{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/27","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"true_false","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-1)\nW tabeli przedstawiono wybrane dane o przewozach ładunków (w %) w transporcie krajowym\nw Polsce w 2022 roku według stref odległości. Wśród rodzajów transportu oznaczonych\nliterami A-C są trzy rodzaje transportu wybrane spośród: kolejowego, morskiego,\nsamochodowego i wodnego śródlądowego.\nRodzaj\ntransportu\nOgółem\n(tys. ton)\nUdział przewozów ładunków (w %) w strefie odległości\n49 km\n50-149 km\n150-499 km\n500 km\nA\n1 257 522\n46,3\n26,4\n24,7\n2,5\nB\n151 768\n28,4\n19,8\n41,2\n10,6\nC\n668\n38,4\n61,2\n0,2\n0,2\nNa podstawie: Przewozy ładunków i pasażerów 2022, www.stat.gov.pl\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nW tabeli literą B oznaczono transport wodny śródlądowy, a literą C - transport\nmorski.\nP\nF\nW przypadku transportu samochodowego wraz ze wzrostem odległości udział\nw przewozach ładunków maleje.\nP\nF\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n2. Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do\nzrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru\ni dynamiki procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym […].\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych […].\n4. Formułowanie twierdzeń\no prawidłowościach dotyczących\nfunkcjonowania […] i społeczno-\n-gospodarczego […].\nZakres rozszerzony\nXII.1) Zdający wykazuje na podstawie\ndanych statystycznych […] zróżnicowanie\nudziału poszczególnych rodzajów\ntransportu w przewozach […] w Polsce.\nZakres podstawowy\nI.5) Zdający interpretuje dane liczbowe\nprzedstawione w postaci tabel […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFP","solution":"Odpowiedź: **FP** **1. F** Przyporządkowanie jest inne: | Litera | Rodzaj transportu | Dlaczego | |---|---|---| | **A** | **samochodowy** | **1 257 522 tys. ton** — ogromna masa, ok. **85%** wszystkich przewozów w Polsce; przewaga tras **krótkich** | | **B** | **kolejowy** | **151 768 tys. ton**; największy udział w strefie **150–499 km** i najwyższy udział przewozów **powyżej 500 km** — kolej opłaca się na dużych odległościach | | **C** | **wodny śródlądowy** | zaledwie **668 tys. ton** — marginalna rola w Polsce; przewozy skupione w strefie **50–149 km** (Odrzańska Droga Wodna, Dolna Wisła) | **Transport morski w ogóle nie występuje w tym zestawieniu** — tabela dotyczy transportu **krajowego**, a polska żegluga morska obsługuje niemal wyłącznie relacje **międzynarodowe**. **2. P** Dla transportu **samochodowego** (litera **A**) udział maleje systematycznie wraz ze wzrostem odległości: $$46{,}3\\% \\;\\rightarrow\\; 26{,}4\\% \\;\\rightarrow\\; 24{,}7\\% \\;\\rightarrow\\; 2{,}5\\%$$ Transport samochodowy dominuje na **krótkich dystansach** — jest elastyczny, zapewnia dostawę **„od drzwi do drzwi\"**, ale na długich trasach staje się **droższy** i wolniejszy od kolei.