{"id":"historia-2006-listopad-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2006-listopad-probna-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2006,"month":"listopad","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nPoniższe zdania (oznaczone A, B, C) odnoszą się do fotografii przedstawiających ważne\nwydarzenia\nz\ndziejów\nPolski\npo\nII\nwojnie\nświatowej.\nRozstrzygnij,\nczy są to stwierdzenia prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli w odpowiednich rubrykach\ndopisz obok podanego zdania prawda lub fałsz.\n1.\n2.\n3.\n4.\nŹródła: W. Roszkowski, Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, t.10, Warszawa 2003, s. 114, 390;\nM. Kallas, Historia ustroju Polski, Warszawa 2005, fot. 88;\nKronika ludzkości, Warszawa 1993, s. 1055\nA. W powyższym zestawie fotografii jedna dokumentuje wydarzenie, które\nmiało miejsce po 1980 roku.\nB. Fotografia nr 3 przedstawia wydarzenie chronologicznie pierwsze.\nC. Dwie fotografie dokumentują wydarzenia, których uczestnikiem był Lech\nWałęsa.\nPróbny egzamin maturalny z historii\nPoziom rozszerzony\n14\nTemat: Władza i społeczeństwo - różne postacie władzy\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - E). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 21).\nŹródło A\nArystoteles, Polityka\n[w:] Arystoteles, Polityka, przekład i opracowanie L. Piotrowicz, Warszawa 2002, s. 86 - 124\n1. Ustrój i rząd oznaczają właściwie to samo. Rząd jest czynnikiem władającym\nw państwach, a jako taki z konieczności znajduje się w rękach albo jednostki, albo\nniewielkiej czy też i wielkiej liczby ludzi. Otóż kiedy te jednostki lub też niewielka ich\ngrupa, czy w końcu i wielka ich liczba, władają ku ogólnemu pożytkowi, to takie ustroje\nsą z konieczności właściwe; jeśli natomiast mają na względzie tylko własną korzyść czy\njednostki, czy niewielkiej grupy, czy masy, są to zwyrodnienia. Bo albo nie powinno się\nczłonków takiego państwa nazywać obywatelami, albo winni oni uczestniczyć\nw korzyściach, jakie państwo zapewnia.\n2. Tę postać jedynowładztwa, czyli monarchii, która ma na oku dobro ogólne, zwykliśmy\nnazywać królestwem, panowanie niewielu, a więc więcej niż jednego, zwiemy\narystokracją, czy to dlatego że najlepsi władają, czy też ponieważ rządzą ku najlepszemu\npożytkowi państwa i jego członków; kiedy zaś lud rządzi ku ogólnemu pożytkowi;\nużywamy nazwy, która w szerszym znaczeniu określa wszystkie ustroje - politeja rządy\nobywateli.\n4. Zwyrodnieniami wspomnianych ustrojów są: w stosunku do królestwa tyrania,\nw stosunku do arystokracji oligarchia, a w stosunku do politei demokracja. Tyrania jest\nbowiem jedynowładztwem dla korzyści panującej jednostki, oligarchia rządzi\ndla korzyści bogaczy, a demokracja dla korzyści ubogich; żadna z nich nie ma jednak\nna względzie dobra ogółu.\nŹródło B\nWielka Karta Wolności (Magna Charta Libertatum) 1215 r.\n[w:] Rozkwit średniowiecznego porządku w Europie, Teksty źródłowe nr 19, opr. K. Dobrowolski, Kraków 1926, s. 4-5\n39. Żaden wolny człowiek nie ma być pojmany ani uwięziony, albo wyrzucony z posiadłości,\nalbo proskrybowany, ani wygnany lub innym sposobem pognębiony, i ani sami na niego nie\nwyruszymy, ani nikogo przeciw niemu nie wyślemy, jak tylko na podstawie legalnego\nwyroku równych jemu (…).\n61. Gdy zaś dla Boga i dla naprawy królestwa naszego oraz aby lepiej uśmierzyć niezgodę\npowstałą między nami i baronami naszymi, uczyniliśmy te wszystkie powyższe ustępstwa\nz pragnieniem, aby one na wieki cieszyły się nienaruszalnością i silną trwałością przyznajemy\nim (tj. baronom) i dajemy następujące zabezpieczenie. Mianowicie baronowie wybiorą wedle\nswojej woli dwudziestu pięciu baronów z królestwa, którzy będą obowiązani wszystkimi\nswoimi siłami przestrzegać, pilnować i nakazywać przestrzeganie tego pokoju i wolności,\njaki im przyznaliśmy i zatwierdziliśmy niniejszym dokumentem (…).\nPróbny egzamin maturalny z historii\nPoziom rozszerzony\n15\nŹródło C\nA. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce\n[w:] A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, przekład M. Król, Warszawa 1976, s. 27-30, 35-36\nCharles Alexis de Tocqueville (1805-1859) - francuski historyk i polityk\nSpośród wszystkich nowych zjawisk, jakie przyciągnęły moją uwagę podczas pobytu\nw Stanach Zjednoczonych, najbardziej uderzyła mnie panująca tam powszechnie równość\nmożliwości. ( ) Myślałem wówczas o naszej półkuli i przyszło mi na myśl, że dostrzegam\ntu jakieś podobieństwo do obrazu, jaki ukazał mi Nowy Świat. ( ) Odniosłem wrażenie,\nże ta sama demokracja, która zawładnęła społeczeństwami amerykańskimi, pospiesznie\nzmierza ku władzy w Europie. (…) Wielka rewolucja demokratyczna dokonuje się wśród nas.