{"id":"historia-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/52","paper_id":"historia-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"52","points":null,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 52. - zadanie rozszerzonej odpowiedzi (20 punktów)\nSUMA\nMaksymalna\nliczba punktów\nPoziom I\n5\nPoziom II\n5 + 5\nPoziom III\n10 + 5\nPoziom IV\n15 + 5\n50\nUzyskana\nLiczba\npunktów\nTemat arkusza:\nRuś, Moskwa, Rosja, ZSRR - kontakty Polski ze wschodnim sąsiadem\nod średniowiecza po XX stulecie.\nI. ŚREDNIOWIECZE. STOSUNKI POLSKO-RUSKIE X - XII w.\nŹródło A\n(fragmenty oznaczone od A-1 do A-11)\nPowieść minionych lat\nprzekład i opracowanie F. Sielicki, Wrocław 1999, s. 99, 112, 117, 134-135, 143, 154-155\nPowieść minionych lat - kronika ruska zred. przez mnicha monasteru kijowsko-pieczerskiego Nestora ok. 1113 r.\nA - 1 Roku 6504 [996]. [Włodzimierz] żył z kniaziami sąsiednimi w pokoju - z Bolesławem lackim\ni ze Stefanem węgierskim ( ).\nA - 2 Roku 6526 [1018]. Przyszedł Bolesław ze Światopełkiem na Jarosława, z Lachami. Jarosław\nzaś, zebrawszy Ruś i Waregów, i Słowien, poszedł przeciw Bolesławowi i Światopełkowi ( ).\nJarosław zaś nie zdążył się uszykować i zwyciężył Bolesław Jarosława. ( ) Bolesław zaś\nwszedł do Kijowa ze Światopełkiem. ( ) Gdy zaś Bolesław siedział w Kijowie, przeklęty Świa-\ntopełk rzekł: „Ile tylko Lachów jest po grodach, zabijajcie ich”. I pobili Lachów. Bolesław zaś\nuciekł z Kijowa, zabrawszy skarby i bojarów Jarosławowych, i siostry jego ( ). I Grody Czer-\nwieńskie zajął dla siebie. Światopełk zaś począł władać w Kijowie. I poszedł Jarosław na Świa-\ntopełka, i zbiegł Światopełk do Pieczyngów.\nA - 3 Roku 6538 [1030]. ( ) Tegoż czasu umarł Bolesław Wielki w Lachach i był bunt w ziemi lac-\nkiej: ludzie powstawszy pozabijali biskupów i popów, i bojarów swoich, i był u nich bunt.\nA - 4 Roku 6539 [1031]. Jarosław i Mścisław zebrali wojów mnogich, poszli na Lachów i zajęli Gro-\ndy Czerwieńskie znowu, i spustoszyli ziemię lacką, i mnóstwo Lachów przywiedli ( ).\nA - 5 Roku 6551 [1043]. ( ) W tych też czasach wydał Jarosław siostrę swoją za Kazimierza, i dał\nKazimierz za wiano ludzi ośmiuset, których był zabrał do niewoli Bolesław, zwyciężywszy Ja-\nrosława.\nA - 6 Roku 6555 [1047]. Jarosław poszedł na Mazowszan i zwyciężył ich, i kniazia ich zabił, Mojsła-\nwa, i poddał ich Kazimierzowi.\nA - 7 Roku 6576 [1068]. [Powstanie w Kijowie] ( ) Iziasław zaś zbiegł do Lachów ( ).\nA - 8 Roku 6577 [1069]. Poszedł Iziasław z Bolesławem [na Kijów przeciw Światosławowi i Wsiewo-\nłodowi] ( ). I siadł na stolcu swoim ( ). I rozpuścił Lachów na leże ( ) i wrócił do Lachów\nBolesław, w ziemię swoją.\nA - 9 Roku 6581 [1073]. Wywołał diabeł zwadę miedzy braćmi Jarosławiczami. W zwadzie Świato-\nsław z Wsiewołodem szli razem na Iziasława. ( ) Iziasław zaś poszedł do Lachów z mieniem\nmnogim, mówiąc: „Za to znajdę wojów”. Wszystko to wzięli mu Lachowie, pokazawszy mu\ndrogę do siebie. ( )\nA - 10 Roku 6584 [1076]. Chodził Włodzimierz, syn Wsiewołodowi, i Oleg syn Światosławowy, La-\nchom na pomoc przeciw Czechom. ( )\nA - 11 Roku 6585 [1077]. Poszedł Iziasław z Lachami, Wsiewołod zaś poszedł przeciw niemu ( )\nIziasław siadł w Kijowie ( ).