{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":4,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.\nPoniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania\nkolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją\nw ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.\nŹródło 1. Wartość wskaźnika wykorzystania kolei oraz gęstości sieci kolejowej (km/100 km2)\nwedług województw Polski w 2018 roku\nNa podstawie: Analiza wykorzystania kolei w województwach, www.utk.gov.pl\n28.\n0-1\nMGEP-R0_100\nŹródło 2. Wartość wskaźnika wykorzystania kolei w Europie\nW Europie w 2018 roku średnia wartość wskaźnika wykorzystania kolei wynosiła 20,3.\nNajwyższe wartości tego wskaźnika występowały w Szwajcarii (69,1), Danii (47,1),\nNiemczech (35,1) i Austrii (32,9), niskie - w krajach bałkańskich: Kosowie (0,1), Macedonii\nPółnocnej (0,3), Grecji (1,7) i Bułgarii (3,0), a w Andorze i na Malcie pasażerski transport\nkolejowy nie funkcjonował.\nNa podstawie: Analiza wykorzystania kolei w województwach, www.utk.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **29.1.** 1. **mazowieckie** — wpływ węzła kolejowego (Warszawa) + dojazdy podmiejskie 2. **podlaskie** — niska gęstość sieci, mała liczba miejscowości, gęstość zaludnienia niska 3. **pomorskie** — Trójmiasto + Hel + szybki przewóz sezonowy (turyści) **29.2.** Dwa z czynników: - **gęstość sieci kolejowej** (im większa, tym wyższy wskaźnik) - **stan taboru / komfort jazdy** (modernizacja zachęca do przesiadki z samochodu) - **PKB/mieszkańca** (bogate państwa inwestują w infrastrukturę) - **wartość nakładów** na transport kolejowy (możliwość budowy tuneli, wiaduktów) - **powierzchnia kraju** (w małych krajach może być nieopłacalne)\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 29.\n\nPoniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania kolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją w ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.\n\nW Europie w 2018 r. średnia wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyniosła 20,3. Najwyższe wartości w Szwajcarii (69,1), Danii (47,1), Niemczech (35,1) i Austrii (32,9), niskie w krajach bałkańskich.\n\nZadanie 29.1. (0–2)\n\nW Polsce w 2018 r. średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia gęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km².\n\nUzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.\n\npodlaskie &nbsp;&nbsp; lubuskie &nbsp;&nbsp; mazowieckie &nbsp;&nbsp; pomorskie\n\nOpis | Województwo\nW tym województwie na wartość powyżej średniej krajowej wskaźnika wykorzystania kolei wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy. | mazowieckie\nNa wartość wskaźnika wykorzystania kolei wpływa gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia. | podlaskie\nW tym województwie na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyższą od średniej krajowej wpływają przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji. | pomorskie\n\nZadanie 29.2. (0–2)\n\nPodaj dwa przykłady czynników wpływających na wartości wskaźnika wykorzystania kolei w państwach europejskich, przedstawione w źródle 2. na stronie 33. Uzasadnij wpływ każdego z czynników na wartość tego wskaźnika.\n\nCzynnik: ......... Uzasadnienie: .........\n\nCo zrobić?\n\n29.1. — przyporządkowanie województw\n\nOpis 1: \"węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach + dojazdy podmiejskie do pracy\" → mazowieckie (Warszawa = największy węzeł w Polsce, ~2 mln dojeżdżających dziennie z aglomeracji).\n\nOpis 2: \"gęstość sieci poniżej średniej + wykluczenie wielu miejscowości + mała gęstość zaludnienia\" → podlaskie (rzadkie zaludnienie, słabo rozwinięta sieć kolejowa, wiele miejscowości obsługiwanych tylko autobusami).\n\nOpis 3: \"przewozy sezonowe latem + szybka kolej miejska w konurbacji\" → pomorskie (Trójmiasto + SKM Trójmiejska + turystyka latem nad Bałtyk, kierunek Hel).