{"id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/24.1","paper_id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"24.1","points":2,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24.1. (0-2)\nUzupełnij tabelę - obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa.\nNazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.\nlubuskie łódzkie opolskie świętokrzyskie\nOpis\nNazwa województwa\nW tym województwie okres wegetacyjny jest jednym\nz najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają\ngleby brunatne i bielicowe, ale występują też\nczarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących\nw rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż\nw tym województwie należą do najwyższych w Polsce,\nco przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej\nw strukturze towarowej produkcji rolniczej.\nW tym województwie okres wegetacyjny jest jednym\nz najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają\ngleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo\ncharakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów\no małym udziale użytków rolnych, do którego\nprzyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących\nw rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim\nudziałem w krajowych zbiorach zbóż.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym w skali\nlokalnej, regionalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map […]\ntematycznych.\nZakres rozszerzony\nI.3) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nXIX.1) Zdający wykazuje związki kierunków\nprodukcji rolnej, w tym struktury upraw […]\nz klimatem, ukształtowaniem powierzchni,\nżyznością gleb i zasobami wodnymi.\nZakres podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nXV.7) Zdający wskazuje obszary\no najkorzystniejszych warunkach dla\nrozwoju rolnictwa […].\nZasady oceniania\n2 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - jedna poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nopolskie\nlubuskie","solution":"Opis 1 (wysokie plony, mała liczba pracujących w rolnictwie, przewaga produkcji roślinnej, gleby brunatne+bielicowe+czarnoziemy, długi okres wegetacyjny) → **opolskie** (Płaskowyż Głubczycki, czarne ziemie). Opis 2 (długi okres wegetacyjny, gleby niskich klas bonitacyjnych, mały udział użytków rolnych, duża lesistość, niska liczba pracujących w rolnictwie, niski udział w zbiorach zbóż) → **lubuskie** (Bory Lubuskie — 49% lesistości, gleby bielicowe, sandry).","image":"img/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-24.1.webp","solution_image":null,"topics":"rolnictwo Polski, województwo opolskie, lubuskie, podlaskie, kujawsko-pomorskie","page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 24.1. (0-2)<br>Uzupełnij tabelę - obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa.<br>Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.<br>lubuskie łódzkie opolskie świętokrzyskie<br>Opis<br>Nazwa województwa<br>W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym<br>z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają<br>gleby brunatne i bielicowe, ale występują też<br>czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących<br>w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż<br>w tym województwie należą do najwyższych w Polsce,<br>co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej<br>w strukturze towarowej produkcji rolniczej.<br>W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym<br>z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają<br>gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo<br>charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów<br>o małym udziale użytków rolnych, do którego<br>przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących<br>w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim<br>udziałem w krajowych zbiorach zbóż.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 24.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym w skali<br>lokalnej, regionalnej […].<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem różnych map […]<br>tematycznych.<br>Zakres rozszerzony<br>I.3) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>XIX.1) Zdający wykazuje związki kierunków<br>produkcji rolnej, w tym struktury upraw […]<br>z klimatem, ukształtowaniem powierzchni,<br>żyznością gleb i zasobami wodnymi.<br>Zakres podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>XV.7) Zdający wskazuje obszary<br>o najkorzystniejszych warunkach dla<br>rozwoju rolnictwa […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - jedna poprawna odpowiedź.