{"id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"geografia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"29","points":1,"ptype":"closed","subject":"geografia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (0-1)\nSą takie ładunki, które przesyła się Kanałem Sueskim w kierunku Morza Śródziemnego,\ni takie ładunki, które przesyła się tym kanałem w kierunku Morza Czerwonego.\nKtóra grupa towarów podczas wymiany handlowej Europy z innymi regionami świata\njest przesyłana Kanałem Sueskim od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza\nCzerwonego? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nA. Rudy żelaza i boksyty z zagłębia Damodar.\nB. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu.\nC. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii.\nD. Ropa naftowa i skroplony gaz ziemny z państw nad Zatoką Perską.\n28.1.\n0-1\n28.2.\n0-1\n29.\n0-1\nMGEP-R0_100","answer":"C","answer_text":"Zadanie 29. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym w skali […]\nregionalnej […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce.\n2. Analizowanie i wyjaśnianie […]\nzróżnicowania przyrodniczego, społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n6. Kształtowanie umiejętności\nwieloaspektowego postrzegania przestrzeni\ni wyobraźni przestrzennej.\n8. Wykorzystywanie zdobytej wiedzy\ni umiejętności geograficznych w analizie […]\nprzemian przestrzeni geograficznej.\nZakres rozszerzony\nI.7) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nZakres podstawowy\nXII.2) Zdający wyjaśnia znaczenie usług\nkomunikacyjnych (transportu i łączności),\n[…] oraz handlowej wymiany towarowej\nw rozwoju społeczno-gospodarczym świata.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","solution":"Odpowiedź: **B. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu** ❌ — to NIE jest poprawna odpowiedź, bo Singapur/Hongkong leżą na **wschód** od Kanału Sueskiego, więc te ładunki idą **z Czerwonego do Śródziemnego** (z Azji do Europy). Poprawna odpowiedź: **C. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii** Konstanca = port w Rumunii nad Morzem Czarnym → ładunki płyną przez Bosfor → Egejskie → Śródziemne → **przez Kanał Sueski na S do M. Czerwonego** → na rynki Azji/Afryki. Pszenica i kukurydza z Ukrainy/Rumunii to klasyczny ładunek eksportowy. Pozostałe: - A. Rudy żelaza z Damodaru (Indie) → z Czerwonego do Śródziemnego (Azja → Europa). - B. High-tech z Singapuru → Azja → Europa. - D. Ropa z Zatoki Perskiej → Zatoka Perska → M. Arabskie → M. Czerwone → Sueski → Śródziemne (Azja → Europa).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nZadanie 29. (0–1)\n\nSą takie ładunki, które przesyła się Kanałem Sueskim w kierunku Morza Śródziemnego, i takie ładunki, które przesyła się tym kanałem w kierunku Morza Czerwonego.\n\nKtóra grupa towarów podczas wymiany handlowej Europy z innymi regionami świata jest przesyłana Kanałem Sueskim od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza Czerwonego? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\n\n- A. Rudy żelaza i boksyty z zagłębia Damodar.\n- B. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu.\n- C. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii. ✓\n- D. Ropa naftowa i skroplony gaz ziemny z państw nad Zatoką Perską.\n\nCo zrobić?\n\nGeografia Kanału Sueskiego:\n- Łączy Morze Śródziemne (N) z Morzem Czerwonym (S).\n- Otwarty w 1869 r., skraca trasę Europa–Azja o ~7000 km.\n- Ruch dwukierunkowy.\n\nKierunek S (od M. Śródziemnego do M. Czerwonego) = Europa → Azja/Afryka. Co wysyła Europa na Wschód?\n\nSprawdź kierunek każdej opcji:\n- A. Rudy żelaza z Damodaru (Indie) → Indie są na wschód od Sueskiego. Kierunek: Damodar → Indie → M. Arabskie → M. Czerwone → przez Sueski na N do Śródziemnego (z Azji do Europy). Wykluczone.\n- B. High-tech z Singapuru/Hongkongu → także wschód. Kierunek: Azja → Europa. Wykluczone.\n- C. Pszenica i kukurydza z Konstancy (Rumunia) → Konstanca leży w Europie (Morze Czarne). Trasa: M. Czarne → Bosfor → M. Śródziemne → przez Sueski na S do M. Czerwonego → Azja/Afryka. ✓ To Europa eksportuje zboża do Azji/Afryki.