{"id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nNa fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).\nNa podstawie: www.wikimedia.org\nPoniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki\nPołudniowej, na wysokości poniżej 100 m n.p.m., wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.\nA\nB\n°C mm\n°C mm\nC\n°C mm\nNa podstawie: www.climate-data.org\n0\n50\n100\n150\n200\n250\n300\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\nI\nII III IV V VI VII VIII IX X XI XII\n0\n50\n100\n150\n200\n250\n300\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\nI\nII III IV V VI VII VIII IX X XI XII\n0\n50\n100\n150\n200\n250\n300\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\nI\nII III IV V VI VII VIII IX X XI XII\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **13.1.** Klimatogramy: - **11°N, 72°W** (Karaiby, Kolumbia/Wenezuela): klimat **równikowy/podrównikowy** — całoroczna wysoka temperatura ~26-28°C, opady > 1500 mm. To **klimatogram A** lub **B** z najwyższymi temperaturami i obfitymi opadami. - **33°S, 72°W** (Chile środkowe, Valparaíso): klimat **śródziemnomorski/podzwrotnikowy umiarkowanie ciepły** — temperatura 10-20°C, opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato. To **klimatogram C** (z opadami w zimie półkuli S). **13.2.** — **PF** 1. **P** — Prąd Brazylijski (ciepły) płynie wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd na S w kierunku wysokich szerokości. 2. **F** — Prąd Brazylijski jest **ciepły**, a Prąd Peruwiański (Humboldta) wzdłuż zachodniego wybrzeża — **zimny**. NIE są tego samego rodzaju termicznie. **13.3.** Dwa uwarunkowania ograniczające zabudowę Rio: - **bardzo strome stoki gór** (Sugar Loaf, Corcovado — granitowe stoliwa) — niemożliwa zabudowa techniczna. - **gęsta roślinność lasów tropikalnych** (Tijuca, jeden z największych miejskich lasów świata) chroniona prawnie. - **obszary zagrożone osuwiskami** (intensywne opady na stromych stokach).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 13.\n\nNa fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).\n\nPoniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.\n\nZadanie 13.1. (0–1)\n\nW tabeli podano współrzędne geograficzne dwóch stacji meteorologicznych spośród przedstawionych na klimatogramach.\n\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram.\n\nWspółrzędne geograficzne stacji | Klimatogram (A, B albo C)\n11°N, 72°W | ... (klimat równikowy/podrównikowy)\n33°S, 72°W | ... (klimat śródziemnomorski)\n\nZadanie 13.2. (0–1)\n\nOceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe.\n\nNr | Zdanie | Ocena\n1. | Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej. | P / F\n2. | Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych. | P / F\n\nZadanie 13.3. (0–1)\n\nAkweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro.\n\nPrzedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.\n\nCo zrobić?\n\n13.1. — dopasowanie klimatogramów\n\n11°N, 72°W — Karaiby (Kolumbia, Wenezuela). Klimat równikowy/podrównikowy:\n- T całoroczna ~26-28°C, mała amplituda.\n- Opady duże, sezon deszczowy + okres suchy (sawanna).\n- Dopasuj do klimatogramu z wysokimi temperaturami i dużymi opadami.\n\n33°S, 72°W — środkowe Chile (Valparaíso, Santiago). Klimat śródziemnomorski:\n- T: latem 18-22°C, zimą 8-12°C, średnia amplituda.\n- Opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato (XII-II).\n- Dopasuj do klimatogramu z chłodniejszymi temperaturami i opadami w zimie.\n\n13.2. — prądy morskie\n\nZdanie 1: \"Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości S\" → PRAWDA. Prąd Brazylijski odchodzi od równika na południe wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd.