{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/29.1","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"29.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.1. (0-2)\nW Polsce w 2018 roku średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia\ngęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km2.\nUzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe\nwojewództwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.\npodlaskie lubuskie mazowieckie pomorskie\nOpis\nWojewództwo\nW tym województwie na wartość powyżej\nśredniej wskaźnika wykorzystania kolei\nwpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie\nzbiegających się liniach oraz masowe\ndojazdy pociągami podmiejskimi do pracy.\nNa wartość wskaźnika wykorzystania kolei\nw tym województwie wpływa gęstość sieci\nkolejowej poniżej średniej krajowej,\nwykluczenie z transportu kolejowego wielu\nmiejscowości i mała na tle kraju gęstość\nzaludnienia.\nW tym województwie na wartość wskaźnika\nwykorzystania kolei wyższą od średniej\nkrajowej wpływają przewozy sezonowe\nw okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej\nkolei miejskiej w konurbacji.\n29.1.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań […]\nspołecznych […] [i] gospodarczych […]\nw przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania […] społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map […]\ntematycznych.\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nXV.11) Zdający analizuje […] zróżnicowanie\nsieci transportu w Polsce […].\nPoziom podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nI.4) Zdający interpretuje dane liczbowe […].\nXII.1) Zdający charakteryzuje zróżnicowanie\nsektora usługowego.\nXII.3) Zdający […] charakteryzuje\nuwarunkowania […] rozwoju [rodzajów\ntransportu] […] w Polsce.\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.\nRozwiązanie\nmazowieckie\npodlaskie\npomorskie","solution":"1. **mazowieckie** — wpływ węzła kolejowego (Warszawa) + dojazdy podmiejskie 2. **podlaskie** — niska gęstość sieci, mała liczba miejscowości, gęstość zaludnienia niska 3. **pomorskie** — Trójmiasto + Hel + szybki przewóz sezonowy (turyści)","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-29.1.webp","solution_image":null,"topics":"transport kolejowy Polski, wykorzystanie kolei, gęstość sieci","page_from":33,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 29.1. (0-2)<br>W Polsce w 2018 roku średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia<br>gęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km2.<br>Uzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe<br>województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.<br>podlaskie lubuskie mazowieckie pomorskie<br>Opis<br>Województwo<br>W tym województwie na wartość powyżej<br>średniej wskaźnika wykorzystania kolei<br>wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie<br>zbiegających się liniach oraz masowe<br>dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy.<br>Na wartość wskaźnika wykorzystania kolei<br>w tym województwie wpływa gęstość sieci<br>kolejowej poniżej średniej krajowej,<br>wykluczenie z transportu kolejowego wielu<br>miejscowości i mała na tle kraju gęstość<br>zaludnienia.<br>W tym województwie na wartość wskaźnika<br>wykorzystania kolei wyższą od średniej<br>krajowej wpływają przewozy sezonowe<br>w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej<br>kolei miejskiej w konurbacji.<br>29.1.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 29.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań […]</li></ol>\n<p>społecznych […] [i] gospodarczych […]<br>w przestrzeni geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania […] społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem różnych map […]<br>tematycznych.<br>Poziom rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>XV.11) Zdający analizuje […] zróżnicowanie<br>sieci transportu w Polsce […].<br>Poziom podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>I.4) Zdający interpretuje dane liczbowe […].<br>XII.1) Zdający charakteryzuje zróżnicowanie<br>sektora usługowego.<br>XII.3) Zdający […] charakteryzuje<br>uwarunkowania […] rozwoju [rodzajów<br>transportu] […] w Polsce.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższych kryteriów.