{"id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30.\nPoniżej przedstawiono strukturę handlu zagranicznego w 2020 roku według grup towarów\ndwóch krajów - Japonii oraz kraju oznaczonego literą X.\nprodukty przetwórstwa przemysłowego i inne wyroby\nmaszyny, urządzenia i sprzęt transportowy\nchemikalia\nsurowce mineralne i paliwa\ntowary rolno-spożywcze\nNa podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2021, www.stat.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **30.1. A — Indie** Wskazówki z opisu prowadzą jednoznacznie do Indii: - **„największa — obok Chin — liczebność konsumentów na kontynencie\"** — Indie liczą ok. **1,45 mld** mieszkańców, obok Chin są najludniejszym państwem Azji i świata. - **„warunki środowiska sprzyjają produkcji rolno-spożywczej\"** — klimat **zwrotnikowy monsunowy**, żyzne **mady** Niziny Hindustańskiej, długi (często całoroczny) okres wegetacyjny, ogromne zasoby wody. - **„dodatnie saldo w handlu towarami rolno-spożywczymi\"** — Indie są **największym eksporterem ryżu na świecie**, a także czołowym eksporterem herbaty, przypraw, cukru i mięsa bawolego. **Dlaczego nie pozostałe:** | Odpowiedź | Dlaczego odpada | |---|---| | **B. Singapur** | miasto-państwo, **ok. 6 mln** mieszkańców, praktycznie **brak rolnictwa** — importuje ponad 90% żywności | | **C. Korea Południowa** | ok. 52 mln mieszkańców, **górzysta**, mało gruntów ornych, **importer netto** żywności | | **D. ZEA** | ok. 10 mln mieszkańców, **klimat pustynny**, brak warunków dla rolnictwa, importer żywności | **30.2. Rozstrzygnięcie: B — surowce mineralne i paliwa** **Wpływ warunków środowiska geograficznego:** Japonia ma **bardzo ubogie zasoby surowców mineralnych i energetycznych** — praktycznie **nie posiada własnych złóż ropy naftowej, gazu ziemnego ani rud metali** na skalę przemysłową, a wydobycie węgla kamiennego zostało zaniechane jako nieopłacalne. Kraj tworzy **łuk wysp pochodzenia wulkanicznego** o młodej budowie geologicznej, ubogiej w złoża surowców osadowych. Jednocześnie Japonia to jedna z **największych gospodarek przemysłowych świata**, a jej **przemysł przetwórczy** (motoryzacja, elektronika, hutnictwo, chemia) generuje **ogromne zapotrzebowanie na surowce i energię**. Wysoki popyt zgłaszają też **gospodarstwa domowe** liczącego ok. 124 mln mieszkańców kraju. Rozbieżność między **znikomą podażą krajową** a **ogromnym popytem** sprawia, że Japonia musi **importować niemal wszystkie surowce mineralne i paliwa**, przy minimalnym eksporcie tej grupy towarów — stąd **wyraźnie ujemne saldo**. Odwrotnie jest w grupie **A (maszyny i urządzenia)** — tu Japonia ma **saldo dodatnie**, bo eksportuje samochody, maszyny, elektronikę i roboty przemysłowe.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nSaldo handlu zagranicznego\n\n$$\\text{saldo} = \\text{eksport} - \\text{import}$$\n\nSaldo | Znaczenie\ndodatnie (nadwyżka) | eksport przewyższa import\nujemne (deficyt) | import przewyższa eksport\nzrównoważone | eksport ≈ import\n\nJaponia — struktura handlu zagranicznego\n\nGrupa towarów | Eksport | Import | Saldo\nmaszyny, urządzenia, sprzęt transportowy | bardzo wysoki | średni | dodatnie\nprodukty przetwórstwa przemysłowego | wysoki | średni | dodatnie\nchemikalia | średni | średni | ok. zerowe\nsurowce mineralne i paliwa | znikomy | bardzo wysoki | ujemne ✔\ntowary rolno-spożywcze | znikomy | wysoki | ujemne\n\nJaponia — zasoby surowcowe\n\nSurowiec | Udział importu w zużyciu\nropa naftowa | ~99%\ngaz ziemny (LNG) | ~97%\nwęgiel kamienny | ~100% (wydobycie krajowe zaniechane)\nrudy żelaza | ~100%\nrudy miedzi | ~100%\nżywność (kalorycznie) | ~62%\n\nPrzyczyna ubóstwa surowcowego | Opis\nmłoda budowa geologiczna | łuk wysp wulkanicznych, brak wielkich basenów osadowych\nstrefa subdukcji | intensywne procesy tektoniczne, brak stabilnych platform\nmała powierzchnia | 377 tys. km², z tego ok. 73% to góry\nbrak platformy kontynentalnej z ropą | szelf wąski, głębiny oceaniczne blisko brzegu\n\nGłówny sprzeciw popytowy | Skutek\n4. gospodarka świata wg PKB | ogromne zapotrzebowanie przemysłu\nprzemysł motoryzacyjny i elektroniczny | duże zużycie energii i metali\n124 mln mieszkańców | wysoki popyt konsumpcyjny na paliwa\nograniczenie energetyki jądrowej po Fukushimie (2011) | wzrost importu LNG i ropy\n\nIndie — rolnictwo i handel żywnością\n\nCecha | Wartość\nludność | ~1,45 mld — obok Chin największa w Azji\nudział rolnictwa w zatrudnieniu | ~43%\ngrunty orne | ~156 mln ha — 2. miejsce na świecie po USA\nklimat | zwrotnikowy monsunowy\ngleby | mady Niziny Hindustańskiej, czarne regury Dekanu\npozycja w eksporcie ryżu | 1. na świecie (~40% światowego eksportu)\ninne kierunki eksportu | herbata, przyprawy, cukier, mięso bawole, krewetki\nsaldo w handlu żywnością | dodatnie\n\nProdukt | Pozycja Indii w świecie\nmleko | 1.\nrośliny strączkowe | 1.\nherbata | 2.\nryż | 2. w produkcji, 1. w eksporcie\npszenica | 2.\ntrzcina cukrowa | 2.\nbawełna | 1.–2.\n\nCztery kraje z zadania 30.1\n\nPaństwo | Ludność | Warunki dla rolnictwa | Saldo w handlu żywnością\nA. Indie | ~1,45 mld | bardzo dobre — monsun, mady, niziny | dodatnie ✔\nB. Singapur | ~6 mln | brak — miasto-państwo | silnie ujemne\nC. Korea Płd. | ~52 mln | słabe — góry (70% powierzchni) | ujemne\nD. ZEA | ~10 mln | brak — klimat pustynny | silnie ujemne\n\nStruktura towarowa handlu a poziom rozwoju\n\nPoziom rozwoju | Eksport | Import\nwysoko rozwinięte | wyroby przetworzone, maszyny, technologie, usługi | surowce, żywność, towary konsumpcyjne\nrozwijające się | surowce, płody rolne, wyroby pracochłonne | maszyny, technologie, wyroby przetworzone\n\nJaponia to wzorcowy przykład kraju wysoko rozwiniętego: eksportuje wysoko przetworzone maszyny, importuje surowce i żywność. Wartość dodana powstaje w kraju, a nie w kopalni.\n\nPunktacja CKE\n\n- 30.1. 1 pkt — odpowiedź A (Indie).\n- 30.2. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (B — surowce mineralne i paliwa) i poprawne wykazanie wpływu warunków środowiska geograficznego Japonii (niedobór krajowych złóż surowców przy wysokim popycie przemysłu i mieszkańców).\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: **Klucz w 30.2 wymaga rozstrzygnięcia I uzasadnienia łącznie za 1 punkt.** Samo „B\" bez wykazania wpływu środowiska = **0 pkt**. **Uzasadnienie musi dotyczyć środowiska geograficznego.** „Japończycy dużo jeżdżą samochodami\" to argument **konsumpcyjny**, a nie środowiskowy. Trzeba napisać o **braku własnych złóż** surowców. **Saldo ujemne = import przewyższa eksport.