{"id":"historia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"historia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Blaski i cienie demokracji. Omów i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej.\nW swojej wypowiedzi odnieś się do materiałów źródłowych (str. 20-21).\n2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku.\nW swojej wypowiedzi wykorzystaj materiały źródłowe (str. 22-24).\n3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską\na szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII w.\n4. Napoleon hegemonem Europy. Omów wpływy polityczne, ekonomiczne i kulturalne\nFrancji w latach 1800-1815.\n5. Scharakteryzuj i oceń politykę państw zachodnich wobec Niemiec w latach 1933-1949.\nMateriały źródłowe do tematu 1.\nŹródło 1. Reformatorzy ustroju państwa ateńskiego\nSolon\nKlejstenes\nPerykles\nwww.greeceathensaegeaninfo.com\nŹródło 2. Perykles - o demokracji ateńskiej\nNasz ustrój polityczny nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy\nwzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się\nna większości obywateli, a nie na mniejszości. W sporach prywatnych każdy obywatel jest\nrówny w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej\nprzynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia;\nnikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie\nprzeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą\nwolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się\nnaszych współobywateli, […] jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza\ntym niepisanym, które bronią pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną\nhańbę.\nT. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s. 17.\nMHI_1R\nŹródło 3. Anonimowy Ateńczyk o ustroju ateńskim\nCo zaś do ustroju ateńskiego - nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy bowiem,\nwybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy wyższe. [ ]\nZamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie zabezpieczają swój\nustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali Hellenowie uważają\nza błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą się tam lepszą pozycją\nod ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie lud stanowi załogę\nokrętów i tworzy potęgę państwa [ ] w stopniu znacznie większym niż hoplici, ludzie\nszlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja, wydaje się słuszne,\naby każdy miał dostęp do urzędów [ ] i aby każdy obywatel, który zechce zabrać głos, mógł\nto uczynić bez przeszkód. [ ] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni wszystkim pozwalać\nprzemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać tylko najbieglejszych\ni najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą decyzję, zezwalając na\nzabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos tylko ludzie wyższego\nstanu, gdyby oni wyłącznie zasiadali w radzie, obywatelom tego pokroju działoby się dobrze,\na pospólstwu - nie. […]\nA. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.\nŹródło 4. Ostrakon z imieniem Temistoklesa\npl.wikibooks.org\nMHI_1R\nMateriały źródłowe do tematu 2.\nŹródło 1. Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie\nG. Kucharczyk, P. Milcarek, M. Robak, Przez tysiąclecia i wieki. Cywilizacje starożytności i średniowiecza,\nWarszawa 2002 s. 301.\nŹródło 2. Unia w Krewie\nMy, Jagiełło, z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi, pan i dziedzic przyrodzony, podajemy\ndo wiadomości wszystkim, [ ] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski [ ]\nwyprawił uroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej\nwysokości. [ ] Jako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim\nKsięciem Litewskim, życzyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa,\na co Bóg wszechmocny zachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza\npani, niechaj Wysokość Wasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana\nJagiełłę, Wielkiego Księcia, na syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą,\nkrólowę Polski, niechaj poślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone,\ndojdzie do przewidzianego końca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi\nswymi jeszcze nie ochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi\ni najniższymi w swoich krajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć\nzamierza, pragnie i życzy sobie. [ ]\nT. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz. 1, Toruń 1994, s. 129.\nMHI_1R\nŹródło 3. O unii w Horodle\nW trzy lata po Grunwaldzie [ ] król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na\nwielkim zjeździe [ ] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim a Litwą. [ ] Jak\nmożna się domyślać, król, mając już wstępną akceptację panów polskich, uzgodnił wówczas\nz Witoldem przyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe\nw sprawie z Krzyżakami miało [ ] wpływ na retorykę aktów unii [ ]. Wystawiono kilka\ndokumentów. [ ] Najważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po\nśmierci Witolda i stanowił, że wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski\ni jego potomkowie będą chcieli powołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że\ngdyby król zmarł bez prawego dziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego\nksięcia i panów litewskich. [ ] Na koniec Witold za zezwoleniem króla przedstawił rody\nlitewskie, które zostały przyjęte do polskich herbów [ ].\nJ. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.\nŹródło 4. Herb państwa w okresie rządów Jagiellonów\nwww.poczet.com\nMHI_1R\nŹródło 5. Obraz M. Jaroczyńskiego II Traktat toruński, 1873 r., Muzeum Okręgowe\nw Toruniu\npl.wikipedia.org/wiki/Marian_Jaroczyński\nMHI_1R\nna temat nr\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/historia-2015-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · czerwiec 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21. (0-12)<br>Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.