{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nŹródło 1. Fragment pracy francuskiego historyka\nRozpoczęta w 1808 wojna [ ] zakończyła się pięć lat później odwrotem armii francuskiej.\nWydarzenia te drążyły cały system, [ ] podsycając ośmielone ludowym powstaniem na\nPółwyspie Iberyjskim najróżniejsze nacjonalizmy, mobilizując setki tysięcy ludzi w czasie,\ngdy Wielka Armia zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów […].\nNa podstawie: T. Lenz, Napoleon odkłamany, Warszawa 2009, s. 26.\nŹródło 2. Karykatura z pierwszej połowy XIX w.\nMadryt, Fontainebleau1, Moskwa\n„Mówią Wieki” 2003, numer specjalny Ów rok 1812, s. 13.\n1 Fontainebleau - rezydencja władców Francji, siedziba Napoleona I Bonaparte.\nCzy treść rysunku satyrycznego ukazuje polityczne konsekwencje wydarzeń, o których\nmowa w tekście? Odpowiedź uzasadnij, interpretując elementy rysunku.\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej […];\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; […] ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; […] integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX\n1. Europa napoleońska.\nZdający:\n1) opisuje kierunki i etapy podbojów\nNapoleona; charakteryzuje napoleońską ideę\nimperium;\n2) wyjaśnia źródła sukcesów i porażek\nNapoleona w polityce […] zagranicznej.\nPrzykładowa odpowiedź\nTak, rysunek ukazuje upadek Napoleona, o czym świadczą upadające insygnia władzy - berło\ni jabłko, a także pękające szczudła i utrata równowagi przez władcę. Przyczyną upadku były\nwydarzenia, o których mowa w tekście - powstanie w Hiszpanii przeciwko Francuzom -\nw podpisie do rysunku podano „Madryt” oraz przegrana w wojnie z Rosją - w podpisie do\nrysunku podano „Moskwa”. Na rysunku można dostrzec typowe dla cerkwi kopuły\nz krzyżami prawosławnymi.\nSchemat punktowania\n2 p. - za dwa elementy odpowiedzi:\n• określenie konsekwencji wydarzeń - upadek Napoleona z odniesieniem do rysunku,\n• wskazanie na wydarzenia w Hiszpanii i wyprawę do Rosji z odwołaniem do rysunku.\n1 p. - za podanie tylko jednego elementu odpowiedzi z odniesieniem do rysunku.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**TAK - rysunek satyryczny ukazuje polityczne konsekwencje wydarzeń opisanych w tekście.**\n\n**Uzasadnienie:**\n1. **Polityczna konsekwencja = UPADEK NAPOLEONA** - wyrażona przez: postać Napoleona TRACĄCEGO RÓWNOWAGĘ na linie, **pękające insygnia władzy** (berło i jabłko spadają z rąk), pękająca lina\n2. **Przyczyny upadku zgodne z tekstem**:\n- **\"Madryt\"** w tytule → powstanie w Hiszpanii (1808-1814, opisane w tekście jako \"rozpoczęta w 1808 wojna\")\n- **\"Moskwa\"** w tytule → wyprawa Napoleona na Rosję (1812, opisana jako \"zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów\")\n3. **Symbole identyfikujące geografię**: Fontainebleau (rezydencja francuska po lewej) ↔ cerkiew z krzyżami prawosławnymi (Moskwa po prawej)\n\n→ Tytuł karykatury *\"Madryt, Fontainebleau, Moskwa \"* + symbole = potwierdzenie, że artysta przedstawia **upadek imperium Napoleona** spowodowany właśnie wyprawą hiszpańską i rosyjską.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (źródło 1)\n\n> *\"Rozpoczęta w 1808 wojna [ ] zakończyła się pięć lat później odwrotem armii francuskiej. Wydarzenia te drążyły cały system, [ ] podsycając ośmielone ludowym powstaniem na Półwyspie Iberyjskim najróżniejsze nacjonalizmy, mobilizując setki tysięcy ludzi w czasie, gdy Wielka Armia zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów\"*\n\n→ **Co opisuje tekst?