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nPrzewozy ładunków w Polsce (2022)\n\nRodzaj transportu | Masa (mln ton) | Udział\nsamochodowy | ~1 258 | ~85%\nkolejowy | ~152 | ~10%\nrurociągowy | ~57 | ~4%\nlotniczy | ~0,12 | ~0,01%\nwodny śródlądowy | ~0,67 | ~0,05%\n\nPorównanie gałęzi transportu\n\nCecha | Samochodowy | Kolejowy | Wodny śródlądowy | Morski | Lotniczy\nprędkość | średnia | średnia | najniższa | niska | najwyższa\nkoszt jednostkowy | średni | niski | najniższy | najniższy | najwyższy\nładowność | mała | duża | bardzo duża | największa | mała\ndostawa „od drzwi do drzwi\" | tak | nie | nie | nie | nie\noptymalny dystans | do 300 km | 300–1000 km | dowolny (wolno) | międzykontynentalny | bardzo długi\nzależność od pogody | mała | mała | bardzo duża | duża | duża\nemisja $\\text{CO}_2$ na tkm | wysoka | niska | bardzo niska | niska | najwyższa\ntypowe ładunki | wszystkie, drobnica | masowe (węgiel, kruszywa) | masowe, ponadgabarytowe | masowe, kontenery | cenne, pilne, lekkie\n\nDlaczego samochody dominują na krótkich dystansach\n\nZaleta | Opis\nelastyczność | dowolna trasa, dowolna godzina\n„od drzwi do drzwi\" | brak przeładunków\ngęsta sieć dróg | Polska: ~425 tys. km dróg publicznych\nniskie koszty stałe | brak konieczności terminala\nszybkość na krótkich trasach | brak czasu na przeładunek\n\nWada | Opis\nwysoki koszt na długich trasach | paliwo, kierowca, opłaty drogowe\nemisja spalin i hałasu | największy udział w emisjach transportu\nkongestia | korki w aglomeracjach\nwypadkowość | najwyższa spośród gałęzi transportu\nniszczenie nawierzchni | koszty utrzymania dróg\n\nTransport wodny śródlądowy w Polsce — dlaczego marginalny\n\nBariera | Opis\nniskie i zmienne stany wód | Odra i Wisła nieuregulowane, żeglowne sezonowo\nbrak skanalizowania Wisły | tylko odcinek Włocławek–Płock\nbrak połączeń między dorzeczami | Kanał Bydgoski i Gliwicki o niskich parametrach\nniskie klasy dróg wodnych | tylko ~6% dróg wodnych spełnia klasę międzynarodową (IV+)\nbrak inwestycji | dekady zaniedbań\nzamarzanie zimą | przerwy w żegludze\n\nKraj | Udział żeglugi śródlądowej w przewozach\nHolandia | ~35%\nBelgia | ~20%\nNiemcy | ~8%\nFrancja | ~4%\nPolska | ~0,05%\n\nStruktura przewozów według odległości — interpretacja\n\nStrefa | A — samochodowy | B — kolejowy | C — wodny śródlądowy\ndo 49 km | 46,3% | 28,4% | 38,4%\n50–149 km | 26,4% | 19,8% | 61,2%\n150–499 km | 24,7% | 41,2% | 0,2%\n500 km i więcej | 2,5% | 10,6% | 0,2%\n\nWnioski:\n- samochodowy — trend malejący wraz z odległością,\n- kolejowy — maksimum w strefie 150–499 km, najwyższy udział tras najdłuższych,\n- wodny śródlądowy — skupiony w strefie 50–149 km, praktycznie brak tras długich (brak spójnej sieci).\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — odpowiedź poprawna: FP.\n- Razem: 1 pkt.\n\nTypowy błąd: **Transport morski nie występuje w przewozach krajowych.** To najprostsza droga do odrzucenia pierwszego stwierdzenia. Polska żegluga morska wozi ładunki między portami **różnych państw**, a żegluga kabotażowa (między portami polskimi) praktycznie nie istnieje. **Rozpoznawaj rodzaj transportu po masie ładunków.** W Polsce (2022): samochodowy ok. **1,26 mld ton**, kolejowy ok. **152 mln ton**, wodny śródlądowy zaledwie ok. **0,67 mln ton**. Różnice są rzędu wielkości — nie sposób ich pomylić. **Kolej wygrywa na długich dystansach, samochód na krótkich.** To fundamentalna zasada geografii transportu. Kolej ma wysokie koszty **stałe** (przeładunek, dowóz do terminala), ale niskie **zmienne** — opłaca się dopiero powyżej ok. 300 km. **Transport wodny śródlądowy w Polsce jest marginalny.