{"id":"historia-2003-styczen-probna-podstawowa/zad/48","paper_id":"historia-2003-styczen-probna-podstawowa","number":"48","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"probna","year":2003,"month":"styczen","level":"podstawowa","text":"Zadanie 48. (3 pkt)\nNa podstawie źródeł od A do K oraz wiedzy własnej podaj trzy różne przyczyny zmian\nw strukturze wyznaniowej oraz w stosunkach międzywyznaniowych w Rzeczypospolitej\nod XVI do XVIII wieku:\na)\nb)\nc)\nPunkty\nuzyskane\n15\nArkusz II - czasy nowożytne do roku 1815","answer":null,"answer_text":"48.\nPrzyczyny\nzmian\nw\nstrukturze\nwyznaniowej\ni\nstosunkach\nmiędzywyznaniowych:\nsukcesy kontrreformacji,\nzmiany w położeniu ekonomicznym i politycznym szlachty,\npogarszanie się sytuacji międzynarodowej Rzeczypospolitej (liczne\nwojny z wrogami zewnętrznymi, będącymi wyznawcami innych\nreligii),\nobarczanie innowierców odpowiedzialnością za liczne nieszczęścia\nspadające na państwo,\nzwycięstwo sarmatyzmu jako ideologii dominującej wśród polskiej\nszlachty,\nmożliwe jest również podanie przez zdającego innych przyczyn, o\nile są one zgodne z prawdą historyczną.\nNależy zwrócić uwagę, aby poruszone zostały różnorodne zagadnienia.\nZa każdą poprawnie wymienioną przyczynę 1 pkt. Łącznie maksymalnie 3 pkt.\n4\nArkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991\nMODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA\nARKUSZ EGZAMINACYJNY II\nnr zadania\nmodel odpowiedzi i schemat oceniania\n27.\nDysproporcje w wysokości kar za niezgodne z prawem wydłużanie czasu pracy\n(stosunkowo niskie kary) i kar za lichwę (wysokie kary) mogły wynikać z kilku\nprzyczyn, z których najistotniejsze wydają się dwie:\na) zawyżanie cen na artykuły pierwszej potrzeby odbić się musiało drastycznie\nna poziomie życia bardzo zubożałej po wojnie ludności, nie tylko\nrobotników, lecz także innych grup społecznych,\nb) skrócenie czasu pracy do 8 godzin było w tym okresie nowością, robotnicy\nbyli\nprzyzwyczajeni\ndo\ndłuższej\npracy\ni\newentualne\nnadużycia\npracodawców w tej dziedzinie - zwłaszcza nieznacznie naruszające w/w\nograniczenie - nie łamały w sposób rażący praw robotników, ponadto\ndekret dopuszczał możliwość pracy w godzinach nadliczbowych.\nZa podanie jednej przyczyny - 1 pkt,\nZa podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.\n28.\nDopuszczalne odpowiedzi: socjalizm, orientacja lewicowa, PPS. Za błąd należy\nuznać odpowiedzi: komunizm, marksizm itp.\nZa udzielenie odpowiedzi - 1 pkt.\n29.\nPrzyczyny zróżnicowania powierzchni majątków ziemskich parcelowanych z\ntytułu reformy rolnej wynikały z różnego stopnia ich zagospodarowania i\nprzydatności dla gospodarki kraju:\na) gospodarstwa specjalistyczne, o wysokiej kulturze rolnej (np. w\nWielkopolsce), były podporą gospodarki, dawały zatrudnienie nie tylko\nzwykłym robotnikom rolnym, lecz także wysokiej klasy fachowcom, były\nrównież źródłem kultury rolnej na cały kraj,\nb) majątki ziemskie na kresach wschodnich często składały się w dużym\nstopniu z lasów, pastwisk i innych terenów nienadających się do uprawy\n(błota poleskie), stąd ich mała przydatność dla celów reformy rolnej.\nZa podanie jednej przyczyny - 1 pkt,\nZa podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.\n30.\nźródła normatywne (dokumenty)\nZa udzielenie odpowiedzi - 1 pkt.\n31.