{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nŹródło 1. Kwintus Tulliusz Cyceron1, Mały poradnik wyborczy, 64 r. p.n.e. [fragment]\nTrzy są drogi szczególnie prowadzące do pozyskania ludzkiej przychylności i głosu\nw wyborach - świadczenie przysług, budzenie nadziei oraz samorzutne szczere przywiązanie.\n[ ] Staraj się [ ], by cała kampania wyborcza była pełna blasku, okazała, świetna, miła\nludowi, by odznaczała się wspaniałością i godnością. [ ] Hojność [ ] ma szerokie pole [ ].\nStaraj się, by dostęp do ciebie był łatwy we dnie i w nocy, by nie tylko bramy domu stały\notworem, lecz także przystępne było spojrzenie i wyraz twarzy, które są niejako bramą duszy.\nGdy cię o coś proszą - zgadzaj się (jeżeli czegoś nie możesz spełnić, odmów w sposób\nuprzejmy albo w ogóle nie odmawiaj). [ ] Obietnica jest czymś niepewnym, odnosi się do\nprzyszłości i do niewielu stosunkowo ludzi; natomiast odmowa zraża na pewno zaraz, i to\nwiększą liczbę osób.\nNa podstawie: J. Kwapisz, Jak wygrać wybory w Rzymie, [w:] „Mówią Wieki” 2003, nr 5, s. 19, 21, 22.\n1 Kwintus Tulliusz Cyceron (102 p.n.e.-43 p.n.e.) - młodszy brat mówcy rzymskiego Marka Tulliusza Cycerona.\nŹródło 2. Plutarch, Żywoty sławnych mężów [fragment]\nPompejusz ma powodzenie, jako wódz […] wszedł do senatu, a przez obywateli został\nzaszczycony przydomkiem Magnus, tj. Wielki. [ ]\nGdy był w Rzymie […], unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym\nprzychodził z pomocą. [ ]\nKrassus […] nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego, lecz obracał się ciągle wśród\npotrzebujących jego pośrednictwa [ ]. I kiedy Cezar w charakterze pretora wybierał się do\nHiszpanii, a nie miał pieniędzy, to Krassus [ ] poręczył za niego sumą ośmiuset trzydziestu\ntalentów.\nNa podstawie: G. Chomicki, S. Sprawski, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze i zagadnienia do\nhistorii w szkole średniej, Kraków 1999, s. 252.\nKtóry polityk rzymski - Pompejusz czy Krassus - postępował zgodnie z zasadami\nprzedstawionymi w źródle 1.? Odpowiedź uzasadnij.\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nI. Starożytność\n4. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu.\nZdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe\ni społeczne w Rzymie republikańskim […].\nPoprawna odpowiedź\nKrassus postępował zgodnie z zasadami podanymi przez Kwintusa Tulliusza Cycerona.\nUzasadnienie\nKrassus był przystępny, chętnie pomagał innym, wsparł finansowo Cezara, chętnie rozmawiał\nz ludźmi w przeciwieństwie do Pompejusza, który nie był szczodry i unikał kontaktów\nz ludem.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Krassus** postępował zgodnie z zasadami przedstawionymi w źródle 1 (*Mały poradnik wyborczy* Kwintusa Tulliusza Cycerona).\n\n**Uzasadnienie:** Krassus był **przystępny dla wszystkich**, **stale obracał się wśród potrzebujących**, **udzielał pomocy finansowej** (poręczył Cezarowi 830 talentów). Pompejusz był jego przeciwieństwem - *\"unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym przychodził z pomocą\"*.