</p>\n<ol><li>Blaski i cienie demokracji. Omów i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej.</li></ol>\n<p>W swojej wypowiedzi odnieś się do materiałów źródłowych (str. 20-21).</p>\n<ol><li>Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku.</li></ol>\n<p>W swojej wypowiedzi wykorzystaj materiały źródłowe (str. 22-24).</p>\n<ol><li>Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską</li></ol>\n<p>a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII w.</p>\n<ol><li>Napoleon hegemonem Europy. Omów wpływy polityczne, ekonomiczne i kulturalne</li></ol>\n<p>Francji w latach 1800-1815.</p>\n<ol><li>Scharakteryzuj i oceń politykę państw zachodnich wobec Niemiec w latach 1933-1949.</li></ol>\n<p>Materiały źródłowe do tematu 1.<br>Źródło 1. Reformatorzy ustroju państwa ateńskiego<br>Solon<br>Klejstenes<br>Perykles<br>www.greeceathensaegeaninfo.com<br>Źródło 2. Perykles - o demokracji ateńskiej<br>Nasz ustrój polityczny nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy<br>wzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się<br>na większości obywateli, a nie na mniejszości. W sporach prywatnych każdy obywatel jest<br>równy w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej<br>przynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia;<br>nikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie<br>przeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą<br>wolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się<br>naszych współobywateli, […] jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza<br>tym niepisanym, które bronią pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną<br>hańbę.<br>T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s. 17.<br>MHI_1R<br>Źródło 3. Anonimowy Ateńczyk o ustroju ateńskim<br>Co zaś do ustroju ateńskiego - nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy bowiem,<br>wybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy wyższe. [ ]<br>Zamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie zabezpieczają swój<br>ustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali Hellenowie uważają<br>za błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą się tam lepszą pozycją<br>od ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie lud stanowi załogę<br>okrętów i tworzy potęgę państwa [ ] w stopniu znacznie większym niż hoplici, ludzie<br>szlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja, wydaje się słuszne,<br>aby każdy miał dostęp do urzędów [ ] i aby każdy obywatel, który zechce zabrać głos, mógł<br>to uczynić bez przeszkód. [ ] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni wszystkim pozwalać<br>przemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać tylko najbieglejszych<br>i najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą decyzję, zezwalając na<br>zabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos tylko ludzie wyższego<br>stanu, gdyby oni wyłącznie zasiadali w radzie, obywatelom tego pokroju działoby się dobrze,<br>a pospólstwu - nie. […]<br>A. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.<br>Źródło 4. Ostrakon z imieniem Temistoklesa<br>pl.wikibooks.org<br>MHI_1R<br>Materiały źródłowe do tematu 2.<br>Źródło 1. Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie<br>G. Kucharczyk, P. Milcarek, M. Robak, Przez tysiąclecia i wieki. Cywilizacje starożytności i średniowiecza,<br>Warszawa 2002 s. 301.<br>Źródło 2. Unia w Krewie<br>My, Jagiełło, z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi, pan i dziedzic przyrodzony, podajemy<br>do wiadomości wszystkim, [ ] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski [ ]<br>wyprawił uroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej<br>wysokości. [ ] Jako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim<br>Księciem Litewskim, życzyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa,<br>a co Bóg wszechmocny zachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza<br>pani, niechaj Wysokość Wasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana<br>Jagiełłę, Wielkiego Księcia, na syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą,<br>królowę Polski, niechaj poślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone,<br>dojdzie do przewidzianego końca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi<br>swymi jeszcze nie ochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi<br>i najniższymi w swoich krajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć<br>zamierza, pragnie i życzy sobie. [ ]<br>T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz. 1, Toruń 1994, s. 129.<br>MHI_1R<br>Źródło 3. O unii w Horodle<br>W trzy lata po Grunwaldzie [ ] król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na<br>wielkim zjeździe [ ] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim a Litwą. [ ] Jak<br>można się domyślać, król, mając już wstępną akceptację panów polskich, uzgodnił wówczas<br>z Witoldem przyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe<br>w sprawie z Krzyżakami miało [ ] wpływ na retorykę aktów unii [ ]. Wystawiono kilka<br>dokumentów. [ ] Najważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po<br>śmierci Witolda i stanowił, że wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski<br>i jego potomkowie będą chcieli powołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że<br>gdyby król zmarł bez prawego dziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego<br>księcia i panów litewskich. [ ] Na koniec Witold za zezwoleniem króla przedstawił rody<br>litewskie, które zostały przyjęte do polskich herbów [ ].<br>J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.<br>Źródło 4. Herb państwa w okresie rządów Jagiellonów<br>www.poczet.com<br>MHI_1R<br>Źródło 5. Obraz M. Jaroczyńskiego II Traktat toruński, 1873 r., Muzeum Okręgowe<br>w Toruniu<br>pl.wikipedia.org/wiki/Marian_Jaroczyński<br>MHI_1R<br>na temat nr<br>MHI_1R<br>MHI_1R<br>MHI_1R<br>MHI_1R<br>MHI_1R<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","solutions":[]}