{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/28.1","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"28.1","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28.1. (0-2)\nRudy uranu wydobywane w kopalniach północnego Nigru - położonego w strefie Sahelu -\neksportuje się do Francji wyłącznie samolotami transportowymi.\nWyjaśnij, dlaczego rudy uranu są dostarczane z Nigru do Francji transportem\nlotniczym. Odnieś się do warunków środowiska geograficznego Nigru i do dwóch\ncech transportu lotniczego.\nArgument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru:\nArgumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego:\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 28.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\nI.3. Identyfikowanie sieci powiązań\nprzyrodniczych […] gospodarczych\ni politycznych w przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\nZakres rozszerzony\nXII.1) Zdający wykazuje […] zróżnicowanie\nudziału poszczególnych rodzajów\ntransportu w przewozach na świecie […].\nXIX.3) Zdający prezentuje przykłady\nsposobów pokonywania przyrodniczych\nograniczeń działalności gospodarczej\nczłowieka […].\n2. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk\ni procesów geograficznych […].\n4. Formułowanie […] wzajemnych\nzależności w systemie człowiek - przyroda\n- gospodarka.\n5. […] formułowanie […] hipotez […].\n6. Kształtowanie umiejętności\nwieloaspektowego postrzegania przestrzeni\ni wyobraźni przestrzennej.\nZakres podstawowy\nXII.4) Zdający przedstawia […] oraz\ncharakteryzuje uwarunkowania [różnych\nrodzajów transportu] w wybranych\npaństwach świata […].\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne argumenty.\n1 pkt - dwa poprawne argumenty.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nArgument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru:\nNiger nie ma dostępu do morza, więc przesyłanie rud uranu transportem morskim jest\nniemożliwe.\nW Nigrze gęstość sieci kolejowej jest bardzo niska, ograniczona tylko do południowej\nczęści kraju, co wyklucza możliwość transportu rud uranu koleją w kierunku Europy.\nW Nigrze niedobór tranzytowych, utwardzonych dróg przekłada się na utrudnienie\nwywozu rud uranu ciężarówkami o dużych gabarytach.\nArgumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego:\nTransport lotniczy jest szybki, dzięki czemu skraca się czas transportu rud uranu.\nTransport lotniczy jest bezpieczniejszy niż transport lądowy (a następnie morski), gdyż\nzmniejsza ryzyko wypadku (przejęcia ładunku przez nieuprawnione osoby).","solution":"**Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru** (wystarczy jeden): - **Niger nie ma dostępu do morza** — jest państwem **śródlądowym** otoczonym siedmioma sąsiadami, więc transport morski **bezpośrednio z Nigru jest niemożliwy**. Do najbliższego portu (Kotonu w Beninie, Lomé w Togo) jest ponad **1000 km** lądem. - **Bardzo słabo rozwinięta sieć kolejowa** — Niger praktycznie **nie ma czynnych linii kolejowych**; nieliczne odcinki znajdują się tylko na południu kraju, co wyklucza wywóz rud koleją w kierunku Europy. - **Niedobór utwardzonych dróg tranzytowych** — kopalnie leżą na **Saharze**, w północnej części kraju (rejon **Arlit**); brak dobrych dróg utrudnia transport ciężkimi pojazdami o dużych gabarytach, a piaszczyste, pustynne podłoże i burze piaskowe dodatkowo go ograniczają. **Argumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego** (dwa z poniższych): 1. **Szybkość** — transport lotniczy jest **najszybszy**, dzięki czemu czas dostawy rud uranu z Sahary do Francji skraca się z tygodni do godzin. 2. **Bezpieczeństwo ładunku** — transport lotniczy jest **bezpieczniejszy** niż wielogodzinny przewóz lądowy przez region niestabilny politycznie; **zmniejsza ryzyko wypadku, kradzieży i przejęcia ładunku przez nieuprawnione osoby**, co przy materiale promieniotwórczym ma znaczenie strategiczne. 3. **Niezależność od infrastruktury naziemnej** — samolot potrzebuje jedynie **lotniska**, a nie ciągłej sieci dróg czy torów przez terytoria kilku państw.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-28.1.webp","solution_image":null,"topics":"transport lotniczy, Niger, rudy uranu, kraj bez dostepu do morza, wskaznik HDI, Sahel","page_from":33,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 28.1. (0-2)
Rudy uranu wydobywane w kopalniach północnego Nigru - położonego w strefie Sahelu -
eksportuje się do Francji wyłącznie samolotami transportowymi.
Wyjaśnij, dlaczego rudy uranu są dostarczane z Nigru do Francji transportem
lotniczym. Odnieś się do warunków środowiska geograficznego Nigru i do dwóch
cech transportu lotniczego.
Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru:
Argumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego:
1
2

","answer_text_html":"

Zadanie 28.1. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
Zakres rozszerzony
I. Wiedza geograficzna
I.3. Identyfikowanie sieci powiązań
przyrodniczych […] gospodarczych
i politycznych w przestrzeni geograficznej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy
w praktyce
Zakres rozszerzony
XII.1) Zdający wykazuje […] zróżnicowanie
udziału poszczególnych rodzajów
transportu w przewozach na świecie […].
XIX.3) Zdający prezentuje przykłady
sposobów pokonywania przyrodniczych
ograniczeń działalności gospodarczej
człowieka […].

