{"id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28.\nNa wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021\nw Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.\nwęgiel kamienny i brunatny\nropa naftowa\ngaz ziemny\nenergia jądrowa\nwoda\nwiatr\nenergia słoneczna\ninne źródła odnawialne\nNa podstawie: H. Ritchie, M. Roser (2021) - Energy, [w:] Our World in Data, www.ourworldindata.org\n0%\n20%\n40%\n60%\n80%\n100%\nPolska\nHiszpania\nX\nY\n2000\n0%\n20%\n40%\n60%\n80%\n100%\nPolska\nHiszpania\nX\nY\n2021\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **28.1.** Dwie wspólne zmiany 2000→2021 korzystne dla środowiska: - **Spadek udziału węgla kamiennego i brunatnego** (w Polsce ~95% → 70%; w Hiszpanii ~36% → 5%) → mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów. - **Wzrost udziału energetyki wiatrowej** (i innych OZE — fotowoltaika, biogaz) → ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. - (Również: rozwój energetyki słonecznej, spadek udziału ropy naftowej.) **28.2.** **Szwajcaria = Y** (oznaczona Y na wykresach). Struktura Y (2000 i 2021): głównie **woda** (hydroenergetyka — ~55%) + **energia jądrowa** (~40%). Szwajcaria ma korzystne warunki przyrodnicze dla hydroenergetyki (Alpy — wysokie góry, opady, jeziora, rzeki górskie). Brak własnych surowców energetycznych → energetyka jądrowa + hydro. Odpowiedź **B2**: literą Y, sprzyja występowanie w tym kraju **odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 28.\n\nNa wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.\n\nZadanie 28.1. (0–1)\n\nPrzedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.\n\nZadanie 28.2. (0–1)\n\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.\n\nStrukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:\n\nliterą | sprzyja występowanie w tym kraju\nA. | literą X, | 1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych.\nB. ✓ | literą Y, | 2. ✓ odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej.\n3. korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej.\n\nCo zrobić?\n\n28.1. — wspólne zmiany 2000→2021\n\nCzytaj wykresy Polski i Hiszpanii:\n- Polska 2000: ~95% węgiel. 2021: ~70% węgiel + wzrost OZE (wiatr, słońce, biomasa).\n- Hiszpania 2000: ~36% węgiel. 2021: ~5% węgiel + duży udział wiatru, słońca, gazu.\n\nDwie wspólne zmiany:\n1. Spadek udziału węgla (kamiennego i brunatnego) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów.\n2. Wzrost udziału OZE (energia wiatrowa, słoneczna) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji gazów cieplarnianych, mniejsza zależność od surowców kopalnych.\n\n28.2. — Szwajcaria X czy Y?\n\nCharakterystyka Szwajcarii:\n- Bardzo mało własnych surowców kopalnych.\n- Wysokie góry (Alpy) → idealne warunki dla hydroenergetyki.\n- Tradycja energetyki jądrowej (4 elektrownie atomowe, ~30% energii).\n- Reszta = woda (~55%) + niewielkie OZE.\n\nEliminacja:\n- Polska = węgiel.\n- Hiszpania = mix (wiatr, gaz, słońce).\n- X = (zwykle Niemcy lub Francja — duża jądrowa).\n- Y = woda + jądrowa = Szwajcaria ✓.\n\nUzasadnienie: opcja 2 — \"odpowiednie warunki przyrodnicze (Alpy → hydroenergetyka) lub pozaprzyrodnicze (rozwinięta technologia → energetyka jądrowa)\".\n\nOdpowiedź: B2.\n\nPunktacja CKE\n\n- 28.1: 1 pkt — dwie poprawne zmiany.\n- 28.2: 1 pkt — poprawna odpowiedź A albo B oraz 1./2./3.\n\nPo co to umieć\n\nMix energetyczny krajów Europy (uproszczone):\n- Polska: węgiel (60%+ wciąż), gaz, OZE rosnące.\n- Niemcy: gaz, węgiel, OZE (Energiewende, wiatr, słońce); jądrowa wygaszana.\n- Francja: jądrowa dominuje (~70%).\n- Szwajcaria: woda + jądrowa.\n- Norwegia, Islandia: woda + geotermia ~100% OZE.\n- Hiszpania, Włochy: gaz + wiatr + słońce.\n\nKażdy kraj ma specyficzny mix wynikający z zasobów naturalnych + polityki.","image":"img/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":"produkcja energii elektrycznej, Polska, Hiszpania, Szwajcaria, kraj X i Y","page_from":34,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 28.<br>Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021<br>w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.