<br>Rozwiązanie<br>mazowieckie<br>podlaskie<br>pomorskie</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<ol><li><strong>mazowieckie</strong> — wpływ węzła kolejowego (Warszawa) + dojazdy podmiejskie 2. <strong>podlaskie</strong> — niska gęstość sieci, mała liczba miejscowości, gęstość zaludnienia niska 3. <strong>pomorskie</strong> — Trójmiasto + Hel + szybki przewóz sezonowy (turyści)</li></ol>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Opis | Województwo |<br>| W tym województwie na wartość powyżej średniej wskaźnika wykorzystania kolei wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy. | <strong>mazowieckie</strong> |<br>| Na wartość wskaźnika wykorzystania kolei w tym województwie wpływa gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia. | <strong>podlaskie</strong> |<br>| W tym województwie na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyższą od średniej krajowej wpływają przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji. | <strong>pomorskie</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza opisów przez pryzmat danych z mapy i wiedzy geograficznej</h4>\n<p>Kluczowe dane z źródła 1 (wskaźnik / gęstość sieci / ocena):</p>\n<p>| Województwo | Wskaźnik | Gęstość sieci | Vs. śr. krajowa (8,1) |<br>| <strong>pomorskie</strong> | 24,8 | 6,6 | <strong>powyżej</strong> |<br>| <strong>mazowieckie</strong> | 18,2 | 4,8 | <strong>powyżej</strong> |<br>| <strong>lubuskie</strong> | 3,4 | 6,5 | poniżej |<br>| <strong>podlaskie</strong> | 1,9 | 3,6 | poniżej |</p>\n<p>Średnia krajowa gęstości sieci: 6,2 km/100 km².</p>\n<p><strong>Opis 1: „węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy&quot;</strong></p>\n<p>Wskazówki:</p>\n<ul><li><strong>Węzeł kolejowy z liniami zbiegającymi się koncentrycznie</strong> - klasyczny opis stolicy. Warszawa jest centralnym węzłem sieci kolejowej Polski; linie promieniście łączą ją ze wszystkimi częściami kraju (do Gdańska, Wrocławia, Krakowa, Białegostoku, Poznania, Lublina).</li><li><strong>Masowe dojazdy podmiejskie</strong> - Warszawa generuje ogromny ruch dojazdowy ze strefy podmiejskiej (SKM, KM Koleje Mazowieckie). Miliony pasażerów rocznie korzystają z kolei jako transportu codziennego.</li><li>Wskaźnik mazowieckiego: <strong>18,2</strong> - wyraźnie powyżej średniej krajowej (8,1).</li><li>Gęstość sieci mazowieckiego: 4,8 km/100 km² - <strong>poniżej</strong> średniej krajowej (6,2), co pokazuje, że wysoki wskaźnik nie wynika z gęstości sieci, lecz z <strong>intensywności ruchu</strong> na istniejących liniach.</li></ul>\n<p>→ Odpowiedź: <strong>mazowieckie</strong></p>\n<p><strong>Opis 2: „gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia&quot;</strong></p>\n<p>Wskazówki:</p>\n<ul><li>Szukamy województwa z <strong>niską gęstością sieci</strong> + <strong>niskim wskaźnikiem</strong> + <strong>niską gęstością zaludnienia</strong>.</li><li>Spośród czterech kandydatów:</li><li>lubuskie: gęstość 6,5 (powyżej 6,2 - odpadamy)</li><li>podlaskie: gęstość <strong>3,6</strong> - najniższa spośród dostępnych, wyraźnie poniżej średniej 6,2</li><li>Wskaźnik podlaskiego: <strong>1,9</strong> - jeden z najniższych w Polsce</li><li><strong>Podlaskie</strong> to województwo o najniższej gęstości zaludnienia wśród kandydatów (ok. 59 osób/km² - dla porównania: mazowieckie ok. 154, śląskie ok. 370). Rozległy obszar (Puszcza Białowieska, Pojezierze Suwalskie), słabo zurbanizowany, z bardzo rzadką siecią kolejową - wiele gmin nie ma żadnego połączenia kolejowego.</li><li>Słabe zaludnienie → mała liczba potencjalnych pasażerów → niski wskaźnik.</li></ul>\n<p>→ Odpowiedź: <strong>podlaskie</strong></p>\n<p><strong>Opis 3: „przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji&quot;</strong></p>\n<p>Wskazówki:</p>\n<ul><li><strong>Szybka kolej miejska (SKM) w konurbacji</strong> - jednoznaczny synonim <strong>Trójmiasta</strong> (Gdańsk-Gdynia-Sopot). SKM Trójmiasto to jedna z najstarszych i najintensywniej eksploatowanych kolei aglomeracyjnych w Polsce - codziennie przewozi setki tysięcy pasażerów.</li><li><strong>Przewozy sezonowe w lecie</strong> - nadmorski charakter województwa (plaże Bałtyku, Półwysep Helski, Łeba, Ustka). Latem ruch kolejowy rośnie gwałtownie dzięki turystyce.</li><li>Te dwa czynniki razem tłumaczą bardzo wysoki wskaźnik: <strong>24,8</strong> - najwyższy spośród wszystkich czterech wymienionych województw, i najwyższy w Polsce.</li></ul>\n<p>→ Odpowiedź: <strong>pomorskie</strong></p>\n<p><strong>Co z lubuskim?