{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-2)\nW tabeli przedstawiono wybrane dane z 2022 roku odnoszące się do PKB, do rynku pracy\ni do nakładów na działalność badawczą i rozwojową w województwach - oznaczonych\nliterami A-D - wśród których są: podkarpackie, śląskie, wielkopolskie i zachodniopomorskie.\nObszar\nUdział\nw tworzeniu\nPKB (w %)\nUdział rolnictwa,\nleśnictwa,\nłowiectwa\ni rybactwa\nw PKB\n(w %)\nPracujący\nw rolnictwie,\nleśnictwie,\nłowiectwie\ni rybactwie\n(w %)\nNakłady na\ndziałalność\nbadawczą\ni rozwojową\nw relacji do PKB\n(w %)\nPolska (ogółem)\n100,0\n3,1\n8,4\n1,46\nA\n12,1\n0,8\n2,4\n0,93\nB\n9,8\n4,4\n8,6\n0,96\nC\n3,7\n1,6\n12,1\n1,18\nD\n3,6\n4,0\n5,7\n0,69\nNa podstawie: Produkt krajowy brutto i wartość dodana w przekroju regionów w 2022 r.;\nRegiony Polski 2023, 2024, www.stat.gov.pl\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z opisów nazwę województwa wybraną spośród\npodanych powyżej oraz literę, którą oznaczono województwo w powyższej tabeli.\nOpis\nNazwa województwa\nLitera, którą\noznaczono\nwojewództwo\nWojewództwo o niekorzystnych warunkach\nprzyrodniczych dla rolnictwa na części jego\nobszaru. Rozdrobnienie gospodarstw\nnie sprzyja wydajności produkcji rolniczej.\nDo nakładów na działalność badawczą\ni rozwojową przyczynił się klaster\nwyspecjalizowany w przemyśle lotniczym.\nDo udziału w tworzeniu PKB Polski i specyfiki\nrynku pracy przyczyniła się specjalizacja tego\nwojewództwa w przemyśle wydobywczym,\nhutniczym i paliwowo-energetycznym, a także\nproces restrukturyzacji, który miał związek\nm.in. z inwestycjami w przemyśle\nsamochodowym.\n22.\n0-1-2\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna.\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym w skali\nlokalnej, regionalnej […].\nII. Umiejętności i stosownie wiedzy\nw praktyce.\n2. Analizowanie i wyjaśnianie […]\nzróżnicowania przyrodniczego, społeczno-\n-gospodarczego […] świata.\n8. Wykorzystywanie zdobytej wiedzy\ni umiejętności geograficznych w analizie\ni ocenie przemian przestrzeni geograficznej.\nZakres rozszerzony\nI.7) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nXI.2) Zdający wskazuje obszary\nkoncentracji przemysłu […] w Polsce […]\noraz wyjaśnia istotę i rolę klastrów […].\nXII.3) Zdający identyfikuje prawidłowości\ndotyczące przestrzennego zróżnicowania\n[…] nakładów na prace badawczo-\n-rozwojowe na świecie.\nZakres podstawowy\nI.5) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci tabel […].\nXV.5) Zdający […] analizuje przestrzenne\nzróżnicowanie rynku pracy w Polsce.\nZasady oceniania\n2 pkt - dwa poprawne wiersze w tabeli.\n1 pkt - jeden poprawny wiersz w tabeli.\nalbo\n1 pkt - jedna poprawna kolumna w tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\npodkarpackie\nC\nśląskie\nA\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Odpowiedź: | Opis | Nazwa województwa | Litera | |---|---|---| | klaster lotniczy, rozdrobnione gospodarstwa, trudne warunki przyrodnicze | **podkarpackie** | **C** | | górnictwo, hutnictwo, energetyka, restrukturyzacja, motoryzacja | **śląskie** | **A** | **Uzasadnienie doboru:** **Podkarpackie = C.