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>opolskie<br>lubuskie</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Opis 1 (wysokie plony, mała liczba pracujących w rolnictwie, przewaga produkcji roślinnej, gleby brunatne+bielicowe+czarnoziemy, długi okres wegetacyjny) → <strong>opolskie</strong> (Płaskowyż Głubczycki, czarne ziemie). Opis 2 (długi okres wegetacyjny, gleby niskich klas bonitacyjnych, mały udział użytków rolnych, duża lesistość, niska liczba pracujących w rolnictwie, niski udział w zbiorach zbóż) → <strong>lubuskie</strong> (Bory Lubuskie — 49% lesistości, gleby bielicowe, sandry).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Opis | Nazwa województwa |<br>| Długi okres wegetacyjny, czarnoziemy, małe zatrudnienie na 100 ha UR, <strong>najwyższe plony zbóż</strong>, przewaga produkcji roślinnej | <strong>opolskie</strong> |<br>| Długi okres wegetacyjny, gleby niskich klas bonitacyjnych, <strong>duża lesistość</strong>, mały udział UR, niski udział w zbiorach krajowych | <strong>lubuskie</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - Eliminacja przez cechy charakterystyczne gleb i plonów</h4>\n<p><strong>Opis 1 → opolskie</strong></p>\n<p>Kluczowe przesłanki:</p>\n<ol><li><strong>Czarnoziemy</strong> - to gleby I-II klasy bonitacyjnej, w Polsce występują głównie na Śląsku Opolskim (tzw. czarnoziemy opolskie, związane z lessowym podłożem). To cecha unikalna spośród czterech województw do wyboru - ani lubuskie, ani łódzkie, ani świętokrzyskie nie mają czarnoziemów jako składnika struktury gleb.</li></ol>\n<ol><li><strong>Plony zbóż wśród najwyższych w Polsce</strong> - Mapa 2 pokazuje, że województwo z najciemniejszą barwą tła (klasa 51,1-62,4 dt/ha) leży w Polsce południowo-zachodniej. Opolskie od lat jest liderem plonów zbóż w Polsce, osiągając ok. 55-62 dt/ha.</li></ol>\n<ol><li><strong>Małe zatrudnienie na 100 ha UR</strong> - Opolskie to rolnictwo intensywne, wysoko zmechanizowane, z dużymi gospodarstwami (tradycja spuścizny poniemieckiej), więc <strong>mało pracowników na hektar</strong> przy bardzo wysokiej produktywności.</li></ol>\n<ol><li><strong>Przewaga produkcji roślinnej</strong> - wynika wprost z najwyższych plonów zbóż i urodzajnych gleb.</li></ol>\n<p>Wniosek: opis 1 = <strong>opolskie</strong>.</p>\n<p><strong>Opis 2 → lubuskie</strong></p>\n<ol><li><strong>Gleby niskich klas bonitacyjnych</strong> - Lubuskie leży na Pojezierzu Lubuskim i Nizinie Środkowopolskiej, gdzie dominują gleby piaszczyste i bielicowe (klasy IV-VI). Wartość produkcyjna gleb jest niska.</li></ol>\n<ol><li><strong>Duża lesistość → mały udział użytków rolnych</strong> - Lubuskie to jedno z <strong>najsilniej zalesionych województw w Polsce</strong> (lesistość ok. 49%, najwyższa lub jedna z najwyższych w kraju). Duże lasy Zielonogórskie i Łagowskie ograniczają areał UR.</li></ol>\n<ol><li><strong>Długi okres wegetacyjny</strong> - Lubuskie leży w zachodniej Polsce, gdzie klimat jest silniej kształtowany przez Atlantyk: łagodniejsze zimy, wcześniejsza wiosna → dłuższy okres wegetacyjny niż w Polsce centralnej i wschodniej.</li></ol>\n<ol><li><strong>Mały udział w zbiorach krajowych</strong> - wynika z małego areału UR i niskich plonów (klasy barwne na Mapie 2 dla lubuskiego to najniższe lub przedostatnie klasy plonów).</li></ol>\n<p>Wniosek: opis 2 = <strong>lubuskie</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Weryfikacja przez eliminację łódzkiego i świętokrzyskiego</h4>\n<p>Sprawdzamy, dlaczego łódzkie i świętokrzyskie <strong>nie pasują</strong> do żadnego z opisów:</p>\n<p><strong>Łódzkie:</strong></p>\n<ul><li>Centralna Polska → klimat bardziej kontynentalny → <strong>krótszy</strong> okres wegetacyjny niż zachodnia Polska; opisany jako „jeden z najdłuższych&quot; → łódzkie odpada z obu opisów.</li><li>Gleby brunatne i płowe, brak czarnoziemów.</li><li>Duże zatrudnienie w rolnictwie (małe, rozdrobnione gospodarstwa, duże słupki na Mapie 1).</li></ul>\n<p><strong>Świętokrzyskie:</strong></p>\n<ul><li>Wyżyna Kielecka, góry Świętokrzyskie → ukształtowanie terenu ogranicza rolnictwo, gleby szkieletowe i brunatne górskie.</li><li><strong>Krótszy</strong> okres wegetacyjny (wyższe położenie, wschodnio-centralna Polska).</li><li>Nie ma ani czarnoziemów, ani wyjątkowo dużej lesistości ograniczającej UR (choć jest zalesione, to nie w stopniu opisanym jak lubuskie).</li></ul>\n<p>Po eliminacji łódzkiego i świętokrzyskiego pozostają tylko opolskie i lubuskie - a ich przypisanie do opisów jest jednoznaczne (czarnoziemy + wysokie plony → opolskie; lesistość + niskie klasy gleb → lubuskie).