{"id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/25.2","paper_id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"25.2","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25.2. (0-2)\nUzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3\npo dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych.\nbawełna burak cukrowy maniok soja trzcina cukrowa\nObszar\nRośliny uprawne\n2\n3\n1\n2\n3\n25.1.\n0-1\n25.2.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym w skali […]\nregionalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce.\n2. Analizowanie i wyjaśnianie […]\nzróżnicowania przyrodniczego, społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map\nogólnogeograficznych […].\nZakres rozszerzony\nI.7) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nX.1) Zdający charakteryzuje różne typy\nrolnictwa, przedstawia ich uwarunkowania\noraz wyróżnia główne cechy regionów\nrolniczych na świecie.\nZakres podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nX.1) Zdający wyjaśnia wpływ czynników\nprzyrodniczych […] na rozwój rolnictwa na\nświecie.\nX.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny\ngłównych upraw […].\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne przyporządkowania w obu wierszach w tabeli.\n1 pkt - dwa poprawne przyporządkowania w jednym wierszu w tabeli.\nalbo\n- po jednym poprawnym przyporządkowaniu w obu wierszach w tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nburak cukrowy, soja\nbawełna, trzcina cukrowa\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Obszar 2 (~35°N, Bawełniczy Pas USA — Mississippi, Tennessee): **bawełna + soja**. Obszar 3 (~25°N, Teksas/Meksyk): **bawełna + trzcina cukrowa** (subtropikalna). Najczęściej w kluczu CKE: - **Obszar 2:** soja, bawełna (lub kukurydza w południowej części) - **Obszar 3:** trzcina cukrowa, bawełna","image":"img/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-25.2.webp","solution_image":null,"topics":"rolnictwo Ameryki Płn, kukurydza, soja, bawełna, trzcina cukrowa","page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25.2. (0-2)<br>Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3<br>po dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych.<br>bawełna burak cukrowy maniok soja trzcina cukrowa<br>Obszar<br>Rośliny uprawne<br>2<br>3<br>1<br>2<br>3<br>25.1.<br>0-1<br>25.2.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25.2. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym w skali […]<br>regionalnej […].<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce.</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie […]</li></ol>\n<p>zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem różnych map<br>ogólnogeograficznych […].<br>Zakres rozszerzony<br>I.7) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>X.1) Zdający charakteryzuje różne typy<br>rolnictwa, przedstawia ich uwarunkowania<br>oraz wyróżnia główne cechy regionów<br>rolniczych na świecie.<br>Zakres podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>X.1) Zdający wyjaśnia wpływ czynników<br>przyrodniczych […] na rozwój rolnictwa na<br>świecie.<br>X.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny<br>głównych upraw […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - dwa poprawne przyporządkowania w obu wierszach w tabeli.<br>1 pkt - dwa poprawne przyporządkowania w jednym wierszu w tabeli.<br>albo</p>\n<ul><li>po jednym poprawnym przyporządkowaniu w obu wierszach w tabeli.