{"id":"historia-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/51","paper_id":"historia-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"51","points":5,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 51. (5 pkt)\nWyjaśnij ideowy i polityczny zamysł władz rosyjskich, decydujących się na wzniesienie cerkwi\n(Soboru) w centrum Warszawy (na pl. Saskim).\nSwoje wnioski zapisz w punktach.\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)\nZadanie 52. (20 pkt.)\nZadanie zawiera dwa tematy do opracowania. Wybierz jeden z nich i wybrany temat podkreśl.\nTemat I\nScharakteryzuj politykę Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII stuleciu.\nPoniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.\nEmanuel Rostworowski, Polska w układzie sił politycznych Europy XVIII wieku,\n[w:] Polska w epoce oświecenia. Państwo, społeczeństwo, kultura, red. B. Leśniodorski, Warszawa 1971, s.\nEmanuel Rostworowski (1923-1989), historyk, redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego\n„Od czasów zatargów Piotra I z Augustem II Rosja przyjęła politykę krępowania władzy kró-\nlewskiej w Polsce i w tym duchu zawierała liczne porozumienia z Prusami i Austrią. ( ) Niekiedy my-\nślano w Petersburgu o sojuszu z Polską ( ) w zasadzie jednak dogadzała Rosji neutralność bezwładnej\nRzeczypospolitej, neutralność traktowana elastycznie, bo przepuszczalna dla rosyjskich przemarszów.\nNie był to wszakże system ścisłej hegemonii czy kurateli politycznej, który zarysował się w dobie sejmu\nniemego i który potem starała się wprowadzać w życie Katarzyna II. ( ) Dość rozpowszechniona w\npolskiej historiografii opinia, jakoby protektorat rosyjski stanowił przygotowanie do włączenia całej\nRzeczypospolitej w imperium carskie, nie wydaje się uzasadniona ( ) inkorporacja całej Polski tak\nbardzo wzmocniłaby mocarstwową pozycję Rosji, iż musiałaby się spotkać z energicznym przeciwdzia-\nłaniem innych mocarstw. ( ) Rząd Katarzyny II w latach sześćdziesiątych niewątpliwie nie dążył do\nzaboru ( ) protektorat miał zapewnić osłonę zachodniej granicy imperium rosyjskiego i ewentualne\nwspółdziałanie uzależnionej Rzeczypospolitej w wojennych poczynaniach Rosji. System protektoratu\nnosił w sobie organiczną słabość, jaką był brak silnego rządu zdolnego narzucić [społeczeństwu] ule-\ngłość wobec rosyjskiej gwarantki. ( ) Katarzyna II w roku 1795 wymuszając na Stanisławie Auguście\nakt abdykacji, uczestniczyła w pogrzebaniu tej polityki, którą rozpoczęła przed trzydziestu laty wkłada-\njąc koronę na skronie stolnika litewskiego. ( )”\nTemat II\nScharakteryzuj politykę Rosji Radzieckiej i ZSRR wobec Polski w latach 1918-1956.\nPoniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.\nTadeusz Żenczykowski, Dwa komitety 1920, 1944. Polska w planach Lenina i Stalina, Warszawa 1990, s. 123\nTadeusz Żenczykowski (1907-1997), prawnik, publicysta, w okresie II wojny światowej w Biurze Informacji i Propagandy KG ZWZ-AK, po\n1945 na emigracji.\n„Nie ulega wątpliwości, że tzw. Tymczasowy Komitet Rewolucyjny pod przewodnictwem Mar-\nchlewskiego - kreowany w lipcu 1920 roku - stał się swego rodzaju pierwowzorem Polskiego Komitetu\nWyzwolenia Narodowego, utworzonego również w lipcu - ale 1944 roku.\nObydwa wywodziły się z tej samej generalnej koncepcji sowieckiej podporządkowania sobie\nPolski i wykorzystania jej dla politycznych celów Moskwy i komunizmu. Przeprowadzając ich porów-\nnanie, widać wiele analogii przy oczywistych różnicach, wynikających z dzielącego je czasu, odmien-\nnego układu sytuacji i z innych warunków, w jakich ten wzorzec wprowadzano w życie. ( )\nKomitet Białostocki był jednym z elementów szerokiego planu Lenina wywołania światowej rewolucji\n( ). Głównym ich motorem były ambitne założenia ideologiczno-polityczne, w których czynnik rosyj-\nskiego imperializmu, odgrywał wówczas wtórną rolę.\nTwórca PKWN - Stalin - traktował swój „program polski” jako jeden z ważniejszych czynni-\nków składowych sowieckiego imperializmu, używającego argumentów ideowych tylko w charakterze\nmateriału posiłkowego, potrzebnego w kampanii propagandowej. Stalin nie chciał przysparzać sobie\nkłopotów wewnętrznych i trudności międzynarodowych - dlatego też nie zamierzał uczynić z Polski\n„XVII republiki” (jak głosiła uproszczona antyrosyjska propaganda polska i zagraniczna), ale dążył do\ntego, by przy pozorach suwerenności stała się największym z państw satelickich.”","answer":null,"answer_text":"51.