\nWszyscy ją widzą, lecz nie wszyscy jednakowo oceniają. Jedni, uważając ją za zjawisko\nnowe, a przy tym przypadkowe, mają nadzieję, że będzie ją można jeszcze powstrzymać,\ndla innych natomiast jest ona nieodwracalna, ponieważ uważają ją za najbardziej ciągłą,\nnajdawniejszą i najtrwalszą tendencję w historii. (…)\nJeżeli przyjrzymy się temu, co w każdym półwieczu, począwszy od XI stulecia, dzieje\nsię we Francji, zauważymy niechybnie, że w porządku społecznym odbywa się podwójna\nrewolucja. Szlachcic schodzi na niższe szczeble drabiny społecznej, nieszlachcic po niej\nwstępuje ( ). Każde półwiecze ich zbliża i niebawem się spotkają. Nie jest to osobliwością\nFrancji. Gdziekolwiek skierujemy wzrok, zobaczymy, że ta sama rewolucja dokonuje się\nw całym świecie chrześcijańskim. ( ) Stopniowy rozwój równych możliwości jest więc\ndziełem opatrznościowym. Jest powszechny, trwały i nieustannie wymyka się ludzkiej\nwładzy. Służą mu wszystkie wydarzenia i wszyscy ludzie. ( )\nWydaje mi się rzeczą niewątpliwą, że wcześniej czy później osiągniemy,\njak Amerykanie, prawie pełną równość możliwości. Nie wynika z tego wcale, że będziemy\nzmuszeni z podobnego układu społecznego wyciągnąć w przyszłości takie same\nkonsekwencje polityczne, jakie wyciągnęli Amerykanie. Jestem daleki od myśli, że znaleźli\noni jedyną formę rządów, jaka może być właściwa demokracji. ( )\nŹródło D\nTabela. Wskaźniki liberalizacji w Europie (1791-1914) według Normana Daviesa\noprac. na podstawie: N. Davies, Europa - rozprawa historyka z historią, Kraków 1998, s. 1303\nKraj\nKonstytucje\nPowszechne prawo wyborcze\ndla mężczyzn\n(dla kobiet dane podano\nw nawiasach)\nRównouprawnienie\nŻydów\n(zniesienie ograniczeń\npraw obywatelskich\nludności żydowskiej)\nWielka Brytania\n1884 (1928)\n1871\nFrancja\n1791, 1830, 1848,\n1852, 1875\n1848 (1944)\n1791\nSzwecja\n1809\n1909 (1919)\n1838\nNorwegia\n1814\n1898 (1912)\n1851\nHolandia\n1814\n1896 (1946)\n1796\nBelgia\n1831\n1893 (1948)\n1831\nGrecja\n1844, 1864\n(1952)\n1830\nSzwajcaria\n1848\n1848 (1971)\n1866\nPrusy\n1850\n1850 (w Niemczech 1919)\n1812\nCesarstwo\nNiemieckie\n1871\n1871 (w Niemczech 1919)\n1871\nPróbny egzamin maturalny z historii\nPoziom rozszerzony\n16\nŹródło E\nFrancuski plakat z 1892 roku\nLitografia z 1892 r., ze zbiorów Bibliothèque Nationale w Paryżu\n[w:] Histoire 1re, Paris 2003, s. 145\nNapis na plakacie: „Obchody stulecia Republiki Francuskiej”\nPróbny egzamin maturalny z historii\nPoziom rozszerzony\n17\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródła A","answer":"A","answer_text":"A.\nprawda\nza wszystkie\n1","solution":null,"image":"img/historia-2006-listopad-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · listopad 2006 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 15. (1 pkt)
Poniższe zdania (oznaczone A, B, C) odnoszą się do fotografii przedstawiających ważne
wydarzenia
z
dziejów
Polski
po
II
wojnie
światowej.
Rozstrzygnij,
czy są to stwierdzenia prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli w odpowiednich rubrykach
dopisz obok podanego zdania prawda lub fałsz.
1.
2.
3.
4.
Źródła: W. Roszkowski, Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, t.10, Warszawa 2003, s. 114, 390;
M. Kallas, Historia ustroju Polski, Warszawa 2005, fot. 88;
Kronika ludzkości, Warszawa 1993, s. 1055
A. W powyższym zestawie fotografii jedna dokumentuje wydarzenie, które
miało miejsce po 1980 roku.
B. Fotografia nr 3 przedstawia wydarzenie chronologicznie pierwsze.
C. Dwie fotografie dokumentują wydarzenia, których uczestnikiem był Lech
Wałęsa.
Próbny egzamin maturalny z historii
Poziom rozszerzony
14
Temat: Władza i społeczeństwo - różne postacie władzy
CZĘŚĆ II
ZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ
(10 punktów)
Zapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - E). Następnie odpowiedz na pytania
zamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 21).
Źródło A
Arystoteles, Polityka
[w:] Arystoteles, Polityka, przekład i opracowanie L. Piotrowicz, Warszawa 2002, s. 86 - 124