\nŹródło B\nNajważniejsze związki dynastii Rurykowiczów z domami panującymi Europy (XI - XII w.)\n[w:] B. Zientara, Dawna Rosja. Despotyzm i demokracja, Warszawa 1995, s. 22-23\nII. WIEK XIX i XX (do 1914 r.) - ZABÓR ROSYJSKI.\nŹródło C\nMapa. Ziemie dawnej Rzeczypospolitej pod panowaniem rosyjskim\nna podstawie: N. Davies, Igrzysko Boże. Historia Polski, Kraków 1991, t. II, s. 116\nŹródło D\nRyciny i fotografie (źródła ikonograficzne) oznaczone D-1, D-2, D-3, D-4\nŹródło: Warszawa i jej muzeum. Katalog wystawy poświęconej 400-leciu stołeczności Warszawy, Warszawa 1996, s. 95, 115, 218, 360\nD-1.\n’\nD-2.\nD-3.\nD-4.\nŹródło E\nA. Mickiewicz, Dziady część III, Bal u Senatora\n[w:] A. Mickiewicz, Dzieła poetyckie, Nowogródek 1933, s. 200\nAdam Mickiewicz (1798-1855), „Dziady część III” napisał w 1832 r.\nOficer rosyjski (do Bestużewa)\nNie dziw, że nas tu przeklinają,\nWszak to już mija wiek,\nJak z Moskwy w Polskę nasyłają\nSamych łajdaków stek.\nŹródło F\nPrzepisy o prerogatywach urzędników rosyjskiego pochodzenia, służących w gu-\nberniach Królestwa Polskiego, 1867\n[w:] Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 67 [1867]\nArt. 3. Urzędnicy rosyjskiego pochodzenia, służący w guberniach Królestwa Polskiego otrzymują\nrangi za wysługę według skróconych terminów ( ).\nArt. 6. ( ) trzy lata nieskazitelnej służby w guberniach Królestwa Polskiego liczy się za cztery lata\nw Cesarstwie.\nArt. 18. Urzędnikom rosyjskiego pochodzenia, delegowanym do zatrudnienia z powodu dokonanych\ntam przekształceń, wyznacza się fundusz [specjalny] ( ). Czas przebyty przez tych urzędni-\nków przyjmuje się do wysługi pensji emerytalnej licząc 2 lata przebyte w Królestwie Polskim\nza 3 lata służby w Cesarstwie.\nŹródło G\nA. Błok, Odwet\n[w:] Literatura na świecie, tłum. A. Galis, 1980, nr 11 (115), s. 52-53\nAleksander Błok (1880-1921), poeta rosyjski, „Odwet” - pierwotnie „poemat warszawski” - powstał w 1910 r., inspirowany poby-\ntem Błoka w Warszawie w związku z pogrzebem jego ojca, profesora prawa Uniwersytetu Warszawskiego.\nWarszawo, więc i ciebie zmusił\nI dumnych synów twych, Polaków,\nDo drzemki stek nasłanych z Rusi\nWojskowych mydłków i prostaków?\nŹródło H\nH. Kamieński, Rosja i Europa. Polska. Wstęp do badań nad Rosją i Moskalami\nWarszawa 1999, s. 384-385\nHenryk Kamieński (1813-1866), działacz polityczny, publicysta, filozof, w latach 1845-1850 na zesłaniu w Rosji, od 1851 na emi-\ngracji, tekst „Rosja i Europa. Polska. Wstęp do badań ,” wydany był w Paryżu w 1857 r.\n( ) twierdzimy, że Carowie nawet bez żadnego dla siebie niebezpieczeństwa mogliby Polszcze\nzapewnić dwie rzeczy, najzupełniejszą narodowość i jaką taką przynajmniej wolność ( ).\nPolszcze bowiem niepodobna przyznać narodowości, nie przyzwalając na nieodłączną od niej obywa-\ntelską wolność ( ). Cisnąc bowiem polską narodowość być mogą na zawsze li tylko moskiewskimi\nCarami, a przeciwnie, szanując ją, stają się ( ) wkrótce Carami Słowian. ( ) Inne bowiem części Pol-\nski oraz inne słowiańskie ludy pod niemieckim jarzmem zostające, widząc, że pod opieką Rosji można\nswobodnie życiem narodowym żyć, zapragnęłyby z nią braterstwa pod jej panami, a wtedy zaprawdę\nprzeszłyby pod ich rządy i zlałyby się z nią w jedno państwo ( ). Pojednanie się z Polską jest kluczem\ndla Carów do słowiańskiego berła, które się równa panowaniu nad światem.