\nZdający powinien wskazać pięć spośród propozy-\ncji podanych poniżej;\nSobór na placu Saskim:\n! symbolizował rosyjską państwowość (sojusz\ntronu i ołtarza),\n! symbolizował obecność Rosji w Królestwie Pol-\nskim (jedna z form rusyfikacji),\n! podkreślał, że jest ono (Królestwo Polskie) inte-\ngralną częścią imperium rosyjskiego,\n! zmieniał wygląd miasta - rusyfikacja oblicza\nWarszawy,\n! wzmacniał duchowo Rosjan przebywających w\nKrólestwie Polskim (i w Warszawie),\n! był znakiem dla świata [zachodniego] (tu czytaj\nNiemiec i Austro-Węgier) o rosyjskiej obecności\nnad Wisłą,\n! niósł przesłanie rosyjskiego panslawizmu.\npo\n1 punkcie\nza każdy\npoprawnie\nwskazany\n5\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI\nZadanie 52. (20 pkt)\nTemat I\nScharakteryzuj politykę Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII stuleciu.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom:\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka\ninformacji świadczących o tym, że zrozumiał temat; podał kilka, nie zawsze upo-\nrządkowanych, przyczyn i następstw omawianych zjawisk (omawianego proce-\nsu).\n1-5\nII poziom:\nZdający poszerzył ujęcie tematu; w porządku chronologicznym przedstawił pod-\nstawowe informacje; wykazał się rozumowaniem - podał niektóre przyczyny\ni skutki; dostrzegł podstawowe etapy w stosunkach polsko-rosyjskich w XVIII\nstuleciu i podjął próbę ich omówienia - charakterystyki.\n6-10\nIII poziom:\nZdający dokonał trafnej selekcji faktów, które wykorzystał w charakterystyce\nomawianego\nprocesu\n(omawianych\nzjawisk);\ntemat\nprzedstawił\nw ujęciu dynamicznym; dostrzegł najważniejsze etapy i uwzględnił wewnętrzne\ncezury, zauważył złożoność tych wydarzeń.\n11-15\nIV poziom:\nZdający scharakteryzował politykę Rosji wobec Polski w XVIII w., egzemplifi-\nkując swój wywód starannie dobraną faktografią; odniósł się do najważniejszych\naspektów tego procesu - dostrzegł kontekst międzynarodowy, aspekty we-\nwnętrzne polskie powiązał z sytuacją zewnętrzną - ukazał ten proces jako wy-\npadkową stosunków międzynarodowych; sformułował wnioski, odniósł się do\nocen historiografii.\n16-20\n5\nTemat II\nScharakteryzuj politykę Rosji Radzieckiej i ZSRR wobec Polski w latach 1918-\n1956.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom:\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka\ninformacji świadczących o tym, że zrozumiał temat, bez wskazywania związków\nmiędzy nimi; podał również kilka, nie zawsze uporządkowanych, przykładów\nprzyczyn i następstw omawianego procesu.\n1-5\nII poziom:\nZdający uwzględnił podstawową faktografię; wykazał się rozumowaniem - podał\nniektóre przyczyny i skutki; dostrzegł podstawowe etapy, umieścił je poprawnie\nw czasie i podjął próbę ich omówienia; w uproszczonej formie przedstawił cha-\nrakterystykę zachodzących zmian.\n6-10\nIII poziom:\nZdający dokonał trafnej selekcji faktów, scharakteryzował zjawisko (proces) w\nujęciu dynamicznym, dostrzegł najważniejsze jego etapy i uwzględnił wewnętrz-\nne cezury, podjął próbę powiązania aspektów politycznych z gospodarczymi,\nkulturowymi i ideologicznymi, odnotowując kontekst międzynarodowy, do-\nstrzegł złożoność procesu, podjął próbę oceny omawianego procesu.\n11-15\nIV poziom:\nZdający konsekwentnie prześledził kolejne etapy w stosunkach polsko-\nradzieckich (1918-1956) wszechstronnie scharakteryzował proces - odniósł się do\nnajważniejszych jego aspektów- dostrzegł kontekst międzynarodowy, aspekty\nwewnętrzne polskie powiązał z sytuacją zewnętrzną - ukazał ten proces jako\nwypadkową stosunków międzynarodowych; sformułował wnioski, odniósł się do\nocen historiografii.\n16-20","solution":null,"image":"img/historia-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-51.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 51. (5 pkt)
Wyjaśnij ideowy i polityczny zamysł władz rosyjskich, decydujących się na wzniesienie cerkwi
(Soboru) w centrum Warszawy (na pl. Saskim).