\n- D. Ropa z Zatoki Perskiej → też wschód. Ropa płynie z Zat. Perskiej → Sueski → Europa. Wykluczone.\n\nOdpowiedź: C.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawna odpowiedź.\n\nPo co to umieć\n\nKanał Sueski — jeden z kluczowych szlaków morskich świata:\n- ~12% światowego handlu morskiego.\n- ~9% światowej ropy.\n- Skrót Europa-Azja (omija Afrykę).\n\nIncydent Ever Given (marzec 2021) — gigantyczny statek zablokował kanał na 6 dni → globalne straty ~10 mld USD. Pokazuje kruchość globalnego handlu. Alternatywa: dłuższa trasa wokół Afryki (Przylądek Dobrej Nadziei) — +10 dni.\n\nTypowy błąd: Kierunek geograficzny: Kanał Sueski łączy M. Śródziemne (N) z M. Czerwonym (S). Z Konstancy (M. Czarne → Egejskie → Śródziemne) ładunki płyną **na południe** przez Sueski do Azji/Afryki.","image":"img/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":"Kanał Sueski, kierunek ładunków, eksport Europy","page_from":35,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 29. (0-1)<br>Są takie ładunki, które przesyła się Kanałem Sueskim w kierunku Morza Śródziemnego,<br>i takie ładunki, które przesyła się tym kanałem w kierunku Morza Czerwonego.<br>Która grupa towarów podczas wymiany handlowej Europy z innymi regionami świata<br>jest przesyłana Kanałem Sueskim od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza<br>Czerwonego? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.<br>A. Rudy żelaza i boksyty z zagłębia Damodar.<br>B. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu.<br>C. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii.<br>D. Ropa naftowa i skroplony gaz ziemny z państw nad Zatoką Perską.<br>28.1.<br>0-1<br>28.2.<br>0-1<br>29.<br>0-1<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 29. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym w skali […]<br>regionalnej […].<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce.</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie […]</li></ol>\n<p>zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Kształtowanie umiejętności</li></ol>\n<p>wieloaspektowego postrzegania przestrzeni<br>i wyobraźni przestrzennej.</p>\n<ol><li>Wykorzystywanie zdobytej wiedzy</li></ol>\n<p>i umiejętności geograficznych w analizie […]<br>przemian przestrzeni geograficznej.<br>Zakres rozszerzony<br>I.7) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>Zakres podstawowy<br>XII.2) Zdający wyjaśnia znaczenie usług<br>komunikacyjnych (transportu i łączności),<br>[…] oraz handlowej wymiany towarowej<br>w rozwoju społeczno-gospodarczym świata.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawna odpowiedź.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>C</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>B. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu</strong> ❌ — to NIE jest poprawna odpowiedź, bo Singapur/Hongkong leżą na <strong>wschód</strong> od Kanału Sueskiego, więc te ładunki idą <strong>z Czerwonego do Śródziemnego</strong> (z Azji do Europy). Poprawna odpowiedź: <strong>C. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii</strong> Konstanca = port w Rumunii nad Morzem Czarnym → ładunki płyną przez Bosfor → Egejskie → Śródziemne → <strong>przez Kanał Sueski na S do M. Czerwonego</strong> → na rynki Azji/Afryki. Pszenica i kukurydza z Ukrainy/Rumunii to klasyczny ładunek eksportowy. Pozostałe: - A. Rudy żelaza z Damodaru (Indie) → z Czerwonego do Śródziemnego (Azja → Europa). - B. High-tech z Singapuru → Azja → Europa. - D. Ropa z Zatoki Perskiej → Zatoka Perska → M. Arabskie → M. Czerwone → Sueski → Śródziemne (Azja → Europa).</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Zadanie 29. (0–1)</p>\n<p>Są takie ładunki, które przesyła się Kanałem Sueskim w kierunku Morza Śródziemnego, i takie ładunki, które przesyła się tym kanałem w kierunku Morza Czerwonego.</p>\n<p>Która grupa towarów podczas wymiany handlowej Europy z innymi regionami świata jest przesyłana Kanałem Sueskim od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza Czerwonego? