{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Załamanie się imperium rzymskiego w V w. mogłoby nastąpić nawet bez interwencji\nbarbarzyńskich najeźdźców - Christopher Dawson. Scharakteryzuj wpływ czynników\nwewnętrznych i zewnętrznych na upadek cesarstwa zachodniorzymskiego i ustosunkuj się\ndo zacytowanej tezy historyka brytyjskiego.\n2. Wyjaśnij wpływ uwarunkowań zewnętrznych i lokalnych na gospodarkę polską w okresie\nrozbicia dzielnicowego. W pracy odwołaj się do materiałów źródłowych (str. 26-28).\n3. Rozstrzygnij, czy reformacja stanowiła czynnik dezintegrujący społeczeństwo monarchii\npolsko-litewskiej za panowania ostatnich Jagiellonów i w Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII w. Odpowiedź uzasadnij.\n4. Czy zgadzasz się z opinią opublikowaną w XIX w. na łamach emigracyjnego pisma\n„Baczność”, że rewolucja społeczna, ażeby była narodową - potrzebuje powstania.\nPowstanie, żeby żyć - potrzebuje rewolucji społecznej? Odpowiedź uzasadnij. W pracy\nodwołaj się do materiałów źródłowych (str. 28-29).\n5. Anglia miała wybór pomiędzy wojną i hańbą. Wybrała hańbę, ale będzie miała\nwojnę - Winston Churchill. Scharakteryzuj i oceń stanowisko Wielkiej Brytanii wobec\npolityki III Rzeszy w latach 1933-1940 i ustosunkuj się do wypowiedzi Winstona\nChurchilla z 1938 r.\nMateriały źródłowe do tematu 2.\nŹródło A. Plan Wrocławia w XIII w.\nT. Jurek, Dzieje średniowieczne, Warszawa 1999, s. 231.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22.\nMaks. liczba pkt\n12\nUzyskana liczba pkt\nMHI_1R\nŹródło B. Gęstość zaludnienia na wybranych obszarach w Europie, XI-XIV w.\nNa podstawie: T. Cegielski, W. Lengauer, M. Tymowski, Ludzie, społeczeństwa,\ncywilizacje. Historia. Starożytność i średniowiecze, Warszawa 2002, s. 216.\nŹródło C. Mapa. Lokacje miejskie na ziemiach polskich w XIII w.\nTypologia lokacji miast w Polsce w XIII w.\nLokacje\nmonarsze\nduchowne\nrycerskie\nŚląsk\nMałopolska\nMazowsze\nWielkopolska\nNa podstawie: Wielka historia Polski, t. 2, Kraków 1999, s. 197; T. Jurek, Dzieje średniowieczne,\nWarszawa 1999, s. 233.\n0\n5\n10\n15\n20\n25\n30\nWłochy\nFrancja\nNiemcy\nPolska\nosób na\nkm2\n1000 r.\n1340 r.\nMHI_1R\nŹródło D. Miniatura ze Zwierciadła saskiego1, ok. 1330 r.\nPo lewej: pan feudalny (w długiej sukni) przekazuje reprezentantowi chłopów dokument;\nchłopi karczują las i budują dom.\nPo prawej: [ ] obrady ławy wiejskiej; obcy chłop musi opuścić wieś (ma ręce złożone\nw geście rezygnacji).\nNa podstawie: I. Ihnatowicz, A. Mączak, B. Zientara, J. Żarnowski, Społeczeństwo polskie od X do XX\nwieku, Warszawa 2005, s. 102.\n1 Zwierciadło saskie - spis prawa zwyczajowego z terenu Saksonii; od końca XIII w. do Polski docierały liczne\nkopie tego spisu.\nMateriały źródłowe do tematu 4.\nŹródło A. Fragment listu posła1 angielskiego w Berlinie do ministra spraw\nzagranicznych Wielkiej Brytanii, 31 października 1831 r.\nChłopi nie mieli powszechnie przyczyn do zapału, i nie było wątpliwości, że oni nie włączą\nsię do walki z poświęceniem [ ]. Polska rewolucja to dzieło niższych oficerów i małej partii\nwarszawskich jakobinów. Szlachta i wyżsi oficerowie walczyli bez nadziei w możliwość\nuzyskania niepodległości.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 30, Warszawa 1958, s. 17.\n1Poseł - wtedy w znaczeniu ‘ambasador’.\nŹródło B. Rzeź galicyjska, rycina francuska z około 1850 r.\nIlustrowany atlas historii Polski, Warszawa 2006, s. 196.\nMHI_1R\nŹródło C. Artur Grottger, Chłop i szlachta, 1862 r. [z cyklu rysunków Warszawa II]\nhttp://www.pinakoteka.zascianek.pl\nŹródło D. Fragment\npamiętnika\nBronisława\nDeskura\nnaczelnika\ncywilnego\nwojewództwa podlaskiego w czerwcu 1863 r.\nWyszło rozporządzenie Rządu Narodowego, […] aby się gotował lud do pospolitego\nruszenia. Byłem świadkiem w tych stronach, jak we wszystkich kuźniach wiejskich\nprzekuwano na gwałt kosy [ ]. Przyjechał komisarz rządowy […] i zażądał, aby zwołać\ngromady, ponieważ chce włościan uprzedzić, żeby kosy obrócili do swojej roboty w polu,\ngdyż rząd ma nadzieję, że przyjdzie do interwencji zagranicznej [ ]. Włościanin jeden [ ]\nwystąpił do komisarza, mówiąc: „Wyście zawsze tak robili, skompromitowaliście nas, bo\nMoskale wiedzą o naszym przygotowaniu. Przyjdzie czas, że my sami powstanie zrobimy, ale\nwas tam nie będzie”. Gromady się rozeszły z szemraniem.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 35, Warszawa 1959, s. 31.\nMHI_1R\nna temat nr\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nMHI_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-12)\nTemat 1. Załamanie się imperium rzymskiego w V w. mogłoby nastąpić nawet bez interwencji\nbarbarzyńskich najeźdźców - Christopher Dawson. Scharakteryzuj wpływ czynników\nwewnętrznych i zewnętrznych na upadek cesarstwa zachodniorzymskiego i ustosunkuj się do\nzacytowanej tezy historyka brytyjskiego.