznych dla produkcji rolniczej czterech państw.\n\nUzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo charakteryzują przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród oznaczonych na mapie literami A–D.\n\nPaństwo | Zbiory upraw 2018 (mln ton)\nPolska | pszenica 10 / ziemniaki 6 / kukurydza 4\n_ | pszenica 392 / ziemniaki 51 / kukurydza 21\n_ | kukurydza 43 / pszenica 19 / trzcina cukrowa 19\n_ | trzcina cukrowa 747 / kukurydza 82 / kawa 4\n\nCo zrobić?\n\nIdentyfikuj specjalizacje rolnicze:\n- Pszenica 392 mln ton — gigantyczne zbiory, możliwe tylko dla USA lub Chin (~130 mln ton w 2018). 392 nie pasuje do żadnego pojedynczego kraju... ale w arkuszu CKE prawdopodobnie chodzi o całe USA ze wszystkimi zbożami razem albo specyficzny zbiór. Identyfikacja przez dominację pszenicy i kukurydzy → Stany Zjednoczone (państwo A).\n- Kukurydza 43 + pszenica 19 + trzcina cukrowa 19 — mieszanka kukurydzy i trzciny → Argentyna (państwo D).\n- Trzcina cukrowa 747 + kukurydza 82 + kawa 4 — gigantyczne zbiory trzciny + kawa → Brazylia (C). Brazylia to #1 światowy producent trzciny cukrowej i kawy.\n\nTop światowi producenci (wybrane):\n- Pszenica: Chiny, Indie, Rosja, USA, Francja, Kanada.\n- Kukurydza: USA (#1, ~360 mln ton), Chiny, Brazylia, Argentyna.\n- Trzcina cukrowa: Brazylia (#1), Indie, Chiny, Tajlandia.\n- Kawa: Brazylia (#1), Wietnam, Kolumbia, Indonezja.\n- Ziemniaki: Chiny, Indie, Rosja, Ukraina, USA.\n\nPrzyporządkowanie z mapy A-D + tabela:\n- A = USA (Ameryka Płn.) — pszenica + ziemniaki + kukurydza.\n- C = Brazylia (Ameryka Płd.) — trzcina cukrowa + kawa.\n- D = Argentyna (Ameryka Płd. — bardziej na S) — kukurydza + pszenica + trzcina.\n- B = pominięte państwo (np. Australia lub inny).\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — poprawne uzupełnienie trzech wierszy.\n- 1 pkt — dwa wiersze.\n\nPo co to umieć\n\nGeografia rolnictwa świata — uprawy w strefach klimatycznych:\n- Tropikalna: trzcina cukrowa, kawa, kakao, banany, ryż, maniok.\n- Subtropikalna: cytrusy, oliwki, herbata, bawełna.\n- Umiarkowana: pszenica, kukurydza, ziemniaki, buraki cukrowe, jabłka.\n- Borealna / tundra: ograniczone uprawy (krótki okres wegetacyjny).\n\nKażdy region świata ma specjalizację wynikającą z klimatu + tradycji + technologii.","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":"rolnictwo świata, producenci pszenicy/kukurydzy/trzciny cukrowej","page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 23. (0-2)<br>Na mapie świata literami A-D oznaczono wybrane państwa.<br>W tabeli podano informacje o zbiorach wybranych roślin uprawnych, charakterystycznych dla<br>produkcji rolniczej czterech państw.<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo<br>charakteryzują przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród<br>oznaczonych na mapie literami A-D.<br>Państwo<br>(wpisz nazwę)<br>Zbiory roślin uprawnych w 2018 r. (w mln ton)<br>Polska<br>pszenica<br>10<br>ziemniaki<br>7<br>kukurydza<br>4<br>kukurydza<br>392<br>pszenica<br>51<br>ziemniaki<br>21<br>kukurydza<br>43<br>pszenica<br>19<br>trzcina cukrowa<br>19<br>trzcina cukrowa<br>747<br>kukurydza<br>82<br>kawa<br>4<br>Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2020, www.stat.gov.pl<br>A<br>C<br>B<br>D<br>23.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 23. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym w skali<br>lokalnej, regionalnej […].<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania […] społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Formułowanie twierdzeń</li></ol>\n<p>o prawidłowościach dotyczących<br>funkcjonowania środowiska […] społeczno-<br>-gospodarczego.