\n\n## Sposób 1 - analiza źródła 1 (zasady Kwintusa Cycerona)\n\nKwintus Tulliusz Cyceron w *Małym poradniku wyborczym* (64 r. p.n.e., dla brata Marka, kandydata na konsula) wymienia **trzy zasady zdobywania głosów wyborców**:\n\n1. **Świadczenie przysług** - *\"Trzy są drogi szczególnie prowadzące do pozyskania ludzkiej przychylności [ ] świadczenie przysług\"*\n2. **Budzenie nadziei** - obietnice (lepsze niż odmowa)\n3. **Samorzutne szczere przywiązanie** - autentyczna sympatia\n\nDodatkowe wskazówki taktyczne:\n- **Hojność** ma szerokie pole działania\n- **Łatwy dostęp** do kandydata - *\"by dostęp do ciebie był łatwy we dnie i w nocy, by nie tylko bramy domu stały otworem\"*\n- **Życzliwość** - łagodny wyraz twarzy, otwartość\n- **Unikanie odmowy** - odmowa zraża natychmiast i większą liczbę osób niż obietnica\n\n## Sposób 2 - analiza źródła 2 (Pompejusz vs Krassus u Plutarcha)\n\n### Pompejusz (negatywna ocena vs zasady Cycerona)\n\n> *\"Gdy był w Rzymie [ ], unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym przychodził z pomocą\"*\n\n**Naruszenia zasad Cycerona:**\n- ❌ **Brak hojności** - \"niewielu potrzebującym przychodził z pomocą\"\n- ❌ **Brak dostępności** - \"unikał tłumu i forum publicznego\" (Cyceron: bramy mają stać otworem)\n- ❌ **Brak życzliwego wyrazu twarzy** - wyniosłość, dystans (tytuł Magnus = \"Wielki\" sugeruje niedostępność)\n\n### Krassus (pozytywna ocena vs zasady Cycerona)\n\n> *\"nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego, lecz obracał się ciągle wśród potrzebujących jego pośrednictwa [ ]. I kiedy Cezar w charakterze pretora wybierał się do Hiszpanii, a nie miał pieniędzy, to Krassus [ ] poręczył za niego sumą ośmiuset trzydziestu talentów\"*\n\n**Zgodność z zasadami Cycerona:**\n- ✅ **Łatwy dostęp** - \"nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego\"\n- ✅ **Świadczenie przysług** - \"obracał się ciągle wśród potrzebujących jego pośrednictwa\"\n- ✅ **Hojność** - poręczenie 830 talentów (kolosalna suma!) na rzecz Cezara\n- ✅ **Spełnianie próśb** - \"gdy cię o coś proszą - zgadzaj się\" (Cyceron) - Krassus dawał\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego\n\n> 📖 **Reference - pierwszy triumwirat (60 r. p.n.e.) i polityka rzymska schyłku republiki:**\n> Pompejusz (Gnaeus Pompeius Magnus, 106-48 p.n.e.), Krassus (Marek Licyniusz Krassus, ok. 115-53 p.n.e.) i Juliusz Cezar (100-44 p.n.e.) zawarli **pierwszy triumwirat** w 60 r. p.n.e. - nieformalny układ dzielący wpływy w republice rzymskiej. Każdy reprezentował inny atut:\n> - **Pompejusz** - sława wojenna (zwycięstwa nad piratami, Mitrydatesem, w Hiszpanii)\n> - **Krassus** - ogromne bogactwo (najbogatszy człowiek w Rzymie, dorobił się na proskrypcjach Sulli)\n> - **Cezar** - ambicja polityczna i klientela popularów\n>\n> Pompejusz vs Krassus - **przeciwieństwo charakterów**: Pompejusz arystokratyczny, dystansowany; Krassus pragmatyczny patron klienteli. Ich rywalizacja wewnętrzna (kto z kogo) była typową cechą polityki rzymskiej w I w. p.n.e.\n>\n> **Klientela** (clientela) - system zależności w Rzymie: patron (patronus) wspierał finansowo i prawnie klientów (clientes), w zamian otrzymując ich poparcie polityczne (głosy w wyborach, eskorta na forum). Krassus był wzorcowym patronem; Pompejusz nie kultywował klienteli na taką skalę.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawne ROZSTRZYGNIĘCIE (\"Krassus\") + UZASADNIENIE (powołanie się na cytaty ze źródła 2 zgodne z zasadami źródła 1)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną (samo rozstrzygnięcie bez uzasadnienia LUB samo uzasadnienie bez wskazania imienia) lub błędną (\"Pompejusz\") albo za brak odpowiedzi\n>\n> **Konieczne elementy uzasadnienia (przynajmniej JEDEN):**\n> - Krassus był przystępny, chętnie pomagał innym\n> - Wsparł finansowo Cezara (830 talentów)\n> - Chętnie rozmawiał z ludźmi w przeciwieństwie do Pompejusza\n> - Pompejusz unikał kontaktów z ludem\n>\n> ⚠️ **Krytyczne:** sama nazwa \"Krassus\" bez argumentów = 0 punktów. Trzeba pokazać KONKRETNĄ zgodność z zasadami z poradnika.