** - **12,1% pracujących w rolnictwie** — najwięcej z całej czwórki i **znacznie powyżej średniej krajowej (8,4%)**, co odpowiada **rozdrobnieniu gospodarstw** (najmniejsze średnie gospodarstwa w Polsce, ok. 4,5 ha). - Jednocześnie **rolnictwo daje tylko 1,6% PKB** — dużo ludzi, mała wartość produkcji, czyli **niska wydajność**. - **Najwyższe nakłady na B+R z tej czwórki — 1,18% PKB** — to zasługa **Doliny Lotniczej**, klastra przemysłu lotniczego skupionego wokół **Rzeszowa i Mielca**. - **Niski udział w PKB Polski (3,7%)** — województwo o niewielkim potencjale gospodarczym. - **Niekorzystne warunki przyrodnicze** — górzysta południowa część (Bieszczady, Beskid Niski), gleby słabe, krótszy okres wegetacyjny. **Śląskie = A.** - **Najwyższy udział w tworzeniu PKB Polski — 12,1%** (drugie miejsce w kraju po mazowieckim), efekt koncentracji przemysłu. - **Najniższy udział rolnictwa w PKB (0,8%)** i **najniższy udział pracujących w rolnictwie (2,4%)** — województwo skrajnie **przemysłowo-usługowe**, o najwyższym poziomie urbanizacji. - Specjalizacja w przemyśle **wydobywczym (węgiel kamienny), hutniczym i energetycznym** oraz **restrukturyzacja** po 1989 r., której towarzyszyły duże inwestycje w **motoryzację** (Gliwice, Tychy, Bielsko-Biała, Sosnowiec). **Pozostałe dwa województwa:** - **B = wielkopolskie** — wysoki udział w PKB (9,8%), **najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%)** przy przeciętnym zatrudnieniu (8,6%): rolnictwo **towarowe, wydajne**, oparte na dużych gospodarstwach. - **D = zachodniopomorskie** — niski udział w PKB (3,6%), **najniższe nakłady na B+R (0,69%)**, rolnictwo o dużym udziale w PKB (4,0%) przy niskim zatrudnieniu (5,7%) — dziedzictwo **wielkoobszarowych PGR-ów**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nRozszyfrowanie tabeli\n\nLitera | Województwo | Sygnatura w danych\nA | śląskie | najwyższy PKB (12,1%), najniższe rolnictwo (0,8% PKB, 2,4% pracujących)\nB | wielkopolskie | wysoki PKB (9,8%), najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%) — rolnictwo towarowe\nC | podkarpackie | najwięcej pracujących w rolnictwie (12,1%) przy niskim PKB rolnictwa (1,6%), najwyższe B+R (1,18%) — Dolina Lotnicza\nD | zachodniopomorskie | niski PKB (3,6%), najniższe B+R (0,69%), wysoka wydajność rolnictwa (4,0% PKB przy 5,7% pracujących)\n\nWydajność rolnictwa — czytanie dwóch kolumn naraz\n\n$$\\text{wydajność} \\sim \\frac{\\text{udział rolnictwa w PKB}}{\\text{udział pracujących w rolnictwie}}$$\n\nWojewództwo | PKB rolnictwa | Pracujący | Iloraz | Ocena\nD — zachodniopomorskie | 4,0% | 5,7% | 0,70 | najwyższa wydajność\nB — wielkopolskie | 4,4% | 8,6% | 0,51 | wysoka\nA — śląskie | 0,8% | 2,4% | 0,33 | rolnictwo marginalne\nPolska | 3,1% | 8,4% | 0,37 | —\nC — podkarpackie | 1,6% | 12,1% | 0,13 | najniższa wydajność\n\nUdział województw w tworzeniu PKB Polski (2022)\n\nWojewództwo | Udział\nmazowieckie | ~17,6%\nśląskie | ~12,1%\nwielkopolskie | ~9,8%\ndolnośląskie | ~8,7%\nmałopolskie | ~8,1%\n…\npodkarpackie | ~3,7%\nzachodniopomorskie | ~3,6%\nopolskie | ~2,0%\n\nNakłady na B+R w Polsce\n\nPoziom | Wartość (2022)\nPolska ogółem | 1,46% PKB\nśrednia UE | ~2,2% PKB\ncel strategii UE | 3% PKB\nlider w Polsce — mazowieckie | ~2,6%\nmałopolskie | ~2,1%\npodkarpackie | 1,18% — dzięki Dolinie Lotniczej\nśląskie | 0,93%\nzachodniopomorskie | 0,69%\n\nDolina Lotnicza\n\nCecha | Opis\npowstanie | 2003 r., Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego\nsiedziba | Rzeszów\nliczba firm | ponad 150\nzatrudnienie | ok. 30 tys. osób\ngłówne zakłady | Pratt & Whitney Rzeszów, PZL Mielec (Lockheed Martin), Safran, MTU Aero Engines\nzaplecze naukowe | Politechnika Rzeszowska — jedyny w Polsce wydział kształcący pilotów cywilnych\nudział w polskim przemyśle lotniczym | ok. 90% produkcji\ngeneza historyczna | Centralny Okręg Przemysłowy (COP) z lat 30. XX w.