</strong></p>\n<p>Lubuskie (wskaźnik 3,4 / gęstość 6,5) nie pasuje do żadnego z opisów i nie pojawia się w kluczu CKE. Było &quot;pułapką&quot; - mogło kusić w opisie 2 (gęstość nieznacznie powyżej średniej 6,2), ale podlaskie jest jednoznacznym wyborem ze względu na gęstość 3,6 (najniższa!) i gęstość zaludnienia.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez eliminację</h4>\n<p>Sprawdzamy każde z czterech dostępnych województw i szukamy jedynego możliwego przypisania:</p>\n<p><strong>pomorskie</strong> - wskaźnik 24,8 (powyżej), nadmorskie, ma Trójmiasto → <strong>tylko opis 3</strong> pasuje (SKM + sezon letni).</p>\n<p><strong>mazowieckie</strong> - wskaźnik 18,2 (powyżej), ma Warszawę → <strong>tylko opis 1</strong> pasuje (węzeł koncentryczny + dojazdy do pracy).</p>\n<p><strong>podlaskie</strong> - wskaźnik 1,9 (poniżej), gęstość sieci 3,6 (najniższa), rzadkie zaludnienie → <strong>tylko opis 2</strong> pasuje (niska gęstość + wykluczenie).</p>\n<p><strong>lubuskie</strong> - wskaźnik 3,4 (poniżej), gęstość sieci 6,5 → nie pasuje do żadnego z opisów ← odpada.</p>\n<p>Wszystkie przypisania są unikalne i wzajemnie wykluczające → weryfikacja potwierdza odpowiedź.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29.1, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - trzy poprawne odpowiedzi: mazowieckie / podlaskie / pomorskie (kolejność w tabeli)<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie poprawne odpowiedzi<br>- <strong>0 pkt</strong> - jedna lub zero poprawnych odpowiedzi; odpowiedź niespełniająca kryteriów<br><br><strong>Uwaga:</strong> Klucz jest zero-jedynkowy - albo wpisano właściwą nazwę województwa, albo nie. Nie ma znaczenia, czy uczeń uzasadnił wybór - w zadaniu &quot;uzupełnij tabelę&quot; liczy się tylko wpisanie poprawnej nazwy.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje (jeśli używane)</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wymagana jest:</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Wiedza geograficzna - infrastruktura kolejowa Polski:</strong><br>- <strong>SKM Trójmiasto</strong> (Szybka Kolej Miejska) - elektryczna kolej aglomeracyjna Gdańsk-Gdynia, jedna z dwóch najstarszych w Polsce (obok WKD w Warszawie). Kluczowy czynnik wysokiego wskaźnika pomorskiego.<br>- <strong>Węzeł warszawski</strong> - Warszawa jest jedynym miastem w Polsce, z którego linie kolejowe rozchodzą się we wszystkich kierunkach świata; konwergencja ruchu krajowego + aglomeracyjnego (Koleje Mazowieckie, SKM Warszawa).<br>- <strong>Podlaskie - wykluczenie transportowe</strong> - jedno z najmniej zurbanizowanych i najmniej zaludnionych województw Polski; sieć kolejowa 3,6 km/100 km² vs. średnia 6,2; wiele powiatów (np. augustowski, hajnowski) ma minimalną lub żadną dostępność kolejową.</blockquote>\n<h4>Dlaczego lubuskie jest błędną odpowiedzią</h4>\n<p>| Opcja | Wskaźnik / gęstość | Dlaczego nie pasuje do żadnego opisu |<br>| <strong>lubuskie</strong> | 3,4 / 6,5 | Gęstość sieci 6,5 ≥ 6,2 (średnia krajowa) → nie spełnia warunku &quot;poniżej średniej&quot; z opisu 2. Nie ma SKM ani turystyki nadmorskiej → nie pasuje do opisu 3. Nie jest węzłem koncentrycznym → nie pasuje do opisu 1. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - lubuskie vs. podlaskie w opisie 2:</strong> Uczeń może wybrać lubuskie zamiast podlaskiego, bo oba mają wskaźnik poniżej średniej. Jednak kluczowe jest słowo &quot;gęstość sieci kolejowej <strong>poniżej</strong> średniej krajowej&quot; - lubuskie ma 6,5 (czyli <strong>powyżej</strong> średniej 6,2!), a podlaskie ma 3,6 (wyraźnie poniżej). Czytaj dane liczbowe, nie intuicję mapową.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - mazowieckie ma niską gęstość sieci:</strong> Można błędnie przypisać mazowieckie do opisu 2, bo jego gęstość sieci (4,8) jest poniżej średniej 6,2. Ale opis 2 wymaga RÓWNOCZEŚNIE niskiego wskaźnika i małej gęstości zaludnienia - mazowieckie ma wskaźnik <strong>18,2</strong> (powyżej średniej!) i największe miasto w kraju. Jeden warunek opisu nie wystarczy - trzeba spełnić wszystkie naraz.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - &quot;konurbacja&quot; w opisie 3:</strong> Niektórzy uczniowie kojarzą konurbację wyłącznie ze Śląskiem (GOP). Tutaj konurbacja + SKM + sezon letni to jednoznaczny opis <strong>Trójmiasta</strong> (Gdańsk-Gdynia-Sopot), nie Górnego Śląska. Śląskie zresztą nie należy do czterech dostępnych opcji.</blockquote>"}]}