\nŹródło I\nZ. Krasiński, Uwagi nad dziełem o Rosji, Europie i Polsce H. Kamieńskiego\n[w:] Z. Krasiński, Pisma filozoficzne i polityczne, wydał P. Hertz, Warszawa 1999, s. 276-277\nZygmunt Krasiński (1812-1859), polemika Krasińskiego z H. Kamieńskim datowana jest na rok 1857.\n( ) Polska musiałaby zatem, wiążąc się z Moskwą, zaprzeczyć w sobie wierze ( ) i sprzenie-\nwierzywszy się własnemu sumieniu religijnemu ( ). Nie - Polska tym samym zaraz by się własnej\ndziejowej duszy zaparła, najwyborniejszej treści własnej się pozbyła i pozbywszy, zginęła. ( ) Niepo-\ndobieństwem zatem przystać na ono zdanie autora - chyba że Moskwa katolicką by się stała i sama\nuznała przeciwną swojej zasadzie zasadę, to jest odmoskwiciała jak najzupełniej, inną duszę wzionęła\nw siebie, inne przyoblekła ciało, wyszlachetniała, spolszczała, wywzniośliła się duchem ponad wszyst-\nkie narody. Lecz wnet by tym samym utraciła chuć i siłę zwierzęcą, konieczną jej na stanie się panią,\nplagą i karą świata.\nŹródło J\nZ archiwum cenzury rosyjskiej w Warszawie\n[w:] Świat pod kontrolą, wybór, przekład i opracowanie M. Prussak, Warszawa 1994, s. 128-129\nKarty pocztowe\nProtokół z 31 I 1906. Raport prezesa Warszawskiego Komitetu Cenzury [Ch. Emmassuskiego] dla warszawskiego\ngenerała-gubernatora [G. Skałona]\nW ostatnim czasie zaczęto przedstawiać do decyzji Warszawskiego Komitetu Cenzury druko-\nwane głównie na kartkach pocztowych reprodukcje portretów różnych polskich dowódców i działaczy\npolitycznych końca XVIII wieku i pierwszej połowy XIX wieku, wsławionych w walkach przeciw Ro-\nsji. Wśród nich znajdują się na przykład portrety Kościuszki, ostatniego bojownika o niepodległość\nPolski, znanego szewca warszawskiego Kilińskiego, wsławionego zorganizowaniem rzezi wojsk rosyj-\nskich w Warszawie w 1795 r. [tak w oryginale], jednego z przywódców polskich kosynierów Bartosza\nGłowackiego, generałów i wodzów wojsk polskich z czasów powstania 1831 r. itp. Ponadto występuje\nsię o zgodę do cenzury na przeznaczone do tego samego celu fotografie obrazów, przedstawiające róż-\nne epizody z historii walk Polski z Rosją o niepodległość, wizerunki polskiego herbu państwowego\n(orzeł biały), czasem w połączeniu z herbem Litwy i Rusi, fotografie z odbywających się w ostatnich\nczasach polskich demonstracji narodowych.\nW istniejących do tej pory przepisach o cenzurze i prasie nie ma nigdzie bezpośrednich wska-\nzań, którymi cenzura mogłaby się kierować przy dopuszczaniu do druku utworów podobnego rodzaju,\ndlatego Warszawski Komitet Cenzury do chwili obecnej działał w tym przypadku tylko na podstawie\nzarządzeń miejscowej władzy wyższej, nie pozwalając na szerokie rozpowszechnianie takich wizerun-\nków i fotografii z obrazów, które będąc przesiąknięte polskimi patriotycznymi tendencjami, w tym\nwłaśnie czasie świadczą o dążeniach Polaków, aby demonstrować wszędzie, gdzie się tylko da, takie\nwłaśnie tendencje politycznego separatyzmu.\nWypełnienie tej luki w prawie wydaje się, według Komitetu, bezzwłoczną koniecznością, jeżeli\nnie w trybie ustawodawczym, co wymagałoby zbyt długiego czasu, to przynajmniej przez wydanie\nprzepisów czasowych, którymi kierowałaby się cenzura ( ).