\nMajątki wymienione w art. 1:\na) były ziemiami pozostającymi w bezpośredniej dyspozycji państwa,\nb) należały uprzednio do ciemiężycieli i grabieżców - władz zaborczych lub\nagend państwa niemieckiego najostrzej walczących z polskością i polskim\nstanem posiadania, stąd parcelacja tych majątków (po I wojnie będących\nzresztą „ziemią niczyją”) była aktem „sprawiedliwości dziejowej”.\nZa podanie jednej przyczyny - 1 pkt,\nZa podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.\n1\nArkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991\n32.\nRząd zamierzał uzdrowić finanse państwa przy pomocy:\na) działań własnych, w tym starania o pożyczkę zewnętrzną,\nb) odwołania się do społeczeństwa.\nZa podanie jednego sposobu - 1 pkt,\nZa podanie dwóch sposobów - 2 pkt.\n33.\nRządowe zamierzenia:\na) wśród\ndziałań\nwłasnych:\npodniesienie\npodatków,\nzwiększenie\ndochodów (w podanym fragmencie tekstu nie wyszczególniono\nkonkretów) oraz oszczędności,\nb) odwołanie do społeczeństwa: subskrypcje, czyli pożyczka udzielona\npaństwu.\nZa wyjaśnienie z użyciem co najmniej dwóch różnych środków 2 pkt; po 1 pkt\nza każdy środek.\n34.\nGrabski w przemówieniu wymienił obronę państwa, administrację i oświatę.\nZa podanie wszystkich elementów 1 pkt.\n35.\nJeżeli zdający podał:\na) marka (polska) - 1 pkt,\nb) złoty polski - 1 pkt.\nŁącznie maksymalnie 2 pkt.\n36.\nJeżeli zdający:\na) podał poprawną datę roczną 1924 r. - 1 pkt,\nb) wspomniał o wymianie marek (polskich) na złote - 1 pkt,\nc) umieścił w odpowiedzi przynajmniej jedną informację dodatkową, np.\ndotyczącą powołania Banku Polskiego, kursu wymiany - 1 pkt.\nŁącznie maksymalnie 3 pkt; po 1 pkt za każdą informację.\n37.\nDo skutków społecznych kryzysu można zaliczyć:\na) obniżenie stopy życiowej ludności (w przytoczonym tekście mowa\no ludności wiejskiej),\nb) gorsze odżywianie,\nc) brak kontaktu ze światem reprezentowanym w tekście przez książkę\ni gazetę,\nd) rezygnacja z wyższych aspiracji (posyłanie dzieci do szkół - w domyśle:\nśrednich),\ne) utrata nadziei na lepszą przyszłość.\nZa każdą prawidłową odpowiedź 1 pkt. Łącznie maksymalnie 3 pkt.\n38.\ntak;\nprzykładowe argumenty:\na) respondentami byli chłopi, którzy znali realia polskiej wsi w dobie\nkryzysu,\nb) wypowiedzi są (mogą być) subiektywne, ale oddają stan wsi polskiej\nw dobie kryzysu,\nc) opinie chłopów były spisane na bieżąco, w czasie kryzysu.\nZa wyjaśnienie z podaniem co najmniej jednego poprawnego argumentu 1 pkt.\n2\nArkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991\n39.\nPrzyczyny:\na) konieczność posiadania własnego portu w celach militarnych (obronność),\nb) chęć rozładowania napięć społecznych (zatrudnienie bezrobotnych),\nc) przyczyny ekonomiczne (nie wymienione expresis verbis), lecz możliwe\ndo wyinterpretowania z ostatniego zdania tekstu.\nZa każda przyczynę 1 pkt. Maksymalnie łącznie 3 pkt.\n40.\nNiemcy byli właścicielami fabryk i kopalń, zasiadali też w ich zarządach,\na nawet w zarządach kopalń nie należących do nich (tylko np. do rządu).\n41.\nAutor tekstu starał się - wspólnie z innymi osobami - doprowadzić\ndo polonizacji przemysłu śląskiego (ew. do przejęcia w ręce polskie zarządu,\na następnie także własności kopalń śląskich).\n42.\nJeżeli zdający:\na) podał, że władze państwowe nie chciały komplikować stosunków\nz Niemcami - 1 pkt,\nb) podkreślił dodatkowo, że stosunki z Niemcami na początku lat\ntrzydziestych były szczególnie napięte - 1 pkt.\nŁącznie maksymalnie 2 pkt.\n43.