\n
  1. Analizowanie i wyjaśnianie zjawisk
\n

i procesów geograficznych […].

\n
  1. Formułowanie […] wzajemnych
\n

zależności w systemie człowiek - przyroda

\n\n
  1. […] formułowanie […] hipotez […].
  2. Kształtowanie umiejętności
\n

wieloaspektowego postrzegania przestrzeni
i wyobraźni przestrzennej.
Zakres podstawowy
XII.4) Zdający przedstawia […] oraz
charakteryzuje uwarunkowania [różnych
rodzajów transportu] w wybranych
państwach świata […].
Zasady oceniania
2 pkt - trzy poprawne argumenty.
1 pkt - dwa poprawne argumenty.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru:
Niger nie ma dostępu do morza, więc przesyłanie rud uranu transportem morskim jest
niemożliwe.
W Nigrze gęstość sieci kolejowej jest bardzo niska, ograniczona tylko do południowej
części kraju, co wyklucza możliwość transportu rud uranu koleją w kierunku Europy.
W Nigrze niedobór tranzytowych, utwardzonych dróg przekłada się na utrudnienie
wywozu rud uranu ciężarówkami o dużych gabarytach.
Argumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego:
Transport lotniczy jest szybki, dzięki czemu skraca się czas transportu rud uranu.
Transport lotniczy jest bezpieczniejszy niż transport lądowy (a następnie morski), gdyż
zmniejsza ryzyko wypadku (przejęcia ładunku przez nieuprawnione osoby).

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru (wystarczy jeden): - Niger nie ma dostępu do morza — jest państwem śródlądowym otoczonym siedmioma sąsiadami, więc transport morski bezpośrednio z Nigru jest niemożliwy. Do najbliższego portu (Kotonu w Beninie, Lomé w Togo) jest ponad 1000 km lądem. - Bardzo słabo rozwinięta sieć kolejowa — Niger praktycznie nie ma czynnych linii kolejowych; nieliczne odcinki znajdują się tylko na południu kraju, co wyklucza wywóz rud koleją w kierunku Europy. - Niedobór utwardzonych dróg tranzytowych — kopalnie leżą na Saharze, w północnej części kraju (rejon Arlit); brak dobrych dróg utrudnia transport ciężkimi pojazdami o dużych gabarytach, a piaszczyste, pustynne podłoże i burze piaskowe dodatkowo go ograniczają. Argumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego (dwa z poniższych): 1. Szybkość — transport lotniczy jest najszybszy, dzięki czemu czas dostawy rud uranu z Sahary do Francji skraca się z tygodni do godzin. 2. Bezpieczeństwo ładunku — transport lotniczy jest bezpieczniejszy niż wielogodzinny przewóz lądowy przez region niestabilny politycznie; zmniejsza ryzyko wypadku, kradzieży i przejęcia ładunku przez nieuprawnione osoby, co przy materiale promieniotwórczym ma znaczenie strategiczne. 3. Niezależność od infrastruktury naziemnej — samolot potrzebuje jedynie lotniska, a nie ciągłej sieci dróg czy torów przez terytoria kilku państw.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź (przykładowa)

\n
Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru
\n

Niger to państwo śródlądowe (bez dostępu do morza), położone w strefie Sahelu, o bardzo słabo rozwiniętej sieci kolejowej i drogowej (niedobór dróg tranzytowych). Brak własnych portów morskich i słaba infrastruktura lądowa utrudniają transport naziemny/morski.

\n
Dwie cechy transportu lotniczego
\n
  1. Szybkość - transport lotniczy pozwala szybko dostarczyć rudy uranu na duże odległości do Francji, skracając czas przewozu.
  2. Bezpieczeństwo ładunku - transport lotniczy jest bezpieczniejszy niż lądowy/morski w regionie niestabilnym politycznie (mniejsze ryzyko przejęcia, kradzieży lub napaści na cenny i strategiczny ładunek).
\n
Uzasadnienie
\n

Połączenie ograniczeń geograficznych Nigru (brak dostępu do morza, słaba infrastruktura) z zaletami lotnictwa (szybkość, bezpieczeństwo) wyjaśnia, dlaczego rudy uranu eksportuje się wyłącznie samolotami transportowymi.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}