{"id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nPoniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst\ni odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\n[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].\nŚpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian\n[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,\nna wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób\nzabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest\ntowarzysz Prymas?”\nŹródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71\nPodaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych\nwydarzeń.\nImię i nazwisko Prymasa:\nData roczna:\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12\nTemat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).\nŹródło A\nŁ. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,\nWarszawa 1983, s. 40, 219-221\nŁucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.\nA-1\nPonieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,\nby jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana\nrazem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz\npo ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce\ndo miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.\n[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]\nA-2\nNa początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana\nw południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia\nchrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście\ngniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym\nziomkom.\nŹródło B\nMapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.\n[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39\n1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;\nskłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.\nPoziom rozszerzony\n13\nŹródło C\nFragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego\nmiędzy nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.\n[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28\nWszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana\npapieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała\nniezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu\nniemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy\nobecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]\nzachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,\npodlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom\nwystępując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi\npoganami.\nŹródło D\nPiotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,\nToruń 2005, s. 21\nPiotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów\nzakonu krzyżackiego.\n[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup\nz Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy\nPrusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]\nLecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.\nŹródło E\nMapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).\nNa podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28\nPoziom rozszerzony\n14\nŹródło F\nBiografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530\nMrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,\npierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole\nkatedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,\nkazań i pieśni religijnych.\nGizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która\nuległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja\nparafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału\ndomagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel\nLudu Łecki”.\nKętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor\nZakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny\nvon Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił\ndo dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował\nsię szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano\nna Kętrzyn.\nŹródło G\nTabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie\nPrusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30\nTabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.\nLiczba\nNr\nPowiat\nmieszkańców\nw tym\nPolaków\nw tym\nkatolików\nl. Wębork [Węgorzewo]\n35 951\n3 347\n72\n2. Gołdap\n45 002\n675\n495\n3. Lec [Giżycko]\n41 793\n18 932\n502\n4. Ełk\n54 804\n33 737\n876\n5. Olecko\n40 401\n17 711\n404\n6. Żądzbork [Mrągowo]\n48 758\n28 547\n3 169\n7. Pisz\n48 747\n36 256\n244\nsuma\n315 456\n139 205\n5 762\nPoziom rozszerzony\n15\nŹródło H\nRysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”\nw 1874 roku.\nŹródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm\n„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1\n1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku\nPoziom rozszerzony\n16\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródeł A i B","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nPoniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst\ni odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.\n[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].\nŚpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian\n[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,\nna wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób\nzabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest\ntowarzysz Prymas?”\nŹródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71\nPodaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych\nwydarzeń.\nImię i nazwisko Prymasa: Stefan Wyszyński\nData roczna: 1956\nNr zadania\n13.\n14.\n15.