Swoje wnioski zapisz w punktach.
1.
2.
3.
4.
5.
ZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)
Zadanie 52. (20 pkt.)
Zadanie zawiera dwa tematy do opracowania. Wybierz jeden z nich i wybrany temat podkreśl.
Temat I
Scharakteryzuj politykę Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII stuleciu.
Poniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.
Emanuel Rostworowski, Polska w układzie sił politycznych Europy XVIII wieku,
[w:] Polska w epoce oświecenia. Państwo, społeczeństwo, kultura, red. B. Leśniodorski, Warszawa 1971, s.
Emanuel Rostworowski (1923-1989), historyk, redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego
„Od czasów zatargów Piotra I z Augustem II Rosja przyjęła politykę krępowania władzy kró-
lewskiej w Polsce i w tym duchu zawierała liczne porozumienia z Prusami i Austrią. ( ) Niekiedy my-
ślano w Petersburgu o sojuszu z Polską ( ) w zasadzie jednak dogadzała Rosji neutralność bezwładnej
Rzeczypospolitej, neutralność traktowana elastycznie, bo przepuszczalna dla rosyjskich przemarszów.
Nie był to wszakże system ścisłej hegemonii czy kurateli politycznej, który zarysował się w dobie sejmu
niemego i który potem starała się wprowadzać w życie Katarzyna II. ( ) Dość rozpowszechniona w
polskiej historiografii opinia, jakoby protektorat rosyjski stanowił przygotowanie do włączenia całej
Rzeczypospolitej w imperium carskie, nie wydaje się uzasadniona ( ) inkorporacja całej Polski tak
bardzo wzmocniłaby mocarstwową pozycję Rosji, iż musiałaby się spotkać z energicznym przeciwdzia-
łaniem innych mocarstw. ( ) Rząd Katarzyny II w latach sześćdziesiątych niewątpliwie nie dążył do
zaboru ( ) protektorat miał zapewnić osłonę zachodniej granicy imperium rosyjskiego i ewentualne
współdziałanie uzależnionej Rzeczypospolitej w wojennych poczynaniach Rosji. System protektoratu
nosił w sobie organiczną słabość, jaką był brak silnego rządu zdolnego narzucić [społeczeństwu] ule-
głość wobec rosyjskiej gwarantki. ( ) Katarzyna II w roku 1795 wymuszając na Stanisławie Auguście
akt abdykacji, uczestniczyła w pogrzebaniu tej polityki, którą rozpoczęła przed trzydziestu laty wkłada-
jąc koronę na skronie stolnika litewskiego. ( )”
Temat II
Scharakteryzuj politykę Rosji Radzieckiej i ZSRR wobec Polski w latach 1918-1956.
Poniższy tekst może stanowić inspirację dla Twojej wypowiedzi.
Tadeusz Żenczykowski, Dwa komitety 1920, 1944. Polska w planach Lenina i Stalina, Warszawa 1990, s. 123
Tadeusz Żenczykowski (1907-1997), prawnik, publicysta, w okresie II wojny światowej w Biurze Informacji i Propagandy KG ZWZ-AK, po
1945 na emigracji.
„Nie ulega wątpliwości, że tzw. Tymczasowy Komitet Rewolucyjny pod przewodnictwem Mar-
chlewskiego - kreowany w lipcu 1920 roku - stał się swego rodzaju pierwowzorem Polskiego Komitetu
Wyzwolenia Narodowego, utworzonego również w lipcu - ale 1944 roku.
Obydwa wywodziły się z tej samej generalnej koncepcji sowieckiej podporządkowania sobie
Polski i wykorzystania jej dla politycznych celów Moskwy i komunizmu. Przeprowadzając ich porów-
nanie, widać wiele analogii przy oczywistych różnicach, wynikających z dzielącego je czasu, odmien-
nego układu sytuacji i z innych warunków, w jakich ten wzorzec wprowadzano w życie. ( )
Komitet Białostocki był jednym z elementów szerokiego planu Lenina wywołania światowej rewolucji
( ). Głównym ich motorem były ambitne założenia ideologiczno-polityczne, w których czynnik rosyj-
skiego imperializmu, odgrywał wówczas wtórną rolę.
