{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/29.2","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"29.2","points":1,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29.2. (0-1)\nPrzedstaw dwa skutki dla środowiska przyrodniczego, które są wynikiem eksploatacji\nsurowców skalnych w kamieniołomach.\n1\n2\n29.1.\n0-1\n29.2.\n0-1\nMGEP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nZakres rozszerzony\nI. Wiedza geograficzna\n3. Identyfikowanie sieci powiązań\nprzyrodniczych […], gospodarczych […]\nw przestrzeni geograficznej.\nII. Umiejętności i stosowanie wiedzy\nw praktyce\n6. Prognozowanie przemian zachodzących\nw środowisku przyrodniczym i społeczno-\n-gospodarczym.\nZakres rozszerzony\nI.7) Zdający identyfikuje zależności\nprzyczynowo-skutkowe, funkcjonalne\ni czasowe między elementami przestrzeni\ngeograficznej […].\nZakres podstawowy\nI.3) Zdający czyta i interpretuje treści\nróżnych map […].\nXIII.4) Zdający wyjaśnia wpływ górnictwa na\nśrodowisko przyrodnicze na przykładzie\nodkrywkowych […] kopalni w Polsce […].\nZasady oceniania\n1 pkt - przedstawienie dwóch poprawnych skutków dla środowiska przyrodniczego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWycięcie lasu na obszarze obejmującym kamieniołom.\nZniszczenie siedlisk zwierząt na obszarze obejmującym kamieniołom.\nPrzekształcenie naturalnego krajobrazu na obszarze obejmującym kamieniołom.\nWzrost hałasu w rejonie kamieniołomu w wyniku prowadzonej eksploatacji i transportu\nwydobytego surowca.\nWzrost zanieczyszczenia powietrza na skutek zapylenia towarzyszącego eksploatacji.\nUruchomienie osuwisk na stokach.\nObniżenie poziomu wód podziemnych.","solution":"Dwa skutki (wystarczą dowolne dwie): 1. **Wycięcie lasu** na obszarze kamieniołomu i w jego otoczeniu — trwała utrata pokrywy roślinnej. 2. **Zniszczenie siedlisk zwierząt** i przerwanie korytarzy ekologicznych — spadek bioróżnorodności. 3. **Przekształcenie naturalnego krajobrazu** — powstanie form antropogenicznych (wyrobisk, hałd, skarp) w miejscu naturalnego stoku. 4. **Wzrost hałasu** w rejonie kamieniołomu — od prac strzałowych, kruszarek i transportu urobku. 5. **Wzrost zanieczyszczenia powietrza** — **zapylenie** towarzyszące urabianiu, kruszeniu i przewozowi surowca. 6. **Uruchomienie osuwisk** na stokach — podcięcie zbocza i wstrząsy od materiałów wybuchowych naruszają jego stateczność. 7. **Obniżenie poziomu wód podziemnych** — odwadnianie wyrobiska tworzy **lej depresyjny** wokół kamieniołomu.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-29.2.webp","solution_image":null,"topics":"cieniowany model terenu, ortofotomapa, NMT, kamieniolom, gornictwo odkrywkowe, degradacja srodowiska","page_from":34,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 29.2. (0-1)
Przedstaw dwa skutki dla środowiska przyrodniczego, które są wynikiem eksploatacji
surowców skalnych w kamieniołomach.
1
2
29.1.
0-1
29.2.
0-1
MGEP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 29.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
Zakres rozszerzony
I. Wiedza geograficzna

\n
  1. Identyfikowanie sieci powiązań
\n

przyrodniczych […], gospodarczych […]
w przestrzeni geograficznej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy
w praktyce

\n
  1. Prognozowanie przemian zachodzących
\n

w środowisku przyrodniczym i społeczno-
-gospodarczym.
Zakres rozszerzony
I.7) Zdający identyfikuje zależności
przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne
i czasowe między elementami przestrzeni
geograficznej […].
Zakres podstawowy
I.3) Zdający czyta i interpretuje treści
różnych map […].
XIII.4) Zdający wyjaśnia wpływ górnictwa na
środowisko przyrodnicze na przykładzie
odkrywkowych […] kopalni w Polsce […].
Zasady oceniania
1 pkt - przedstawienie dwóch poprawnych skutków dla środowiska przyrodniczego.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Wycięcie lasu na obszarze obejmującym kamieniołom.
Zniszczenie siedlisk zwierząt na obszarze obejmującym kamieniołom.
Przekształcenie naturalnego krajobrazu na obszarze obejmującym kamieniołom.
Wzrost hałasu w rejonie kamieniołomu w wyniku prowadzonej eksploatacji i transportu
wydobytego surowca.
Wzrost zanieczyszczenia powietrza na skutek zapylenia towarzyszącego eksploatacji.
Uruchomienie osuwisk na stokach.
Obniżenie poziomu wód podziemnych.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Dwa skutki (wystarczą dowolne dwie): 1. Wycięcie lasu na obszarze kamieniołomu i w jego otoczeniu — trwała utrata pokrywy roślinnej. 2. Zniszczenie siedlisk zwierząt i przerwanie korytarzy ekologicznych — spadek bioróżnorodności. 3. Przekształcenie naturalnego krajobrazu — powstanie form antropogenicznych (wyrobisk, hałd, skarp) w miejscu naturalnego stoku. 4. Wzrost hałasu w rejonie kamieniołomu — od prac strzałowych, kruszarek i transportu urobku. 5. Wzrost zanieczyszczenia powietrza — zapylenie towarzyszące urabianiu, kruszeniu i przewozowi surowca. 6. Uruchomienie osuwisk na stokach — podcięcie zbocza i wstrząsy od materiałów wybuchowych naruszają jego stateczność. 7. Obniżenie poziomu wód podziemnych — odwadnianie wyrobiska tworzy lej depresyjny wokół kamieniołomu.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź (przykładowa)

\n

Dwa skutki dla środowiska przyrodniczego wynikające z eksploatacji surowców skalnych w kamieniołomach, np.:

\n
  1. Zniszczenie szaty roślinnej i siedlisk zwierząt - wycięcie lasu i usunięcie pokrywy glebowej niszczy siedliska organizmów oraz przekształca krajobraz (powstaje wyrobisko).
  2. Zanieczyszczenie powietrza (zapylenie) i wzrost hałasu oraz obniżenie poziomu wód podziemnych / uruchomienie osuwisk - prace strzałowe i mechaniczne powodują emisję pyłów i hałasu, a głębienie wyrobiska może naruszać stosunki wodne i stabilność zboczy.
\n
Uzasadnienie
\n

Odkrywkowa eksploatacja surowców skalnych trwale przekształca środowisko: usuwa roślinność i glebę, zmienia rzeźbę terenu, zaburza stosunki wodne oraz powoduje emisję pyłów i hałasu, oddziałując negatywnie na przyrodę.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}