** $\\text{saldo} = \\text{eksport} - \\text{import}$. W grupie maszyn Japonia ma saldo **dodatnie** (jest ich eksporterem), w grupie surowców — **ujemne**. **Japonia to archipelag wulkaniczny, ubogi w surowce.** Młoda budowa geologiczna oznacza brak wielkich złóż osadowych (ropa, gaz, węgiel). Japonia importuje ok. **99% ropy** i ok. **97% gazu ziemnego**. **Ludność Indii to wskazówka, nie ciekawostka.** Fraza „obok Chin największa liczebność konsumentów **na kontynencie**\" jest w zadaniu po to, by odróżnić Indie od Singapuru, Korei i ZEA — wszystkie trzy są **wielokrotnie mniej ludne**. **Indie eksportują żywność mimo ubóstwa części ludności.** To jeden z paradoksów gospodarki indyjskiej: kraj jest **największym eksporterem ryżu na świecie**, a jednocześnie zmaga się z niedożywieniem znacznej części społeczeństwa. Decyduje **siła nabywcza**, a nie dostępność żywności. **Nie utożsamiaj wysokiej ludności z importem żywności.** O saldzie decydują **warunki przyrodnicze i wydajność rolnictwa**, a nie sama liczba konsumentów.","image":"img/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":"handel zagraniczny, saldo bilansu handlowego, Japonia, Indie, import surowcow, struktura towarowa","page_from":35,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30.<br>Poniżej przedstawiono strukturę handlu zagranicznego w 2020 roku według grup towarów<br>dwóch krajów - Japonii oraz kraju oznaczonego literą X.<br>produkty przetwórstwa przemysłowego i inne wyroby<br>maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy<br>chemikalia<br>surowce mineralne i paliwa<br>towary rolno-spożywcze<br>Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2021, www.stat.gov.pl</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>30.1. A — Indie</strong> Wskazówki z opisu prowadzą jednoznacznie do Indii: - <strong>„największa — obok Chin — liczebność konsumentów na kontynencie&quot;</strong> — Indie liczą ok. <strong>1,45 mld</strong> mieszkańców, obok Chin są najludniejszym państwem Azji i świata. - <strong>„warunki środowiska sprzyjają produkcji rolno-spożywczej&quot;</strong> — klimat <strong>zwrotnikowy monsunowy</strong>, żyzne <strong>mady</strong> Niziny Hindustańskiej, długi (często całoroczny) okres wegetacyjny, ogromne zasoby wody. - <strong>„dodatnie saldo w handlu towarami rolno-spożywczymi&quot;</strong> — Indie są <strong>największym eksporterem ryżu na świecie</strong>, a także czołowym eksporterem herbaty, przypraw, cukru i mięsa bawolego. <strong>Dlaczego nie pozostałe:</strong> | Odpowiedź | Dlaczego odpada | |---|---| | <strong>B. Singapur</strong> | miasto-państwo, <strong>ok. 6 mln</strong> mieszkańców, praktycznie <strong>brak rolnictwa</strong> — importuje ponad 90% żywności | | <strong>C. Korea Południowa</strong> | ok. 52 mln mieszkańców, <strong>górzysta</strong>, mało gruntów ornych, <strong>importer netto</strong> żywności | | <strong>D. ZEA</strong> | ok. 10 mln mieszkańców, <strong>klimat pustynny</strong>, brak warunków dla rolnictwa, importer żywności | <strong>30.2. Rozstrzygnięcie: B — surowce mineralne i paliwa</strong> <strong>Wpływ warunków środowiska geograficznego:</strong> Japonia ma <strong>bardzo ubogie zasoby surowców mineralnych i