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.</p>\n<ul><li>A. Rudy żelaza i boksyty z zagłębia Damodar.</li><li>B. Produkty high-tech z Singapuru i z Hongkongu.</li><li>C. Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii. ✓</li><li>D. Ropa naftowa i skroplony gaz ziemny z państw nad Zatoką Perską.</li></ul>\n<p>Co zrobić?</p>\n<p>Geografia Kanału Sueskiego:</p>\n<ul><li>Łączy Morze Śródziemne (N) z Morzem Czerwonym (S).</li><li>Otwarty w 1869 r., skraca trasę Europa–Azja o ~7000 km.</li><li>Ruch dwukierunkowy.</li></ul>\n<p>Kierunek S (od M. Śródziemnego do M. Czerwonego) = Europa → Azja/Afryka. Co wysyła Europa na Wschód?</p>\n<p>Sprawdź kierunek każdej opcji:</p>\n<ul><li>A. Rudy żelaza z Damodaru (Indie) → Indie są na wschód od Sueskiego. Kierunek: Damodar → Indie → M. Arabskie → M. Czerwone → przez Sueski na N do Śródziemnego (z Azji do Europy). Wykluczone.</li><li>B. High-tech z Singapuru/Hongkongu → także wschód. Kierunek: Azja → Europa. Wykluczone.</li><li>C. Pszenica i kukurydza z Konstancy (Rumunia) → Konstanca leży w Europie (Morze Czarne). Trasa: M. Czarne → Bosfor → M. Śródziemne → przez Sueski na S do M. Czerwonego → Azja/Afryka. ✓ To Europa eksportuje zboża do Azji/Afryki.</li><li>D. Ropa z Zatoki Perskiej → też wschód. Ropa płynie z Zat. Perskiej → Sueski → Europa. Wykluczone.</li></ul>\n<p>Odpowiedź: C.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — poprawna odpowiedź.</li></ul>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Kanał Sueski — jeden z kluczowych szlaków morskich świata:</p>\n<ul><li>~12% światowego handlu morskiego.</li><li>~9% światowej ropy.</li><li>Skrót Europa-Azja (omija Afrykę).</li></ul>\n<p>Incydent Ever Given (marzec 2021) — gigantyczny statek zablokował kanał na 6 dni → globalne straty ~10 mld USD. Pokazuje kruchość globalnego handlu. Alternatywa: dłuższa trasa wokół Afryki (Przylądek Dobrej Nadziei) — +10 dni.</p>\n<p>Typowy błąd: Kierunek geograficzny: Kanał Sueski łączy M. Śródziemne (N) z M. Czerwonym (S). Z Konstancy (M. Czarne → Egejskie → Śródziemne) ładunki płyną <strong>na południe</strong> przez Sueski do Azji/Afryki.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C - Pszenica i kukurydza z portu w Konstancy, w Rumunii.</strong></p>\n<p>Zboże eksportowane z rumuńskiego portu nad Morzem Czarnym płynie do odbiorców w Azji i Afryce Wschodniej trasą: Konstanca → cieśniny tureckie → Morze Śródziemne → <strong>Kanał Sueski (od strony śródziemnomorskiej)</strong> → Morze Czerwone → Ocean Indyjski.</p>\n<h4>Sposób 1 - Analiza kierunków przepływu ładunków przez Kanał Sueski</h4>\n<p><strong>Krok 1 - Ustal, czym jest &quot;strona śródziemnomorska&quot; kanału.</strong></p>\n<p>Kanał Sueski biegnie z północy (Port Said nad Morzem Śródziemnym) na południe (Suez nad Morzem Czerwonym). Ładunek płynący od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza Czerwonego to ładunek jadący z <strong>Europy lub Afryki Północnej do Azji / Afryki Wschodniej / Australii</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2 - Zadaj sobie pytanie dla każdej opcji: &quot;Skąd pochodzi i dokąd jedzie?&quot;</strong></p>\n<p>| Opcja | Origen ładunku | Odbiorca | Kierunek przez Suez |<br>| A | Indie (zagłębie Damodar) | Europa | <strong>Morze Czerwone → Śródziemne</strong> ❌ |<br>| B | Singapur, Hongkong | Europa | <strong>Morze Czerwone → Śródziemne</strong> ❌ |<br>| C | Konstanca (Rumunia, Morze Czarne) | Azja / Bliski Wschód / Afryka Wsch. | <strong>Śródziemne → Morze Czerwone</strong> ✅ |<br>| D | Zatoka Perska (Arabia Saudyjska, Katar) | Europa | <strong>Morze Czerwone → Śródziemne</strong> ❌ |</p>\n<p><strong>Krok 3 - Potwierdź trasę opcji C.</strong></p>\n<p>Konstanca → Bosfor / Dardanele → Morze Egejskie → Morze Śródziemne → <strong>wejście do kanału od strony Port Said</strong> → Morze Czerwone → Ocean Indyjski. Rumunia i Ukraina (obsługiwana częściowo przez Konstancę) to jedni z największych eksporterów zbóż na świecie, a ich główni odbiorcy to kraje Bliskiego Wschodu, Afryki Północno-Wschodniej i Azji Południowej - czyli regiony dostępne właśnie przez Morze Czerwone.