**\n\n1. **Wojna 1808-1813** = **wojna na Półwyspie Iberyjskim** (Hiszpania i Portugalia):\n- Zaczyna się w 1808 r. od **powstania madryckiego (Dos de Mayo, 2 maja 1808)** przeciw Francuzom\n- Goya - *\"Rozstrzelanie powstańców madryckich 3 maja 1808\"* (1814)\n- Trwa pięć lat (do 1813) - Napoleon traci Hiszpanię na rzecz armii sojuszniczych (Anglia: Wellington, Hiszpania: Junta, Portugalia)\n\n2. **\"Najróżniejsze nacjonalizmy\"** - wojna hiszpańska zainspirowała opór nacjonalistyczny w innych krajach Europy (Prusy, Niemcy, Włochy)\n\n3. **Wielka Armia w stepach Rosji** = wyprawa na Rosję 1812 (Napoleon z 600 tys. żołnierzy)\n\n## Sposób 2 - analiza rysunku satyrycznego (źródło 2)\n\n### Tytuł: *\"Madryt, Fontainebleau, Moskwa \"*\n\n→ **Trzy miejsca symboliczne:**\n- **Madryt** - Hiszpania (powstanie 1808)\n- **Fontainebleau** - rezydencja królewska Francuzów, **siedziba Napoleona I Bonapartego** (jako centrum jego władzy)\n- **Moskwa** - Rosja (wyprawa 1812)\n\n### Elementy graficzne i ich interpretacja\n\n| Element | Co widać | Interpretacja |\n| **Napoleon kroczący na linie** | postać balansująca | **Niestabilność władzy** Napoleona - władza utrzymywana z trudnością |\n| **Lina pęka** | pęknięcie liny | **Załamanie imperium** Napoleona |\n| **Berło i jabłko pękają / spadają** | insygnia władzy roztrzaskane | **Utrata władzy królewskiej / cesarskiej** |\n| **Fontainebleau (lewa strona)** | rezydencja francuska | **Centrum władzy** Napoleona |\n| **Cerkiew prawosławna (prawa strona)** | kopuły z krzyżami prawosławnymi | **Moskwa** - punkt końcowy wyprawy 1812 |\n| **Krajobraz pod linią** | uciekający świadkowie | **Cierpienia wojen napoleońskich** (setki tysięcy zmobilizowanych ludzi) |\n\n→ **Wniosek z analizy:**\n\n**Tak** - rysunek ukazuje POLITYCZNE KONSEKWENCJE wydarzeń z tekstu:\n- **Konsekwencja**: UPADEK NAPOLEONA (lina pęka, insygnia spadają, równowaga utracona)\n- **Przyczyny**: powstanie hiszpańskie (\"Madryt\") + wyprawa rosyjska (\"Moskwa\") - DOKŁADNIE te wydarzenia wskazane w tekście jako \"drążące cały system\"\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego\n\n> 📖 **Reference - upadek Napoleona Bonapartego (1808-1815):**\n>\n> **Etapy upadku:**\n>\n> 1. **Wojna na Półwyspie Iberyjskim 1808-1814:**\n> - 1807 - układ w Tylży (Napoleon na szczycie potęgi)\n> - 2 maja 1808 - **Dos de Mayo** - powstanie w Madrycie\n> - 1808-1812 - wojna szarpana z Hiszpanami i Anglikami (gen. Wellington)\n> - 1812 - bitwa pod Salamancą (Wellington pokonuje Marmonta)\n> - 1813 - bitwa pod Vitorią - definitywna utrata Hiszpanii\n> - **Konsekwencje**: Napoleon stracił ok. **300 tys. żołnierzy** na froncie hiszpańskim. Cytat Bonapartego: *\"Hiszpański wrzód mnie zabija\"*.\n>\n> 2. **Wyprawa na Rosję 1812:**\n> - Czerwiec 1812 - Wielka Armia (600 tys.) przekracza Niemen\n> - 7 września 1812 - **bitwa pod Borodino** (krwawa, nierozstrzygnięta)\n> - 14 września 1812 - Napoleon wkracza do Moskwy (opuszczonej)\n> - Wielki pożar Moskwy (15-18 września 1812)\n> - Październik 1812 - odwrót\n> - **Berezyna 26-29 listopada 1812** - przeprawa katastrofalna\n> - Bilans: z 600 tys. żołnierzy wróciło ok. **30 tys.** (95% strat!)