\n\nRestrukturyzacja przemysłu na Śląsku\n\nEtap | Opis\nprzed 1989 | dominacja górnictwa węgla kamiennego i hutnictwa, ok. 400 tys. górników\nlata 90. | zamykanie nierentownych kopalń i hut, wysokie bezrobocie\nod 1996 | Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna — ulgi dla inwestorów\ninwestycje | motoryzacja: Gliwice (Opel/Stellantis), Tychy (Fiat), Bielsko-Biała (silniki), Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza\ndziś | ok. 70 tys. górników; rozwój usług, BPO/SSC w Katowicach, rewitalizacja terenów poprzemysłowych\nwyzwania | transformacja energetyczna, odejście od węgla do 2049 r., zdegradowane środowisko\n\nStruktura agrarna województw\n\nWojewództwo | Średnia wielkość gospodarstwa | Charakter\nzachodniopomorskie | ~30 ha (największe) | wielkoobszarowe, po PGR-ach\nwarmińsko-mazurskie | ~23 ha | wielkoobszarowe\nwielkopolskie | ~14 ha | towarowe, wydajne\nPolska | ~11 ha | —\npodkarpackie | ~4,5 ha (najmniejsze) | rozdrobnione, samozaopatrzeniowe\nmałopolskie | ~4,1 ha | rozdrobnione\n\nRozdrobnienie na południu Polski to dziedzictwo zaboru austriackiego (Galicja) i tamtejszego prawa spadkowego, które dzieliło gospodarstwa między wszystkich potomków.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — dwa poprawne wiersze tabeli: podkarpackie — C, śląskie — A.\n- 1 pkt — jeden poprawny wiersz albo jedna poprawna kolumna (same nazwy województw albo same litery).\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: **Największy udział pracujących w rolnictwie przy najmniejszym udziale rolnictwa w PKB = niska wydajność.** To najczystszy sygnał **rozdrobnienia** gospodarstw i wskazuje **podkarpackie** (12,1% pracujących vs. 1,6% PKB). **Odwrotna relacja wskazuje rolnictwo towarowe.** Wielkopolskie: **4,4% PKB** przy **8,6% pracujących** — mniej ludzi wytwarza więcej wartości. Zachodniopomorskie: **4,0% PKB** przy zaledwie **5,7% pracujących** — jeszcze wyższa wydajność (dawne PGR-y, gospodarstwa wielkoobszarowe). **Wysokie nakłady na B+R w słabym gospodarczo województwie to sygnał klastra.** Podkarpackie ma niski PKB, a **najwyższe z tej czwórki** nakłady na B+R — to możliwe tylko dzięki wyspecjalizowanemu skupisku firm high-tech: **Dolinie Lotniczej**. **Klucz przyznaje 1 pkt za jedną poprawną kolumnę.** Nawet jeśli pomylisz litery, ale trafisz obie **nazwy** województw (albo odwrotnie), dostaniesz punkt. Warto wypełnić całą tabelę. **Uwaga na strukturę tabeli: cztery województwa, dwa opisy.** Wielkopolskie i zachodniopomorskie są **dystraktorami** — ale ich identyfikacja pomaga wykluczeniem. **Nie utożsamiaj wysokiego udziału w PKB z wysokimi nakładami na B+R.** Śląskie tworzy 12,1% PKB Polski, ale wydaje na B+R tylko **0,93%** własnego PKB — mniej niż podkarpackie. Gospodarka śląska opiera się na przemyśle **tradycyjnym**, nie na badaniach. **Restrukturyzacja Śląska to modelowy przykład w podręcznikach.