** Powód: **niskie i zmienne stany wód**, brak skanalizowania Odry i Wisły, brak połączeń między dorzeczami. Udział w przewozach: ok. **0,05%**. Dla porównania w Niemczech ok. 8%, w Holandii ponad 30%. **Czytaj wiersze, nie kolumny.** Procenty w tabeli sumują się **w wierszach** (dla każdego rodzaju transportu osobno), a nie w kolumnach. Porównywanie wartości pionowo prowadzi do błędnych wniosków.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":"transport w Polsce, przewozy ladunkow, transport samochodowy, kolejowy, wodny srodladowy, strefy odleglosci","page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 27. (0-1)<br>W tabeli przedstawiono wybrane dane o przewozach ładunków (w %) w transporcie krajowym<br>w Polsce w 2022 roku według stref odległości. Wśród rodzajów transportu oznaczonych<br>literami A-C są trzy rodzaje transportu wybrane spośród: kolejowego, morskiego,<br>samochodowego i wodnego śródlądowego.<br>Rodzaj<br>transportu<br>Ogółem<br>(tys. ton)<br>Udział przewozów ładunków (w %) w strefie odległości<br>49 km<br>50-149 km<br>150-499 km<br>500 km<br>A<br>1 257 522<br>46,3<br>26,4<br>24,7<br>2,5<br>B<br>151 768<br>28,4<br>19,8<br>41,2<br>10,6<br>C<br>668<br>38,4<br>61,2<br>0,2<br>0,2<br>Na podstawie: Przewozy ładunków i pasażerów 2022, www.stat.gov.pl<br>Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest<br>prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>W tabeli literą B oznaczono transport wodny śródlądowy, a literą C - transport<br>morski.<br>P<br>F<br>W przypadku transportu samochodowego wraz ze wzrostem odległości udział<br>w przewozach ładunków maleje.<br>P<br>F<br>MGEP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 27. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>Zakres rozszerzony<br>I. Wiedza geograficzna</p>\n<ol><li>Rozszerzenie wiedzy niezbędnej do</li></ol>\n<p>zrozumienia istoty zjawisk oraz charakteru<br>i dynamiki procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym […].<br>II. Umiejętności i stosowanie wiedzy<br>w praktyce</p>\n<ol><li>Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk</li></ol>\n<p>i procesów geograficznych […].</p>\n<ol><li>Formułowanie twierdzeń</li></ol>\n<p>o prawidłowościach dotyczących<br>funkcjonowania […] i społeczno-<br>-gospodarczego […].<br>Zakres rozszerzony<br>XII.1) Zdający wykazuje na podstawie<br>danych statystycznych […] zróżnicowanie<br>udziału poszczególnych rodzajów<br>transportu w przewozach […] w Polsce.<br>Zakres podstawowy<br>I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe<br>przedstawione w postaci tabel […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>FP</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>FP</strong> <strong>1. F</strong> Przyporządkowanie jest inne: | Litera | Rodzaj transportu | Dlaczego | |---|---|---| | <strong>A</strong> | <strong>samochodowy</strong> | <strong>1 257 522 tys. ton</strong> — ogromna masa, ok. <strong>85%</strong> wszystkich przewozów w Polsce; przewaga tras <strong>krótkich</strong> | | <strong>B</strong> | <strong>kolejowy</strong> | <strong>151 768 tys. ton</strong>; największy udział w strefie <strong>150–499 km</strong> i najwyższy udział przewozów <strong>powyżej 500 km</strong> — kolej opłaca się na dużych odległościach | | <strong>C</strong> | <strong>wodny