\nPrzykładowe wnioski:\na) na ziemiach polskich nastąpił nierównomierny spadek śmiertelności\nniemowląt,\nb) największy spadek śmiertelności dokonał się w środkowej części państwa,\n(dawna Kongresówka ) oraz w zachodniej i południowej części (dawny\nzabór pruski i austriacki),\nc) na ziemiach wschodnich (wcielonych dawnej do Imperium Rosyjskiego)\nśmiertelność nieznacznie wzrosła,\nd) świadczy to o postępie, który dokonał się na zachód od linii Bugu (w tzw.\nPolsce A), przy utrzymującym się jednocześnie niskim poziomie higieny na\nobszarze Kresów (tzw. Polska B),\ne) świadczy również o wzroście zamożności w zachodniej i środkowej części\nPolski przy niezmienionym poziomie życia na Kresach.\nZa każdy poprawny wniosek - 1 pkt,\nŁącznie maksymalnie 3 pkt.\n44.\nWniosek może dotyczyć związku między wysokim poziomem śmiertelności\nniemowląt i wysokim poziomem analfabetyzmu.\nZa poprawnie sformułowany wniosek - 1 pkt.\nUzasadnienie: wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia rośnie świadomość\nzagrożeń dla zdrowia i życia niemowląt, co owocuje lepszą opieką nad\nniemowlętami i obniża ich śmiertelność.\nMożliwe są również inne odpowiedzi, o ile są poprawne.\nZa poprawne uzasadnienie - 1 pkt.\nŁącznie maksymalnie 2 pkt.\n3\nArkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991\n45.\nOdpowiedź powinna zawierać następujące elementy:\na) dbałość państwa o oświatę,\nb) dostrzeganie rangi oświaty w niepodległym państwie,\nc) niemożność sprostania potrzebom materialnym w dziedzinie oświaty,\nd) docenianie ofiarności i wysiłku nauczycieli,\ne) próby wynagrodzenia ich trudu sposobami innymi niż finansowe (Krzyż\nZasługi).\nZa ocenę z użyciem jednego argumentu - 1 pkt,\nza pełną ocenę z użyciem trzech argumentów - 3 pkt.\n46.\nLista problemów społecznych może zawierać następujące pozycje:\na) głód ziemi na wsi,\nb) bezrobocie,\nc) niski poziom wykształcenia - lub wysoki poziom analfabetyzmu,\nd) brak wystarczającej ilości szkół i nauczycieli,\ne) niski poziom higieny (przynajmniej w niektórych częściach państwa).\nMożliwe są również inne odpowiedzi, o ile są one zgodne z prawdą\nhistoryczną.\nZa każdy poprawnie podany problem - 1 pkt.\nMaksymalnie - 3 pkt.\n4","solution":null,"image":"img/historia-2003-styczen-probna-podstawowa/zad-48.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · styczeń 2003 (podstawowa)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 48. (3 pkt)
Na podstawie źródeł od A do K oraz wiedzy własnej podaj trzy różne przyczyny zmian
w strukturze wyznaniowej oraz w stosunkach międzywyznaniowych w Rzeczypospolitej
od XVI do XVIII wieku:
a)
b)
c)
Punkty
uzyskane
15
Arkusz II - czasy nowożytne do roku 1815

","answer_text_html":"

48.
Przyczyny
zmian
w
strukturze
wyznaniowej
i
stosunkach
międzywyznaniowych:
sukcesy kontrreformacji,
zmiany w położeniu ekonomicznym i politycznym szlachty,
pogarszanie się sytuacji międzynarodowej Rzeczypospolitej (liczne
wojny z wrogami zewnętrznymi, będącymi wyznawcami innych
religii),
obarczanie innowierców odpowiedzialnością za liczne nieszczęścia
spadające na państwo,
zwycięstwo sarmatyzmu jako ideologii dominującej wśród polskiej
szlachty,
możliwe jest również podanie przez zdającego innych przyczyn, o
ile są one zgodne z prawdą historyczną.
Należy zwrócić uwagę, aby poruszone zostały różnorodne zagadnienia.
Za każdą poprawnie wymienioną przyczynę 1 pkt. Łącznie maksymalnie 3 pkt.
4
Arkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991
MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA
ARKUSZ EGZAMINACYJNY II
nr zadania
model odpowiedzi i schemat oceniania
27.
