{"id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/31.1","paper_id":"geografia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"31.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"geografia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nPaństwa oznaczone na mapie numerami 2 i 3 nie eksportowały ropy\nnaftowej w końcu drugiej dekady XXI wieku.\nP\nF\n2.\nPaństwa oznaczone na mapie numerami 1 i 4 wydobywają ropę\nnaftową, ale ze względu na duży popyt są importerami tego surowca.\nP\nF","answer":"E","answer_text":"Zadanie 31.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań\nspołecznych […] gospodarczych\ni politycznych w przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania […] społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map […]\ntematycznych.\nPoziom rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nXIX.2) Wyjaśnia związki między\nwystępowaniem surowców mineralnych\na […] strukturą towarową handlu\nzagranicznego.\nPoziom podstawowy\nVII.1) Zdający posługuje się mapą podziału\npolitycznego świata do analizy procesów\nspołeczno-ekonomicznych.\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.\nRozwiązanie\nFP\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"— **FP** 1. **F** — państwa 2 (Wenezuela) i 3 (Rosja) NIE są tylko eksporterami; Rosja eksportuje a Wenezuela wstrzymywała eksport w XXI w. (kryzys polityczny). 2. **P** — państwa 1 (Norwegia? USA? Kanada?) i 4 (Chiny? Indie?) mogą być w głównej mierze importerami ropy mimo własnego wydobycia.","image":"img/geografia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-31.1.webp","solution_image":null,"topics":"OPEC, handel zagraniczny UE, ropa naftowa","page_from":35,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 31.1. (0-1)<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest<br>prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.<br>1.<br>Państwa oznaczone na mapie numerami 2 i 3 nie eksportowały ropy<br>naftowej w końcu drugiej dekady XXI wieku.<br>P<br>F<br>2.<br>Państwa oznaczone na mapie numerami 1 i 4 wydobywają ropę<br>naftową, ale ze względu na duży popyt są importerami tego surowca.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 31.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań</li></ol>\n<p>społecznych […] gospodarczych<br>i politycznych w przestrzeni geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania […] społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem różnych map […]<br>tematycznych.<br>Poziom rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>XIX.2) Wyjaśnia związki między<br>występowaniem surowców mineralnych<br>a […] strukturą towarową handlu<br>zagranicznego.<br>Poziom podstawowy<br>VII.1) Zdający posługuje się mapą podziału<br>politycznego świata do analizy procesów<br>społeczno-ekonomicznych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź, która nie spełnia powyższego kryterium.<br>Rozwiązanie<br>FP<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>— <strong>FP</strong> 1. <strong>F</strong> — państwa 2 (Wenezuela) i 3 (Rosja) NIE są tylko eksporterami; Rosja eksportuje a Wenezuela wstrzymywała eksport w XXI w. (kryzys polityczny). 2. <strong>P</strong> — państwa 1 (Norwegia? USA? Kanada?) i 4 (Chiny? Indie?) mogą być w głównej mierze importerami ropy mimo własnego wydobycia.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Ocena |<br>| 1. Państwa 2 (Brazylia) i 3 (Rosja) nie eksportowały ropy naftowej w końcu drugiej dekady XXI w. | <strong>F</strong> |<br>| 2. Państwa 1 (USA) i 4 (Chiny) wydobywają ropę, ale ze względu na duży popyt są importerami. | <strong>P</strong> |</p>\n<p>Odpowiedź CKE: <strong>F P</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - weryfikacja przez wiedzę o największych producentach i eksporterach ropy naftowej</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1 → F (Fałsz)</strong></p>\n<p>Państwa 2 i 3 to <strong>Brazylia</strong> i <strong>Rosja</strong>.</p>\n<ul><li><strong>Rosja</strong> jest jednym z trzech największych eksporterów ropy naftowej na świecie (obok Arabii Saudyjskiej i USA). W końcu drugiej dekady XXI w. (2018-2020) wydobywała ok. <strong>10-11 mln baryłek dziennie</strong> i eksportowała ogromne ilości ropy, głównie do Europy i Azji. Stwierdzenie, że Rosja NIE eksportowała ropy, jest <strong>rażąco fałszywe</strong>.</li></ul>\n<ul><li><strong>Brazylia</strong> po odkryciu gigantycznych złóż ropy podmorskiej (tzw. złoża pre-salt, głębinowe) w basenie Santos od końca lat 2000. dynamicznie zwiększała wydobycie i eksport. W 2019 r. wydobycie przekroczyło <strong>3 mln baryłek/dobę</strong>, a kraj był <strong>znaczącym eksporterem netto</strong>. Brazylia nie jest w OPEC, ale jak najbardziej eksportuje ropę.</li></ul>\n<p>Wniosek: <strong>oba kraje eksportowały ropę</strong> → stwierdzenie 1 jest <strong>Fałszywe</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2 → P (Prawda)</strong></p>\n<p>Państwa 1 i 4 to <strong>USA</strong> i <strong>Chiny</strong>.