\n>\n> 3. **Bitwa narodów pod Lipskiem 16-19 października 1813** - koalicja antynapoleońska (Rosja, Prusy, Austria, Szwecja) pokonuje Napoleona\n>\n> 4. **Abdykacja 1814** - Napoleon ucieka na Elbę\n>\n> 5. **Sto dni i Waterloo 18 czerwca 1815** - ostateczna klęska, Napoleon zesłany na **Wyspę Świętej Heleny** (zmarł 1821)\n>\n> **Hiszpania i Rosja - dwa fronty, które złamały Napoleona:**\n> Hiszpania = wojna ośmieszająca \"niezwyciężoność\" Francuzów (małe oddziały hiszpańskich partyzantów *guerilleros*, opór ludowy)\n> Rosja = wyprawa, w której Napoleon stracił armię\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za **dwa elementy** odpowiedzi:\n> - (a) określenie KONSEKWENCJI = upadek Napoleona, z **odniesieniem do rysunku** (lina, insygnia, równowaga)\n> - (b) wskazanie WYDARZEŃ = Hiszpania + Rosja, z **odniesieniem do rysunku** (Madryt, Moskwa, cerkiew)\n> - **1 pkt** - za **JEDEN element** z odniesieniem do rysunku\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną (sam tekst bez rysunku) lub błędną\n>\n> **Konieczne elementy odpowiedzi:**\n> 1. **TAK** - rysunek ukazuje konsekwencje\n> 2. **Polityczna konsekwencja** = **upadek Napoleona**\n> 3. **Symbole upadku** = lina, insygnia (berło, jabłko), utrata równowagi\n> 4. **Powiązanie tytułu** z wydarzeniami: Madryt = powstanie 1808; Moskwa = wyprawa 1812\n> 5. **Symbole geograficzne**: cerkiew z kopułami i krzyżami prawosławnymi = Moskwa\n>\n> ⚠️ **WAŻNE:** klucz wyraźnie wymaga **POŁĄCZENIA tekstu z rysunkiem**. Sama interpretacja rysunku bez odwołania do wydarzeń z tekstu = niepełna.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - pominięcie konkretów rysunku:** Niektórzy uczniowie piszą \"rysunek pokazuje upadek\" bez wymienienia KONKRETNYCH elementów (insygnia, lina, równowaga). Klucz wymaga ICH WYMIENIENIA.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - niezauważenie Fontainebleau jako rezydencji Napoleona:** Atrybucja źródła wyraźnie podaje, że **Fontainebleau** to rezydencja władców Francji, siedziba Napoleona. To NIE jest miejsce klęski (jak Madryt i Moskwa) - to MIEJSCE WŁADZY, z którego Napoleon wyruszał na wojny.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - pomylenie miejsc:** Madryt = Hiszpania, NIE Włochy. Moskwa = Rosja, NIE Polska. Klucz wymaga dokładnej identyfikacji geograficznej.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4 - pomylenie dat:** Powstanie w Hiszpanii zaczęło się w **1808** (tekst wyraźnie podaje datę). Wyprawa na Rosję - **1812** (tekst opisuje Wielką Armię w stepach). NIE 1814-15 (Waterloo).\n\n> ⚠️ **Pułapka 5 - pomieszanie cerkwi z meczetem:** Atrybucja wyraźnie określa cerkiew (kopuły + KRZYŻE prawosławne). Meczet ma **półksiężyc** zamiast krzyża i **minarety**, nie kopuły z krzyżami.","image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>Źródło 1. Fragment pracy francuskiego historyka<br>Rozpoczęta w 1808 wojna [ ] zakończyła się pięć lat później odwrotem armii francuskiej.<br>Wydarzenia te drążyły cały system, [ ] podsycając ośmielone ludowym powstaniem na<br>Półwyspie Iberyjskim najróżniejsze nacjonalizmy, mobilizując setki tysięcy ludzi w czasie,<br>gdy Wielka Armia zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów […].<br>Na podstawie: T. Lenz, Napoleon odkłamany, Warszawa 2009, s. 26.<br>Źródło 2. Karykatura z pierwszej połowy XIX w.<br>Madryt, Fontainebleau1, Moskwa<br>„Mówią Wieki” 2003, numer specjalny Ów rok 1812, s. 13.<br>1 Fontainebleau - rezydencja władców Francji, siedziba Napoleona I Bonaparte.<br>Czy treść rysunku satyrycznego ukazuje polityczne konsekwencje wydarzeń, o których<br>mowa w tekście? Odpowiedź uzasadnij, interpretując elementy rysunku.