\n\nZdanie 2: \"Prąd Brazylijski i prąd zachodniego wybrzeża Ameryki Płd są tego samego rodzaju termicznie\" → FAŁSZ.\n- Brazylijski (wschód, 30°S) = CIEPŁY.\n- Peruwiański / Humboldta (zachód, 30°S) = ZIMNY.\n\nRóżne rodzaje termicznie!\n\n13.3. — ograniczenia zabudowy Rio\n\nRio de Janeiro ma unikalny krajobraz miejski:\n- Strome granitowe stoliwa (Pão de Açúcar — Sugar Loaf, Corcovado z Chrystusem Odkupicielem).\n- Las tropikalny Tijuca (jeden z największych lasów miejskich świata, chroniony).\n- Plaże (Copacabana, Ipanema — wąski pas).\n- Wąskie doliny między wzgórzami i oceanem.\n\nDwa uwarunkowania ograniczające zabudowę (inne niż wody):\n- Strome stoki gór (granitowe) → niemożliwa zabudowa techniczna.\n- Las tropikalny Tijuca → prawnie chroniony obszar (Park Narodowy).\n- Zagrożenie osuwiskami → intensywne opady na stromych stokach.\n\nPunktacja CKE\n\n- 13.1: 1 pkt — dwa poprawne dopasowania.\n- 13.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.\n- 13.3: 1 pkt — dwa poprawne uwarunkowania.\n\nPo co to umieć\n\nAsymetria zwrotnikowa Ameryki Płd.:\n- E wybrzeże (Brazylia): ciepły Prąd Brazylijski → bujny tropikalny las.\n- W wybrzeże (Chile, Peru): zimny Prąd Peruwiański → pustynia Atakama (najsuchsza na świecie).\n\nTen kontrast napędza całą biogeografię subkontynentu — od dżungli Amazonii (mokra) do pustyń atakamskich (najsuchsze miejsce na Ziemi).","image":"img/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":"klimatogramy Ameryki Płd, Rio de Janeiro, prądy morskie, geomorfologia Rio","page_from":16,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13.<br>Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).<br>Na podstawie: www.wikimedia.org<br>Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki<br>Południowej, na wysokości poniżej 100 m n.p.m., wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.<br>A<br>B<br>°C mm<br>°C mm<br>C<br>°C mm<br>Na podstawie: www.climate-data.org<br>0<br>50<br>100<br>150<br>200<br>250<br>300<br>0<br>5<br>10<br>15<br>20<br>25<br>30<br>I<br>II III IV V VI VII VIII IX X XI XII<br>0<br>50<br>100<br>150<br>200<br>250<br>300<br>0<br>5<br>10<br>15<br>20<br>25<br>30<br>I<br>II III IV V VI VII VIII IX X XI XII<br>0<br>50<br>100<br>150<br>200<br>250<br>300<br>0<br>5<br>10<br>15<br>20<br>25<br>30<br>I<br>II III IV V VI VII VIII IX X XI XII<br>MGEP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>13.1.</strong> Klimatogramy: - <strong>11°N, 72°W</strong> (Karaiby, Kolumbia/Wenezuela): klimat <strong>równikowy/podrównikowy</strong> — całoroczna wysoka temperatura ~26-28°C, opady &gt; 1500 mm. To <strong>klimatogram A</strong> lub <strong>B</strong> z najwyższymi temperaturami i obfitymi opadami. - <strong>33°S, 72°W</strong> (Chile środkowe, Valparaíso): klimat <strong>śródziemnomorski/podzwrotnikowy umiarkowanie ciepły</strong> — temperatura 10-20°C, opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato. To <strong>klimatogram C</strong> (z opadami w zimie półkuli S). <strong>13.2.</strong> — <strong>PF</strong> 1. <strong>P</strong> — Prąd Brazylijski (ciepły) płynie wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd na S w kierunku wysokich szerokości. 2. <strong>F</strong> — Prąd Brazylijski jest <strong>ciepły</strong>, a Prąd Peruwiański (Humboldta) wzdłuż zachodniego wybrzeża — <strong>zimny</strong>. NIE są tego samego rodzaju termicznie. <strong>13.3.</strong> Dwa uwarunkowania ograniczające zabudowę Rio: - <strong>bardzo strome stoki gór</strong> (Sugar Loaf, Corcovado — granitowe stoliwa) — niemożliwa zabudowa techniczna. - <strong>gęsta roślinność lasów tropikalnych</strong> (Tijuca, jeden z największych miejskich lasów świata) chroniona prawnie. - <strong>obszary zagrożone osuwiskami</strong> (intensywne opady na stromych stokach).