\nMaks. liczba pkt\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\nPoziom rozszerzony\n12\nTemat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).\nŹródło A\nŁ. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,\nWarszawa 1983, s. 40, 219-221\nŁucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.\nA-1\nPonieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,\nby jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana\nrazem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz\npo ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce\ndo miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.\n[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]\nA-2\nNa początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana\nw południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia\nchrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście\ngniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym\nziomkom.\nŹródło B\nMapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.\n[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39\n1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;\nskłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.\nPoziom rozszerzony\n13\nŹródło C\nFragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego\nmiędzy nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.\n[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28\nWszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana\npapieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała\nniezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu\nniemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy\nobecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]\nzachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,\npodlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom\nwystępując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi\npoganami.\nŹródło D\nPiotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,\nToruń 2005, s. 21\nPiotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów\nzakonu krzyżackiego.\n[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup\nz Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy\nPrusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]\nLecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.\nŹródło E\nMapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).\nNa podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28\nPoziom rozszerzony\n14\nŹródło F\nBiografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530\nMrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,\npierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole\nkatedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,\nkazań i pieśni religijnych.\nGizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która\nuległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja\nparafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału\ndomagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel\nLudu Łecki”.\nKętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor\nZakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny\nvon Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił\ndo dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował\nsię szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano\nna Kętrzyn.\nŹródło G\nTabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie\nPrusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30\nTabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.\nLiczba\nNr\nPowiat\nmieszkańców\nw tym\nPolaków\nw tym\nkatolików\nl. Wębork [Węgorzewo]\n35 951\n3 347\n72\n2. Gołdap\n45 002\n675\n495\n3. Lec [Giżycko]\n41 793\n18 932\n502\n4. Ełk\n54 804\n33 737\n876\n5. Olecko\n40 401\n17 711\n404\n6. Żądzbork [Mrągowo]\n48 758\n28 547\n3 169\n7. Pisz\n48 747\n36 256\n244\nsuma\n315 456\n139 205\n5 762\nPoziom rozszerzony\n15\nŹródło H\nRysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”\nw 1874 roku.\nŹródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm\n„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1\n1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku\nPoziom rozszerzony\n16\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródeł A i B","solution":null,"image":"img/historia-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (1 pkt)<br>Poniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst<br>i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.<br>[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].<br>Śpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian<br>[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,<br>na wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób<br>zabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest<br>towarzysz Prymas?”<br>Źródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71<br>Podaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych<br>wydarzeń.<br>Imię i nazwisko Prymasa:<br>Data roczna:<br>Nr zadania<br>13.<br>14.<br>15.<br>Maks. liczba pkt<br>3<br>1<br>1<br>Wypełnia<br>egzaminator! Uzyskana liczba pkt<br>Poziom rozszerzony<br>12<br>Temat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.<br>CZĘŚĆ II<br>ZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ<br>(10 punktów)<br>Zapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania<br>zamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).<br>Źródło A<br>Ł. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,<br>Warszawa 1983, s. 40, 219-221<br>Łucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.