</p>\n<ul><li><strong>USA</strong>: w wyniku rewolucji łupkowej stały się od ok. 2018 r. <strong>największym producentem ropy na świecie</strong> (ok. 12-13 mln baryłek/dobę). Jednocześnie są jedną z największych gospodarek świata z ogromnym popytem przemysłowym i transportowym. USA importują określone gatunki ropy ciężkiej (np. z Kanady i Meksyku), których ich rafinerie potrzebują do mieszania z lekką ropą łupkową. W 2019 r. USA stały się <strong>importerem netto</strong> w ujęciu ogólnym lub balansowały na granicy - jednak nadal importowały duże ilości ropy naftowej (ok. 6-7 mln baryłek/dobę). Stwierdzenie jest więc <strong>prawdziwe</strong> - wydobywają i importują.</li></ul>\n<ul><li><strong>Chiny</strong>: wydobywają ok. <strong>4-5 mln baryłek/dobę</strong>, ale konsumpcja gospodarcza jest tak ogromna, że od lat 1990. są <strong>największym importerem ropy na świecie</strong>. W 2019 r. import ropy do Chin wyniósł ok. <strong>10 mln baryłek/dobę</strong>. Mechanizm jest dokładnie opisany w stwierdzeniu: wydobywają, ale popyt wewnętrzny wielokrotnie przekracza produkcję.</li></ul>\n<p>Wniosek: oba kraje wydobywają ropę i jednocześnie ją importują → stwierdzenie 2 jest <strong>Prawdziwe</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez logikę OPEC i pozycję na rynku</h4>\n<p>Mapa pokazuje, że kraje 1-4 <strong>nie należą do OPEC</strong>. Nie oznacza to jednak, że nie wydobywają lub nie eksportują ropy - OPEC skupia tylko część producentów (głównie Bliski Wschód + Afryka + Wenezuela).</p>\n<p>Dla weryfikacji stwierdzenia 1:</p>\n<ul><li>Gdyby Rosja i Brazylia nie eksportowały ropy, nie byłoby sensu zaznaczania ich jako &quot;inne wybrane państwa&quot; na mapie dotyczącej rynku naftowego - wybór tych krajów na tle krajów OPEC sugeruje właśnie, że są <strong>znaczącymi graczami</strong> na rynku ropy poza OPEC. To dodatkowa wskazówka logiczna, że stwierdzenie 1 jest fałszywe.</li></ul>\n<p>Dla weryfikacji stwierdzenia 2:</p>\n<ul><li>USA i Chiny to największe gospodarki świata (1. i 2. pod względem PKB). Ich zapotrzebowanie energetyczne jest tak duże, że nawet rozwinięte wydobycie krajowe go nie pokrywa - zwłaszcza w Chinach. To klasyczny przykład <strong>importera strukturalnego</strong>: kraj wydobywa, ale i tak musi importować.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 31.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>obie</strong> poprawne odpowiedzi: F i P (w tej kolejności)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za jedną poprawną odpowiedź lub obie błędne<br><br><strong>Akceptowane:</strong> wyłącznie FP - brak możliwości zdobycia punktu częściowego.<br><br><strong>Wykluczone:</strong> PF, PP, FF - 0 pkt niezależnie od uzasadnienia.</blockquote>\n<p>⚠️ Uwaga: w tym zadaniu nie ma oceniania częściowego - albo obie dobrze, albo 0 pkt. Nie warto &quot;strzelać&quot; - trzeba znać fakty o Rosji i Brazylii jako eksporterach oraz USA i Chinach jako importerach mimo własnego wydobycia.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z geografii ekonomicznej - dział <strong>surowce energetyczne i rynek naftowy</strong>.</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Największe wydobycie ropy naftowej (ok. 2019-2020):</strong><br>1. USA (~13 mln baryłek/dobę) - rewolucja łupkowa po 2010 r.<br>2. Arabia Saudyjska (~10 mln) - lider OPEC<br>3. Rosja (~10-11 mln) - poza OPEC (OPEC+)<br>4. Kanada, Irak, Chiny (~4-5 mln każdy)<br>5. Brazylia (~3 mln) - złoża pre-salt</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>Największe importy ropy naftowej (ok. 2019):</strong><br>1. Chiny (~10 mln baryłek/dobę)<br>2. USA (~6-7 mln baryłek/dobę)<br>3. Indie, Japonia, Korea Płd.</blockquote>\n<blockquote>🌍 <strong>OPEC (2020)</strong> - Algeria, Angola, Kongo, Gabon, Gwinea Równikowa, Libya, Nigeria, Iran, Irak, Kuwejt, Arabia Saudyjska, ZEA, Wenezuela, Ekwador. Rosja, USA, Brazylia, Chiny - <strong>poza OPEC</strong>.</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędna byłaby odpowiedź PP lub PF</h4>\n<p>| Błędna ocena | Kraj | Błędne rozumowanie | Dlaczego nieprawda |<br>| Stwierdzenie 1 = P | Rosja i Brazylia | &quot;Skoro nie są w OPEC, to nie eksportują ropy&quot; | OPEC ≠ wszyscy eksporterzy; Rosja i Brazylia to jedni z największych eksporterów świata |<br>| Stwierdzenie 2 = F | USA | &quot;USA są teraz największym producentem, więc nie importują&quot; | USA importują ok. 6-7 mln baryłek/dobę mimo rekordowego wydobycia (różne gatunki ropy, regionalne powiązania rafinerii) |<br>| Stwierdzenie 2 = F | Chiny | &quot;Chiny są duże, więc same sobie wystarczają&quot; | Chiny to największy importer ropy naftowej na świecie - własne wydobycie pokrywa mniej niż 40% popytu |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1:</strong> Utożsamianie braku członkostwa w OPEC z brakiem wydobycia lub eksportu ropy. OPEC skupia ok. 40% światowej produkcji - reszta to państwa poza kartelem (Rosja, Norwegia, USA, Brazylia, Meksyk, Kanada itd.).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2:</strong> Mylenie &quot;największy producent = eksporter netto&quot;. USA są największym producentem, ale ze względu na ogromne zużycie wewnętrzne nadal importują znaczące ilości ropy (ok. 6-7 mln b/d w 2019 r.).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3:</strong> Brak wiedzy o brazylijskich złożach pre-salt. Brazylia jest często kojarzona z rolnictwem i kawą, nie z ropą - tymczasem to jeden z kluczowych, rozwijających się producentów i eksporterów ropy w Ameryce Łacińskiej (obok Wenezueli, która jest w OPEC).</blockquote>"}]}