** Zamykanie kopalń i hut, a w zamian inwestycje zagraniczne w **motoryzację** (Opel/Stellantis w Gliwicach, Fiat w Tychach, silniki w Bielsku-Białej) oraz **Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna**.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":"PKB wojewodztw, naklady na B+R, Dolina Lotnicza, podkarpackie, slaskie, restrukturyzacja przemyslu","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-2)<br>W tabeli przedstawiono wybrane dane z 2022 roku odnoszące się do PKB, do rynku pracy<br>i do nakładów na działalność badawczą i rozwojową w województwach - oznaczonych<br>literami A-D - wśród których są: podkarpackie, śląskie, wielkopolskie i zachodniopomorskie.<br>Obszar<br>Udział<br>w tworzeniu<br>PKB (w %)<br>Udział rolnictwa,<br>leśnictwa,<br>łowiectwa<br>i rybactwa<br>w PKB<br>(w %)<br>Pracujący<br>w rolnictwie,<br>leśnictwie,<br>łowiectwie<br>i rybactwie<br>(w %)<br>Nakłady na<br>działalność<br>badawczą<br>i rozwojową<br>w relacji do PKB<br>(w %)<br>Polska (ogółem)<br>100,0<br>3,1<br>8,4<br>1,46<br>A<br>12,1<br>0,8<br>2,4<br>0,93<br>B<br>9,8<br>4,4<br>8,6<br>0,96<br>C<br>3,7<br>1,6<br>12,1<br>1,18<br>D<br>3,6<br>4,0<br>5,7<br>0,69<br>Na podstawie: Produkt krajowy brutto i wartość dodana w przekroju regionów w 2022 r.;<br>Regiony Polski 2023, 2024, www.stat.gov.pl<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z opisów nazwę województwa wybraną spośród<br>podanych powyżej oraz literę, którą oznaczono województwo w powyższej tabeli.<br>Opis<br>Nazwa województwa<br>Litera, którą<br>oznaczono<br>województwo<br>Województwo o niekorzystnych warunkach<br>przyrodniczych dla rolnictwa na części jego<br>obszaru. Rozdrobnienie gospodarstw<br>nie sprzyja wydajności produkcji rolniczej.<br>Do nakładów na działalność badawczą<br>i rozwojową przyczynił się klaster<br>wyspecjalizowany w przemyśle lotniczym.<br>Do udziału w tworzeniu PKB Polski i specyfiki<br>rynku pracy przyczyniła się specjalizacja tego<br>województwa w przemyśle wydobywczym,<br>hutniczym i paliwowo-energetycznym, a także<br>proces restrukturyzacji, który miał związek<br>m.in. z inwestycjami w przemyśle<br>samochodowym.<br>22.<br>0-1-2<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna.</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym w skali<br>lokalnej, regionalnej […].<br>II. Umiejętności i stosownie wiedzy<br>w praktyce.</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie […]</li></ol>\n<p>zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-<br>-gospodarczego […] świata.</p>\n<ol><li>Wykorzystywanie zdobytej wiedzy</li></ol>\n<p>i umiejętności geograficznych w analizie<br>i ocenie przemian przestrzeni geograficznej.<br>Zakres rozszerzony<br>I.7) Zdający identyfikuje zależności<br>przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne<br>i czasowe między elementami przestrzeni<br>geograficznej […].<br>XI.2) Zdający wskazuje obszary<br>koncentracji przemysłu […] w Polsce […]<br>oraz wyjaśnia istotę i rolę klastrów […].<br>XII.3) Zdający identyfikuje prawidłowości<br>dotyczące przestrzennego zróżnicowania<br>[…] nakładów na prace badawczo-<br>-rozwojowe na świecie.