{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nPodaj numery, którymi na mapie oznaczono miejsca wzniesienia obiektów opisanych\nw tekstach.\nFragment A\nFragment B","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nI. Starożytność\n1. Cywilizacje Bliskiego […] Wschodu.\nZdający:\n1) charakteryzuje uwarunkowania\ngeograficzne rozwoju cywilizacji na Bliskim\n[…] Wschodzie.\n2. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnej Grecji.\nZdający:\n1) charakteryzuje geograficzne\nuwarunkowania cywilizacji greckiej;\n3) rozpoznaje dokonania kulturowe Greków\nw dziedzinie architektury [ ].\nRozwiązanie\nTekst A. - 3\nTekst B. - 4\nSchemat punktowania\n1 p. - za wskazanie dwóch prawidłowych numerów.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Fragment A - numer 3** (Babilon w Mezopotamii)\n**Fragment B - numer 4** (Delfy w Grecji)\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\n### Fragment A - odczytujemy wskazówki tekstu\n\n> *\"Miasto składa się z dwóch części, bo dzieli je rzeka, która zwie się Eufrat\"* (Herodot, *Dzieje*)\n\nKluczowa wskazówka: **rzeka Eufrat**. Eufrat to jedna z dwóch wielkich rzek **Mezopotamii** (drugą jest Tygrys). Miasto zbudowane na obu brzegach Eufratu, otoczone potężnym murem ceglanym i głębokim rowem - to klasyczny opis **Babilonu** pochodzący z relacji Herodota (V w. p.n.e.).\n\n→ Na mapie schematu numer **3** umieszczony jest w rejonie Mezopotamii (Bliski Wschód, dorzecze Tygrysu i Eufratu).\n\n### Fragment B - odczytujemy wskazówki tekstu\n\n> *\"Świątynia Apollina leży w górach Parnasu na skale stromej ze wszystkich stron w niej głęboki otwór w ziemi, który prowadzi do wyroczni\"*\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Apollo** - bóg grecki (Apollon)\n2. **Parnas** - masyw górski w **Grecji środkowej**\n3. **Wyrocznia** w głębokim otworze ziemi - to słynna **Pytia delficka**, kapłanka wieszcząca z parą wydobywającą się z rozpadliny\n\n→ Opis dotyczy **Delf** - najsłynniejszej wyroczni starożytnej Grecji. Na mapie numer **4** położony jest w centralnej Grecji, czyli w rejonie Parnasu.\n\n## Sposób 2 - analiza topograficzna mapy\n\nMapa pokazuje basen Morza Śródziemnego i Bliski Wschód z pięcioma ponumerowanymi miejscami:\n- **nr 1, 2** - w rejonie Bliskiego Wschodu (delta Nilu / Lewant) → Egipt lub Lewant, NIE pasują do Eufratu ani Parnasu\n- **nr 3** - Mezopotamia, dorzecze Eufratu → **Babilon** (Fragment A)\n- **nr 4** - centralna Grecja, masyw Parnasu → **Delfy** (Fragment B)\n- **nr 5** - Półwysep Apeniński (Włochy) → Rzym lub inne miasto rzymskie, NIE pasuje do tekstów\n\nPo eliminacji geograficznej: 3 dla A, 4 dla B.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - Babilon i Delfy:**\n> **Babilon** - stolica Babilonii w Mezopotamii (dorzecze Tygrysu i Eufratu). Słynne mury Babilonu opisane przez Herodota w *Dziejach* (V w. p.n.e.) zaliczane były do siedmiu cudów świata starożytnego (wraz z wiszącymi ogrodami Semiramidy). Miasto zniszczone przez Persów, odnowione przez Nabuchodonozora II (605-562 p.n.e.).\n>\n> **Delfy** - najważniejsza panhelleńska wyrocznia starożytnej Grecji, na zboczu góry Parnas. Świątynia Apollina, w której wieszczyła **Pytia**. W Delfach co cztery lata odbywały się igrzyska pytyjskie (drugie po olimpijskich). Inskrypcja na świątyni: *\"Poznaj samego siebie\"* (gnothi seauton).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za wskazanie OBYDWU prawidłowych numerów (A. - 3; B. - 4)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną LUB tylko jeden numer poprawny LUB brak odpowiedzi\n>\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie można dostać 0,5 pkt. Trzeba mieć obydwie odpowiedzi poprawnie. To znaczy: jeśli wpiszesz 3 i 4 - masz punkt; jeśli wpiszesz 3 i 5 LUB 1 i 4 - 0 punktów.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - pomylenie Eufratu z Nilem:** Numer 1 lub 2 (delta Nilu / Lewant) jest często mylony z numerem 3 (Mezopotamia), zwłaszcza jeśli uczeń pamięta tylko \"rzeka starożytna\". Klucz: nazwa rzeki (*Eufrat*, NIE *Nil*).\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - Parnas a Olimp:** Niektórzy uczniowie kojarzą greckie góry tylko z Olimpem (Tessalia, północna Grecja). Parnas to masyw w Fokidzie (centralna Grecja, blisko Zatoki Korynckiej) - TAM są Delfy. Olimp to siedziba bogów; Parnas - siedziba muz i Apollina-wieszcza.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - pułapka Włoch (nr 5):** Półwysep Apeniński nie jest opisany w żadnym z fragmentów. Nr 5 to Italia (Rzym?), ale nie pasuje ani do Eufratu, ani do Parnasu.","image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1.1. (0-1)
Podaj numery, którymi na mapie oznaczono miejsca wzniesienia obiektów opisanych
w tekstach.
Fragment A
Fragment B

","answer_text_html":"

Zadanie 1.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
I. Starożytność

\n
  1. Cywilizacje Bliskiego […] Wschodu.
\n

Zdający:

\n
  1. charakteryzuje uwarunkowania
\n

geograficzne rozwoju cywilizacji na Bliskim
[…] Wschodzie.

