{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"10.1","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWyjaśnij, z czego wynika różnica w rocznych sumach opadów atmosferycznych\nmiędzy stacjami meteorologicznymi A i B. W odpowiedzi odnieś się do obu stacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań\nprzyrodniczych […] w przestrzeni\ngeograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych oraz\nzróżnicowania przyrodniczego […] świata.\n11. Analizowanie zjawisk i współzależności\nzachodzących w środowisku geograficznym\nz wykorzystaniem różnych map […].\nZakres rozszerzony\nI.7) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nIII.6) Zdający rozpoznaje strefę klimatyczną\ni typ klimatu na podstawie rocznego\nprzebiegu temperatury powietrza i sum\nopadów atmosferycznych.\nIII.7) Zdający dostrzega prawidłowości\nw rozmieszczeniu zjawisk i procesów\natmosferycznych.\nZakres podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nI.5) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci […] wykresów.\nIII.1) Zdający przedstawia czynniki\nklimatotwórcze […].\nIII.3) Zdający wyjaśnia […] rozkład opadów\natmosferycznych na Ziemi.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie zawierające odpowiednie powiązanie przyczynowo-skutkowe,\nz odniesieniem do obu stacji.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie zawierające odpowiednie powiązanie przyczynowo-skutkowe,\nz odniesieniem do jednej stacji.\nalbo\n1 pkt - odpowiedź zawierająca poprawny czynnik przyczyniający się do różnicy w opadach\natmosferycznych między stacjami A i B.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nStacja A jest położona na wybrzeżu, wzdłuż którego płynie zimny prąd morski. Ten prąd\njest przyczyną spadku temperatury powietrza i osłabienia parowania, więc przyczynia się\ndo niższych sum opadów atmosferycznych niż w stacji B położonej w głębi lądu.\nStacja B jest położona na większej wysokości n.p.m., co przyczynia się do występowania\nwyższych sum opadów atmosferycznych niż na stacji A położonej na wybrzeżu.\nStacja B jest położona bliżej strefy klimatów równikowych, która charakteryzuje się\nwyższymi opadami atmosferycznymi. Stacja A jest położona w strefie klimatów\nzwrotnikowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nStacja B jest położona na obszarze, przez który w grudniu i w styczniu przechodzi\nmiędzyzwrotnikowa strefa zbieżności, która sprzyja powstawaniu opadów\natmosferycznych. Do stacji A nie dochodzi międzyzwrotnikowa strefa zbieżności.","solution":"(przykładowe wyjaśnienie — wystarczy jedno z poniższych, z odniesieniem do obu stacji) **Wersja 1 — zimny prąd morski.** Stacja **A** leży na wybrzeżu, wzdłuż którego płynie **zimny Prąd Benguelski**. Chłodzi on dolne warstwy powietrza, tworząc **inwersję termiczną** — powietrze nie unosi się, więc nie tworzą się chmury opadowe i **opadów niemal nie ma**. Stacja **B** leży **w głębi lądu**, poza wpływem zimnego prądu, i otrzymuje znacznie wyższe sumy opadów. **Wersja 2 — wysokość n.p.m.** Stacja **B** leży na wysokości **916 m n.p.m.**, co sprzyja **wznoszeniu powietrza i opadom**, podczas gdy stacja **A** leży na **6 m n.p.m.**, na wybrzeżu. **Wersja 3 — strefy klimatyczne.** Stacja **B** leży bliżej strefy klimatów **równikowych**, o wysokich sumach opadów; stacja **A** leży w strefie klimatów **zwrotnikowych suchych** (pustynia Namib). **Wersja 4 — międzyzwrotnikowa strefa zbieżności (ITCZ).** Nad obszar stacji **B** w grudniu i styczniu przemieszcza się **ITCZ**, wywołując intensywne opady (widoczne maksimum letnie na klimatogramie). Do stacji **A** **ITCZ nie dociera**. **10.2. Zambezi — prostego** - Wodospady Wiktorii leżą na rzece **Zambezi** (Kongo płynie w strefie równikowej, na północ stąd). - **Prosty reżim zasilania** — rzeka zasilana jest praktycznie **wyłącznie deszczowo**, z jednym maksimum w porze deszczowej. Rzeki Europy Środkowo-Wschodniej mają reżim **złożony**: deszczowo-śnieżny, z wiosennym maksimum roztopowym i letnim deszczowym.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":"klimatogramy Afryki, zimny prad morski, Benguela, wodospady Wiktorii, Zambezi, rezim rzeczny, deforestacja, dlugosc dnia","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10.1. (0-2)<br>Wyjaśnij, z czego wynika różnica w rocznych sumach opadów atmosferycznych<br>między stacjami meteorologicznymi A i B. W odpowiedzi odnieś się do obu stacji.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Identyfikowanie sieci powiązań</li></ol>\n<p>przyrodniczych […] w przestrzeni<br>geograficznej.<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych oraz<br>zróżnicowania przyrodniczego […] świata.</p>\n<ol><li>Analizowanie zjawisk i współzależności</li></ol>\n<p>zachodzących w środowisku geograficznym<br>z wykorzystaniem różnych map […].<br>Zakres rozszerzony<br>I.7) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>III.6) Zdający rozpoznaje strefę klimatyczną<br>i typ klimatu na podstawie rocznego<br>przebiegu temperatury powietrza i sum<br>opadów atmosferycznych.