śródlądowy</strong> | zaledwie <strong>668 tys. ton</strong> — marginalna rola w Polsce; przewozy skupione w strefie <strong>50–149 km</strong> (Odrzańska Droga Wodna, Dolna Wisła) | <strong>Transport morski w ogóle nie występuje w tym zestawieniu</strong> — tabela dotyczy transportu <strong>krajowego</strong>, a polska żegluga morska obsługuje niemal wyłącznie relacje <strong>międzynarodowe</strong>. <strong>2. P</strong> Dla transportu <strong>samochodowego</strong> (litera <strong>A</strong>) udział maleje systematycznie wraz ze wzrostem odległości: $$46{,}3\\% \\;\\rightarrow\\; 26{,}4\\% \\;\\rightarrow\\; 24{,}7\\% \\;\\rightarrow\\; 2{,}5\\%$$ Transport samochodowy dominuje na <strong>krótkich dystansach</strong> — jest elastyczny, zapewnia dostawę <strong>„od drzwi do drzwi&quot;</strong>, ale na długich trasach staje się <strong>droższy</strong> i wolniejszy od kolei.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Przewozy ładunków w Polsce (2022)</p>\n<p>Rodzaj transportu | Masa (mln ton) | Udział<br>samochodowy | ~1 258 | ~85%<br>kolejowy | ~152 | ~10%<br>rurociągowy | ~57 | ~4%<br>lotniczy | ~0,12 | ~0,01%<br>wodny śródlądowy | ~0,67 | ~0,05%</p>\n<p>Porównanie gałęzi transportu</p>\n<p>Cecha | Samochodowy | Kolejowy | Wodny śródlądowy | Morski | Lotniczy<br>prędkość | średnia | średnia | najniższa | niska | najwyższa<br>koszt jednostkowy | średni | niski | najniższy | najniższy | najwyższy<br>ładowność | mała | duża | bardzo duża | największa | mała<br>dostawa „od drzwi do drzwi&quot; | tak | nie | nie | nie | nie<br>optymalny dystans | do 300 km | 300–1000 km | dowolny (wolno) | międzykontynentalny | bardzo długi<br>zależność od pogody | mała | mała | bardzo duża | duża | duża<br>emisja $\\text{CO}_2$ na tkm | wysoka | niska | bardzo niska | niska | najwyższa<br>typowe ładunki | wszystkie, drobnica | masowe (węgiel, kruszywa) | masowe, ponadgabarytowe | masowe, kontenery | cenne, pilne, lekkie</p>\n<p>Dlaczego samochody dominują na krótkich dystansach</p>\n<p>Zaleta | Opis<br>elastyczność | dowolna trasa, dowolna godzina<br>„od drzwi do drzwi&quot; | brak przeładunków<br>gęsta sieć dróg | Polska: ~425 tys. km dróg publicznych<br>niskie koszty stałe | brak konieczności terminala<br>szybkość na krótkich trasach | brak czasu na przeładunek</p>\n<p>Wada | Opis<br>wysoki koszt na długich trasach | paliwo, kierowca, opłaty drogowe<br>emisja spalin i hałasu | największy udział w emisjach transportu<br>kongestia | korki w aglomeracjach<br>wypadkowość | najwyższa spośród gałęzi transportu<br>niszczenie nawierzchni | koszty utrzymania dróg</p>\n<p>Transport wodny śródlądowy w Polsce — dlaczego marginalny</p>\n<p>Bariera | Opis<br>niskie i zmienne stany wód | Odra i Wisła nieuregulowane, żeglowne sezonowo<br>brak skanalizowania Wisły | tylko odcinek Włocławek–Płock<br>brak połączeń między dorzeczami | Kanał Bydgoski i Gliwicki o niskich parametrach<br>niskie klasy dróg wodnych | tylko ~6% dróg wodnych spełnia klasę międzynarodową (IV+)<br>brak inwestycji | dekady zaniedbań<br>zamarzanie zimą | przerwy w żegludze</p>\n<p>Kraj | Udział żeglugi śródlądowej w przewozach<br>Holandia | ~35%<br>Belgia | ~20%<br>Niemcy | ~8%<br>Francja | ~4%<br>Polska | ~0,05%</p>\n<p>Struktura przewozów według odległości — interpretacja</p>\n<p>Strefa | A — samochodowy | B — kolejowy | C — wodny śródlądowy<br>do 49 km | 46,3% | 28,4% | 38,4%<br>50–149 km | 26,4% | 19,8% | 61,2%<br>150–499 km | 24,7% | 41,2% | 0,2%<br>500 km i więcej | 2,5% | 10,6% | 0,2%</p>\n<p>Wnioski:</p>\n<ul><li>samochodowy — trend malejący wraz z odległością,</li><li>kolejowy — maksimum w strefie 150–499 km, najwyższy udział tras najdłuższych,</li><li>wodny śródlądowy — skupiony w strefie 50–149 km, praktycznie brak tras długich (brak spójnej sieci).