Dysproporcje w wysokości kar za niezgodne z prawem wydłużanie czasu pracy
(stosunkowo niskie kary) i kar za lichwę (wysokie kary) mogły wynikać z kilku
przyczyn, z których najistotniejsze wydają się dwie:
a) zawyżanie cen na artykuły pierwszej potrzeby odbić się musiało drastycznie
na poziomie życia bardzo zubożałej po wojnie ludności, nie tylko
robotników, lecz także innych grup społecznych,
b) skrócenie czasu pracy do 8 godzin było w tym okresie nowością, robotnicy
byli
przyzwyczajeni
do
dłuższej
pracy
i
ewentualne
nadużycia
pracodawców w tej dziedzinie - zwłaszcza nieznacznie naruszające w/w
ograniczenie - nie łamały w sposób rażący praw robotników, ponadto
dekret dopuszczał możliwość pracy w godzinach nadliczbowych.
Za podanie jednej przyczyny - 1 pkt,
Za podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.
28.
Dopuszczalne odpowiedzi: socjalizm, orientacja lewicowa, PPS. Za błąd należy
uznać odpowiedzi: komunizm, marksizm itp.
Za udzielenie odpowiedzi - 1 pkt.
29.
Przyczyny zróżnicowania powierzchni majątków ziemskich parcelowanych z
tytułu reformy rolnej wynikały z różnego stopnia ich zagospodarowania i
przydatności dla gospodarki kraju:
a) gospodarstwa specjalistyczne, o wysokiej kulturze rolnej (np. w
Wielkopolsce), były podporą gospodarki, dawały zatrudnienie nie tylko
zwykłym robotnikom rolnym, lecz także wysokiej klasy fachowcom, były
również źródłem kultury rolnej na cały kraj,
b) majątki ziemskie na kresach wschodnich często składały się w dużym
stopniu z lasów, pastwisk i innych terenów nienadających się do uprawy
(błota poleskie), stąd ich mała przydatność dla celów reformy rolnej.
Za podanie jednej przyczyny - 1 pkt,
Za podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.
30.
źródła normatywne (dokumenty)
Za udzielenie odpowiedzi - 1 pkt.
31.
Majątki wymienione w art. 1:
a) były ziemiami pozostającymi w bezpośredniej dyspozycji państwa,
b) należały uprzednio do ciemiężycieli i grabieżców - władz zaborczych lub
agend państwa niemieckiego najostrzej walczących z polskością i polskim
stanem posiadania, stąd parcelacja tych majątków (po I wojnie będących
zresztą „ziemią niczyją”) była aktem „sprawiedliwości dziejowej”.
Za podanie jednej przyczyny - 1 pkt,
Za podanie dwóch przyczyn - 2 pkt.
1
Arkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991
32.
Rząd zamierzał uzdrowić finanse państwa przy pomocy:
a) działań własnych, w tym starania o pożyczkę zewnętrzną,
b) odwołania się do społeczeństwa.
Za podanie jednego sposobu - 1 pkt,
Za podanie dwóch sposobów - 2 pkt.
33.
Rządowe zamierzenia:
a) wśród
działań
własnych:
podniesienie
podatków,
zwiększenie
dochodów (w podanym fragmencie tekstu nie wyszczególniono
konkretów) oraz oszczędności,
b) odwołanie do społeczeństwa: subskrypcje, czyli pożyczka udzielona
państwu.
Za wyjaśnienie z użyciem co najmniej dwóch różnych środków 2 pkt; po 1 pkt
za każdy środek.
34.
Grabski w przemówieniu wymienił obronę państwa, administrację i oświatę.
Za podanie wszystkich elementów 1 pkt.
35.
Jeżeli zdający podał:
a) marka (polska) - 1 pkt,
b) złoty polski - 1 pkt.
Łącznie maksymalnie 2 pkt.
36.
Jeżeli zdający:
a) podał poprawną datę roczną 1924 r. - 1 pkt,
b) wspomniał o wymianie marek (polskich) na złote - 1 pkt,
c) umieścił w odpowiedzi przynajmniej jedną informację dodatkową, np.
dotyczącą powołania Banku Polskiego, kursu wymiany - 1 pkt.
Łącznie maksymalnie 3 pkt; po 1 pkt za każdą informację.
37.
Do skutków społecznych kryzysu można zaliczyć:
a) obniżenie stopy życiowej ludności (w przytoczonym tekście mowa
o ludności wiejskiej),
b) gorsze odżywianie,
c) brak kontaktu ze światem reprezentowanym w tekście przez książkę
i gazetę,
d) rezygnacja z wyższych aspiracji (posyłanie dzieci do szkół - w domyśle:
średnich),
e) utrata nadziei na lepszą przyszłość.