<br>węgiel kamienny i brunatny<br>ropa naftowa<br>gaz ziemny<br>energia jądrowa<br>woda<br>wiatr<br>energia słoneczna<br>inne źródła odnawialne<br>Na podstawie: H. Ritchie, M. Roser (2021) - Energy, [w:] Our World in Data, www.ourworldindata.org<br>0%<br>20%<br>40%<br>60%<br>80%<br>100%<br>Polska<br>Hiszpania<br>X<br>Y<br>2000<br>0%<br>20%<br>40%<br>60%<br>80%<br>100%<br>Polska<br>Hiszpania<br>X<br>Y<br>2021<br>MGEP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>28.1.</strong> Dwie wspólne zmiany 2000→2021 korzystne dla środowiska: - <strong>Spadek udziału węgla kamiennego i brunatnego</strong> (w Polsce ~95% → 70%; w Hiszpanii ~36% → 5%) → mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów. - <strong>Wzrost udziału energetyki wiatrowej</strong> (i innych OZE — fotowoltaika, biogaz) → ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. - (Również: rozwój energetyki słonecznej, spadek udziału ropy naftowej.) <strong>28.2.</strong> <strong>Szwajcaria = Y</strong> (oznaczona Y na wykresach). Struktura Y (2000 i 2021): głównie <strong>woda</strong> (hydroenergetyka — ~55%) + <strong>energia jądrowa</strong> (~40%). Szwajcaria ma korzystne warunki przyrodnicze dla hydroenergetyki (Alpy — wysokie góry, opady, jeziora, rzeki górskie). Brak własnych surowców energetycznych → energetyka jądrowa + hydro. Odpowiedź <strong>B2</strong>: literą Y, sprzyja występowanie w tym kraju <strong>odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej</strong>.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 28.</p>\n<p>Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.</p>\n<p>Zadanie 28.1. (0–1)</p>\n<p>Przedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.</p>\n<p>Zadanie 28.2. (0–1)</p>\n<p>Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.</p>\n<p>Strukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:</p>\n<p>literą | sprzyja występowanie w tym kraju<br>A. | literą X, | 1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych.<br>B. ✓ | literą Y, | 2. ✓ odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej.</p>\n<ol><li>korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej.</li></ol>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>28.1. — wspólne zmiany 2000→2021</p>\n<p>Czytaj wykresy Polski i Hiszpanii:</p>\n<ul><li>Polska 2000: ~95% węgiel. 2021: ~70% węgiel + wzrost OZE (wiatr, słońce, biomasa).</li><li>Hiszpania 2000: ~36% węgiel. 2021: ~5% węgiel + duży udział wiatru, słońca, gazu.</li></ul>\n<p>Dwie wspólne zmiany:</p>\n<ol><li>Spadek udziału węgla (kamiennego i brunatnego) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów.</li><li>Wzrost udziału OZE (energia wiatrowa, słoneczna) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji gazów cieplarnianych, mniejsza zależność od surowców kopalnych.</li></ol>\n<p>28.2. — Szwajcaria X czy Y?</p>\n<p>Charakterystyka Szwajcarii:</p>\n<ul><li>Bardzo mało własnych surowców kopalnych.</li><li>Wysokie góry (Alpy) → idealne warunki dla hydroenergetyki.</li><li>Tradycja energetyki jądrowej (4 elektrownie atomowe, ~30% energii).</li><li>Reszta = woda (~55%) + niewielkie OZE.</li></ul>\n<p>Eliminacja:</p>\n<ul><li>Polska = węgiel.</li><li>Hiszpania = mix (wiatr, gaz, słońce).</li><li>X = (zwykle Niemcy lub Francja — duża jądrowa).</li><li>Y = woda + jądrowa = Szwajcaria ✓.</li></ul>\n<p>Uzasadnienie: opcja 2 — &quot;odpowiednie warunki przyrodnicze (Alpy → hydroenergetyka) lub pozaprzyrodnicze (rozwinięta technologia → energetyka jądrowa)&quot;.</p>\n<p>Odpowiedź: B2.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>28.1: 1 pkt — dwie poprawne zmiany.</li><li>28.2: 1 pkt — poprawna odpowiedź A albo B oraz 1./2./3.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Mix energetyczny krajów Europy (uproszczone):</p>\n<ul><li>Polska: węgiel (60%+ wciąż), gaz, OZE rosnące.</li><li>Niemcy: gaz, węgiel, OZE (Energiewende, wiatr, słońce); jądrowa wygaszana.</li><li>Francja: jądrowa dominuje (~70%).</li><li>Szwajcaria: woda + jądrowa.</li><li>Norwegia, Islandia: woda + geotermia ~100% OZE.</li><li>Hiszpania, Włochy: gaz + wiatr + słońce.</li></ul>\n<p>Każdy kraj ma specyficzny mix wynikający z zasobów naturalnych + polityki.</p>"}]}