\n\n29.2. — czynniki wpływające na wskaźnik kolei w Europie\n\nWybierz dwa czynniki + uzasadnienie:\n\nCzynnik | Uzasadnienie\nGęstość sieci kolejowej | Gęstsza sieć → dociera do więcej miejscowości → więcej pasażerów.\nStan taboru / komfort jazdy | Komfortowy = zachęta do rezygnacji z samochodu.\nPKB / mieszkańca | Bogate kraje → więcej środków na inwestycje kolejowe.\nNakłady na transport | Umożliwia budowę tuneli, wiaduktów, modernizację.\nPowierzchnia kraju | Małe kraje → krótsze trasy → niższa opłacalność niektórych połączeń.\n\nPrzykład pełnej odpowiedzi:\n1. Gęstość sieci kolejowej — Szwajcaria (69,1 podróży/osobę) ma sieć jedną z najgęstszych w Europie → kolej dociera do większości miejscowości → wysoki wskaźnik. Kraje bałkańskie mają rzadką sieć → niski wskaźnik.\n2. PKB / mieszkańca — Bogate kraje (Szwajcaria, Niemcy, Dania) mają nakłady na utrzymanie i modernizację kolei → komfort i dostępność. Biedne kraje (Bułgaria, Rumunia) — mało inwestycji.\n\nPunktacja CKE\n\n- 29.1: 2 pkt — trzy poprawne; 1 pkt — dwie poprawne.\n- 29.2: 2 pkt — dwa czynniki + uzasadnienie każdego; 1 pkt — jeden z uzasadnieniem albo dwa bez uzasadnienia.\n\nPo co to umieć\n\nPolska kolej vs Europa Zachodnia:\n- Polska wskaźnik ~8 podróży / mieszk. / rok.\n- Średnia Europy ~20.\n- Szwajcaria ~69 (lider, kolej alpejska + dobra integracja z autobusami).\n\nPolski problem: długi czas regeneracji infrastruktury (po PRL i transformacji lat 90.), brak modernizacji w okresie 1990-2010. Obecnie zwiększają się inwestycje (PKP Intercity, koleje regionalne, koleje miejskie SKM, KM, ŁKA).","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":"transport kolejowy Polski, wykorzystanie kolei, gęstość sieci","page_from":32,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 29.<br>Poniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania<br>kolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją<br>w ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.<br>Źródło 1. Wartość wskaźnika wykorzystania kolei oraz gęstości sieci kolejowej (km/100 km2)<br>według województw Polski w 2018 roku<br>Na podstawie: Analiza wykorzystania kolei w województwach, www.utk.gov.pl<br>28.<br>0-1<br>MGEP-R0_100<br>Źródło 2. Wartość wskaźnika wykorzystania kolei w Europie<br>W Europie w 2018 roku średnia wartość wskaźnika wykorzystania kolei wynosiła 20,3.<br>Najwyższe wartości tego wskaźnika występowały w Szwajcarii (69,1), Danii (47,1),<br>Niemczech (35,1) i Austrii (32,9), niskie - w krajach bałkańskich: Kosowie (0,1), Macedonii<br>Północnej (0,3), Grecji (1,7) i Bułgarii (3,0), a w Andorze i na Malcie pasażerski transport<br>kolejowy nie funkcjonował.<br>Na podstawie: Analiza wykorzystania kolei w województwach, www.utk.gov.pl</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>29.1.</strong> 1. <strong>mazowieckie</strong> — wpływ węzła kolejowego (Warszawa) + dojazdy podmiejskie 2. <strong>podlaskie</strong> — niska gęstość sieci, mała liczba miejscowości, gęstość zaludnienia niska 3. <strong>pomorskie</strong> — Trójmiasto + Hel + szybki przewóz sezonowy (turyści) <strong>29.2.</strong> Dwa z czynników: - <strong>gęstość sieci kolejowej</strong> (im większa, tym wyższy wskaźnik) - <strong>stan taboru / komfort jazdy</strong> (modernizacja zachęca do przesiadki z samochodu) - <strong>PKB/mieszkańca</strong> (bogate państwa inwestują w infrastrukturę) - <strong>wartość nakładów</strong> na transport kolejowy (możliwość budowy tuneli, wiaduktów) - <strong>powierzchnia kraju</strong> (w małych krajach może być nieopłacalne)</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 29.</p>\n<p>Poniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania kolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją w ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.