Za każdą prawidłową odpowiedź 1 pkt. Łącznie maksymalnie 3 pkt.
38.
tak;
przykładowe argumenty:
a) respondentami byli chłopi, którzy znali realia polskiej wsi w dobie
kryzysu,
b) wypowiedzi są (mogą być) subiektywne, ale oddają stan wsi polskiej
w dobie kryzysu,
c) opinie chłopów były spisane na bieżąco, w czasie kryzysu.
Za wyjaśnienie z podaniem co najmniej jednego poprawnego argumentu 1 pkt.
2
Arkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991
39.
Przyczyny:
a) konieczność posiadania własnego portu w celach militarnych (obronność),
b) chęć rozładowania napięć społecznych (zatrudnienie bezrobotnych),
c) przyczyny ekonomiczne (nie wymienione expresis verbis), lecz możliwe
do wyinterpretowania z ostatniego zdania tekstu.
Za każda przyczynę 1 pkt. Maksymalnie łącznie 3 pkt.
40.
Niemcy byli właścicielami fabryk i kopalń, zasiadali też w ich zarządach,
a nawet w zarządach kopalń nie należących do nich (tylko np. do rządu).
41.
Autor tekstu starał się - wspólnie z innymi osobami - doprowadzić
do polonizacji przemysłu śląskiego (ew. do przejęcia w ręce polskie zarządu,
a następnie także własności kopalń śląskich).
42.
Jeżeli zdający:
a) podał, że władze państwowe nie chciały komplikować stosunków
z Niemcami - 1 pkt,
b) podkreślił dodatkowo, że stosunki z Niemcami na początku lat
trzydziestych były szczególnie napięte - 1 pkt.
Łącznie maksymalnie 2 pkt.
43.
Przykładowe wnioski:
a) na ziemiach polskich nastąpił nierównomierny spadek śmiertelności
niemowląt,
b) największy spadek śmiertelności dokonał się w środkowej części państwa,
(dawna Kongresówka ) oraz w zachodniej i południowej części (dawny
zabór pruski i austriacki),
c) na ziemiach wschodnich (wcielonych dawnej do Imperium Rosyjskiego)
śmiertelność nieznacznie wzrosła,
d) świadczy to o postępie, który dokonał się na zachód od linii Bugu (w tzw.
Polsce A), przy utrzymującym się jednocześnie niskim poziomie higieny na
obszarze Kresów (tzw. Polska B),
e) świadczy również o wzroście zamożności w zachodniej i środkowej części
Polski przy niezmienionym poziomie życia na Kresach.
Za każdy poprawny wniosek - 1 pkt,
Łącznie maksymalnie 3 pkt.
44.
Wniosek może dotyczyć związku między wysokim poziomem śmiertelności
niemowląt i wysokim poziomem analfabetyzmu.
Za poprawnie sformułowany wniosek - 1 pkt.
Uzasadnienie: wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia rośnie świadomość
zagrożeń dla zdrowia i życia niemowląt, co owocuje lepszą opieką nad
niemowlętami i obniża ich śmiertelność.
Możliwe są również inne odpowiedzi, o ile są poprawne.
Za poprawne uzasadnienie - 1 pkt.
Łącznie maksymalnie 2 pkt.
3
Arkusz II - wiek XIX i XX do roku 1991
45.
Odpowiedź powinna zawierać następujące elementy:
a) dbałość państwa o oświatę,
b) dostrzeganie rangi oświaty w niepodległym państwie,
c) niemożność sprostania potrzebom materialnym w dziedzinie oświaty,
d) docenianie ofiarności i wysiłku nauczycieli,
e) próby wynagrodzenia ich trudu sposobami innymi niż finansowe (Krzyż
Zasługi).
Za ocenę z użyciem jednego argumentu - 1 pkt,
za pełną ocenę z użyciem trzech argumentów - 3 pkt.
46.
Lista problemów społecznych może zawierać następujące pozycje:
a) głód ziemi na wsi,
b) bezrobocie,
c) niski poziom wykształcenia - lub wysoki poziom analfabetyzmu,
d) brak wystarczającej ilości szkół i nauczycieli,
e) niski poziom higieny (przynajmniej w niektórych częściach państwa).
Możliwe są również inne odpowiedzi, o ile są one zgodne z prawdą
historyczną.
Za każdy poprawnie podany problem - 1 pkt.
Maksymalnie - 3 pkt.
4

","solutions":[]}