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - wybór Pompejusza:** Niektórzy uczniowie wybierają Pompejusza, bo jest \"znany\" (Wielki, triumwirat). Ale to o **technice wyborczej** chodzi, a nie o sukces wojskowy. Pompejusz mógł być świetnym wodzem, ale fatalnym kandydatem wyborczym.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - uzasadnienie ogólne:** \"Krassus, bo był miły\" to za mało. Trzeba wskazać KONKRETNE działania (poręczenie Cezara, otwartość na petentów) i ZESTAWIĆ je z **konkretnymi zasadami** Cycerona (hojność, łatwy dostęp).\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - pomylenie atrybucji:** *Mały poradnik wyborczy* napisał **Kwintus Tulliusz Cyceron** (młodszy brat), a nie słynny Marek Tulliusz Cyceron (mówca). Marek Cyceron był ADRESATEM rad - kandydatem na konsula 64-63 p.n.e. Klucz CKE nie wymaga rozróżnienia, ale w wypracowaniu maturalnym warto pamiętać.","image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Źródło 1. Kwintus Tulliusz Cyceron1, Mały poradnik wyborczy, 64 r. p.n.e. [fragment]<br>Trzy są drogi szczególnie prowadzące do pozyskania ludzkiej przychylności i głosu<br>w wyborach - świadczenie przysług, budzenie nadziei oraz samorzutne szczere przywiązanie.<br>[ ] Staraj się [ ], by cała kampania wyborcza była pełna blasku, okazała, świetna, miła<br>ludowi, by odznaczała się wspaniałością i godnością. [ ] Hojność [ ] ma szerokie pole [ ].<br>Staraj się, by dostęp do ciebie był łatwy we dnie i w nocy, by nie tylko bramy domu stały<br>otworem, lecz także przystępne było spojrzenie i wyraz twarzy, które są niejako bramą duszy.<br>Gdy cię o coś proszą - zgadzaj się (jeżeli czegoś nie możesz spełnić, odmów w sposób<br>uprzejmy albo w ogóle nie odmawiaj). [ ] Obietnica jest czymś niepewnym, odnosi się do<br>przyszłości i do niewielu stosunkowo ludzi; natomiast odmowa zraża na pewno zaraz, i to<br>większą liczbę osób.<br>Na podstawie: J. Kwapisz, Jak wygrać wybory w Rzymie, [w:] „Mówią Wieki” 2003, nr 5, s. 19, 21, 22.<br>1 Kwintus Tulliusz Cyceron (102 p.n.e.-43 p.n.e.) - młodszy brat mówcy rzymskiego Marka Tulliusza Cycerona.<br>Źródło 2. Plutarch, Żywoty sławnych mężów [fragment]<br>Pompejusz ma powodzenie, jako wódz […] wszedł do senatu, a przez obywateli został<br>zaszczycony przydomkiem Magnus, tj. Wielki. [ ]<br>Gdy był w Rzymie […], unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym<br>przychodził z pomocą. [ ]<br>Krassus […] nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego, lecz obracał się ciągle wśród<br>potrzebujących jego pośrednictwa [ ]. I kiedy Cezar w charakterze pretora wybierał się do<br>Hiszpanii, a nie miał pieniędzy, to Krassus [ ] poręczył za niego sumą ośmiuset trzydziestu<br>talentów.<br>Na podstawie: G. Chomicki, S. Sprawski, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze i zagadnienia do<br>historii w szkole średniej, Kraków 1999, s. 252.<br>Który polityk rzymski - Pompejusz czy Krassus - postępował zgodnie z zasadami<br>przedstawionymi w źródle 1.? Odpowiedź uzasadnij.<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną w ujęciu<br>przekrojowym lub problemowym; dostrzega<br>problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>I. Starożytność</p>\n<ol><li>Społeczeństwo, życie polityczne i kultura</li></ol>\n<p>starożytnego Rzymu.