</p>\n<p>W Europie w 2018 r. średnia wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyniosła 20,3. Najwyższe wartości w Szwajcarii (69,1), Danii (47,1), Niemczech (35,1) i Austrii (32,9), niskie w krajach bałkańskich.</p>\n<p>Zadanie 29.1. (0–2)</p>\n<p>W Polsce w 2018 r. średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia gęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km².</p>\n<p>Uzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.</p>\n<p>podlaskie &amp;nbsp;&amp;nbsp; lubuskie &amp;nbsp;&amp;nbsp; mazowieckie &amp;nbsp;&amp;nbsp; pomorskie</p>\n<p>Opis | Województwo<br>W tym województwie na wartość powyżej średniej krajowej wskaźnika wykorzystania kolei wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy. | mazowieckie<br>Na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wpływa gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia. | podlaskie<br>W tym województwie na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyższą od średniej krajowej wpływają przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji. | pomorskie</p>\n<p>Zadanie 29.2. (0–2)</p>\n<p>Podaj dwa przykłady czynników wpływających na wartości wskaźnika wykorzystania kolei w państwach europejskich, przedstawione w źródle 2. na stronie 33. Uzasadnij wpływ każdego z czynników na wartość tego wskaźnika.</p>\n<p>Czynnik: ......... Uzasadnienie: .........</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>29.1. — przyporządkowanie województw</p>\n<p>Opis 1: &quot;węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach + dojazdy podmiejskie do pracy&quot; → mazowieckie (Warszawa = największy węzeł w Polsce, ~2 mln dojeżdżających dziennie z aglomeracji).</p>\n<p>Opis 2: &quot;gęstość sieci poniżej średniej + wykluczenie wielu miejscowości + mała gęstość zaludnienia&quot; → podlaskie (rzadkie zaludnienie, słabo rozwinięta sieć kolejowa, wiele miejscowości obsługiwanych tylko autobusami).</p>\n<p>Opis 3: &quot;przewozy sezonowe latem + szybka kolej miejska w konurbacji&quot; → pomorskie (Trójmiasto + SKM Trójmiejska + turystyka latem nad Bałtyk, kierunek Hel).</p>\n<p>29.2. — czynniki wpływające na wskaźnik kolei w Europie</p>\n<p>Wybierz dwa czynniki + uzasadnienie:</p>\n<p>Czynnik | Uzasadnienie<br>Gęstość sieci kolejowej | Gęstsza sieć → dociera do więcej miejscowości → więcej pasażerów.<br>Stan taboru / komfort jazdy | Komfortowy = zachęta do rezygnacji z samochodu.<br>PKB / mieszkańca | Bogate kraje → więcej środków na inwestycje kolejowe.<br>Nakłady na transport | Umożliwia budowę tuneli, wiaduktów, modernizację.<br>Powierzchnia kraju | Małe kraje → krótsze trasy → niższa opłacalność niektórych połączeń.</p>\n<p>Przykład pełnej odpowiedzi:</p>\n<ol><li>Gęstość sieci kolejowej — Szwajcaria (69,1 podróży/osobę) ma sieć jedną z najgęstszych w Europie → kolej dociera do większości miejscowości → wysoki wskaźnik. Kraje bałkańskie mają rzadką sieć → niski wskaźnik.</li><li>PKB / mieszkańca — Bogate kraje (Szwajcaria, Niemcy, Dania) mają nakłady na utrzymanie i modernizację kolei → komfort i dostępność. Biedne kraje (Bułgaria, Rumunia) — mało inwestycji.</li></ol>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>29.1: 2 pkt — trzy poprawne; 1 pkt — dwie poprawne.</li><li>29.2: 2 pkt — dwa czynniki + uzasadnienie każdego; 1 pkt — jeden z uzasadnieniem albo dwa bez uzasadnienia.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Polska kolej vs Europa Zachodnia:</p>\n<ul><li>Polska wskaźnik ~8 podróży / mieszk. / rok.</li><li>Średnia Europy ~20.</li><li>Szwajcaria ~69 (lider, kolej alpejska + dobra integracja z autobusami).</li></ul>\n<p>Polski problem: długi czas regeneracji infrastruktury (po PRL i transformacji lat 90.), brak modernizacji w okresie 1990-2010. Obecnie zwiększają się inwestycje (PKP Intercity, koleje regionalne, koleje miejskie SKM, KM, ŁKA).</p>"}]}