</li></ul>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — odpowiedź poprawna: FP.</li><li>Razem: 1 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: <strong>Transport morski nie występuje w przewozach krajowych.</strong> To najprostsza droga do odrzucenia pierwszego stwierdzenia. Polska żegluga morska wozi ładunki między portami <strong>różnych państw</strong>, a żegluga kabotażowa (między portami polskimi) praktycznie nie istnieje. <strong>Rozpoznawaj rodzaj transportu po masie ładunków.</strong> W Polsce (2022): samochodowy ok. <strong>1,26 mld ton</strong>, kolejowy ok. <strong>152 mln ton</strong>, wodny śródlądowy zaledwie ok. <strong>0,67 mln ton</strong>. Różnice są rzędu wielkości — nie sposób ich pomylić. <strong>Kolej wygrywa na długich dystansach, samochód na krótkich.</strong> To fundamentalna zasada geografii transportu. Kolej ma wysokie koszty <strong>stałe</strong> (przeładunek, dowóz do terminala), ale niskie <strong>zmienne</strong> — opłaca się dopiero powyżej ok. 300 km. <strong>Transport wodny śródlądowy w Polsce jest marginalny.</strong> Powód: <strong>niskie i zmienne stany wód</strong>, brak skanalizowania Odry i Wisły, brak połączeń między dorzeczami. Udział w przewozach: ok. <strong>0,05%</strong>. Dla porównania w Niemczech ok. 8%, w Holandii ponad 30%. <strong>Czytaj wiersze, nie kolumny.</strong> Procenty w tabeli sumują się <strong>w wierszach</strong> (dla każdego rodzaju transportu osobno), a nie w kolumnach. Porównywanie wartości pionowo prowadzi do błędnych wniosków.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: FP</h4>\n<h5>Uzasadnienie</h5>\n<p>Rodzaje transportu A-C (kolejowy, morski, samochodowy, wodny śródlądowy). Transport A o ogromnym ogółem (1 257 522 tys. ton) i przewadze przewozów krótkodystansowych to <strong>transport samochodowy</strong>; B to <strong>kolejowy</strong> (większy udział na 150-499 km); C o bardzo małym ogółem (668 tys. ton) i dominacji na 50-149 km to <strong>wodny śródlądowy</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 1 - FAŁSZ (F).</strong> Litera B nie oznacza transportu wodnego śródlądowego, a litera C nie oznacza morskiego. B to transport kolejowy, a C - transport wodny śródlądowy (znikoma masa ładunków, brak przewozów na duże odległości). Stwierdzenie jest fałszywe.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2 - PRAWDA (P).</strong> W transporcie samochodowym (A) udział w przewozach ładunków maleje wraz ze wzrostem odległości: 46,3 % (≤49 km) → 26,4 % → 24,7 % → 2,5 % (≥500 km). Stwierdzenie jest prawdziwe.</p>\n<p>Zestawienie ocen daje odpowiedź <strong>FP</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<ul><li><strong>1 pkt</strong> - odpowiedź poprawna (FP).</li><li><strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca wymagań albo brak odpowiedzi.</li></ul>"}]}