\n
  1. Ustrój i rząd oznaczają właściwie to samo. Rząd jest czynnikiem władającym
\n

w państwach, a jako taki z konieczności znajduje się w rękach albo jednostki, albo
niewielkiej czy też i wielkiej liczby ludzi. Otóż kiedy te jednostki lub też niewielka ich
grupa, czy w końcu i wielka ich liczba, władają ku ogólnemu pożytkowi, to takie ustroje
są z konieczności właściwe; jeśli natomiast mają na względzie tylko własną korzyść czy
jednostki, czy niewielkiej grupy, czy masy, są to zwyrodnienia. Bo albo nie powinno się
członków takiego państwa nazywać obywatelami, albo winni oni uczestniczyć
w korzyściach, jakie państwo zapewnia.

\n
  1. Tę postać jedynowładztwa, czyli monarchii, która ma na oku dobro ogólne, zwykliśmy
\n

nazywać królestwem, panowanie niewielu, a więc więcej niż jednego, zwiemy
arystokracją, czy to dlatego że najlepsi władają, czy też ponieważ rządzą ku najlepszemu
pożytkowi państwa i jego członków; kiedy zaś lud rządzi ku ogólnemu pożytkowi;
używamy nazwy, która w szerszym znaczeniu określa wszystkie ustroje - politeja rządy
obywateli.

\n
  1. Zwyrodnieniami wspomnianych ustrojów są: w stosunku do królestwa tyrania,
\n

w stosunku do arystokracji oligarchia, a w stosunku do politei demokracja. Tyrania jest
bowiem jedynowładztwem dla korzyści panującej jednostki, oligarchia rządzi
dla korzyści bogaczy, a demokracja dla korzyści ubogich; żadna z nich nie ma jednak
na względzie dobra ogółu.
Źródło B
Wielka Karta Wolności (Magna Charta Libertatum) 1215 r.
[w:] Rozkwit średniowiecznego porządku w Europie, Teksty źródłowe nr 19, opr. K. Dobrowolski, Kraków 1926, s. 4-5

\n
  1. Żaden wolny człowiek nie ma być pojmany ani uwięziony, albo wyrzucony z posiadłości,
\n

albo proskrybowany, ani wygnany lub innym sposobem pognębiony, i ani sami na niego nie
wyruszymy, ani nikogo przeciw niemu nie wyślemy, jak tylko na podstawie legalnego
wyroku równych jemu (…).