<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej […];<br>dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń<br>w dziejach […].<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; […] ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu […] problemowym; dostrzega<br>problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; […] integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Wiek XIX</p>\n<ol><li>Europa napoleońska.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje kierunki i etapy podbojów</li></ol>\n<p>Napoleona; charakteryzuje napoleońską ideę<br>imperium;</p>\n<ol><li>wyjaśnia źródła sukcesów i porażek</li></ol>\n<p>Napoleona w polityce […] zagranicznej.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Tak, rysunek ukazuje upadek Napoleona, o czym świadczą upadające insygnia władzy - berło<br>i jabłko, a także pękające szczudła i utrata równowagi przez władcę. Przyczyną upadku były<br>wydarzenia, o których mowa w tekście - powstanie w Hiszpanii przeciwko Francuzom -<br>w podpisie do rysunku podano „Madryt” oraz przegrana w wojnie z Rosją - w podpisie do<br>rysunku podano „Moskwa”. Na rysunku można dostrzec typowe dla cerkwi kopuły<br>z krzyżami prawosławnymi.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za dwa elementy odpowiedzi:<br>• określenie konsekwencji wydarzeń - upadek Napoleona z odniesieniem do rysunku,<br>• wskazanie na wydarzenia w Hiszpanii i wyprawę do Rosji z odwołaniem do rysunku.<br>1 p. - za podanie tylko jednego elementu odpowiedzi z odniesieniem do rysunku.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>TAK - rysunek satyryczny ukazuje polityczne konsekwencje wydarzeń opisanych w tekście.</strong></p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong></p>\n<ol><li><strong>Polityczna konsekwencja = UPADEK NAPOLEONA</strong> - wyrażona przez: postać Napoleona TRACĄCEGO RÓWNOWAGĘ na linie, <strong>pękające insygnia władzy</strong> (berło i jabłko spadają z rąk), pękająca lina</li><li><strong>Przyczyny upadku zgodne z tekstem</strong>:</li></ol>\n<ul><li><strong>&quot;Madryt&quot;</strong> w tytule → powstanie w Hiszpanii (1808-1814, opisane w tekście jako &quot;rozpoczęta w 1808 wojna&quot;)</li><li><strong>&quot;Moskwa&quot;</strong> w tytule → wyprawa Napoleona na Rosję (1812, opisana jako &quot;zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów&quot;)</li></ul>\n<ol><li><strong>Symbole identyfikujące geografię</strong>: Fontainebleau (rezydencja francuska po lewej) ↔ cerkiew z krzyżami prawosławnymi (Moskwa po prawej)</li></ol>\n<p>→ Tytuł karykatury <em>&quot;Madryt, Fontainebleau, Moskwa &quot;</em> + symbole = potwierdzenie, że artysta przedstawia <strong>upadek imperium Napoleona</strong> spowodowany właśnie wyprawą hiszpańską i rosyjską.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (źródło 1)</h4>\n<blockquote><em>&quot;Rozpoczęta w 1808 wojna [ ] zakończyła się pięć lat później odwrotem armii francuskiej. Wydarzenia te drążyły cały system, [ ] podsycając ośmielone ludowym powstaniem na Półwyspie Iberyjskim najróżniejsze nacjonalizmy, mobilizując setki tysięcy ludzi w czasie, gdy Wielka Armia zapuszczała się w głąb rosyjskich stepów&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Co opisuje tekst?