<br>Poziom rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>Poziom podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>I.4) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci tabel […].<br>X.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny<br>głównych upraw […] na świecie.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Rozwiązanie<br>Stany Zjednoczone<br>Argentyna<br>Brazylia<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>A</strong> (Ameryka Północna, USA) — pszenica 392 / ziemniaki 51 / kukurydza 21 → <strong>Stany Zjednoczone</strong> <strong>D</strong> (Ameryka Południowa, Argentyna) — kukurydza 43 / pszenica 19 / trzcina cukrowa 19 → <strong>Argentyna</strong> <strong>C</strong> (Ameryka Południowa, Brazylia) — trzcina cukrowa 747 / kukurydza 82 / kawa 4 → <strong>Brazylia</strong> (B = pominięte państwo w tabeli, np. Australia)</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 23. (0–2)</p>\n<p>Na mapie świata literami A–D oznaczono wybrane państwa.</p>\n<p>W tabeli podano informacje o zbiorach wybranych roślin uprawnych, charakterystycznych dla produkcji rolniczej czterech państw.</p>\n<p>Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw, których rolnictwo charakteryzują przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród oznaczonych na mapie literami A–D.</p>\n<p>Państwo | Zbiory upraw 2018 (mln ton)<br>Polska | pszenica 10 / ziemniaki 6 / kukurydza 4<br>_ | pszenica 392 / ziemniaki 51 / kukurydza 21<br>_ | kukurydza 43 / pszenica 19 / trzcina cukrowa 19<br>_ | trzcina cukrowa 747 / kukurydza 82 / kawa 4</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>Identyfikuj specjalizacje rolnicze:</p>\n<ul><li>Pszenica 392 mln ton — gigantyczne zbiory, możliwe tylko dla USA lub Chin (~130 mln ton w 2018). 392 nie pasuje do żadnego pojedynczego kraju... ale w arkuszu CKE prawdopodobnie chodzi o całe USA ze wszystkimi zbożami razem albo specyficzny zbiór. Identyfikacja przez dominację pszenicy i kukurydzy → Stany Zjednoczone (państwo A).</li><li>Kukurydza 43 + pszenica 19 + trzcina cukrowa 19 — mieszanka kukurydzy i trzciny → Argentyna (państwo D).</li><li>Trzcina cukrowa 747 + kukurydza 82 + kawa 4 — gigantyczne zbiory trzciny + kawa → Brazylia (C). Brazylia to #1 światowy producent trzciny cukrowej i kawy.</li></ul>\n<p>Top światowi producenci (wybrane):</p>\n<ul><li>Pszenica: Chiny, Indie, Rosja, USA, Francja, Kanada.</li><li>Kukurydza: USA (#1, ~360 mln ton), Chiny, Brazylia, Argentyna.</li><li>Trzcina cukrowa: Brazylia (#1), Indie, Chiny, Tajlandia.</li><li>Kawa: Brazylia (#1), Wietnam, Kolumbia, Indonezja.</li><li>Ziemniaki: Chiny, Indie, Rosja, Ukraina, USA.</li></ul>\n<p>Przyporządkowanie z mapy A-D + tabela:</p>\n<ul><li>A = USA (Ameryka Płn.) — pszenica + ziemniaki + kukurydza.</li><li>C = Brazylia (Ameryka Płd.) — trzcina cukrowa + kawa.</li><li>D = Argentyna (Ameryka Płd. — bardziej na S) — kukurydza + pszenica + trzcina.</li><li>B = pominięte państwo (np. Australia lub inny).</li></ul>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — poprawne uzupełnienie trzech wierszy.</li><li>1 pkt — dwa wiersze.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Geografia rolnictwa świata — uprawy w strefach klimatycznych:</p>\n<ul><li>Tropikalna: trzcina cukrowa, kawa, kakao, banany, ryż, maniok.</li><li>Subtropikalna: cytrusy, oliwki, herbata, bawełna.</li><li>Umiarkowana: pszenica, kukurydza, ziemniaki, buraki cukrowe, jabłka.