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje przemiany ustrojowe</li></ol>\n<p>i społeczne w Rzymie republikańskim […].<br>Poprawna odpowiedź<br>Krassus postępował zgodnie z zasadami podanymi przez Kwintusa Tulliusza Cycerona.<br>Uzasadnienie<br>Krassus był przystępny, chętnie pomagał innym, wsparł finansowo Cezara, chętnie rozmawiał<br>z ludźmi w przeciwieństwie do Pompejusza, który nie był szczodry i unikał kontaktów<br>z ludem.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Krassus</strong> postępował zgodnie z zasadami przedstawionymi w źródle 1 (<em>Mały poradnik wyborczy</em> Kwintusa Tulliusza Cycerona).</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Krassus był <strong>przystępny dla wszystkich</strong>, <strong>stale obracał się wśród potrzebujących</strong>, <strong>udzielał pomocy finansowej</strong> (poręczył Cezarowi 830 talentów). Pompejusz był jego przeciwieństwem - <em>&quot;unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym przychodził z pomocą&quot;</em>.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza źródła 1 (zasady Kwintusa Cycerona)</h4>\n<p>Kwintus Tulliusz Cyceron w <em>Małym poradniku wyborczym</em> (64 r. p.n.e., dla brata Marka, kandydata na konsula) wymienia <strong>trzy zasady zdobywania głosów wyborców</strong>:</p>\n<ol><li><strong>Świadczenie przysług</strong> - <em>&quot;Trzy są drogi szczególnie prowadzące do pozyskania ludzkiej przychylności [ ] świadczenie przysług&quot;</em></li><li><strong>Budzenie nadziei</strong> - obietnice (lepsze niż odmowa)</li><li><strong>Samorzutne szczere przywiązanie</strong> - autentyczna sympatia</li></ol>\n<p>Dodatkowe wskazówki taktyczne:</p>\n<ul><li><strong>Hojność</strong> ma szerokie pole działania</li><li><strong>Łatwy dostęp</strong> do kandydata - <em>&quot;by dostęp do ciebie był łatwy we dnie i w nocy, by nie tylko bramy domu stały otworem&quot;</em></li><li><strong>Życzliwość</strong> - łagodny wyraz twarzy, otwartość</li><li><strong>Unikanie odmowy</strong> - odmowa zraża natychmiast i większą liczbę osób niż obietnica</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza źródła 2 (Pompejusz vs Krassus u Plutarcha)</h4>\n<h5>Pompejusz (negatywna ocena vs zasady Cycerona)</h5>\n<blockquote><em>&quot;Gdy był w Rzymie [ ], unikał tłumu i forum publicznego; niewielu potrzebującym przychodził z pomocą&quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Naruszenia zasad Cycerona:</strong></p>\n<ul><li>❌ <strong>Brak hojności</strong> - &quot;niewielu potrzebującym przychodził z pomocą&quot;</li><li>❌ <strong>Brak dostępności</strong> - &quot;unikał tłumu i forum publicznego&quot; (Cyceron: bramy mają stać otworem)</li><li>❌ <strong>Brak życzliwego wyrazu twarzy</strong> - wyniosłość, dystans (tytuł Magnus = &quot;Wielki&quot; sugeruje niedostępność)</li></ul>\n<h5>Krassus (pozytywna ocena vs zasady Cycerona)</h5>\n<blockquote><em>&quot;nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego, lecz obracał się ciągle wśród potrzebujących jego pośrednictwa [ ]. I kiedy Cezar w charakterze pretora wybierał się do Hiszpanii, a nie miał pieniędzy, to Krassus [ ] poręczył za niego sumą ośmiuset trzydziestu talentów&quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Zgodność z zasadami Cycerona:</strong></p>\n<ul><li>✅ <strong>Łatwy dostęp</strong> - &quot;nie grał nieuchwytnego i