<br>A-1<br>Ponieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,<br>by jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana<br>razem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz<br>po ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce<br>do miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.<br>[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]<br>A-2<br>Na początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana<br>w południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia<br>chrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście<br>gniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym<br>ziomkom.<br>Źródło B<br>Mapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.<br>[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39<br>1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;<br>skłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.<br>Poziom rozszerzony<br>13<br>Źródło C<br>Fragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego<br>między nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.<br>[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28<br>Wszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana<br>papieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała<br>niezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu<br>niemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy<br>obecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]<br>zachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,<br>podlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom<br>występując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi<br>poganami.<br>Źródło D<br>Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,<br>Toruń 2005, s. 21<br>Piotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów<br>zakonu krzyżackiego.<br>[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup<br>z Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy<br>Prusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]<br>Lecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.<br>Źródło E<br>Mapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).<br>Na podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28<br>Poziom rozszerzony<br>14<br>Źródło F<br>Biografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.<br>Encyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530<br>Mrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,<br>pierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole<br>katedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,<br>kazań i pieśni religijnych.<br>Gizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która<br>uległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja<br>parafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału<br>domagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel<br>Ludu Łecki”.<br>Kętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor<br>Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny<br>von Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił<br>do dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował<br>się szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano<br>na Kętrzyn.<br>Źródło G<br>Tabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie<br>Prusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.<br>Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30<br>Tabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.<br>Liczba<br>Nr<br>Powiat<br>mieszkańców<br>w tym<br>Polaków<br>w tym<br>katolików<br>l. Wębork [Węgorzewo]<br>35 951<br>3 347<br>72</p>\n<ol><li>Gołdap</li></ol>\n<p>45 002<br>675<br>495</p>\n<ol><li>Lec [Giżycko]</li></ol>\n<p>41 793<br>18 932<br>502</p>\n<ol><li>Ełk</li></ol>\n<p>54 804<br>33 737<br>876</p>\n<ol><li>Olecko</li></ol>\n<p>40 401<br>17 711<br>404</p>\n<ol><li>Żądzbork [Mrągowo]</li></ol>\n<p>48 758<br>28 547<br>3 169</p>\n<ol><li>Pisz</li></ol>\n<p>48 747<br>36 256<br>244<br>suma<br>315 456<br>139 205<br>5 762<br>Poziom rozszerzony<br>15<br>Źródło H<br>Rysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”<br>w 1874 roku.<br>Źródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm<br>„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1<br>1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku<br>Poziom rozszerzony<br>16<br>ARKUSZ ODPOWIEDZI<br>na podstawie źródeł A i B</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 15. (1 pkt)<br>Poniżej zamieszczono fragment pracy historyka Jerzego Eislera. Przeanalizuj ten tekst<br>i odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, wykonaj polecenie.<br>[…] na Plac Defilad przybyły nieprzebrane tłumy na spotkanie z nowym kierownictwem […].<br>Śpiewano „Sto lat” i hymn narodowy […]. Dla wielu Październik był początkiem przemian<br>[…]. W tej gorącej atmosferze przypomniano sobie o przebywającym w Komańczy Prymasie,<br>na wielu wiecach upominając się o jego uwolnienie. Niekiedy czynili to, zresztą w sposób<br>zabawny, członkowie partii. Zdarzało się, że w zapamiętaniu padało pytanie: „A gdzie jest<br>towarzysz Prymas?”<br>Źródło: J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa 1992, s. 71<br>Podaj imię i nazwisko Prymasa, o którym mowa w tekście oraz datę roczną opisywanych<br>wydarzeń.<br>Imię i nazwisko Prymasa: Stefan Wyszyński<br>Data roczna: 1956<br>Nr zadania<br>13.<br>14.<br>15.<br>Maks. liczba pkt<br>3<br>1<br>1<br>Wypełnia<br>egzaminator! Uzyskana liczba pkt<br>Poziom rozszerzony<br>12<br>Temat: Ziemie dawnych Prusów od X do XX wieku.<br>CZĘŚĆ II<br>ZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ<br>(10 punktów)<br>Zapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania<br>zamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 23).