</li><li>Borealna / tundra: ograniczone uprawy (krótki okres wegetacyjny).</li></ul>\n<p>Każdy region świata ma specjalizację wynikającą z klimatu + tradycji + technologii.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Państwo | Zbiory roślin uprawnych w 2018 r. (w mln ton) | | |<br>| Polska | pszenica 10 | ziemniaki 7 | kukurydza 4 |<br>| <strong>Stany Zjednoczone</strong> | kukurydza 392 | pszenica 51 | ziemniaki 21 |<br>| <strong>Argentyna</strong> | kukurydza 43 | pszenica 19 | trzcina cukrowa 19 |<br>| <strong>Brazylia</strong> | trzcina cukrowa 747 | kukurydza 82 | kawa 4 |</p>\n<h4>Sposób 1 - identyfikacja przez dominującą uprawę</h4>\n<p>Klucz to roślina wiodąca (pierwsza w wierszu) i skala zbiorów.</p>\n<p><strong>Wiersz 2: kukurydza 392 mln ton</strong></p>\n<p>Kukurydza na poziomie ~400 mln ton rocznie to skala możliwa tylko dla jednego producenta - <strong>Stanów Zjednoczonych</strong>. USA to największy producent kukurydzy na świecie (tzw. &quot;Corn Belt&quot; - pas od Iowa po Illinois). Pszenica 51 mln ton i ziemniaki 21 mln ton potwierdzają skalę typową dla giganta rolniczego. Polska uprawia ~4 mln ton kukurydzy - 100× mniej.</p>\n<p><strong>Wiersz 4: trzcina cukrowa 747 mln ton + kawa 4 mln ton</strong></p>\n<p>Trzcina cukrowa prawie 750 mln ton to absolutny rekord światowy - <strong>Brazylia</strong> jest zdecydowanie największym producentem trzciny cukrowej na świecie (ok. 40% globalnych zbiorów). Kawa 4 mln ton dodatkowo potwierdza Brazylię - największy producent kawy na świecie (regiony: São Paulo, Minas Gerais, Paraná). Te dwie uprawy razem jednoznacznie wskazują państwo tropikalne z dużą powierzchnią upraw - odpowiada pozycji C na mapie (Ameryka Płd., okolice 30°S i bliżej równika).</p>\n<p><strong>Wiersz 3: kukurydza 43 + pszenica 19 + trzcina cukrowa 19</strong></p>\n<p>Pozostaje <strong>Argentyna</strong> (pozycja D na mapie, poniżej 30°S). To kraj subtropikalny/umiarkowany na półkuli południowej z bardzo rozwiniętym rolnictwem eksportowym. Argentyna jest czołowym eksporterem kukurydzy (Pampa - jeden z najżyźniejszych obszarów Ziemi) i pszenicy. Trzcina cukrowa pojawia się na północy kraju (prowincja Tucumán) - jej udział jest mniejszy niż w Brazylii, ale istotny.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja przez kontekst geograficzny</h4>\n<p>Mapę odczytujemy tak:</p>\n<ul><li>A = USA (Ameryka Płn., 30-50°N) - klimat umiarkowany i subtropikalny, olbrzymia powierzchnia</li><li>B = Chiny (Azja, 30-50°N) - gdyby B było w zestawie, wyróżniałyby się ryż i pszenica w gigantycznych ilościach</li><li>C = Brazylia (Ameryka Płd., blisko równika i na S) - klimat tropikalny, trzcina i kawa</li><li>D = Argentyna (Ameryka Płd., &gt;30°S) - klimat umiarkowany półkuli S, Pampa</li></ul>\n<p>Eliminacja:</p>\n<ul><li><strong>B (Chiny) nie pojawia się w odpowiedzi</strong> - to celowa pułapka. Chiny byłyby największym producentem pszenicy i ryżu, ale nie ma ich w zestawie danych.</li><li>Polska jest dana z góry → odpadają 3 wiersze.</li><li>Brazylię rozpoznajemy natychmiast po trzcinie cukrowej ~750 mln ton i kawie.</li><li>USA rozpoznajemy po kukurydzy ~400 mln ton.</li><li>Argentyna - jako jedyna pozostała opcja (D).</li></ul>\n<p>Weryfikacja geograficzna Argentyny: trzcina cukrowa 19 mln ton jest możliwa dla Argentyny dzięki prowincji Tucumán (subtropy na N kraju) - Argentyna to faktycznie czwarty producent trzciny cukrowej w Ameryce Łacińskiej.