{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/29.1","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"29.1","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.1. (0-1)\nPodaj dwie informacje o środowisku geograficznym przedstawionego obszaru, które\nsą bardziej czytelne na cieniowanym modelu terenu niż na ortofotomapie.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań\nprzyrodniczych […], gospodarczych […]\nw przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n3. Analizowanie, interpretacja\ni przetwarzanie informacji przedstawionych\nna mapach wykonanych z wykorzystaniem\nnarzędzi GIS.\n10. Wykorzystanie narzędzi GIS w analizie\ni prezentacji danych przestrzennych.\nZakres rozszerzony\nI.5) Zdający wykorzystuje technologie […]\ngeoinformacyjne do pozyskiwania,\nprzechowywania, przetwarzania\ni prezentacji informacji geograficznych.\nZakres podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych informacji o środowisku geograficznym.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nrzeźba terenu\npołożenie szczytów\nukład linii grzbietów\nukształtowanie powierzchni\nrozwinięcie sieci rzecznej\nwystępowanie powierzchniowych ruchów masowych (osuwisko)\nformy pochodzenia antropogenicznego na obszarze kamieniołomu","solution":"Dwie informacje (wystarczą dowolne dwie): 1. **Rzeźba (ukształtowanie) terenu** — cieniowanie uwypukla formy powierzchni, których na ortofotomapie zasłania roślinność i barwy pokrycia terenu. 2. **Położenie szczytów i układ linii grzbietowych** — na modelu cieniowanym grzbiety i wierzchołki rysują się wyraźnie, na zdjęciu giną w jednolitej zieleni lasu. 3. **Rozwinięcie sieci rzecznej** — doliny i wcięcia erozyjne są czytelne nawet pod okapem drzew, bo model terenu **pomija roślinność**. 4. **Występowanie powierzchniowych ruchów masowych** — nisze i jęzory **osuwisk** są na cieniowanym modelu doskonale widoczne; na zdjęciu lotniczym praktycznie niewykrywalne pod lasem. 5. **Formy antropogeniczne w obrębie kamieniołomu** — półki eksploatacyjne, skarpy, hałdy i drogi technologiczne, których geometria jest wyraźnie czytelna na modelu.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-29.1.webp","solution_image":null,"topics":"cieniowany model terenu, ortofotomapa, NMT, kamieniolom, gornictwo odkrywkowe, degradacja srodowiska","page_from":34,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 29.1. (0-1)
Podaj dwie informacje o środowisku geograficznym przedstawionego obszaru, które
są bardziej czytelne na cieniowanym modelu terenu niż na ortofotomapie.
1
2

","answer_text_html":"

Zadanie 29.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
Zakres rozszerzony
I. Wiedza geograficzna

\n
  1. Identyfikowanie sieci powiązań
\n

przyrodniczych […], gospodarczych […]
w przestrzeni geograficznej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy
w praktyce

\n
  1. Analizowanie, interpretacja
\n

i przetwarzanie informacji przedstawionych
na mapach wykonanych z wykorzystaniem
narzędzi GIS.

\n
  1. Wykorzystanie narzędzi GIS w analizie
\n

i prezentacji danych przestrzennych.
Zakres rozszerzony
I.5) Zdający wykorzystuje technologie […]
geoinformacyjne do pozyskiwania,
przechowywania, przetwarzania
i prezentacji informacji geograficznych.
Zakres podstawowy
I.3) Zdający czyta i interpretuje treści
różnych map […].
Zasady oceniania
1 pkt - podanie dwóch poprawnych informacji o środowisku geograficznym.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
rzeźba terenu
położenie szczytów
układ linii grzbietów
ukształtowanie powierzchni
rozwinięcie sieci rzecznej
występowanie powierzchniowych ruchów masowych (osuwisko)
formy pochodzenia antropogenicznego na obszarze kamieniołomu

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Dwie informacje (wystarczą dowolne dwie): 1. Rzeźba (ukształtowanie) terenu — cieniowanie uwypukla formy powierzchni, których na ortofotomapie zasłania roślinność i barwy pokrycia terenu. 2. Położenie szczytów i układ linii grzbietowych — na modelu cieniowanym grzbiety i wierzchołki rysują się wyraźnie, na zdjęciu giną w jednolitej zieleni lasu. 3. Rozwinięcie sieci rzecznej — doliny i wcięcia erozyjne są czytelne nawet pod okapem drzew, bo model terenu pomija roślinność. 4. Występowanie powierzchniowych ruchów masowych — nisze i jęzory osuwisk są na cieniowanym modelu doskonale widoczne; na zdjęciu lotniczym praktycznie niewykrywalne pod lasem. 5. Formy antropogeniczne w obrębie kamieniołomu — półki eksploatacyjne, skarpy, hałdy i drogi technologiczne, których geometria jest wyraźnie czytelna na modelu.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź (przykładowa)

\n

Dwie informacje o środowisku geograficznym bardziej czytelne na cieniowanym modelu terenu niż na ortofotomapie, np.:

\n
  1. Rzeźba terenu - ukształtowanie powierzchni, układ i przebieg linii grzbietów, położenie kulminacji, deniwelacje oraz formy antropogeniczne kamieniołomu (stopnie eksploatacyjne, wyrobisko).
  2. Formy związane z ruchami masowymi i siecią rzeczną - powierzchniowe ruchy masowe (osuwiska), rozcięcia dolinne i przebieg sieci rzecznej, które na modelu cieniowanym uwidaczniają się dzięki cieniowaniu zboczy.
\n
Uzasadnienie
\n

Cieniowany model terenu (hillshade) eksponuje trójwymiarowe ukształtowanie powierzchni przez grę światła i cienia, dzięki czemu formy rzeźby są wyraźniejsze niż na ortofotomapie, która oddaje głównie pokrycie terenu (roślinność, zabudowę), a nie jego wysokość.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}