\nŹródło K\nMemoriał księcia Aleksandra Bagrationa-Imeretyńskiego dla cara Mikołaja II\n[w:] Tajne dokumenty rządu rosyjskiego w sprawach polskich, drukowane na polecenie KC PPS, Londyn 1898, s. 9\nAleksander Bagration-Imeretyński (1837-1901), generał-gubernator warszawski w latach 1897-1901, Memoriał , z 1898 r.\nW związku z kwestią kościelną na poważną uwagę zasługuje działalność duchowieństwa rzym-\nskokatolickiego w stosunku do władzy świeckiej. Duchowieństwo rzymskokatolickie w Królestwie\nPolskim stoi względem Rządu na stanowisku nader nienormalnym. Z jednej strony pod względem do-\ngmatów bezwarunkowo podległe dalekiemu Rzymowi ( ) tworzy ono jakby państwo w państwie. Jed-\nnak z drugiej strony miejscowi reprezentanci tegoż samego duchowieństwa bynajmniej nie odznaczają\nsię kosmopolitycznym charakterem międzynarodowego Kościoła; przeciwnie u nich służba boża jak\nnajściślej łączy się z walką za narodowo-polityczne interesy narodu polskiego ( ).\nŹródło L\nFragmenty wypowiedzi urzędowych i artykułów z prasy rosyjskiej z lat 1912-1913,\nodnoszące się do zbudowanego w Warszawie (w latach 1894-1912) na placu Saskim\nSoboru św. Aleksandra Newskiego\n[dziś plac im. Józefa Piłsudskiego Sobór został rozebrany w latach 1919-1926]\n[w:] P. Paszkiewicz, Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915, Warszawa 1991, s. 115-116\nRosyjska prawosławna świątynia ( ) wzniesiona na najwidoczniejszym miejscu Warszawy jest\nkoniecznością nie tylko dla potrzeby religijnej, ale jest konieczna jako symbol rosyjskiej państwowości\nw tym kraju, symbol prawosławnej Rosji, której nierozłączną część stanowi Królestwo Polskie. ( )\nSobór ten z powodu swego umiejscowienia w rejonie nadgranicznym powinien majestatycznie\ni dumnie wznieść swoje złote kopuły i złocony krzyż nad ludem rosyjskim, wieszcząc mu, że prawo-\nsławna Ruś swoją narodową mocą i wiarą jest z nim. Swoją obecnością ( ) rosyjski sobór obwieszcza\nświatu i niespokojnym Polakom, że na zachodnich priwislańskich kresach, nieodwołalnie utwierdziło\nsię potężne prawosławne mocarstwo. Podobny do wojskowej chorągwi powinien wznosić się ( )\nwprowadzając spokojną pewność, że tam gdzie wzniesiony jest prawosławny rosyjski sobór, rosyjska\nwładza i naród nie ustąpi ani maleńkiej piędzi ziemi ( ). Powstanie nowej majestatycznej soborowej\nświątyni w Warszawie jako nadgranicznego filara prawosławnej Rosji ożywi nadzieje pozostałych\nSłowian na zjednoczenie pod opieką prawosławnego krzyża. ( )\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ INFORMACJI (30 punktów)\nI. ŚREDNIOWIECZE. STOSUNKI POLSKO-RUSKIE X - XII w.\nUwaga: analizę źródeł rozpoczynasz od źródła B\nna podstawie źródła B (drzewo genealogiczne)","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/historia-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-52.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":1,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 52. - zadanie rozszerzonej odpowiedzi (20 punktów)
SUMA
Maksymalna
liczba punktów
Poziom I
5
Poziom II
5 + 5
Poziom III
10 + 5
Poziom IV
15 + 5
50
Uzyskana
Liczba
punktów
Temat arkusza:
Ruś, Moskwa, Rosja, ZSRR - kontakty Polski ze wschodnim sąsiadem
od średniowiecza po XX stulecie.