energetycznych</strong> — praktycznie <strong>nie posiada własnych złóż ropy naftowej, gazu ziemnego ani rud metali</strong> na skalę przemysłową, a wydobycie węgla kamiennego zostało zaniechane jako nieopłacalne. Kraj tworzy <strong>łuk wysp pochodzenia wulkanicznego</strong> o młodej budowie geologicznej, ubogiej w złoża surowców osadowych. Jednocześnie Japonia to jedna z <strong>największych gospodarek przemysłowych świata</strong>, a jej <strong>przemysł przetwórczy</strong> (motoryzacja, elektronika, hutnictwo, chemia) generuje <strong>ogromne zapotrzebowanie na surowce i energię</strong>. Wysoki popyt zgłaszają też <strong>gospodarstwa domowe</strong> liczącego ok. 124 mln mieszkańców kraju. Rozbieżność między <strong>znikomą podażą krajową</strong> a <strong>ogromnym popytem</strong> sprawia, że Japonia musi <strong>importować niemal wszystkie surowce mineralne i paliwa</strong>, przy minimalnym eksporcie tej grupy towarów — stąd <strong>wyraźnie ujemne saldo</strong>. Odwrotnie jest w grupie <strong>A (maszyny i urządzenia)</strong> — tu Japonia ma <strong>saldo dodatnie</strong>, bo eksportuje samochody, maszyny, elektronikę i roboty przemysłowe.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Saldo handlu zagranicznego</p>\n<p>$$\\text{saldo} = \\text{eksport} - \\text{import}$$</p>\n<p>Saldo | Znaczenie<br>dodatnie (nadwyżka) | eksport przewyższa import<br>ujemne (deficyt) | import przewyższa eksport<br>zrównoważone | eksport ≈ import</p>\n<p>Japonia — struktura handlu zagranicznego</p>\n<p>Grupa towarów | Eksport | Import | Saldo<br>maszyny, urządzenia, sprzęt transportowy | bardzo wysoki | średni | dodatnie<br>produkty przetwórstwa przemysłowego | wysoki | średni | dodatnie<br>chemikalia | średni | średni | ok. zerowe<br>surowce mineralne i paliwa | znikomy | bardzo wysoki | ujemne ✔<br>towary rolno-spożywcze | znikomy | wysoki | ujemne</p>\n<p>Japonia — zasoby surowcowe</p>\n<p>Surowiec | Udział importu w zużyciu<br>ropa naftowa | ~99%<br>gaz ziemny (LNG) | ~97%<br>węgiel kamienny | ~100% (wydobycie krajowe zaniechane)<br>rudy żelaza | ~100%<br>rudy miedzi | ~100%<br>żywność (kalorycznie) | ~62%</p>\n<p>Przyczyna ubóstwa surowcowego | Opis<br>młoda budowa geologiczna | łuk wysp wulkanicznych, brak wielkich basenów osadowych<br>strefa subdukcji | intensywne procesy tektoniczne, brak stabilnych platform<br>mała powierzchnia | 377 tys. km², z tego ok. 73% to góry<br>brak platformy kontynentalnej z ropą | szelf wąski, głębiny oceaniczne blisko brzegu</p>\n<p>Główny sprzeciw popytowy | Skutek</p>\n<ol><li>gospodarka świata wg PKB | ogromne zapotrzebowanie przemysłu</li></ol>\n<p>przemysł motoryzacyjny i elektroniczny | duże zużycie energii i metali<br>124 mln mieszkańców | wysoki popyt konsumpcyjny na paliwa<br>ograniczenie energetyki jądrowej po Fukushimie (2011) | wzrost importu LNG i ropy</p>\n<p>Indie — rolnictwo i handel żywnością</p>\n<p>Cecha | Wartość<br>ludność | ~1,45 mld — obok Chin największa w Azji<br>udział rolnictwa w zatrudnieniu | ~43%<br>grunty orne | ~156 mln ha — 2. miejsce na świecie po USA<br>klimat | zwrotnikowy monsunowy<br>gleby | mady Niziny Hindustańskiej, czarne regury Dekanu<br>pozycja w eksporcie ryżu | 1. na świecie (~40% światowego eksportu)<br>inne kierunki eksportu | herbata, przyprawy, cukier, mięso bawole, krewetki<br>saldo w handlu żywnością | dodatnie</p>\n<p>Produkt | Pozycja Indii w świecie<br>mleko | 1.