</p>\n<p><strong>Wniosek: odpowiedź C.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez logikę geograficzną</h4>\n<p><strong>Opcja D</strong> wydaje się &quot;oczywistą pułapką&quot; - ropa z Zatoki Perskiej kojarzy się z Kanałem Sueskim, ale <strong>jedzie w przeciwnym kierunku</strong>: z Morza Czerwonego do Europy przez Morze Śródziemne.</p>\n<p><strong>Opcje A i B</strong> - ładunki z Azji (Indie, Singapur, Hongkong) płyną do Europy, więc wchodzą do kanału <strong>od południa (Morze Czerwone)</strong> i wychodzą na północy (Morze Śródziemne) - kierunek odwrotny do pytanego.</p>\n<p><strong>Opcja C</strong> - Konstanca leży nad Morzem Czarnym, połączonym przez cieśniny tureckie z Morzem Śródziemnym. Zboże jadące stamtąd do Azji musi przejść Suez <strong>z północy na południe</strong>, czyli dokładnie od strony Morza Śródziemnego w kierunku Morza Czerwonego. ✅</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 29, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - zaznaczono odpowiedź <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - zaznaczono inną odpowiedź lub nie udzielono odpowiedzi<br><br>Zadanie jest zamknięte - nie ma punktów częściowych ani akceptowanych wariantów opisowych. Liczy się wyłącznie zaznaczenie litery <strong>C</strong>.</blockquote>\n<h4>Wzory i referencje (jeśli używane)</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy wiedza ogólna z <strong>geografii ekonomicznej i handlu światowego</strong> - nie stosuje się wzorów matematycznych.</p>\n<blockquote>🌍 <strong>Kanał Sueski - fakty kluczowe:</strong><br>Kanał łączy Morze Śródziemne (północ, Port Said) z Morzem Czerwonym (południe, Suez). Skraca drogę morską między Europą a Azją o ok. 7 000 km (w stosunku do trasy przez Przylądek Dobrej Nadziei). Przepływ ładunków jest dwukierunkowy: z Europy na Wschód płyną m.in. <strong>wyroby przemysłowe, zboże, nawozy</strong>; ze Wschodu do Europy - <strong>ropa naftowa, LNG, elektronika, odzież</strong>.</blockquote>\n<blockquote>🇷🇴 <strong>Konstanca (Romania)</strong> - największy port Morza Czarnego, kluczowy węzeł eksportu zbóż z obszaru basenu czarnomorskiego (Rumunia, Ukraina, Mołdawia). Główne kierunki eksportu: Bliski Wschód, Afryka Północna, Azja Południowa.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |<br>| A | Rudy żelaza i boksyty z zagłębia Damodar | Zagłębie Damodar to region w Indiach (Bengal Zachodni / Jharkhand) - surowce stamtąd płyną do Europy, czyli wchodzą do kanału od strony Morza Czerwonego (kierunek odwrotny) |<br>| B | Produkty high-tech z Singapuru i Hongkongu | Singapur i Hongkong leżą w Azji Wschodniej/Południowo-Wschodniej - elektronika eksportowana do Europy płynie z południa (Morze Czerwone) na północ (Morze Śródziemne), nie odwrotnie |<br>| D | Ropa naftowa i LNG z Zatoki Perskiej | To najczęstszy błąd - ropa z Arabii Saudyjskiej, Kataru itd. jedzie DO Europy, wchodzi do kanału od strony Morza Czerwonego i wychodzi Morzem Śródziemnym; kierunek odwrotny do pytanego |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - ropa z Zatoki Perskiej (opcja D):</strong> Uczniowie często wybierają D, bo &quot;Kanał Sueski = ropa&quot;. To prawda, ale ropa płynie z Azji do Europy, czyli w kierunku <strong>odwrotnym</strong> niż pyta zadanie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - mylenie kierunków:</strong> Zawsze najpierw ustal: skąd pochodzi towar i dokąd jedzie - dopiero wtedy określ, z której strony wchodzi do kanału. &quot;Strona śródziemnomorska&quot; = wejście od Europy/Afryki Północnej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - Konstanca nad Morzem Czarnym, nie Śródziemnym:</strong> Uczniowie mogą się mylić, myśląc że Konstanca jest odcięta od kanału. Tymczasem Morze Czarne jest połączone z Morzem Śródziemnym przez cieśniny tureckie (Bosfor i Dardanele) - trasa jest swobodnie żeglowna.</blockquote>"}]}