</strong></p>\n<ol><li><strong>Wojna 1808-1813</strong> = <strong>wojna na Półwyspie Iberyjskim</strong> (Hiszpania i Portugalia):</li></ol>\n<ul><li>Zaczyna się w 1808 r. od <strong>powstania madryckiego (Dos de Mayo, 2 maja 1808)</strong> przeciw Francuzom</li><li>Goya - <em>&quot;Rozstrzelanie powstańców madryckich 3 maja 1808&quot;</em> (1814)</li><li>Trwa pięć lat (do 1813) - Napoleon traci Hiszpanię na rzecz armii sojuszniczych (Anglia: Wellington, Hiszpania: Junta, Portugalia)</li></ul>\n<ol><li><strong>&quot;Najróżniejsze nacjonalizmy&quot;</strong> - wojna hiszpańska zainspirowała opór nacjonalistyczny w innych krajach Europy (Prusy, Niemcy, Włochy)</li></ol>\n<ol><li><strong>Wielka Armia w stepach Rosji</strong> = wyprawa na Rosję 1812 (Napoleon z 600 tys. żołnierzy)</li></ol>\n<h4>Sposób 2 - analiza rysunku satyrycznego (źródło 2)</h4>\n<h5>Tytuł: <em>&quot;Madryt, Fontainebleau, Moskwa &quot;</em></h5>\n<p>→ <strong>Trzy miejsca symboliczne:</strong></p>\n<ul><li><strong>Madryt</strong> - Hiszpania (powstanie 1808)</li><li><strong>Fontainebleau</strong> - rezydencja królewska Francuzów, <strong>siedziba Napoleona I Bonapartego</strong> (jako centrum jego władzy)</li><li><strong>Moskwa</strong> - Rosja (wyprawa 1812)</li></ul>\n<h5>Elementy graficzne i ich interpretacja</h5>\n<p>| Element | Co widać | Interpretacja |<br>| <strong>Napoleon kroczący na linie</strong> | postać balansująca | <strong>Niestabilność władzy</strong> Napoleona - władza utrzymywana z trudnością |<br>| <strong>Lina pęka</strong> | pęknięcie liny | <strong>Załamanie imperium</strong> Napoleona |<br>| <strong>Berło i jabłko pękają / spadają</strong> | insygnia władzy roztrzaskane | <strong>Utrata władzy królewskiej / cesarskiej</strong> |<br>| <strong>Fontainebleau (lewa strona)</strong> | rezydencja francuska | <strong>Centrum władzy</strong> Napoleona |<br>| <strong>Cerkiew prawosławna (prawa strona)</strong> | kopuły z krzyżami prawosławnymi | <strong>Moskwa</strong> - punkt końcowy wyprawy 1812 |<br>| <strong>Krajobraz pod linią</strong> | uciekający świadkowie | <strong>Cierpienia wojen napoleońskich</strong> (setki tysięcy zmobilizowanych ludzi) |</p>\n<p>→ <strong>Wniosek z analizy:</strong></p>\n<p><strong>Tak</strong> - rysunek ukazuje POLITYCZNE KONSEKWENCJE wydarzeń z tekstu:</p>\n<ul><li><strong>Konsekwencja</strong>: UPADEK NAPOLEONA (lina pęka, insygnia spadają, równowaga utracona)</li><li><strong>Przyczyny</strong>: powstanie hiszpańskie (&quot;Madryt&quot;) + wyprawa rosyjska (&quot;Moskwa&quot;) - DOKŁADNIE te wydarzenia wskazane w tekście jako &quot;drążące cały system&quot;</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - upadek Napoleona Bonapartego (1808-1815):</strong><br><br><strong>Etapy upadku:</strong><br><br>1. <strong>Wojna na Półwyspie Iberyjskim 1808-1814:</strong><br>- 1807 - układ w Tylży (Napoleon na szczycie potęgi)<br>- 2 maja 1808 - <strong>Dos de Mayo</strong> - powstanie w Madrycie<br>- 1808-1812 - wojna szarpana z Hiszpanami i Anglikami (gen. Wellington)<br>- 1812 - bitwa pod Salamancą (Wellington pokonuje Marmonta)<br>- 1813 - bitwa pod Vitorią - definitywna utrata Hiszpanii<br>- <strong>Konsekwencje</strong>: Napoleon stracił ok. <strong>300 tys. żołnierzy</strong> na froncie hiszpańskim. Cytat Bonapartego: <em>&quot;Hiszpański wrzód mnie zabija&quot;</em>.<br><br>2. <strong>Wyprawa na Rosję 1812:</strong><br>- Czerwiec 1812 - Wielka Armia (600 tys.) przekracza Niemen<br>- 7 września 1812 - <strong>bitwa pod Borodino</strong> (krwawa, nierozstrzygnięta)<br>- 14 września 1812 - Napoleon wkracza do Moskwy (opuszczonej)<br>- Wielki pożar Moskwy (15-18 września 1812)<br>- Październik 1812 - odwrót<br>- <strong>Berezyna 26-29 listopada 1812</strong> - przeprawa katastrofalna<br>- Bilans: z 600 tys. żołnierzy wróciło ok. <strong>30 tys.