{"id":"geografia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/26","paper_id":"geografia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"26","points":3,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (0-3)\nNa fotografii przedstawiono elektrownię szczytowo-pompową funkcjonującą w Polsce na\nPojezierzu Pomorskim.\nNa podstawie: www.media.energa.pl\nPoniższy tekst odnosi się do jednego z rodzajów elektrowni wodnych stosowanego\nw Europie Zachodniej.\nElektrownia pływowa o mocy 240 MW u ujścia rzeki Rance we Francji jest najstarszą\nelektrownią tego typu na świecie. Została uruchomiona w 1966 roku i stanowi źródło energii\ndla regionu Bretanii. Na rzece zlokalizowano zaporę z przepustami, które są otwierane\ni zamykane wraz z przypływami i odpływami, tak aby umożliwić wykorzystanie potencjału\npływów do produkcji energii elektrycznej. W tej elektrowni zainstalowano 24 turbiny, które\nprodukują 550 GWh energii elektrycznej rocznie, co odpowiada zużyciu energii w mieście\nwielkości Rennes we Francji.\nBudowę elektrowni pływowej - ze względu na zapotrzebowanie na energię elektryczną\nw regionie - rozważa się u ujścia rzeki Mersey w Liverpoolu. Jako przewidywalne źródło\nenergii odnawialnej może stanowić rozwiązanie alternatywne w Wielkiej Brytanii dla innych\nrodzajów energetyki odnawialnej, w których produkcja energii jest uzależniona od warunków\npogodowych.\nNa podstawie: www.weamec.fr; www.polskiprzemysl.com.pl; www.liverpoolcityregion-ca.gov.uk\nEGEP-R0_100\nPoniżej przedstawiono bilans energii elektrycznej w Polsce w 2022 roku.\nWyszczególnienie\nWartość\nw 2022 r.\nw GWh\nPrzychód\n194 986\nze źródeł krajowych - produkcja\n179 748\nw tym elektrownie:\ncieplne\n134 657\nwodne (w tym szczytowo-pompowe), wiatrowe i słoneczne\n31 108\nimport\n15 238\nRozchód\n194 986\nzużycie krajowe:\n169 260\nzużycie w elektrowniach szczytowo-pompowych\n1 501\nzużycie bezpośrednie\n167 759\nw tym gospodarstwa domowe\n25 860\neksport\n16 915\nstraty i różnice bilansowe\n8 811\nNa podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2024, www.stat.gov.pl\nPrzedstaw dwie różnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji między\nelektrownią na fotografii a typem elektrowni opisanym w tekście, a następnie wyjaśnij,\ndlaczego elektrownie szczytowo-pompowe nie tylko są składnikiem przychodu, lecz\ntakże przyczyniają się do zużycia energii elektrycznej podanego w tabeli.\nRóżnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji:\n1\n2\nEGEP-R0_100\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących\n[ ] życia i gospodarki człowieka oraz\nwzajemnych powiązań i zależności\nw systemie człowiek - przyroda -\ngospodarka.\nIV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz\nprezentowanie informacji na podstawie\nróżnych źródeł informacji geograficznej [ ].\nIV etap edukacyjny - zakres rozszerzony\n12.4) Zdający porównuje wielkość\ni strukturę produkcji energii elektrycznej\nw Polsce i innych państwach świata.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne przedstawienie dwóch różnic i poprawne wyjaśnienie.\n2 pkt - poprawne przedstawienie jednej różnicy i poprawne wyjaśnienie.\nalbo\n2 pkt - poprawne przedstawienie dwóch różnic.\n1 pkt - poprawne przedstawienie jednej różnicy.\nalbo\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nRóżnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji:\nElektrownie pływowe są lokalizowane na wybrzeżu morza u ujścia rzek, a elektrownie\nszczytowo-pompowe mogą być lokalizowane w głębi lądu.\nElektrownie pływowe są lokalizowane w pobliżu akwenów o dużej amplitudzie pływów, a\nw przypadku elektrowni szczytowo-pompowych wielkość amplitudy pływów nie ma\nznaczenia.\nElektrownie szczytowo-pompowe są lokalizowane na obszarach o dużych deniwelacjach,\na w przypadku elektrowni pływowych deniwelacje nie mają znaczenia.\nElektrownie szczytowo-pompowe są lokalizowane na krawędziach wysoczyzn (stokach\nwzniesień), a elektrownie pływowe w dolinach rzek w pobliżu ich ujścia do morza.\nCzęsto elektrownie szczytowo-pompowe wykorzystują jezioro jako jeden z dwóch\nzbiorników wodnych niezbędnych do funkcjonowania, a w elektrowniach pływowych\nwykorzystuje się wody morskie.\nWyjaśnienie:\nElektrownia szczytowo-pompowa w okresie małego zapotrzebowania na energię elektryczną\nw ciągu doby pompuje wodę ze zbiornika dolnego do zbiornika górnego, co się przekłada na\nzużycie energii elektrycznej (a w okresie wysokiego zapotrzebowania woda jest spuszczana\nze zbiornika górnego do zbiornika dolnego, dzięki czemu możliwe staje się wytwarzanie\nenergii elektrycznej).","solution":null,"image":"img/geografia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Geografia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 26. (0-3)<br>Na fotografii przedstawiono elektrownię szczytowo-pompową funkcjonującą w Polsce na<br>Pojezierzu Pomorskim.