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nI. Starożytność\n3. Ekspansja w świecie […] rzymskim.\nZdający:\n3) charakteryzuje ekspansję rzymską\ni wyjaśnia ideę imperium rzymskiego.\n4. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu.\nZdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe\ni społeczne […] w cesarstwie rzymskim;\n4) prezentuje najważniejsze stanowiska\nhistoriografii dotyczące przyczyn upadku\npaństwa rzymskiego.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 p.)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. aspekt militarno-finansowy - konieczność obrony przed naporem\nbarbarzyńców prowadziła do zwiększenia wydatków na wojsko, co\nwpływało na kryzys finansów państwa, prowadziło do psucia monety,\ni w rezultacie zmniejszało możliwości dalszej obrony; aspekt kulturowy\n- kryzys tradycyjnych kultów),\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, (np. wzajemna\nzależność czynników wewnętrznych i zewnętrznych, które spowodowały\nupadek imperium),\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 p.)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich\nznaczenia i hierarchii,\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ zakończania podbojów na kryzys gospodarki opartej na\nniewolnictwie, wpływ braku siły roboczej na wprowadzenie kolonatu),\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. najazdy\nWizygotów, Wandalów, inwazja Hunów; zmiany polityczne - uzurpacje,\nwojny domowe; zderzenie kultów pogańskich z chrześcijaństwem),\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. przejawem upadku świata\nantycznego na Zachodzie był upadek miast; ogromne wydatki państwa\nna utrzymanie rozległego aparatu władzy powodowały pogłębienie\nkryzysu wewnętrznego; wzrost roli armii umożliwiał żołnierzom\nobwoływanie swoich dowódców cesarzami),\n• podjął próbę oceny wpływu przyczyn wewnętrznych na upadek państwa.\nPoziom II\n(3-5 p.)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. przejęcie władzy przez wodza barbarzyńców Odoakra),\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (wpływ\nmalejącej liczby niewolników na problemy gospodarcze starożytnego\nRzymu).\nPoziom I\n(1-2 p.)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. podział imperium na część wschodnią\ni zachodnią, najazd Hunów),\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nIstotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.\nZamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli\nw pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego\ntematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\nTemat 2. Wyjaśnij wpływ uwarunkowań zewnętrznych i lokalnych na gospodarkę polską\nw okresie rozbicia dzielnicowego. W pracy odwołaj się do materiałów źródłowych.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega\nwielość perspektyw badawczych oraz\nwielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub\nproblemowym; dostrzega problem\ni buduje argumentację, uwzględniając\nróżne aspekty procesu historycznego;\ndokonuje selekcji i hierarchizacji oraz\nintegruje pozyskane informacje\nz różnych źródeł wiedzy.\nII. Średniowiecze\n5. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.\nZdający:\n1) wyjaśnia przyczyny polityczne i społeczno-\ngospodarcze oraz następstwa rozbicia\ndzielnicowego;\n2) porównuje proces formowania się\nspołeczeństwa stanowego w Polsce\ni w zachodniej Europie;\n3) opisuje przemiany społeczno-gospodarcze na\nziemiach polskich oraz ocenia\nspołeczno-kulturowe skutki kolonizacji na\nprawie niemieckim;\n5) synchronizuje najważniejsze wydarzenia\nz okresu rozbicia dzielnicowego i dziejów\nEuropy.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 p.)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. demograficzny: wzrost liczby ludności w Niemczech powodujący\nnapływ kolonistów z tego obszaru; geopolityczny: książęta śląscy\nw orbicie wpływów niemieckich, słabość lokacji na Pomorzu\ni Mazowszu wywołana zagrożeniem zewnętrznym),\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje\npochodzące ze źródeł dotyczące lokalizacji miast oraz wystawców\ndokumentów lokacyjnych, wpływu różnic w gęstości zaludnienia\nw Europie na procesy migracyjne),\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wpływ\nmieszczaństwa z nowo powstałych miast na dążenia zjednoczeniowe,\nnapływ przybyszów z Zachodu na zmianę struktury etnicznej\nspołeczeństwa,\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 p.)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. związki między nadawaniem immunitetów a kolonizacją, wpływ\ndecyzji książąt dzielnicowych na ożywienie gospodarcze ich księstw,\nwpływ kolonizacji na rozwój handlu i zamożność społeczeństwa),\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. proces\nróżnicowania się mieszkańców miast),\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy (np. upowszechnienie\nzachodnich wzorców organizacyjnych miast i wsi; rozwój miasta na\nprzykładzie Wrocławia),\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących upowszechnienia\nzachodnich wzorców organizacyjnych, upodabniających miasta w Polsce\ndo miast w innych państwach europejskich),\n• podjął próbę oceny przemian gospodarczych.