\n
  1. Gdy zaś dla Boga i dla naprawy królestwa naszego oraz aby lepiej uśmierzyć niezgodę
\n

powstałą między nami i baronami naszymi, uczyniliśmy te wszystkie powyższe ustępstwa
z pragnieniem, aby one na wieki cieszyły się nienaruszalnością i silną trwałością przyznajemy
im (tj. baronom) i dajemy następujące zabezpieczenie. Mianowicie baronowie wybiorą wedle
swojej woli dwudziestu pięciu baronów z królestwa, którzy będą obowiązani wszystkimi
swoimi siłami przestrzegać, pilnować i nakazywać przestrzeganie tego pokoju i wolności,
jaki im przyznaliśmy i zatwierdziliśmy niniejszym dokumentem (…).
Próbny egzamin maturalny z historii
Poziom rozszerzony
15
Źródło C
A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce
[w:] A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, przekład M. Król, Warszawa 1976, s. 27-30, 35-36
Charles Alexis de Tocqueville (1805-1859) - francuski historyk i polityk
Spośród wszystkich nowych zjawisk, jakie przyciągnęły moją uwagę podczas pobytu
w Stanach Zjednoczonych, najbardziej uderzyła mnie panująca tam powszechnie równość
możliwości. ( ) Myślałem wówczas o naszej półkuli i przyszło mi na myśl, że dostrzegam
tu jakieś podobieństwo do obrazu, jaki ukazał mi Nowy Świat. ( ) Odniosłem wrażenie,
że ta sama demokracja, która zawładnęła społeczeństwami amerykańskimi, pospiesznie
zmierza ku władzy w Europie. (…) Wielka rewolucja demokratyczna dokonuje się wśród nas.
Wszyscy ją widzą, lecz nie wszyscy jednakowo oceniają. Jedni, uważając ją za zjawisko
nowe, a przy tym przypadkowe, mają nadzieję, że będzie ją można jeszcze powstrzymać,
dla innych natomiast jest ona nieodwracalna, ponieważ uważają ją za najbardziej ciągłą,
najdawniejszą i najtrwalszą tendencję w historii. (…)
Jeżeli przyjrzymy się temu, co w każdym półwieczu, począwszy od XI stulecia, dzieje
się we Francji, zauważymy niechybnie, że w porządku społecznym odbywa się podwójna
rewolucja. Szlachcic schodzi na niższe szczeble drabiny społecznej, nieszlachcic po niej
wstępuje ( ). Każde półwiecze ich zbliża i niebawem się spotkają. Nie jest to osobliwością
Francji. Gdziekolwiek skierujemy wzrok, zobaczymy, że ta sama rewolucja dokonuje się
w całym świecie chrześcijańskim. ( ) Stopniowy rozwój równych możliwości jest więc
dziełem opatrznościowym. Jest powszechny, trwały i nieustannie wymyka się ludzkiej
władzy. Służą mu wszystkie wydarzenia i wszyscy ludzie. ( )
Wydaje mi się rzeczą niewątpliwą, że wcześniej czy później osiągniemy,
jak Amerykanie, prawie pełną równość możliwości. Nie wynika z tego wcale, że będziemy
zmuszeni z podobnego układu społecznego wyciągnąć w przyszłości takie same
konsekwencje polityczne, jakie wyciągnęli Amerykanie. Jestem daleki od myśli, że znaleźli
oni jedyną formę rządów, jaka może być właściwa demokracji. ( )
Źródło D
Tabela. Wskaźniki liberalizacji w Europie (1791-1914) według Normana Daviesa
oprac. na podstawie: N. Davies, Europa - rozprawa historyka z historią, Kraków 1998, s. 1303
Kraj
Konstytucje
Powszechne prawo wyborcze
dla mężczyzn
(dla kobiet dane podano
w nawiasach)
Równouprawnienie
Żydów
(zniesienie ograniczeń
praw obywatelskich
ludności żydowskiej)
Wielka Brytania
1884 (1928)
1871
Francja
1791, 1830, 1848,
1852, 1875
1848 (1944)
1791
Szwecja
1809
1909 (1919)
1838
Norwegia
1814
1898 (1912)
1851
Holandia
1814
1896 (1946)
1796
Belgia
1831
1893 (1948)
1831
Grecja
1844, 1864
(1952)
1830
Szwajcaria
1848
1848 (1971)
1866
Prusy
1850
1850 (w Niemczech 1919)
1812
Cesarstwo
Niemieckie
1871
1871 (w Niemczech 1919)
1871
Próbny egzamin maturalny z historii
Poziom rozszerzony
16
Źródło E
Francuski plakat z 1892 roku
Litografia z 1892 r., ze zbiorów Bibliothèque Nationale w Paryżu
[w:] Histoire 1re, Paris 2003, s. 145
Napis na plakacie: „Obchody stulecia Republiki Francuskiej”
Próbny egzamin maturalny z historii
Poziom rozszerzony
17
ARKUSZ ODPOWIEDZI
na podstawie źródła A

","answer_text_html":"

A.
prawda
za wszystkie
1

","solutions":[]}