<br>rośliny strączkowe | 1.<br>herbata | 2.<br>ryż | 2. w produkcji, 1. w eksporcie<br>pszenica | 2.<br>trzcina cukrowa | 2.<br>bawełna | 1.–2.</p>\n<p>Cztery kraje z zadania 30.1</p>\n<p>Państwo | Ludność | Warunki dla rolnictwa | Saldo w handlu żywnością<br>A. Indie | ~1,45 mld | bardzo dobre — monsun, mady, niziny | dodatnie ✔<br>B. Singapur | ~6 mln | brak — miasto-państwo | silnie ujemne<br>C. Korea Płd. | ~52 mln | słabe — góry (70% powierzchni) | ujemne<br>D. ZEA | ~10 mln | brak — klimat pustynny | silnie ujemne</p>\n<p>Struktura towarowa handlu a poziom rozwoju</p>\n<p>Poziom rozwoju | Eksport | Import<br>wysoko rozwinięte | wyroby przetworzone, maszyny, technologie, usługi | surowce, żywność, towary konsumpcyjne<br>rozwijające się | surowce, płody rolne, wyroby pracochłonne | maszyny, technologie, wyroby przetworzone</p>\n<p>Japonia to wzorcowy przykład kraju wysoko rozwiniętego: eksportuje wysoko przetworzone maszyny, importuje surowce i żywność. Wartość dodana powstaje w kraju, a nie w kopalni.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>30.1. 1 pkt — odpowiedź A (Indie).</li><li>30.2. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (B — surowce mineralne i paliwa) i poprawne wykazanie wpływu warunków środowiska geograficznego Japonii (niedobór krajowych złóż surowców przy wysokim popycie przemysłu i mieszkańców).</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: <strong>Klucz w 30.2 wymaga rozstrzygnięcia I uzasadnienia łącznie za 1 punkt.</strong> Samo „B&quot; bez wykazania wpływu środowiska = <strong>0 pkt</strong>. <strong>Uzasadnienie musi dotyczyć środowiska geograficznego.</strong> „Japończycy dużo jeżdżą samochodami&quot; to argument <strong>konsumpcyjny</strong>, a nie środowiskowy. Trzeba napisać o <strong>braku własnych złóż</strong> surowców. <strong>Saldo ujemne = import przewyższa eksport.</strong> $\\text{saldo} = \\text{eksport} - \\text{import}$. W grupie maszyn Japonia ma saldo <strong>dodatnie</strong> (jest ich eksporterem), w grupie surowców — <strong>ujemne</strong>. <strong>Japonia to archipelag wulkaniczny, ubogi w surowce.</strong> Młoda budowa geologiczna oznacza brak wielkich złóż osadowych (ropa, gaz, węgiel). Japonia importuje ok. <strong>99% ropy</strong> i ok. <strong>97% gazu ziemnego</strong>. <strong>Ludność Indii to wskazówka, nie ciekawostka.</strong> Fraza „obok Chin największa liczebność konsumentów <strong>na kontynencie</strong>&quot; jest w zadaniu po to, by odróżnić Indie od Singapuru, Korei i ZEA — wszystkie trzy są <strong>wielokrotnie mniej ludne</strong>. <strong>Indie eksportują żywność mimo ubóstwa części ludności.</strong> To jeden z paradoksów gospodarki indyjskiej: kraj jest <strong>największym eksporterem ryżu na świecie</strong>, a jednocześnie zmaga się z niedożywieniem znacznej części społeczeństwa. Decyduje <strong>siła nabywcza</strong>, a nie dostępność żywności. <strong>Nie utożsamiaj wysokiej ludności z importem żywności.</strong> O saldzie decydują <strong>warunki przyrodnicze i wydajność rolnictwa</strong>, a nie sama liczba konsumentów.</p>"}]}