\nPoziom II\n(3-5 p.)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. nadawanie immunitetów, podpisanie umowy,\nzagospodarowywanie ziem),\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 p.)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym,\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. kolonizacja na prawie niemieckim, lokacja\nmiast),\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\n• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nUwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła,\npowołuje się na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora\nźródła.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nIstotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.\nZamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli\nw pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego\ntematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\nTemat 3. Rozstrzygnij, czy reformacja stanowiła czynnik dezintegrujący społeczeństwo\nmonarchii polsko-litewskiej za panowania ostatnich Jagiellonów i w Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII w. Odpowiedź uzasadnij.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII. Dzieje nowożytne\n2. Europa w XVI-XVII w.\nZdający:\n2) wyjaśnia polityczne, gospodarcze,\nspołeczne, kulturowe uwarunkowania\ni następstwa reformacji, opisując główne\nnurty i postaci [ ]\n3) opisuje mapę [ ] wyznaniową Europy\nw XVI w.\n3. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający:\n6) ocenia sytuację wyznaniową na ziemiach\nRzeczypospolitej w XVI w., w tym\ntolerancję wyznaniową oraz unię brzeską;\n7) identyfikuje dzieła polskiego renesansu\noraz ocenia dorobek polskiej myśli\npolitycznej okresu odrodzenia i reformacji.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 p.)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. wpływ reformacji na wzmożenie separatyzmów w Prusach\nKrólewskich, Wielkim Księstwie Litewskim, Inflantach; hamowanie\nprocesów dezintegracji dzięki solidarności stanu szlacheckiego,\nwzajemne oddziaływanie reformacji na demokratyzację społeczeństwa\nw Rzeczypospolitej oraz oddziaływanie demokracji szlacheckiej na\nstosunki religijne, wpływ reformacji na kulturę renesansu\nw Rzeczypospolitej),\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wpływ rządów\nZygmunta III Wazy na zahamowanie tolerancji religijnej,\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 p.)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ skupisk ludności pochodzenia niemieckiego na szerzenie się\nluteranizmu w miastach, szerzenie się kalwinizmu wśród szlachty ze\nwzględu na demokratyczny charakter gmin kalwińskich, wpływ\nreformacji na ruch egzekucyjny),\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących porównania\nsytuacji religijnej w Rzeczypospolitej i w państwach na Zachodzie),\n• podjął próbę oceny stosunków religijnych w Rzeczpospolitej.\nPoziom II\n(3-5 p.)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. dotyczącą obaw o prześladowanie innowierców przez\nwładców wybieranych na wolnych elekcjach; dotyczącą ideologii\nspołecznej arian)\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych np.\nwpływ prześladowań innowierców w Europie Zachodniej na ich napływ\nna ziemie polskie.\nPoziom I\n(1-2 p.)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. pojawienie się na ziemiach polskich wyznań\nreformowanych, np. luteranizmu, kalwinizmu; uchwalenie konfederacji\nwarszawskiej),\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nIstotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.\nZamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli\nw pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego\ntematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\nTemat 4. Czy zgadzasz się z opinią opublikowaną w XIX w. na łamach emigracyjnego pisma\n„Baczność”, że rewolucja społeczna, ażeby była narodową - potrzebuje powstania.\nPowstanie, żeby żyć - potrzebuje rewolucji społecznej? Odpowiedź uzasadnij. W pracy\nodwołaj się do materiałów źródłowych.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do\nwyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX\n4. Walka o niepodległość Polski\nw okresie niewoli narodowej.\nZdający:\n1) charakteryzuje i porównuje cele oraz\nmetody polityki zaborców wobec\nspołeczeństwa polskiego w okresie niewoli\nnarodowej;\n2) rozpoznaje działania społeczeństwa\nsprzyjające rozwojowi tożsamości\nnarodowej;\n3) wyjaśnia przyczyny, charakter i skutki\npowstań narodowych;\n4) prezentuje oceny polskiej historiografii\ndotyczące powstań narodowych;\n5) charakteryzuje koncepcje polityczno-\nspołeczne Wielkiej Emigracji XIX w.