\n
  1. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura
\n

starożytnej Grecji.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje geograficzne
\n

uwarunkowania cywilizacji greckiej;

\n
  1. rozpoznaje dokonania kulturowe Greków
\n

w dziedzinie architektury [ ].
Rozwiązanie
Tekst A. - 3
Tekst B. - 4
Schemat punktowania
1 p. - za wskazanie dwóch prawidłowych numerów.
0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Fragment A - numer 3 (Babilon w Mezopotamii)
Fragment B - numer 4 (Delfy w Grecji)

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n
Fragment A - odczytujemy wskazówki tekstu
\n
"Miasto składa się z dwóch części, bo dzieli je rzeka, która zwie się Eufrat" (Herodot, Dzieje)
\n

Kluczowa wskazówka: rzeka Eufrat. Eufrat to jedna z dwóch wielkich rzek Mezopotamii (drugą jest Tygrys). Miasto zbudowane na obu brzegach Eufratu, otoczone potężnym murem ceglanym i głębokim rowem - to klasyczny opis Babilonu pochodzący z relacji Herodota (V w. p.n.e.).

\n

→ Na mapie schematu numer 3 umieszczony jest w rejonie Mezopotamii (Bliski Wschód, dorzecze Tygrysu i Eufratu).

\n
Fragment B - odczytujemy wskazówki tekstu
\n
"Świątynia Apollina leży w górach Parnasu na skale stromej ze wszystkich stron w niej głęboki otwór w ziemi, który prowadzi do wyroczni"
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. Apollo - bóg grecki (Apollon)
  2. Parnas - masyw górski w Grecji środkowej
  3. Wyrocznia w głębokim otworze ziemi - to słynna Pytia delficka, kapłanka wieszcząca z parą wydobywającą się z rozpadliny
\n

→ Opis dotyczy Delf - najsłynniejszej wyroczni starożytnej Grecji. Na mapie numer 4 położony jest w centralnej Grecji, czyli w rejonie Parnasu.

\n

Sposób 2 - analiza topograficzna mapy

\n

Mapa pokazuje basen Morza Śródziemnego i Bliski Wschód z pięcioma ponumerowanymi miejscami:

\n\n

Po eliminacji geograficznej: 3 dla A, 4 dla B.

\n

Reference historyczny

\n
📖 Reference - Babilon i Delfy:
Babilon - stolica Babilonii w Mezopotamii (dorzecze Tygrysu i Eufratu). Słynne mury Babilonu opisane przez Herodota w Dziejach (V w. p.n.e.) zaliczane były do siedmiu cudów świata starożytnego (wraz z wiszącymi ogrodami Semiramidy). Miasto zniszczone przez Persów, odnowione przez Nabuchodonozora II (605-562 p.n.e.).

Delfy - najważniejsza panhelleńska wyrocznia starożytnej Grecji, na zboczu góry Parnas. Świątynia Apollina, w której wieszczyła Pytia. W Delfach co cztery lata odbywały się igrzyska pytyjskie (drugie po olimpijskich). Inskrypcja na świątyni: "Poznaj samego siebie" (gnothi seauton).
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 1.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za wskazanie OBYDWU prawidłowych numerów (A. - 3; B. - 4)
- 0 pkt - za odpowiedź błędną LUB tylko jeden numer poprawny LUB brak odpowiedzi

⚠️ Uwaga: Nie można dostać 0,5 pkt. Trzeba mieć obydwie odpowiedzi poprawnie. To znaczy: jeśli wpiszesz 3 i 4 - masz punkt; jeśli wpiszesz 3 i 5 LUB 1 i 4 - 0 punktów.
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Pułapka 1 - pomylenie Eufratu z Nilem: Numer 1 lub 2 (delta Nilu / Lewant) jest często mylony z numerem 3 (Mezopotamia), zwłaszcza jeśli uczeń pamięta tylko "rzeka starożytna". Klucz: nazwa rzeki (Eufrat, NIE Nil).
\n
⚠️ Pułapka 2 - Parnas a Olimp: Niektórzy uczniowie kojarzą greckie góry tylko z Olimpem (Tessalia, północna Grecja). Parnas to masyw w Fokidzie (centralna Grecja, blisko Zatoki Korynckiej) - TAM są Delfy. Olimp to siedziba bogów; Parnas - siedziba muz i Apollina-wieszcza.
\n
⚠️ Pułapka 3 - pułapka Włoch (nr 5): Półwysep Apeniński nie jest opisany w żadnym z fragmentów. Nr 5 to Italia (Rzym?), ale nie pasuje ani do Eufratu, ani do Parnasu.
"}]}