<br>Na podstawie: www.media.energa.pl<br>Poniższy tekst odnosi się do jednego z rodzajów elektrowni wodnych stosowanego<br>w Europie Zachodniej.<br>Elektrownia pływowa o mocy 240 MW u ujścia rzeki Rance we Francji jest najstarszą<br>elektrownią tego typu na świecie. Została uruchomiona w 1966 roku i stanowi źródło energii<br>dla regionu Bretanii. Na rzece zlokalizowano zaporę z przepustami, które są otwierane<br>i zamykane wraz z przypływami i odpływami, tak aby umożliwić wykorzystanie potencjału<br>pływów do produkcji energii elektrycznej. W tej elektrowni zainstalowano 24 turbiny, które<br>produkują 550 GWh energii elektrycznej rocznie, co odpowiada zużyciu energii w mieście<br>wielkości Rennes we Francji.<br>Budowę elektrowni pływowej - ze względu na zapotrzebowanie na energię elektryczną<br>w regionie - rozważa się u ujścia rzeki Mersey w Liverpoolu. Jako przewidywalne źródło<br>energii odnawialnej może stanowić rozwiązanie alternatywne w Wielkiej Brytanii dla innych<br>rodzajów energetyki odnawialnej, w których produkcja energii jest uzależniona od warunków<br>pogodowych.<br>Na podstawie: www.weamec.fr; www.polskiprzemysl.com.pl; www.liverpoolcityregion-ca.gov.uk<br>EGEP-R0_100<br>Poniżej przedstawiono bilans energii elektrycznej w Polsce w 2022 roku.<br>Wyszczególnienie<br>Wartość<br>w 2022 r.<br>w GWh<br>Przychód<br>194 986<br>ze źródeł krajowych - produkcja<br>179 748<br>w tym elektrownie:<br>cieplne<br>134 657<br>wodne (w tym szczytowo-pompowe), wiatrowe i słoneczne<br>31 108<br>import<br>15 238<br>Rozchód<br>194 986<br>zużycie krajowe:<br>169 260<br>zużycie w elektrowniach szczytowo-pompowych<br>1 501<br>zużycie bezpośrednie<br>167 759<br>w tym gospodarstwa domowe<br>25 860<br>eksport<br>16 915<br>straty i różnice bilansowe<br>8 811<br>Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2024, www.stat.gov.pl<br>Przedstaw dwie różnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji między<br>elektrownią na fotografii a typem elektrowni opisanym w tekście, a następnie wyjaśnij,<br>dlaczego elektrownie szczytowo-pompowe nie tylko są składnikiem przychodu, lecz<br>także przyczyniają się do zużycia energii elektrycznej podanego w tabeli.<br>Różnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji:<br>1<br>2<br>EGEP-R0_100<br>Wyjaśnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 26. (0-3)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>IV etap edukacyjny - zakres rozszerzony<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących<br>[ ] życia i gospodarki człowieka oraz<br>wzajemnych powiązań i zależności<br>w systemie człowiek - przyroda -<br>gospodarka.<br>IV. Pozyskiwanie, przetwarzanie oraz<br>prezentowanie informacji na podstawie<br>różnych źródeł informacji geograficznej [ ].<br>IV etap edukacyjny - zakres rozszerzony<br>12.4) Zdający porównuje wielkość<br>i strukturę produkcji energii elektrycznej<br>w Polsce i innych państwach świata.<br>Zasady oceniania<br>3 pkt - poprawne przedstawienie dwóch różnic i poprawne wyjaśnienie.<br>2 pkt - poprawne przedstawienie jednej różnicy i poprawne wyjaśnienie.<br>albo<br>2 pkt - poprawne przedstawienie dwóch różnic.<br>1 pkt - poprawne przedstawienie jednej różnicy.<br>albo<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Różnice w zakresie przyrodniczych czynników lokalizacji:<br>Elektrownie pływowe są lokalizowane na wybrzeżu morza u ujścia rzek, a elektrownie<br>szczytowo-pompowe mogą być lokalizowane w głębi lądu.<br>Elektrownie pływowe są lokalizowane w pobliżu akwenów o dużej amplitudzie pływów, a<br>w przypadku elektrowni szczytowo-pompowych wielkość amplitudy pływów nie ma<br>znaczenia.<br>Elektrownie szczytowo-pompowe są lokalizowane na obszarach o dużych deniwelacjach,<br>a w przypadku elektrowni pływowych deniwelacje nie mają znaczenia.<br>Elektrownie szczytowo-pompowe są lokalizowane na krawędziach wysoczyzn (stokach<br>wzniesień), a elektrownie pływowe w dolinach rzek w pobliżu ich ujścia do morza.<br>Często elektrownie szczytowo-pompowe wykorzystują jezioro jako jeden z dwóch<br>zbiorników wodnych niezbędnych do funkcjonowania, a w elektrowniach pływowych<br>wykorzystuje się wody morskie.<br>Wyjaśnienie:<br>Elektrownia szczytowo-pompowa w okresie małego zapotrzebowania na energię elektryczną<br>w ciągu doby pompuje wodę ze zbiornika dolnego do zbiornika górnego, co się przekłada na<br>zużycie energii elektrycznej (a w okresie wysokiego zapotrzebowania woda jest spuszczana<br>ze zbiornika górnego do zbiornika dolnego, dzięki czemu możliwe staje się wytwarzanie<br>energii elektrycznej).</p>","solutions":[]}