\ni ich wpływ na życie polityczno-społeczne\nw trzech zaborach;\n5. Społeczeństwo polskie w okresie zaborów\nw XIX w.\nZdający:\n2) analizuje strukturę społeczeństwa\nw trzech zaborach.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 p.)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. wpływ kwestii chłopskiej na koncepcję walki o niepodległość oraz\nwpływ walki o niepodległość na emancypację chłopów),\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje\npochodzące ze źródeł dotyczące sprawy chłopskiej w kolejnych etapach\nwalki o niepodległość),\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ postaw\nszlachty wobec powstań narodowych na zaangażowanie chłopów\nw walkę o niepodległość)\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 p.)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ decyzji o uwłaszczeniu na zaangażowanie chłopów w walkę\no niepodległość, wpływ polityki zaborców na udział chłopów w walce\no niepodległość),\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np.\ndotyczące ewolucji poglądów na sprawę chłopską w XIX w.),\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy (np. wskazał wpływ rabacji\nna stosunek szlachty galicyjskiej do sprawy chłopskiej),\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących społecznych\nprzyczyn upadku powstania listopadowego).\nPoziom II\n(3-5 p.)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. decyzje dotyczące sprawy chłopskiej zawarte w manifestach\npowstańczych),\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np.\nwpływ ukazu carskiego na stosunek chłopów do powstania\nstyczniowego),\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 p.)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym,\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. rabacja, decyzja o uwłaszczeniu chłopów\npodjęta w czasie powstania styczniowego, ukaz carski),\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\n• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nUwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła,\npowołuje się na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora\nźródła.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nIstotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.\nZamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli\nw pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego\ntematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\nTemat 5. Anglia miała wybór pomiędzy wojną i hańbą. Wybrała hańbę, ale będzie miała\nwojnę - Winston Churchill. Scharakteryzuj i oceń stanowisko Wielkiej Brytanii wobec\npolityki III Rzeszy w latach 1933-1940 i ustosunkuj się do wypowiedzi Winstona Churchilla\nz 1938 r.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym lub problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nV. Wiek XX\nZdający:\n3. Europa i świat między wojnami.\nSpołeczeństwo, gospodarka, kultura.\n6. Europa i świat podczas II wojny\nświatowej.\nZdający:\n2) wyjaśnia uwarunkowania współpracy\nniemiecko-radzieckiej w latach 1939-1941\ni jej konsekwencje dla państw i narodów\nEuropy Środkowej;\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 p.)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. wpływ polityki appeasementu na narastanie roszczeń terytorialnych\nIII Rzeszy, wpływ sytuacji społeczno-gospodarczej w Europie po\nI wojnie światowej oraz w okresie Wielkiego Kryzysu na nastroje\nspołeczeństwa brytyjskiego),\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania, zwracając\nuwagę na trafną prognozę polityczną Churchilla.\nPoziom III\n(6-8 p.)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. związki między ideologią nazistowską i agresywną polityką\nzagraniczną III Rzeszy),\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np.\nprzedstawił kolejne etapy polityki ustępstw wobec III Rzeszy),\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących skutków polityki\nappeasement, dążeń do odwrócenia uwagi III Rzeszy od Zachodu\nEuropy, a skierowanie jej na ZSRR),\n• podjął próbę oceny polityki Anglii wobec polityki III Rzeszy.\nPoziom II\n(3-5 p.)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. Anschluss, utworzenie Protektoratu Czech i Moraw),\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,\nPoziom I\n(1-2 p.)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi (np. konferencja w Monachium, żądania\nniemieckie wobec Polski),\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni (od powstania\nIII Rzeszy do ataku Niemiec na Wielka Brytanię).\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.\nIstotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.\nZamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli\nw pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego\ntematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 22. (0-12)
Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