<br>Źródło A<br>Ł. Okulicz-Kozaryn, Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich,<br>Warszawa 1983, s. 40, 219-221<br>Łucja Okulicz-Kozaryn - współczesna badaczka dziejów Bałtów.<br>A-1<br>Ponieważ każdy Prus był obowiązany sam wyposażyć się w broń, rzadko zdarzało się,<br>by jego uzbrojenie było pełne. […] broń jako własność prywatna wojownika była składana<br>razem z nim na stosie pogrzebowym i nie mogło być mowy, by syn dziedziczył cenny miecz<br>po ojcu. […] pospolitą bronią pruską były topory żelazne […] Prusom nie były obce proce<br>do miotania kamieni. […] Najbardziej specyficzną dla Prusów bronią były pałki drewniane.<br>[…] Jeźdźcy pruscy […] często […] dosiadali koni na oklep. […]<br>A-2<br>Na początku XIII wieku działalność misyjna biskupa Chrystiana1 skoncentrowana<br>w południowej części terytorium pomezańskiego, doprowadziła mieszkańców do przyjęcia<br>chrześcijaństwa na długo przed przybyciem w te strony Krzyżaków. Wzbudziło to oczywiście<br>gniew Pomezańczyków z północy, którzy […] podnieśli broń przeciwko nawróconym<br>ziomkom.<br>Źródło B<br>Mapa. Plemiona pruskie w XIII wieku.<br>[w:] Ł. Okulicz-Kozaryn, op.cit, s. 39<br>1 Chrystian - cysters, biskup Prus w latach 1216-1245; papież powierzył mu prowadzenie krucjat w Prusach;<br>skłonił do przyjęcia chrześcijaństwa dwóch pruskich naczelników plemiennych.<br>Poziom rozszerzony<br>13<br>Źródło C<br>Fragment tzw. układu kiszporskiego zawartego za pośrednictwem legata papieskiego<br>między nawróconymi na chrześcijaństwo Prusami i Krzyżakami w r. 1249.<br>[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 12, Warszawa 1959, s. 28<br>Wszystkim, którzy dokument ten oglądają, pozdrowienia od Jakuba, […] kapelana<br>papieskiego i jego legata na Polskę, Prusy i Pomorze. Wiadomo wszystkim, że powstała<br>niezgoda wielka między nowo ochrzczonymi Prusami a mistrzem i braćmi zakonu<br>niemieckiego w Prusach, z tego powodu, że, jak twierdzą nowo ochrzczeni, poprzednicy<br>obecnie stojącego na czele Kościoła papieża Innocentego IV [ ] obiecali im, że […]<br>zachowają swoje wolności i nikomu innemu, jak tylko […] Kościołowi rzymskiemu,<br>podlegać nie będą. Tymczasem zaś wspomniani wyżej bracia przeciwko tym postanowieniom<br>występując, uciskają neofitów ciężkim brzemieniem powinności na równi z sąsiednimi<br>poganami.<br>Źródło D<br>Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej,<br>Toruń 2005, s. 21<br>Piotr z Dusburga (XIII/XIV w.) - kapelan wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, autor kroniki dziejów<br>zakonu krzyżackiego.<br>[…] kiedy […] książę Konrad sprawował władzę na Mazowszu […], żył pewien biskup<br>z Prus imieniem Chrystian […], który wielokrotnie siał ziarno słowa Bożego pomiędzy<br>Prusami, zachęcając ich, aby porzuciwszy bałwochwalstwo czcili prawdziwego Boga. […]<br>Lecz ponieważ ziarno to padło na ziemię niedobrą, owocu żadnego nie wydało.<br>Źródło E<br>Mapa. Wynik wojny trzynastoletniej (1454-1466).<br>Na podstawie: E. Kruk, Warmia i Mazury, Wrocław 2004 , s. 28<br>Poziom rozszerzony<br>14<br>Źródło F<br>Biografie działaczy na rzecz polskości Pomorza, Warmii i Mazur.<br>Encyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 250, 363, 530<br>Mrongowiusz, Krzysztof Celestyn […] (1764-1855) […] pastor Kościoła ewangelickiego,<br>pierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów […]. Uczył języka polskiego i greki w szkole<br>katedralnej w Królewcu […]. Autor podręczników do nauki języka polskiego, słowników,<br>kazań i pieśni religijnych.<br>Gizewiusz, Herman Marcin Gustaw (1810-1848), pochodził z pol. rodziny Giżyckich, która<br>uległa zniemczeniu; odbył studia teologiczne […] w Królewcu; od 1835 polski kaznodzieja<br>parafii ewangelickiej w Ostródzie; obrońca […] szkoły polskiej; współautor memoriału<br>domagającego się uznania języka polskiego na Mazurach; współzałożyciel pisma „Przyjaciel<br>Ludu Łecki”.<br>Kętrzyński, Wojciech (1838-1918) historyk, bibliotekarz, etnograf, publicysta, dyrektor<br>Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. […] Pochodził ze zniemczonej rodziny<br>von Winkler, lecz po dojściu do pełnoletności opowiedział się za polskością i wrócił<br>do dawnego nazwiska. Brał udział w powstaniu styczniowym. […] Jako etnograf interesował<br>się szczególnie Mazurami. W 1946 r. na jego cześć miasto Rastenburg przemianowano<br>na Kętrzyn.<br>Źródło G<br>Tabela z pisma prezesa rejencji gąbińskiej do naczelnego prezesa prowincji Wschodnie<br>Prusy w sprawie nadzoru nad polską ludnością w jego rejencji z 1890 roku.<br>Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 41, Warszawa 1960, s. 29-30<br>Tabela. Liczebność ludności polskiej we wschodniej części Mazur w 1890 r.<br>Liczba<br>Nr<br>Powiat<br>mieszkańców<br>w tym<br>Polaków<br>w tym<br>katolików<br>l. Wębork [Węgorzewo]<br>35 951<br>3 347<br>72</p>\n<ol><li>Gołdap</li></ol>\n<p>45 002<br>675<br>495</p>\n<ol><li>Lec [Giżycko]</li></ol>\n<p>41 793<br>18 932<br>502</p>\n<ol><li>Ełk</li></ol>\n<p>54 804<br>33 737<br>876</p>\n<ol><li>Olecko</li></ol>\n<p>40 401<br>17 711<br>404</p>\n<ol><li>Żądzbork [Mrągowo]</li></ol>\n<p>48 758<br>28 547<br>3 169</p>\n<ol><li>Pisz</li></ol>\n<p>48 747<br>36 256<br>244<br>suma<br>315 456<br>139 205<br>5 762<br>Poziom rozszerzony<br>15<br>Źródło H<br>Rysunek satyryczny zamieszczony w niemieckim czasopiśmie „Kladderadatsch”<br>w 1874 roku.<br>Źródło: http//www.payer.de/ /karikaturen13.htm<br>„Nowinka mechaniczna do kazań kościelnych”1<br>1 Wyjaśnienie niemieckiego napisu umieszczonego na rysunku<br>Poziom rozszerzony<br>16<br>ARKUSZ ODPOWIEDZI<br>na podstawie źródeł A i B</p>","solutions":[]}