</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 13.</p>\n<p>Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).</p>\n<p>Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.</p>\n<p>Zadanie 13.1. (0–1)</p>\n<p>W tabeli podano współrzędne geograficzne dwóch stacji meteorologicznych spośród przedstawionych na klimatogramach.</p>\n<p>Uzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram.</p>\n<p>Współrzędne geograficzne stacji | Klimatogram (A, B albo C)<br>11°N, 72°W | ... (klimat równikowy/podrównikowy)<br>33°S, 72°W | ... (klimat śródziemnomorski)</p>\n<p>Zadanie 13.2. (0–1)</p>\n<p>Oceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe.</p>\n<p>Nr | Zdanie | Ocena</p>\n<ol><li>| Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej. | P / F</li><li>| Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych. | P / F</li></ol>\n<p>Zadanie 13.3. (0–1)</p>\n<p>Akweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro.</p>\n<p>Przedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.</p>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>13.1. — dopasowanie klimatogramów</p>\n<p>11°N, 72°W — Karaiby (Kolumbia, Wenezuela). Klimat równikowy/podrównikowy:</p>\n<ul><li>T całoroczna ~26-28°C, mała amplituda.</li><li>Opady duże, sezon deszczowy + okres suchy (sawanna).</li><li>Dopasuj do klimatogramu z wysokimi temperaturami i dużymi opadami.</li></ul>\n<p>33°S, 72°W — środkowe Chile (Valparaíso, Santiago). Klimat śródziemnomorski:</p>\n<ul><li>T: latem 18-22°C, zimą 8-12°C, średnia amplituda.</li><li>Opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato (XII-II).</li><li>Dopasuj do klimatogramu z chłodniejszymi temperaturami i opadami w zimie.</li></ul>\n<p>13.2. — prądy morskie</p>\n<p>Zdanie 1: &quot;Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości S&quot; → PRAWDA. Prąd Brazylijski odchodzi od równika na południe wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd.</p>\n<p>Zdanie 2: &quot;Prąd Brazylijski i prąd zachodniego wybrzeża Ameryki Płd są tego samego rodzaju termicznie&quot; → FAŁSZ.</p>\n<ul><li>Brazylijski (wschód, 30°S) = CIEPŁY.</li><li>Peruwiański / Humboldta (zachód, 30°S) = ZIMNY.</li></ul>\n<p>Różne rodzaje termicznie!</p>\n<p>13.3. — ograniczenia zabudowy Rio</p>\n<p>Rio de Janeiro ma unikalny krajobraz miejski:</p>\n<ul><li>Strome granitowe stoliwa (Pão de Açúcar — Sugar Loaf, Corcovado z Chrystusem Odkupicielem).</li><li>Las tropikalny Tijuca (jeden z największych lasów miejskich świata, chroniony).</li><li>Plaże (Copacabana, Ipanema — wąski pas).</li><li>Wąskie doliny między wzgórzami i oceanem.</li></ul>\n<p>Dwa uwarunkowania ograniczające zabudowę (inne niż wody):</p>\n<ul><li>Strome stoki gór (granitowe) → niemożliwa zabudowa techniczna.</li><li>Las tropikalny Tijuca → prawnie chroniony obszar (Park Narodowy).</li><li>Zagrożenie osuwiskami → intensywne opady na stromych stokach.</li></ul>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>13.1: 1 pkt — dwa poprawne dopasowania.</li><li>13.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.</li><li>13.3: 1 pkt — dwa poprawne uwarunkowania.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Asymetria zwrotnikowa Ameryki Płd.:</p>\n<ul><li>E wybrzeże (Brazylia): ciepły Prąd Brazylijski → bujny tropikalny las.</li><li>W wybrzeże (Chile, Peru): zimny Prąd Peruwiański → pustynia Atakama (najsuchsza na świecie).</li></ul>\n<p>Ten kontrast napędza całą biogeografię subkontynentu — od dżungli Amazonii (mokra) do pustyń atakamskich (najsuchsze miejsce na Ziemi).</p>"}]}