<br>III.7) Zdający dostrzega prawidłowości<br>w rozmieszczeniu zjawisk i procesów<br>atmosferycznych.<br>Zakres podstawowy<br>I.3) Zdający czyta i interpretuje treści<br>różnych map […].<br>I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci […] wykresów.<br>III.1) Zdający przedstawia czynniki<br>klimatotwórcze […].<br>III.3) Zdający wyjaśnia […] rozkład opadów<br>atmosferycznych na Ziemi.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wyjaśnienie zawierające odpowiednie powiązanie przyczynowo-skutkowe,<br>z odniesieniem do obu stacji.<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie zawierające odpowiednie powiązanie przyczynowo-skutkowe,<br>z odniesieniem do jednej stacji.<br>albo<br>1 pkt - odpowiedź zawierająca poprawny czynnik przyczyniający się do różnicy w opadach<br>atmosferycznych między stacjami A i B.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Stacja A jest położona na wybrzeżu, wzdłuż którego płynie zimny prąd morski. Ten prąd<br>jest przyczyną spadku temperatury powietrza i osłabienia parowania, więc przyczynia się<br>do niższych sum opadów atmosferycznych niż w stacji B położonej w głębi lądu.<br>Stacja B jest położona na większej wysokości n.p.m., co przyczynia się do występowania<br>wyższych sum opadów atmosferycznych niż na stacji A położonej na wybrzeżu.<br>Stacja B jest położona bliżej strefy klimatów równikowych, która charakteryzuje się<br>wyższymi opadami atmosferycznymi. Stacja A jest położona w strefie klimatów<br>zwrotnikowych.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Stacja B jest położona na obszarze, przez który w grudniu i w styczniu przechodzi<br>międzyzwrotnikowa strefa zbieżności, która sprzyja powstawaniu opadów<br>atmosferycznych. Do stacji A nie dochodzi międzyzwrotnikowa strefa zbieżności.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>(przykładowe wyjaśnienie — wystarczy jedno z poniższych, z odniesieniem do obu stacji) <strong>Wersja 1 — zimny prąd morski.</strong> Stacja <strong>A</strong> leży na wybrzeżu, wzdłuż którego płynie <strong>zimny Prąd Benguelski</strong>. Chłodzi on dolne warstwy powietrza, tworząc <strong>inwersję termiczną</strong> — powietrze nie unosi się, więc nie tworzą się chmury opadowe i <strong>opadów niemal nie ma</strong>. Stacja <strong>B</strong> leży <strong>w głębi lądu</strong>, poza wpływem zimnego prądu, i otrzymuje znacznie wyższe sumy opadów. <strong>Wersja 2 — wysokość n.p.m.</strong> Stacja <strong>B</strong> leży na wysokości <strong>916 m n.p.m.</strong>, co sprzyja <strong>wznoszeniu powietrza i opadom</strong>, podczas gdy stacja <strong>A</strong> leży na <strong>6 m n.p.m.</strong>, na wybrzeżu. <strong>Wersja 3 — strefy klimatyczne.</strong> Stacja <strong>B</strong> leży bliżej strefy klimatów <strong>równikowych</strong>, o wysokich sumach opadów; stacja <strong>A</strong> leży w strefie klimatów <strong>zwrotnikowych suchych</strong> (pustynia Namib). <strong>Wersja 4 — międzyzwrotnikowa strefa zbieżności (ITCZ).</strong> Nad obszar stacji <strong>B</strong> w grudniu i styczniu przemieszcza się <strong>ITCZ</strong>, wywołując intensywne opady (widoczne maksimum letnie na klimatogramie). Do stacji <strong>A</strong> <strong>ITCZ nie dociera</strong>. <strong>10.2. Zambezi — prostego</strong> - Wodospady Wiktorii leżą na rzece <strong>Zambezi</strong> (Kongo płynie w strefie równikowej, na północ stąd). - <strong>Prosty reżim zasilania</strong> — rzeka zasilana jest praktycznie <strong>wyłącznie deszczowo</strong>, z jednym maksimum w porze deszczowej. Rzeki Europy Środkowo-Wschodniej mają reżim <strong>złożony</strong>: deszczowo-śnieżny, z wiosennym maksimum roztopowym i letnim deszczowym.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź (przykładowa)</h4>\n<p>Stacja <strong>A</strong> położona jest na wybrzeżu (6 m n.p.m.) w zasięgu oddziaływania <strong>zimnego prądu morskiego</strong> (u zachodnich wybrzeży Afryki), który <strong>ochładza dolne warstwy powietrza, ogranicza konwekcję i parowanie</strong>, przez co roczna suma opadów jest tam <strong>niska</strong>. Stacja <strong>B</strong> leży w głębi lądu na dużej wysokości (916 m n.p.m.), bliżej strefy równikowej / w zasięgu wędrującej strefy zbieżności międzyzwrotnikowej (ITCZ), gdzie silna konwekcja i wznoszenie wilgotnego powietrza dają <strong>wysokie sumy opadów</strong>.</p>\n<h5>Uzasadnienie (związek przyczynowo-skutkowy)</h5>\n<p>Różnica opadów wynika z odmiennego położenia obu stacji: nadmorska stacja A pod wpływem chłodnego prądu (stabilizacja powietrza, brak wznoszenia → mało opadów) kontra położona wyżej i bliżej równika stacja B w zasięgu opadów zenitalnych/ITCZ (wznoszenie powietrza, silna konwekcja → dużo opadów).</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<ul><li><strong>2 pkt</strong> - wyjaśnienie z powiązaniem przyczynowo-skutkowym i odniesieniem do obu stacji.</li><li><strong>1 pkt</strong> - odniesienie do jednej stacji ALBO podanie poprawnego czynnika różnicy opadów bez pełnego powiązania.</li><li><strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca wymagań albo brak odpowiedzi.</li></ul>"}]}