</li></ul>\n<p>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>burak cukrowy, soja<br>bawełna, trzcina cukrowa<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Obszar 2 (~35°N, Bawełniczy Pas USA — Mississippi, Tennessee): <strong>bawełna + soja</strong>. Obszar 3 (~25°N, Teksas/Meksyk): <strong>bawełna + trzcina cukrowa</strong> (subtropikalna). Najczęściej w kluczu CKE: - <strong>Obszar 2:</strong> soja, bawełna (lub kukurydza w południowej części) - <strong>Obszar 3:</strong> trzcina cukrowa, bawełna</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Obszar | Rośliny uprawne |<br>| 2 | <strong>burak cukrowy, soja</strong> |<br>| 3 | <strong>bawełna, trzcina cukrowa</strong> |</p>\n<p><em>Maniok - roślina tropikalna wilgotna - nie pasuje do żadnego z tych obszarów (pułapka-distractor).</em></p>\n<h4>Sposób 1 - Dopasowanie przez klimat i wymagania termiczno-wodne roślin</h4>\n<p>Kluczowe pytanie: <strong>jakie wymagania klimatyczne mają poszczególne rośliny</strong> i do jakiego obszaru geograficznego pasują?</p>\n<p><strong>Rośliny wymagające klimatu umiarkowanego / kontynentalnego (obszar 2):</strong></p>\n<ul><li><strong>Burak cukrowy</strong> - rośnie w strefie umiarkowanej. Wymaga <strong>chłodnego lata</strong> (optimum 15-20 °C), znosi przymrozki w fazie kiełkowania, jest wrażliwy na suszę tropikalną. Główne uprawy: Europa Środkowa i Wschodnia (Polska, Niemcy, Ukraina, Francja), Rosja, Kazachstan, USA (Wielka Nizina). <strong>Nie uprawia się go w strefie tropikalnej</strong>.</li></ul>\n<ul><li><strong>Soja</strong> - roślina krótkiego dnia, wymaga długiego <strong>ciepłego sezonu wegetacyjnego</strong> z opadami letnimi, ale bez ekstremalnych upałów. Główne areały: USA (Corn Belt - Środkowy Zachód), Brazylia (cerrado), Argentyna (Pampa), Chiny. Obszar 2 pasuje do strefy umiarkowanej/subtropikalnej o cechach kontynentalnych.</li></ul>\n<p><strong>Rośliny wymagające klimatu subtropikalnego / tropikalnego (obszar 3):</strong></p>\n<ul><li><strong>Bawełna</strong> - wymaga <strong>długiego, gorącego i suchego lata</strong> (wegetacja 150-200 dni bez przymrozków, T &gt; 20 °C), plus nawadniania lub opadów w sezonie wzrostu. Główne areały: USA (Pas Bawełniany - Texas, Georgia), Indie, Pakistan, Egipt (dolina Nilu), Uzbekistan, Brazylia. Przemróz niszczy plantację.</li></ul>\n<ul><li><strong>Trzcina cukrowa</strong> - wymaga <strong>tropikalnego lub subtropikalnego klimatu</strong>: T_śr &gt; 20 °C przez cały rok, suma opadów 1 200-1 500 mm lub nawadnianie, brak przymrozków. Główne areały: Brazylia (São Paulo - największy producent świata), Indie, Chiny (południe), Kuba, Australia (Queensland). <strong>Absolutnie nie rośnie w klimacie umiarkowanym</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Dlaczego maniok NIE pasuje do obszarów 2 ani 3?</strong></p>\n<p>Maniok (cassava) jest rośliną <strong>tropikalnej strefy wilgotnej</strong> (Afryka Subsaharyjska, Amazonia, Azja Pd-Wsch.). Jej wymagania: T &gt; 25 °C przez cały rok, duże opady, brak suszy (lub krótkie). Jeśli obszar 2 i 3 obejmują strefę umiarkowaną i subtropikalną suchą/półsuchą, maniok tam nie rośnie. Jest dystraktor - <strong>celowo wstawiony, żeby zmylić</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez logikę wykluczenia</h4>\n<p>Ze zbioru 5 roślin należy wybrać <strong>4</strong> (po 2 na obszar), a <strong>1 odrzucić jako distractor</strong>.</p>\n<p>| Roślina | Strefa klimatyczna | Pasuje do obszaru 2? | Pasuje do obszaru 3? |<br>| burak cukrowy | umiarkowana | ✅ TAK | ❌ Nie (za gorąco) |<br>| soja | umiarkowana/subtrop. kontynt. | ✅ TAK | ❌/? (zależy od obszaru) |<br>| bawełna | subtrop./trop. sucha | ❌ Nie (za zimno) | ✅ TAK |<br>| trzcina cukrowa | tropikalna | ❌ Nie (wymaga całorocznej ciepłoty) | ✅ TAK |<br>| <strong>maniok</strong> | <strong>tropikalna wilgotna</strong> | <strong>❌</strong> | <strong>❌ (distractor)</strong> |</p>\n<p>Eliminując manioka (który nie pasuje do żadnego z tych dwóch obszarów) i biorąc pod uwagę wymagania termiczne, jednoznacznie przyporządkowujemy burak + soja → obszar 2, bawełna + trzcina cukrowa → obszar 3.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 25.2, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - dwa poprawne przyporządkowania w <strong>obu</strong> wierszach (tj. 2 rośliny do obszaru 2 i 2 rośliny do obszaru 3).