<br>Zakres podstawowy<br>I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci tabel […].<br>XV.5) Zdający […] analizuje przestrzenne<br>zróżnicowanie rynku pracy w Polsce.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - dwa poprawne wiersze w tabeli.<br>1 pkt - jeden poprawny wiersz w tabeli.<br>albo<br>1 pkt - jedna poprawna kolumna w tabeli.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>podkarpackie<br>C<br>śląskie<br>A<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: | Opis | Nazwa województwa | Litera | |---|---|---| | klaster lotniczy, rozdrobnione gospodarstwa, trudne warunki przyrodnicze | <strong>podkarpackie</strong> | <strong>C</strong> | | górnictwo, hutnictwo, energetyka, restrukturyzacja, motoryzacja | <strong>śląskie</strong> | <strong>A</strong> | <strong>Uzasadnienie doboru:</strong> <strong>Podkarpackie = C.</strong> - <strong>12,1% pracujących w rolnictwie</strong> — najwięcej z całej czwórki i <strong>znacznie powyżej średniej krajowej (8,4%)</strong>, co odpowiada <strong>rozdrobnieniu gospodarstw</strong> (najmniejsze średnie gospodarstwa w Polsce, ok. 4,5 ha). - Jednocześnie <strong>rolnictwo daje tylko 1,6% PKB</strong> — dużo ludzi, mała wartość produkcji, czyli <strong>niska wydajność</strong>. - <strong>Najwyższe nakłady na B+R z tej czwórki — 1,18% PKB</strong> — to zasługa <strong>Doliny Lotniczej</strong>, klastra przemysłu lotniczego skupionego wokół <strong>Rzeszowa i Mielca</strong>. - <strong>Niski udział w PKB Polski (3,7%)</strong> — województwo o niewielkim potencjale gospodarczym. - <strong>Niekorzystne warunki przyrodnicze</strong> — górzysta południowa część (Bieszczady, Beskid Niski), gleby słabe, krótszy okres wegetacyjny. <strong>Śląskie = A.</strong> - <strong>Najwyższy udział w tworzeniu PKB Polski — 12,1%</strong> (drugie miejsce w kraju po mazowieckim), efekt koncentracji przemysłu. - <strong>Najniższy udział rolnictwa w PKB (0,8%)</strong> i <strong>najniższy udział pracujących w rolnictwie (2,4%)</strong> — województwo skrajnie <strong>przemysłowo-usługowe</strong>, o najwyższym poziomie urbanizacji. - Specjalizacja w przemyśle <strong>wydobywczym (węgiel kamienny), hutniczym i energetycznym</strong> oraz <strong>restrukturyzacja</strong> po 1989 r., której towarzyszyły duże inwestycje w <strong>motoryzację</strong> (Gliwice, Tychy, Bielsko-Biała, Sosnowiec). <strong>Pozostałe dwa województwa:</strong> - <strong>B = wielkopolskie</strong> — wysoki udział w PKB (9,8%), <strong>najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%)</strong> przy przeciętnym zatrudnieniu (8,6%): rolnictwo <strong>towarowe, wydajne</strong>, oparte na dużych gospodarstwach. - <strong>D = zachodniopomorskie</strong> — niski udział w PKB (3,6%), <strong>najniższe nakłady na B+R (0,69%)</strong>, rolnictwo o dużym udziale w PKB (4,0%) przy niskim zatrudnieniu (5,7%) — dziedzictwo <strong>wielkoobszarowych PGR-ów</strong>.