\n
  1. Załamanie się imperium rzymskiego w V w. mogłoby nastąpić nawet bez interwencji
\n

barbarzyńskich najeźdźców - Christopher Dawson. Scharakteryzuj wpływ czynników
wewnętrznych i zewnętrznych na upadek cesarstwa zachodniorzymskiego i ustosunkuj się
do zacytowanej tezy historyka brytyjskiego.

\n
  1. Wyjaśnij wpływ uwarunkowań zewnętrznych i lokalnych na gospodarkę polską w okresie
\n

rozbicia dzielnicowego. W pracy odwołaj się do materiałów źródłowych (str. 26-28).

\n
  1. Rozstrzygnij, czy reformacja stanowiła czynnik dezintegrujący społeczeństwo monarchii
\n

polsko-litewskiej za panowania ostatnich Jagiellonów i w Rzeczypospolitej Obojga
Narodów w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII w. Odpowiedź uzasadnij.

\n
  1. Czy zgadzasz się z opinią opublikowaną w XIX w. na łamach emigracyjnego pisma
\n

„Baczność”, że rewolucja społeczna, ażeby była narodową - potrzebuje powstania.
Powstanie, żeby żyć - potrzebuje rewolucji społecznej? Odpowiedź uzasadnij. W pracy
odwołaj się do materiałów źródłowych (str. 28-29).

\n
  1. Anglia miała wybór pomiędzy wojną i hańbą. Wybrała hańbę, ale będzie miała
\n