I. ŚREDNIOWIECZE. STOSUNKI POLSKO-RUSKIE X - XII w.
Źródło A
(fragmenty oznaczone od A-1 do A-11)
Powieść minionych lat
przekład i opracowanie F. Sielicki, Wrocław 1999, s. 99, 112, 117, 134-135, 143, 154-155
Powieść minionych lat - kronika ruska zred. przez mnicha monasteru kijowsko-pieczerskiego Nestora ok. 1113 r.
A - 1 Roku 6504 [996]. [Włodzimierz] żył z kniaziami sąsiednimi w pokoju - z Bolesławem lackim
i ze Stefanem węgierskim ( ).
A - 2 Roku 6526 [1018]. Przyszedł Bolesław ze Światopełkiem na Jarosława, z Lachami. Jarosław
zaś, zebrawszy Ruś i Waregów, i Słowien, poszedł przeciw Bolesławowi i Światopełkowi ( ).
Jarosław zaś nie zdążył się uszykować i zwyciężył Bolesław Jarosława. ( ) Bolesław zaś
wszedł do Kijowa ze Światopełkiem. ( ) Gdy zaś Bolesław siedział w Kijowie, przeklęty Świa-
topełk rzekł: „Ile tylko Lachów jest po grodach, zabijajcie ich”. I pobili Lachów. Bolesław zaś
uciekł z Kijowa, zabrawszy skarby i bojarów Jarosławowych, i siostry jego ( ). I Grody Czer-
wieńskie zajął dla siebie. Światopełk zaś począł władać w Kijowie. I poszedł Jarosław na Świa-
topełka, i zbiegł Światopełk do Pieczyngów.
A - 3 Roku 6538 [1030]. ( ) Tegoż czasu umarł Bolesław Wielki w Lachach i był bunt w ziemi lac-
kiej: ludzie powstawszy pozabijali biskupów i popów, i bojarów swoich, i był u nich bunt.
A - 4 Roku 6539 [1031]. Jarosław i Mścisław zebrali wojów mnogich, poszli na Lachów i zajęli Gro-
dy Czerwieńskie znowu, i spustoszyli ziemię lacką, i mnóstwo Lachów przywiedli ( ).
A - 5 Roku 6551 [1043]. ( ) W tych też czasach wydał Jarosław siostrę swoją za Kazimierza, i dał
Kazimierz za wiano ludzi ośmiuset, których był zabrał do niewoli Bolesław, zwyciężywszy Ja-
rosława.
A - 6 Roku 6555 [1047]. Jarosław poszedł na Mazowszan i zwyciężył ich, i kniazia ich zabił, Mojsła-
wa, i poddał ich Kazimierzowi.
A - 7 Roku 6576 [1068]. [Powstanie w Kijowie] ( ) Iziasław zaś zbiegł do Lachów ( ).
A - 8 Roku 6577 [1069]. Poszedł Iziasław z Bolesławem [na Kijów przeciw Światosławowi i Wsiewo-
łodowi] ( ). I siadł na stolcu swoim ( ). I rozpuścił Lachów na leże ( ) i wrócił do Lachów
Bolesław, w ziemię swoją.