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Rozszyfrowanie tabeli</p>\n<p>Litera | Województwo | Sygnatura w danych<br>A | śląskie | najwyższy PKB (12,1%), najniższe rolnictwo (0,8% PKB, 2,4% pracujących)<br>B | wielkopolskie | wysoki PKB (9,8%), najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%) — rolnictwo towarowe<br>C | podkarpackie | najwięcej pracujących w rolnictwie (12,1%) przy niskim PKB rolnictwa (1,6%), najwyższe B+R (1,18%) — Dolina Lotnicza<br>D | zachodniopomorskie | niski PKB (3,6%), najniższe B+R (0,69%), wysoka wydajność rolnictwa (4,0% PKB przy 5,7% pracujących)</p>\n<p>Wydajność rolnictwa — czytanie dwóch kolumn naraz</p>\n<p>$$\\text{wydajność} \\sim \\frac{\\text{udział rolnictwa w PKB}}{\\text{udział pracujących w rolnictwie}}$$</p>\n<p>Województwo | PKB rolnictwa | Pracujący | Iloraz | Ocena<br>D — zachodniopomorskie | 4,0% | 5,7% | 0,70 | najwyższa wydajność<br>B — wielkopolskie | 4,4% | 8,6% | 0,51 | wysoka<br>A — śląskie | 0,8% | 2,4% | 0,33 | rolnictwo marginalne<br>Polska | 3,1% | 8,4% | 0,37 | —<br>C — podkarpackie | 1,6% | 12,1% | 0,13 | najniższa wydajność</p>\n<p>Udział województw w tworzeniu PKB Polski (2022)</p>\n<p>Województwo | Udział<br>mazowieckie | ~17,6%<br>śląskie | ~12,1%<br>wielkopolskie | ~9,8%<br>dolnośląskie | ~8,7%<br>małopolskie | ~8,1%<br>…<br>podkarpackie | ~3,7%<br>zachodniopomorskie | ~3,6%<br>opolskie | ~2,0%</p>\n<p>Nakłady na B+R w Polsce</p>\n<p>Poziom | Wartość (2022)<br>Polska ogółem | 1,46% PKB<br>średnia UE | ~2,2% PKB<br>cel strategii UE | 3% PKB<br>lider w Polsce — mazowieckie | ~2,6%<br>małopolskie | ~2,1%<br>podkarpackie | 1,18% — dzięki Dolinie Lotniczej<br>śląskie | 0,93%<br>zachodniopomorskie | 0,69%</p>\n<p>Dolina Lotnicza</p>\n<p>Cecha | Opis<br>powstanie | 2003 r., Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego<br>siedziba | Rzeszów<br>liczba firm | ponad 150<br>zatrudnienie | ok. 30 tys. osób<br>główne zakłady | Pratt &amp; Whitney Rzeszów, PZL Mielec (Lockheed Martin), Safran, MTU Aero Engines<br>zaplecze naukowe | Politechnika Rzeszowska — jedyny w Polsce wydział kształcący pilotów cywilnych<br>udział w polskim przemyśle lotniczym | ok. 90% produkcji<br>geneza historyczna | Centralny Okręg Przemysłowy (COP) z lat 30. XX w.</p>\n<p>Restrukturyzacja przemysłu na Śląsku</p>\n<p>Etap | Opis<br>przed 1989 | dominacja górnictwa węgla kamiennego i hutnictwa, ok. 400 tys. górników<br>lata 90. | zamykanie nierentownych kopalń i hut, wysokie bezrobocie<br>od 1996 | Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna — ulgi dla inwestorów<br>inwestycje | motoryzacja: Gliwice (Opel/Stellantis), Tychy (Fiat), Bielsko-Biała (silniki), Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza<br>dziś | ok. 70 tys. górników; rozwój usług, BPO/SSC w Katowicach, rewitalizacja terenów poprzemysłowych<br>wyzwania | transformacja energetyczna, odejście od węgla do 2049 r., zdegradowane środowisko</p>\n<p>Struktura agrarna województw</p>\n<p>Województwo | Średnia wielkość gospodarstwa | Charakter<br>zachodniopomorskie | ~30 ha (największe) | wielkoobszarowe, po PGR-ach<br>warmińsko-mazurskie | ~23 ha | wielkoobszarowe<br>wielkopolskie | ~14 ha | towarowe, wydajne<br>Polska | ~11 ha | —<br>podkarpackie | ~4,5 ha (najmniejsze) | rozdrobnione, samozaopatrzeniowe<br>małopolskie | ~4,1 ha | rozdrobnione</p>\n<p>Rozdrobnienie na południu Polski to dziedzictwo zaboru austriackiego (Galicja) i tamtejszego prawa spadkowego, które dzieliło gospodarstwa między wszystkich potomków.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — dwa poprawne wiersze tabeli: podkarpackie — C, śląskie — A.