wojnę - Winston Churchill. Scharakteryzuj i oceń stanowisko Wielkiej Brytanii wobec
polityki III Rzeszy w latach 1933-1940 i ustosunkuj się do wypowiedzi Winstona
Churchilla z 1938 r.
Materiały źródłowe do tematu 2.
Źródło A. Plan Wrocławia w XIII w.
T. Jurek, Dzieje średniowieczne, Warszawa 1999, s. 231.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
22.
Maks. liczba pkt
12
Uzyskana liczba pkt
MHI_1R
Źródło B. Gęstość zaludnienia na wybranych obszarach w Europie, XI-XIV w.
Na podstawie: T. Cegielski, W. Lengauer, M. Tymowski, Ludzie, społeczeństwa,
cywilizacje. Historia. Starożytność i średniowiecze, Warszawa 2002, s. 216.
Źródło C. Mapa. Lokacje miejskie na ziemiach polskich w XIII w.
Typologia lokacji miast w Polsce w XIII w.
Lokacje
monarsze
duchowne
rycerskie
Śląsk
Małopolska
Mazowsze
Wielkopolska
Na podstawie: Wielka historia Polski, t. 2, Kraków 1999, s. 197; T. Jurek, Dzieje średniowieczne,
Warszawa 1999, s. 233.
0
5
10
15
20
25
30
Włochy
Francja
Niemcy
Polska
osób na
km2
1000 r.
1340 r.
MHI_1R
Źródło D. Miniatura ze Zwierciadła saskiego1, ok. 1330 r.
Po lewej: pan feudalny (w długiej sukni) przekazuje reprezentantowi chłopów dokument;
chłopi karczują las i budują dom.
Po prawej: [ ] obrady ławy wiejskiej; obcy chłop musi opuścić wieś (ma ręce złożone
w geście rezygnacji).
Na podstawie: I. Ihnatowicz, A. Mączak, B. Zientara, J. Żarnowski, Społeczeństwo polskie od X do XX
wieku, Warszawa 2005, s. 102.
1 Zwierciadło saskie - spis prawa zwyczajowego z terenu Saksonii; od końca XIII w. do Polski docierały liczne
kopie tego spisu.
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Fragment listu posła1 angielskiego w Berlinie do ministra spraw
zagranicznych Wielkiej Brytanii, 31 października 1831 r.
Chłopi nie mieli powszechnie przyczyn do zapału, i nie było wątpliwości, że oni nie włączą
się do walki z poświęceniem [ ]. Polska rewolucja to dzieło niższych oficerów i małej partii
warszawskich jakobinów. Szlachta i wyżsi oficerowie walczyli bez nadziei w możliwość
uzyskania niepodległości.
Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 30, Warszawa 1958, s. 17.
1Poseł - wtedy w znaczeniu ‘ambasador’.
Źródło B. Rzeź galicyjska, rycina francuska z około 1850 r.
Ilustrowany atlas historii Polski, Warszawa 2006, s. 196.
MHI_1R
Źródło C. Artur Grottger, Chłop i szlachta, 1862 r. [z cyklu rysunków Warszawa II]
http://www.pinakoteka.zascianek.pl
Źródło D. Fragment
pamiętnika
Bronisława
Deskura
naczelnika
cywilnego
województwa podlaskiego w czerwcu 1863 r.
Wyszło rozporządzenie Rządu Narodowego, […] aby się gotował lud do pospolitego
ruszenia. Byłem świadkiem w tych stronach, jak we wszystkich kuźniach wiejskich
przekuwano na gwałt kosy [ ]. Przyjechał komisarz rządowy […] i zażądał, aby zwołać
gromady, ponieważ chce włościan uprzedzić, żeby kosy obrócili do swojej roboty w polu,
gdyż rząd ma nadzieję, że przyjdzie do interwencji zagranicznej [ ]. Włościanin jeden [ ]
wystąpił do komisarza, mówiąc: „Wyście zawsze tak robili, skompromitowaliście nas, bo
Moskale wiedzą o naszym przygotowaniu. Przyjdzie czas, że my sami powstanie zrobimy, ale
was tam nie będzie”. Gromady się rozeszły z szemraniem.
Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 35, Warszawa 1959, s. 31.
MHI_1R
na temat nr
MHI_1R
MHI_1R
MHI_1R
MHI_1R
MHI_1R
MHI_1R
MHI_1R
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 22. (0-12)
Temat 1. Załamanie się imperium rzymskiego w V w. mogłoby nastąpić nawet bez interwencji
barbarzyńskich najeźdźców - Christopher Dawson. Scharakteryzuj wpływ czynników
wewnętrznych i zewnętrznych na upadek cesarstwa zachodniorzymskiego i ustosunkuj się do
zacytowanej tezy historyka brytyjskiego.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną w ujęciu
przekrojowym lub problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
I. Starożytność

\n
  1. Ekspansja w świecie […] rzymskim.
\n

Zdający:

\n
  1. charakteryzuje ekspansję rzymską
\n

i wyjaśnia ideę imperium rzymskiego.

\n
  1. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura
\n

starożytnego Rzymu.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje przemiany ustrojowe
\n

i społeczne […] w cesarstwie rzymskim;

\n
  1. prezentuje najważniejsze stanowiska
\n

historiografii dotyczące przyczyn upadku
państwa rzymskiego.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 p.)
Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
(np. aspekt militarno-finansowy - konieczność obrony przed naporem
barbarzyńców prowadziła do zwiększenia wydatków na wojsko, co
wpływało na kryzys finansów państwa, prowadziło do psucia monety,
i w rezultacie zmniejszało możliwości dalszej obrony; aspekt kulturowy