A - 9 Roku 6581 [1073]. Wywołał diabeł zwadę miedzy braćmi Jarosławiczami. W zwadzie Świato-
sław z Wsiewołodem szli razem na Iziasława. ( ) Iziasław zaś poszedł do Lachów z mieniem
mnogim, mówiąc: „Za to znajdę wojów”. Wszystko to wzięli mu Lachowie, pokazawszy mu
drogę do siebie. ( )
A - 10 Roku 6584 [1076]. Chodził Włodzimierz, syn Wsiewołodowi, i Oleg syn Światosławowy, La-
chom na pomoc przeciw Czechom. ( )
A - 11 Roku 6585 [1077]. Poszedł Iziasław z Lachami, Wsiewołod zaś poszedł przeciw niemu ( )
Iziasław siadł w Kijowie ( ).
Źródło B
Najważniejsze związki dynastii Rurykowiczów z domami panującymi Europy (XI - XII w.)
[w:] B. Zientara, Dawna Rosja. Despotyzm i demokracja, Warszawa 1995, s. 22-23
II. WIEK XIX i XX (do 1914 r.) - ZABÓR ROSYJSKI.
Źródło C
Mapa. Ziemie dawnej Rzeczypospolitej pod panowaniem rosyjskim
na podstawie: N. Davies, Igrzysko Boże. Historia Polski, Kraków 1991, t. II, s. 116
Źródło D
Ryciny i fotografie (źródła ikonograficzne) oznaczone D-1, D-2, D-3, D-4
Źródło: Warszawa i jej muzeum. Katalog wystawy poświęconej 400-leciu stołeczności Warszawy, Warszawa 1996, s. 95, 115, 218, 360
D-1.
’
D-2.
D-3.
D-4.
Źródło E
A. Mickiewicz, Dziady część III, Bal u Senatora
[w:] A. Mickiewicz, Dzieła poetyckie, Nowogródek 1933, s. 200
Adam Mickiewicz (1798-1855), „Dziady część III” napisał w 1832 r.
Oficer rosyjski (do Bestużewa)
Nie dziw, że nas tu przeklinają,
Wszak to już mija wiek,
Jak z Moskwy w Polskę nasyłają
Samych łajdaków stek.
Źródło F
Przepisy o prerogatywach urzędników rosyjskiego pochodzenia, służących w gu-
berniach Królestwa Polskiego, 1867
[w:] Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 67 [1867]
Art. 3. Urzędnicy rosyjskiego pochodzenia, służący w guberniach Królestwa Polskiego otrzymują
rangi za wysługę według skróconych terminów ( ).
Art. 6. ( ) trzy lata nieskazitelnej służby w guberniach Królestwa Polskiego liczy się za cztery lata
w Cesarstwie.
Art. 18. Urzędnikom rosyjskiego pochodzenia, delegowanym do zatrudnienia z powodu dokonanych
tam przekształceń, wyznacza się fundusz [specjalny] ( ). Czas przebyty przez tych urzędni-
ków przyjmuje się do wysługi pensji emerytalnej licząc 2 lata przebyte w Królestwie Polskim
za 3 lata służby w Cesarstwie.
Źródło G
A. Błok, Odwet
[w:] Literatura na świecie, tłum. A. Galis, 1980, nr 11 (115), s. 52-53
Aleksander Błok (1880-1921), poeta rosyjski, „Odwet” - pierwotnie „poemat warszawski” - powstał w 1910 r., inspirowany poby-
tem Błoka w Warszawie w związku z pogrzebem jego ojca, profesora prawa Uniwersytetu Warszawskiego.
Warszawo, więc i ciebie zmusił
I dumnych synów twych, Polaków,
Do drzemki stek nasłanych z Rusi
Wojskowych mydłków i prostaków?
Źródło H
H. Kamieński, Rosja i Europa. Polska. Wstęp do badań nad Rosją i Moskalami
Warszawa 1999, s. 384-385
Henryk Kamieński (1813-1866), działacz polityczny, publicysta, filozof, w latach 1845-1850 na zesłaniu w Rosji, od 1851 na emi-
gracji, tekst „Rosja i Europa. Polska. Wstęp do badań ,” wydany był w Paryżu w 1857 r.
( ) twierdzimy, że Carowie nawet bez żadnego dla siebie niebezpieczeństwa mogliby Polszcze
zapewnić dwie rzeczy, najzupełniejszą narodowość i jaką taką przynajmniej wolność ( ).