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 24.1, max 2 pkt):</strong><br><br>- <strong>2 pkt</strong> - obie odpowiedzi poprawne: opis 1 = <strong>opolskie</strong>, opis 2 = <strong>lubuskie</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - jedna odpowiedź poprawna<br>- <strong>0 pkt</strong> - obie odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong> brak - odpowiedź jest zero-jedynkowa (tylko nazwa województwa).<br><br><strong>Wykluczone:</strong> jakiekolwiek inne województwa niż opolskie (opis 1) i lubuskie (opis 2).</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje (jeśli używane)</h4>\n<p>W tym zadaniu nie stosuje się wzorów matematycznych. Wymagana jest znajomość następujących zagadnień z geografii rolnictwa Polski:</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Typy gleb Polski i ich bonitacja:</strong><br>- Czarnoziemy (klasy I-II) - najurodzajniejsze, Śląsk Opolski, Kujawy, Wyżyna Lubelska.<br>- Gleby brunatne - strefa umiarkowana, większość Polski.<br>- Bielice + gleby piaszczyste (klasy V-VI) - obszary pojezierzy zachodnich i Borów.</blockquote>\n<blockquote>🌲 <strong>Lesistość województw:</strong><br>- Lubuskie ≈ 49% - najwyższa w Polsce.<br>- Opolskie ≈ 26% - poniżej średniej krajowej (ok. 30%).<br>Wysoka lesistość → mały udział użytków rolnych → mały udział w zbiorach krajowych.</blockquote>\n<blockquote>🌡️ <strong>Okres wegetacyjny w Polsce:</strong><br>- Najdłuższy: zachodnia i południowo-zachodnia Polska (Opolskie, Lubuskie, Dolnośląskie) - ok. 220-230 dni; silniejszy wpływ atlantycki, cieplejsze zimy.<br>- Najkrótszy: północno-wschodnia Polska (Podlaskie, Warmińsko-Mazurskie) - ok. 195-205 dni.</blockquote>\n<blockquote>🌾 <strong>Plony zbóż w Polsce (dane 2022):</strong><br>- Opolskie - jeden z liderów, ok. 57-62 dt/ha.<br>- Lubuskie - poniżej średniej krajowej (~40 dt/ha), gleby słabe.<br>- Średnia krajowa ≈ 43-47 dt/ha.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Dlaczego nie pasuje do opisu 1 (czarnoziemy, plony) | Dlaczego nie pasuje do opisu 2 (lesistość, słabe gleby) |<br>| <strong>łódzkie</strong> | Brak czarnoziemów; plony zbóż przeciętne; centralna Polska → krótszy okres wegetacyjny niż zachód | Lesistość niska (~21%), duży udział UR, brak dominacji gleb piaszczystych |<br>| <strong>świętokrzyskie</strong> | Gleby górskie i szkieletowe, brak czarnoziemów; wyższe położenie → krótszy okres wegetacyjny | Lesistość ok. 28% (przeciętna), obszar górski, ale UR ograniczone przez rzeźbę, nie przez typową lesistość jak w lubuskim |</p>\n<h4>Typowe pułapki i częste błędy uczniów</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - mylenie „długiego okresu wegetacyjnego&quot; jako cechy wyróżniającej jedno województwo.</strong> Oba opisy zawierają sformułowanie „jeden z najdłuższych w Polsce&quot; - to <strong>nie jest</strong> cecha różnicująca między opisami 1 i 2! Obydwa województwa (opolskie i lubuskie) leżą w zachodniej Polsce z atlantyckim wpływem klimatu. Uczniowie mogą odrzucić jedno z nich, bo „oba mają długi sezon&quot; - to błąd, ta cecha im nie przeczy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - nieznajomość geografii czarnoziemów.</strong> Czarnoziemy w Polsce kojarzą się głównie z Kujawami i Wyżyną Lubelską - i wielu uczniów zapomina o czarnoziemach opolskich (Śląsk Opolski). Tymczasem to właśnie ten typ gleby jest kluczowym wyróżnikiem opisu 1. Żadne z pozostałych trzech województw (lubuskie, łódzkie, świętokrzyskie) nie posiada czarnoziemów jako składnika struktury gleb.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - pomylenie małego zatrudnienia na 100 ha z małą produkcją.</strong> Opis 1 mówi o „małej liczbie pracujących na 100 ha UR&quot; <strong>przy</strong> wysokich plonach - to cecha rolnictwa intensywnego i zmechanizowanego (opolskie: duże gospodarstwa, wysokie nakłady techniczne). Uczniowie często myślą, że mała liczba pracowników = słabe rolnictwo. W opolskim jest odwrotnie: mało ludzi, za to wysoce produktywnie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - odczyt Mapy 1 (słupki vs. barwa tła).</strong> Słupki na Mapie 1 pokazują <strong>łączną liczbę pracujących ogółem w tys.</strong> (a więc zależy od wielkości województwa), natomiast barwa tła pokazuje <strong>gęstość zatrudnienia na 100 ha UR</strong>. Opolskie ma małe słupki (małe województwo, mało mieszkańców) ORAZ jasną barwę (mała gęstość na ha). Uczniowie mogą mylić te dwie informacje, błędnie interpretując duży słupek jako „intensywne rolnictwo&quot;.</blockquote>"}]}