Twórca PKWN - Stalin - traktował swój „program polski” jako jeden z ważniejszych czynni-
ków składowych sowieckiego imperializmu, używającego argumentów ideowych tylko w charakterze
materiału posiłkowego, potrzebnego w kampanii propagandowej. Stalin nie chciał przysparzać sobie
kłopotów wewnętrznych i trudności międzynarodowych - dlatego też nie zamierzał uczynić z Polski
„XVII republiki” (jak głosiła uproszczona antyrosyjska propaganda polska i zagraniczna), ale dążył do
tego, by przy pozorach suwerenności stała się największym z państw satelickich.”

","answer_text_html":"

51.
Zdający powinien wskazać pięć spośród propozy-
cji podanych poniżej;
Sobór na placu Saskim:
! symbolizował rosyjską państwowość (sojusz
tronu i ołtarza),
! symbolizował obecność Rosji w Królestwie Pol-
skim (jedna z form rusyfikacji),
! podkreślał, że jest ono (Królestwo Polskie) inte-
gralną częścią imperium rosyjskiego,
! zmieniał wygląd miasta - rusyfikacja oblicza
Warszawy,
! wzmacniał duchowo Rosjan przebywających w
Królestwie Polskim (i w Warszawie),
! był znakiem dla świata [zachodniego] (tu czytaj
Niemiec i Austro-Węgier) o rosyjskiej obecności
nad Wisłą,
! niósł przesłanie rosyjskiego panslawizmu.
po
1 punkcie
za każdy
poprawnie
wskazany
5
ZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI
Zadanie 52. (20 pkt)
Temat I
Scharakteryzuj politykę Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII stuleciu.
Kryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów
Punkty
I poziom:
Zdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka
informacji świadczących o tym, że zrozumiał temat; podał kilka, nie zawsze upo-
rządkowanych, przyczyn i następstw omawianych zjawisk (omawianego proce-
su).
1-5
II poziom:
Zdający poszerzył ujęcie tematu; w porządku chronologicznym przedstawił pod-
stawowe informacje; wykazał się rozumowaniem - podał niektóre przyczyny
i skutki; dostrzegł podstawowe etapy w stosunkach polsko-rosyjskich w XVIII
stuleciu i podjął próbę ich omówienia - charakterystyki.
6-10
III poziom:
Zdający dokonał trafnej selekcji faktów, które wykorzystał w charakterystyce
omawianego
procesu
(omawianych
zjawisk);
temat
przedstawił
w ujęciu dynamicznym; dostrzegł najważniejsze etapy i uwzględnił wewnętrzne
cezury, zauważył złożoność tych wydarzeń.
11-15
IV poziom:
Zdający scharakteryzował politykę Rosji wobec Polski w XVIII w., egzemplifi-
kując swój wywód starannie dobraną faktografią; odniósł się do najważniejszych
aspektów tego procesu - dostrzegł kontekst międzynarodowy, aspekty we-
wnętrzne polskie powiązał z sytuacją zewnętrzną - ukazał ten proces jako wy-
padkową stosunków międzynarodowych; sformułował wnioski, odniósł się do
ocen historiografii.
16-20
5
Temat II
Scharakteryzuj politykę Rosji Radzieckiej i ZSRR wobec Polski w latach 1918-
1956.
Kryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów
Punkty
I poziom:
Zdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni; podał jedynie kilka
informacji świadczących o tym, że zrozumiał temat, bez wskazywania związków
między nimi; podał również kilka, nie zawsze uporządkowanych, przykładów
przyczyn i następstw omawianego procesu.
1-5
II poziom:
Zdający uwzględnił podstawową faktografię; wykazał się rozumowaniem - podał
niektóre przyczyny i skutki; dostrzegł podstawowe etapy, umieścił je poprawnie
w czasie i podjął próbę ich omówienia; w uproszczonej formie przedstawił cha-
rakterystykę zachodzących zmian.
6-10
III poziom:
Zdający dokonał trafnej selekcji faktów, scharakteryzował zjawisko (proces) w
ujęciu dynamicznym, dostrzegł najważniejsze jego etapy i uwzględnił wewnętrz-
ne cezury, podjął próbę powiązania aspektów politycznych z gospodarczymi,
kulturowymi i ideologicznymi, odnotowując kontekst międzynarodowy, do-
strzegł złożoność procesu, podjął próbę oceny omawianego procesu.
11-15
IV poziom:
Zdający konsekwentnie prześledził kolejne etapy w stosunkach polsko-
radzieckich (1918-1956) wszechstronnie scharakteryzował proces - odniósł się do
najważniejszych jego aspektów- dostrzegł kontekst międzynarodowy, aspekty
wewnętrzne polskie powiązał z sytuacją zewnętrzną - ukazał ten proces jako
wypadkową stosunków międzynarodowych; sformułował wnioski, odniósł się do
ocen historiografii.
16-20

","solutions":[]}