Polszcze bowiem niepodobna przyznać narodowości, nie przyzwalając na nieodłączną od niej obywa-
telską wolność ( ). Cisnąc bowiem polską narodowość być mogą na zawsze li tylko moskiewskimi
Carami, a przeciwnie, szanując ją, stają się ( ) wkrótce Carami Słowian. ( ) Inne bowiem części Pol-
ski oraz inne słowiańskie ludy pod niemieckim jarzmem zostające, widząc, że pod opieką Rosji można
swobodnie życiem narodowym żyć, zapragnęłyby z nią braterstwa pod jej panami, a wtedy zaprawdę
przeszłyby pod ich rządy i zlałyby się z nią w jedno państwo ( ). Pojednanie się z Polską jest kluczem
dla Carów do słowiańskiego berła, które się równa panowaniu nad światem.
Źródło I
Z. Krasiński, Uwagi nad dziełem o Rosji, Europie i Polsce H. Kamieńskiego
[w:] Z. Krasiński, Pisma filozoficzne i polityczne, wydał P. Hertz, Warszawa 1999, s. 276-277
Zygmunt Krasiński (1812-1859), polemika Krasińskiego z H. Kamieńskim datowana jest na rok 1857.
( ) Polska musiałaby zatem, wiążąc się z Moskwą, zaprzeczyć w sobie wierze ( ) i sprzenie-
wierzywszy się własnemu sumieniu religijnemu ( ). Nie - Polska tym samym zaraz by się własnej
dziejowej duszy zaparła, najwyborniejszej treści własnej się pozbyła i pozbywszy, zginęła. ( ) Niepo-
dobieństwem zatem przystać na ono zdanie autora - chyba że Moskwa katolicką by się stała i sama
uznała przeciwną swojej zasadzie zasadę, to jest odmoskwiciała jak najzupełniej, inną duszę wzionęła
w siebie, inne przyoblekła ciało, wyszlachetniała, spolszczała, wywzniośliła się duchem ponad wszyst-
kie narody. Lecz wnet by tym samym utraciła chuć i siłę zwierzęcą, konieczną jej na stanie się panią,
plagą i karą świata.
Źródło J
Z archiwum cenzury rosyjskiej w Warszawie
[w:] Świat pod kontrolą, wybór, przekład i opracowanie M. Prussak, Warszawa 1994, s. 128-129
Karty pocztowe
Protokół z 31 I 1906. Raport prezesa Warszawskiego Komitetu Cenzury [Ch. Emmassuskiego] dla warszawskiego
generała-gubernatora [G. Skałona]
W ostatnim czasie zaczęto przedstawiać do decyzji Warszawskiego Komitetu Cenzury druko-
wane głównie na kartkach pocztowych reprodukcje portretów różnych polskich dowódców i działaczy
politycznych końca XVIII wieku i pierwszej połowy XIX wieku, wsławionych w walkach przeciw Ro-
sji. Wśród nich znajdują się na przykład portrety Kościuszki, ostatniego bojownika o niepodległość
Polski, znanego szewca warszawskiego Kilińskiego, wsławionego zorganizowaniem rzezi wojsk rosyj-
skich w Warszawie w 1795 r. [tak w oryginale], jednego z przywódców polskich kosynierów Bartosza
Głowackiego, generałów i wodzów wojsk polskich z czasów powstania 1831 r. itp. Ponadto występuje
się o zgodę do cenzury na przeznaczone do tego samego celu fotografie obrazów, przedstawiające róż-
ne epizody z historii walk Polski z Rosją o niepodległość, wizerunki polskiego herbu państwowego
(orzeł biały), czasem w połączeniu z herbem Litwy i Rusi, fotografie z odbywających się w ostatnich
czasach polskich demonstracji narodowych.