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 23, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - trzy poprawne odpowiedzi (Stany Zjednoczone, Argentyna, Brazylia - wszystkie trzy wiersze wypełnione poprawnie)<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie poprawne odpowiedzi<br>- <strong>0 pkt</strong> - jedna lub zero poprawnych odpowiedzi; odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać punkt:</strong></p>\n<ul><li>Każdy poprawnie przypisany wiersz to &quot;jedna poprawna odpowiedź&quot;.</li><li>Przy 2 z 3 poprawnych - 1 punkt. Brak punktów częściowych za 1 z 3.</li><li>Akceptowane: pełna polska nazwa państwa (Stany Zjednoczone / USA - sprawdź, czy klucz akceptuje skrót; bezpieczniej pisać pełną nazwę <strong>Stany Zjednoczone</strong>).</li><li>Kolejność wierszy jest narzucona przez tabelę - nie możesz przestawić danych.</li></ul>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<blockquote>🌾 <strong>Produkcja rolnicza świata - liczby orientacyjne (2018 r.):</strong><br>- Kukurydza: USA ≈ 392 mln t (1. miejsce), Chiny ≈ 257, Brazylia ≈ 82<br>- Trzcina cukrowa: Brazylia ≈ 747 mln t (1. miejsce, ~40% światowej produkcji)<br>- Pszenica: Chiny ≈ 130, Indie ≈ 103, Rosja ≈ 72, USA ≈ 51, Argentyna ≈ 19<br>- Kawa: Brazylia ≈ 3,8 mln t (1. miejsce, ≈ 35% światowej produkcji)</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Regiony rolnicze kluczowe:</strong><br>- <strong>Corn Belt (USA)</strong> - Iowa, Illinois, Indiana, Ohio → kukurydza i soja dominują<br>- <strong>Pampa (Argentyna)</strong> - Buenos Aires, Entre Ríos, Santa Fe → pszenica, kukurydza, bydło; jedna z najbardziej produktywnych równin świata<br>- <strong>Cerrado i Mato Grosso (Brazylia)</strong> - ekspansja rolnicza na sawannie; trzcina cukrowa, soja, kukurydza<br>- <strong>Prowincja Tucumán (Argentyna)</strong> - centrum produkcji trzciny cukrowej w kraju</blockquote>\n<p>W tym zadaniu wzory matematyczne nie są potrzebne - stosujemy wiedzę z geografii rolnictwa: znajomość głównych producentów poszczególnych roślin uprawnych na świecie.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędne przypisanie | Roślina / dane | Dlaczego błędne |<br>| Chiny (B) do wiersza 2 | kukurydza 392, pszenica 51 | Chiny produkują ~260 mln t kukurydzy i ~130 mln t pszenicy - pszenica byłaby dominującą uprawą, nie kukurydza; poza tym B nie jest jedną z odpowiedzi w kluczu |<br>| Argentyna do wiersza 2 | kukurydza 392 mln t | Argentyna produkuje ~50 mln t kukurydzy, nie 400 mln t - to skala USA |<br>| Brazylia do wiersza 3 | kukurydza 43, trzcina 19 | Brazylia produkuje trzciny cukrowej ~750 mln t, nie 19 - zamiana Brazylii z Argentyną to klasyczny błąd przy nieznajomości skali produkcji |<br>| USA do wiersza 4 | trzcina 747, kawa 4 | USA nie jest znaczącym producentem trzciny cukrowej ani kawy (Hawaje to margines); kawa w USA nie osiąga 4 mln t |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Chiny (B na mapie) są celowo &quot;wabidą&quot; - mogłoby się wydawać, że ogromna kukurydza (392 mln t) pasuje do Chin. Jednak w Chinach pszenica (130 mln t) dominuje nad kukurydzą (~260 mln t), a i tak skala 392 mln t przekracza chińską produkcję kukurydzy - to wyłącznie USA.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Brazylia vs. Argentyna - najczęstszy błąd to zamiana tych dwóch krajów. Zapamiętaj: <strong>trzcina cukrowa ~750 mln t + kawa = Brazylia</strong>. Argentyna ma trzciny cukrowej tylko ~19 mln t i kawy praktycznie nie produkuje.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Przy pisaniu nazwy - bezpieczniej pisać <strong>Stany Zjednoczone</strong> (pełna polska nazwa) zamiast &quot;USA&quot;, żeby uniknąć wątpliwości przy ocenianiu.</blockquote>"}]}