<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwa poprawne przyporządkowania w <strong>jednym</strong> wierszu <strong>albo</strong> po jednym poprawnym przyporządkowaniu w <strong>obu</strong> wierszach (np. tylko burak w 2, tylko bawełna w 3).<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br><br><strong>Akceptowane przyporządkowania (klucz podstawowy):</strong><br>- Obszar 2: burak cukrowy, soja<br>- Obszar 3: bawełna, trzcina cukrowa<br><br><strong>Akceptowane alternatywnie w 2025 r. (klucz str. 24):</strong><br>CKE zaakceptowało TAKŻE: bawełna + trzcina cukrowa → obszar 2 oraz burak cukrowy/soja → obszar 3 - prawdopodobnie z powodu niejednoznaczności granic obszarów na mapie.<br><br><strong>Wykluczone:</strong> maniok w jakimkolwiek obszarze (brak w kluczu). Wpisanie 3 roślin do jednego wiersza = błąd (polecenie mówi &quot;dwie&quot;).</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać, żeby dostać 2 pkt:</strong> dokładnie 2 rośliny do obszaru 2 i dokładnie 2 rośliny do obszaru 3, obie poprawne w każdym wierszu, bez manioka.</p>\n<h4>Wzory i referencje</h4>\n<p>🌍 <strong>Wymagania klimatyczne roślin uprawnych</strong> (dział: Rolnictwo / Klimatologia):</p>\n<ul><li><strong>Burak cukrowy</strong>: strefa <strong>C/D Köppena</strong> (umiarkowana ciepła/chłodna), optimum T_lato = 15-20 °C, suma opadów 400-700 mm. Europa Środkowa i Wschodnia.</li><li><strong>Soja</strong>: strefa <strong>Cfa/Dfb</strong> (subtropikalna i kontynentalna umiarkowana), wymaga ciepłego lata z opadami. USA (Iowa, Illinois), Ukraina, Brazylia.</li><li><strong>Bawełna</strong>: strefa <strong>BSk/BWh</strong> lub <strong>Csa</strong> (subtropikalna sucha/śródziemnomorska), T_lato &gt; 28 °C, 180-200 dni bez przymrozków. Texas, Egipt, Pakistan.</li><li><strong>Trzcina cukrowa</strong>: strefa <strong>A/Cfa</strong> (tropikalna i subtropikalna wilgotna), T_śr_roku &gt; 20 °C, P &gt; 1 200 mm. Brazylia, Indie, Kuba.</li><li><strong>Maniok</strong>: strefa <strong>Af/Am</strong> (tropikalna wilgotna), T &gt; 25 °C cały rok. Afryka Subsaharyjska, Amazonia - <strong>distractor w tym zadaniu</strong>.</li></ul>\n<blockquote>W tym zadaniu nie ma wzorów matematycznych - wystarczy wiedza z działu <strong>Rolnictwo</strong> i <strong>Klimatologia</strong> (mapa stref klimatycznych Köppena + wymagania roślin).</blockquote>\n<h4>Dlaczego maniok jest pułapką</h4>\n<p>| Roślina | Typowy błąd ucznia |<br>| maniok | Kojarzony z &quot;egzotyczną rośliną tropikalną&quot; → uczeń wpisuje go do obszaru 3 zamiast trzciny cukrowej lub bawełny. Maniok jest dystraktor - poprawna odpowiedź go NIE zawiera. |<br>| trzcina cukrowa | Mylona z burakiem cukrowym (&quot;obie dają cukier&quot;) → uczeń wpisuje ją do obszaru 2 (umiarkowanego). Błąd: trzcina wymaga klimatu tropikalnego, buraka można mrozić. |<br>| bawełna | Czasem pomijana bo &quot;nie kojarzy się z jedzeniem&quot; - a w zadaniu mowa o roślinach uprawnych (nie tylko spożywczych). Bawełna to roślina uprawna przemysłowa. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> &quot;Cukier to cukier&quot; - burak cukrowy i trzcina cukrowa produkują cukier, ale <strong>zupełnie inny klimat</strong>. Burak = Europa (mróz OK), trzcina = tropiki (mróz = śmierć rośliny).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Maniok to celowy distractor - jest rośliną tropikalną, ale <strong>nie pasuje do żadnego z podanych obszarów</strong>. Jeśli wpiszesz manioka, tracisz punkt za ten wiersz.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Polecenie mówi <strong>&quot;dwie&quot;</strong> - wpisanie 3 roślin do jednego obszaru (np. bawełna + trzcina + maniok do obszaru 3) to błąd formalny i CKE <strong>nie przyzna punktu</strong> za ten wiersz.</blockquote>"}]}