</strong> (95% strat!)<br><br>3. <strong>Bitwa narodów pod Lipskiem 16-19 października 1813</strong> - koalicja antynapoleońska (Rosja, Prusy, Austria, Szwecja) pokonuje Napoleona<br><br>4. <strong>Abdykacja 1814</strong> - Napoleon ucieka na Elbę<br><br>5. <strong>Sto dni i Waterloo 18 czerwca 1815</strong> - ostateczna klęska, Napoleon zesłany na <strong>Wyspę Świętej Heleny</strong> (zmarł 1821)<br><br><strong>Hiszpania i Rosja - dwa fronty, które złamały Napoleona:</strong><br>Hiszpania = wojna ośmieszająca &quot;niezwyciężoność&quot; Francuzów (małe oddziały hiszpańskich partyzantów <em>guerilleros</em>, opór ludowy)<br>Rosja = wyprawa, w której Napoleon stracił armię</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - za <strong>dwa elementy</strong> odpowiedzi:<br>- (a) określenie KONSEKWENCJI = upadek Napoleona, z <strong>odniesieniem do rysunku</strong> (lina, insygnia, równowaga)<br>- (b) wskazanie WYDARZEŃ = Hiszpania + Rosja, z <strong>odniesieniem do rysunku</strong> (Madryt, Moskwa, cerkiew)<br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>JEDEN element</strong> z odniesieniem do rysunku<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niepełną (sam tekst bez rysunku) lub błędną<br><br><strong>Konieczne elementy odpowiedzi:</strong><br>1. <strong>TAK</strong> - rysunek ukazuje konsekwencje<br>2. <strong>Polityczna konsekwencja</strong> = <strong>upadek Napoleona</strong><br>3. <strong>Symbole upadku</strong> = lina, insygnia (berło, jabłko), utrata równowagi<br>4. <strong>Powiązanie tytułu</strong> z wydarzeniami: Madryt = powstanie 1808; Moskwa = wyprawa 1812<br>5. <strong>Symbole geograficzne</strong>: cerkiew z kopułami i krzyżami prawosławnymi = Moskwa<br><br>⚠️ <strong>WAŻNE:</strong> klucz wyraźnie wymaga <strong>POŁĄCZENIA tekstu z rysunkiem</strong>. Sama interpretacja rysunku bez odwołania do wydarzeń z tekstu = niepełna.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - pominięcie konkretów rysunku:</strong> Niektórzy uczniowie piszą &quot;rysunek pokazuje upadek&quot; bez wymienienia KONKRETNYCH elementów (insygnia, lina, równowaga). Klucz wymaga ICH WYMIENIENIA.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - niezauważenie Fontainebleau jako rezydencji Napoleona:</strong> Atrybucja źródła wyraźnie podaje, że <strong>Fontainebleau</strong> to rezydencja władców Francji, siedziba Napoleona. To NIE jest miejsce klęski (jak Madryt i Moskwa) - to MIEJSCE WŁADZY, z którego Napoleon wyruszał na wojny.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - pomylenie miejsc:</strong> Madryt = Hiszpania, NIE Włochy. Moskwa = Rosja, NIE Polska. Klucz wymaga dokładnej identyfikacji geograficznej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - pomylenie dat:</strong> Powstanie w Hiszpanii zaczęło się w <strong>1808</strong> (tekst wyraźnie podaje datę). Wyprawa na Rosję - <strong>1812</strong> (tekst opisuje Wielką Armię w stepach). NIE 1814-15 (Waterloo).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 5 - pomieszanie cerkwi z meczetem:</strong> Atrybucja wyraźnie określa cerkiew (kopuły + KRZYŻE prawosławne). Meczet ma <strong>półksiężyc</strong> zamiast krzyża i <strong>minarety</strong>, nie kopuły z krzyżami.</blockquote>"}]}