nieprzystępnego&quot;</li><li>✅ <strong>Świadczenie przysług</strong> - &quot;obracał się ciągle wśród potrzebujących jego pośrednictwa&quot;</li><li>✅ <strong>Hojność</strong> - poręczenie 830 talentów (kolosalna suma!) na rzecz Cezara</li><li>✅ <strong>Spełnianie próśb</strong> - &quot;gdy cię o coś proszą - zgadzaj się&quot; (Cyceron) - Krassus dawał</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - pierwszy triumwirat (60 r. p.n.e.) i polityka rzymska schyłku republiki:</strong><br>Pompejusz (Gnaeus Pompeius Magnus, 106-48 p.n.e.), Krassus (Marek Licyniusz Krassus, ok. 115-53 p.n.e.) i Juliusz Cezar (100-44 p.n.e.) zawarli <strong>pierwszy triumwirat</strong> w 60 r. p.n.e. - nieformalny układ dzielący wpływy w republice rzymskiej. Każdy reprezentował inny atut:<br>- <strong>Pompejusz</strong> - sława wojenna (zwycięstwa nad piratami, Mitrydatesem, w Hiszpanii)<br>- <strong>Krassus</strong> - ogromne bogactwo (najbogatszy człowiek w Rzymie, dorobił się na proskrypcjach Sulli)<br>- <strong>Cezar</strong> - ambicja polityczna i klientela popularów<br><br>Pompejusz vs Krassus - <strong>przeciwieństwo charakterów</strong>: Pompejusz arystokratyczny, dystansowany; Krassus pragmatyczny patron klienteli. Ich rywalizacja wewnętrzna (kto z kogo) była typową cechą polityki rzymskiej w I w. p.n.e.<br><br><strong>Klientela</strong> (clientela) - system zależności w Rzymie: patron (patronus) wspierał finansowo i prawnie klientów (clientes), w zamian otrzymując ich poparcie polityczne (głosy w wyborach, eskorta na forum). Krassus był wzorcowym patronem; Pompejusz nie kultywował klienteli na taką skalę.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawne ROZSTRZYGNIĘCIE (&quot;Krassus&quot;) + UZASADNIENIE (powołanie się na cytaty ze źródła 2 zgodne z zasadami źródła 1)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niepełną (samo rozstrzygnięcie bez uzasadnienia LUB samo uzasadnienie bez wskazania imienia) lub błędną (&quot;Pompejusz&quot;) albo za brak odpowiedzi<br><br><strong>Konieczne elementy uzasadnienia (przynajmniej JEDEN):</strong><br>- Krassus był przystępny, chętnie pomagał innym<br>- Wsparł finansowo Cezara (830 talentów)<br>- Chętnie rozmawiał z ludźmi w przeciwieństwie do Pompejusza<br>- Pompejusz unikał kontaktów z ludem<br><br>⚠️ <strong>Krytyczne:</strong> sama nazwa &quot;Krassus&quot; bez argumentów = 0 punktów. Trzeba pokazać KONKRETNĄ zgodność z zasadami z poradnika.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - wybór Pompejusza:</strong> Niektórzy uczniowie wybierają Pompejusza, bo jest &quot;znany&quot; (Wielki, triumwirat). Ale to o <strong>technice wyborczej</strong> chodzi, a nie o sukces wojskowy. Pompejusz mógł być świetnym wodzem, ale fatalnym kandydatem wyborczym.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - uzasadnienie ogólne:</strong> &quot;Krassus, bo był miły&quot; to za mało. Trzeba wskazać KONKRETNE działania (poręczenie Cezara, otwartość na petentów) i ZESTAWIĆ je z <strong>konkretnymi zasadami</strong> Cycerona (hojność, łatwy dostęp).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - pomylenie atrybucji:</strong> <em>Mały poradnik wyborczy</em> napisał <strong>Kwintus Tulliusz Cyceron</strong> (młodszy brat), a nie słynny Marek Tulliusz Cyceron (mówca). Marek Cyceron był ADRESATEM rad - kandydatem na konsula 64-63 p.n.e. Klucz CKE nie wymaga rozróżnienia, ale w wypracowaniu maturalnym warto pamiętać.</blockquote>"}]}