W istniejących do tej pory przepisach o cenzurze i prasie nie ma nigdzie bezpośrednich wska-
zań, którymi cenzura mogłaby się kierować przy dopuszczaniu do druku utworów podobnego rodzaju,
dlatego Warszawski Komitet Cenzury do chwili obecnej działał w tym przypadku tylko na podstawie
zarządzeń miejscowej władzy wyższej, nie pozwalając na szerokie rozpowszechnianie takich wizerun-
ków i fotografii z obrazów, które będąc przesiąknięte polskimi patriotycznymi tendencjami, w tym
właśnie czasie świadczą o dążeniach Polaków, aby demonstrować wszędzie, gdzie się tylko da, takie
właśnie tendencje politycznego separatyzmu.
Wypełnienie tej luki w prawie wydaje się, według Komitetu, bezzwłoczną koniecznością, jeżeli
nie w trybie ustawodawczym, co wymagałoby zbyt długiego czasu, to przynajmniej przez wydanie
przepisów czasowych, którymi kierowałaby się cenzura ( ).
Źródło K
Memoriał księcia Aleksandra Bagrationa-Imeretyńskiego dla cara Mikołaja II
[w:] Tajne dokumenty rządu rosyjskiego w sprawach polskich, drukowane na polecenie KC PPS, Londyn 1898, s. 9
Aleksander Bagration-Imeretyński (1837-1901), generał-gubernator warszawski w latach 1897-1901, Memoriał , z 1898 r.
W związku z kwestią kościelną na poważną uwagę zasługuje działalność duchowieństwa rzym-
skokatolickiego w stosunku do władzy świeckiej. Duchowieństwo rzymskokatolickie w Królestwie
Polskim stoi względem Rządu na stanowisku nader nienormalnym. Z jednej strony pod względem do-
gmatów bezwarunkowo podległe dalekiemu Rzymowi ( ) tworzy ono jakby państwo w państwie. Jed-
nak z drugiej strony miejscowi reprezentanci tegoż samego duchowieństwa bynajmniej nie odznaczają
się kosmopolitycznym charakterem międzynarodowego Kościoła; przeciwnie u nich służba boża jak
najściślej łączy się z walką za narodowo-polityczne interesy narodu polskiego ( ).
Źródło L
Fragmenty wypowiedzi urzędowych i artykułów z prasy rosyjskiej z lat 1912-1913,
odnoszące się do zbudowanego w Warszawie (w latach 1894-1912) na placu Saskim
Soboru św. Aleksandra Newskiego
[dziś plac im. Józefa Piłsudskiego Sobór został rozebrany w latach 1919-1926]
[w:] P. Paszkiewicz, Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915, Warszawa 1991, s. 115-116
Rosyjska prawosławna świątynia ( ) wzniesiona na najwidoczniejszym miejscu Warszawy jest
koniecznością nie tylko dla potrzeby religijnej, ale jest konieczna jako symbol rosyjskiej państwowości
w tym kraju, symbol prawosławnej Rosji, której nierozłączną część stanowi Królestwo Polskie. ( )
Sobór ten z powodu swego umiejscowienia w rejonie nadgranicznym powinien majestatycznie
i dumnie wznieść swoje złote kopuły i złocony krzyż nad ludem rosyjskim, wieszcząc mu, że prawo-
sławna Ruś swoją narodową mocą i wiarą jest z nim. Swoją obecnością ( ) rosyjski sobór obwieszcza
światu i niespokojnym Polakom, że na zachodnich priwislańskich kresach, nieodwołalnie utwierdziło
się potężne prawosławne mocarstwo. Podobny do wojskowej chorągwi powinien wznosić się ( )
wprowadzając spokojną pewność, że tam gdzie wzniesiony jest prawosławny rosyjski sobór, rosyjska
władza i naród nie ustąpi ani maleńkiej piędzi ziemi ( ). Powstanie nowej majestatycznej soborowej
świątyni w Warszawie jako nadgranicznego filara prawosławnej Rosji ożywi nadzieje pozostałych
Słowian na zjednoczenie pod opieką prawosławnego krzyża. ( )
ZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ INFORMACJI (30 punktów)
I. ŚREDNIOWIECZE. STOSUNKI POLSKO-RUSKIE X - XII w.
Uwaga: analizę źródeł rozpoczynasz od źródła B
na podstawie źródła B (drzewo genealogiczne)

","solutions":[]}