</li><li>1 pkt — jeden poprawny wiersz albo jedna poprawna kolumna (same nazwy województw albo same litery).</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: <strong>Największy udział pracujących w rolnictwie przy najmniejszym udziale rolnictwa w PKB = niska wydajność.</strong> To najczystszy sygnał <strong>rozdrobnienia</strong> gospodarstw i wskazuje <strong>podkarpackie</strong> (12,1% pracujących vs. 1,6% PKB). <strong>Odwrotna relacja wskazuje rolnictwo towarowe.</strong> Wielkopolskie: <strong>4,4% PKB</strong> przy <strong>8,6% pracujących</strong> — mniej ludzi wytwarza więcej wartości. Zachodniopomorskie: <strong>4,0% PKB</strong> przy zaledwie <strong>5,7% pracujących</strong> — jeszcze wyższa wydajność (dawne PGR-y, gospodarstwa wielkoobszarowe). <strong>Wysokie nakłady na B+R w słabym gospodarczo województwie to sygnał klastra.</strong> Podkarpackie ma niski PKB, a <strong>najwyższe z tej czwórki</strong> nakłady na B+R — to możliwe tylko dzięki wyspecjalizowanemu skupisku firm high-tech: <strong>Dolinie Lotniczej</strong>. <strong>Klucz przyznaje 1 pkt za jedną poprawną kolumnę.</strong> Nawet jeśli pomylisz litery, ale trafisz obie <strong>nazwy</strong> województw (albo odwrotnie), dostaniesz punkt. Warto wypełnić całą tabelę. <strong>Uwaga na strukturę tabeli: cztery województwa, dwa opisy.</strong> Wielkopolskie i zachodniopomorskie są <strong>dystraktorami</strong> — ale ich identyfikacja pomaga wykluczeniem. <strong>Nie utożsamiaj wysokiego udziału w PKB z wysokimi nakładami na B+R.</strong> Śląskie tworzy 12,1% PKB Polski, ale wydaje na B+R tylko <strong>0,93%</strong> własnego PKB — mniej niż podkarpackie. Gospodarka śląska opiera się na przemyśle <strong>tradycyjnym</strong>, nie na badaniach. <strong>Restrukturyzacja Śląska to modelowy przykład w podręcznikach.</strong> Zamykanie kopalń i hut, a w zamian inwestycje zagraniczne w <strong>motoryzację</strong> (Opel/Stellantis w Gliwicach, Fiat w Tychach, silniki w Bielsku-Białej) oraz <strong>Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: podkarpackie - C; śląskie - A</h4>\n<h5>Uzasadnienie przyporządkowań</h5>\n<p>Analiza danych z tabeli (województwa A-D: podkarpackie, śląskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie):</p>\n<ul><li><strong>Śląskie - A.</strong> Województwo o <strong>najwyższym udziale w tworzeniu PKB (12,1 %)</strong>, bardzo niskim udziale rolnictwa w PKB (0,8 %) i najniższym odsetku pracujących w rolnictwie (2,4 %) - to silnie uprzemysłowione i zurbanizowane województwo <strong>śląskie</strong>.</li><li><strong>Podkarpackie - C.</strong> Województwo o <strong>niskim udziale w PKB (3,7 %)</strong>, ale <strong>wysokim odsetku pracujących w rolnictwie (12,1 %)</strong> oraz relatywnie wysokich nakładach na B+R w relacji do PKB (1,18 % - dolina lotnicza) - to <strong>podkarpackie</strong>.</li></ul>\n<p>(Pozostałe: wielkopolskie - B, o wyższym udziale rolnictwa w PKB; zachodniopomorskie - D.)</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<ul><li><strong>2 pkt</strong> - dwa poprawne wiersze (podkarpackie - C; śląskie - A).</li><li><strong>1 pkt</strong> - jeden poprawny wiersz ALBO jedna poprawna kolumna.</li><li><strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca wymagań albo brak odpowiedzi.</li></ul>"}]}