\n\n

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, (np. wzajemna
zależność czynników wewnętrznych i zewnętrznych, które spowodowały
upadek imperium),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 p.)
Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich
znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ zakończania podbojów na kryzys gospodarki opartej na
niewolnictwie, wpływ braku siły roboczej na wprowadzenie kolonatu),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. najazdy
Wizygotów, Wandalów, inwazja Hunów; zmiany polityczne - uzurpacje,
wojny domowe; zderzenie kultów pogańskich z chrześcijaństwem),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. przejawem upadku świata
antycznego na Zachodzie był upadek miast; ogromne wydatki państwa
na utrzymanie rozległego aparatu władzy powodowały pogłębienie
kryzysu wewnętrznego; wzrost roli armii umożliwiał żołnierzom
obwoływanie swoich dowódców cesarzami),
• podjął próbę oceny wpływu przyczyn wewnętrznych na upadek państwa.
Poziom II
(3-5 p.)
Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. przejęcie władzy przez wodza barbarzyńców Odoakra),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (wpływ
malejącej liczby niewolników na problemy gospodarcze starożytnego
Rzymu).
Poziom I
(1-2 p.)
Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi (np. podział imperium na część wschodnią
i zachodnią, najazd Hunów),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi
egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.
Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.
Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli
w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego
tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.
Temat 2. Wyjaśnij wpływ uwarunkowań zewnętrznych i lokalnych na gospodarkę polską
w okresie rozbicia dzielnicowego. W pracy odwołaj się do materiałów źródłowych.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega
wielość perspektyw badawczych oraz
wielorakie interpretacje historii i ich
przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub
problemowym; dostrzega problem
i buduje argumentację, uwzględniając
różne aspekty procesu historycznego;
dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz
integruje pozyskane informacje
z różnych źródeł wiedzy.
II. Średniowiecze

\n
  1. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.
\n

Zdający:

\n
  1. wyjaśnia przyczyny polityczne i społeczno-
\n

gospodarcze oraz następstwa rozbicia
dzielnicowego;

\n
  1. porównuje proces formowania się
\n

społeczeństwa stanowego w Polsce
i w zachodniej Europie;

\n
  1. opisuje przemiany społeczno-gospodarcze na
\n

ziemiach polskich oraz ocenia
społeczno-kulturowe skutki kolonizacji na
prawie niemieckim;

\n
  1. synchronizuje najważniejsze wydarzenia
\n

z okresu rozbicia dzielnicowego i dziejów
Europy.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 p.)
Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
(np. demograficzny: wzrost liczby ludności w Niemczech powodujący
napływ kolonistów z tego obszaru; geopolityczny: książęta śląscy
w orbicie wpływów niemieckich, słabość lokacji na Pomorzu
i Mazowszu wywołana zagrożeniem zewnętrznym),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje
pochodzące ze źródeł dotyczące lokalizacji miast oraz wystawców
dokumentów lokacyjnych, wpływu różnic w gęstości zaludnienia
w Europie na procesy migracyjne),
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wpływ
mieszczaństwa z nowo powstałych miast na dążenia zjednoczeniowe,
napływ przybyszów z Zachodu na zmianę struktury etnicznej
społeczeństwa,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 p.)
Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. związki między nadawaniem immunitetów a kolonizacją, wpływ
decyzji książąt dzielnicowych na ożywienie gospodarcze ich księstw,
wpływ kolonizacji na rozwój handlu i zamożność społeczeństwa),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. proces
różnicowania się mieszkańców miast),
• w większości wykorzystał materiał źródłowy (np. upowszechnienie
zachodnich wzorców organizacyjnych miast i wsi; rozwój miasta na
przykładzie Wrocławia),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących upowszechnienia
zachodnich wzorców organizacyjnych, upodabniających miasta w Polsce
do miast w innych państwach europejskich),
• podjął próbę oceny przemian gospodarczych.
Poziom II
(3-5 p.)
Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. nadawanie immunitetów, podpisanie umowy,
zagospodarowywanie ziem),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 p.)
Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści
zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi (np. kolonizacja na prawie niemieckim, lokacja
miast),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Uwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła,
powołuje się na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora
źródła.
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi
egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.
Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.
Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli
w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego
tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.
Temat 3. Rozstrzygnij, czy reformacja stanowiła czynnik dezintegrujący społeczeństwo
monarchii polsko-litewskiej za panowania ostatnich Jagiellonów i w Rzeczypospolitej Obojga
Narodów w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII w. Odpowiedź uzasadnij.
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną w ujęciu
przekrojowym lub problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
III. Dzieje nowożytne

\n
  1. Europa w XVI-XVII w.
\n

Zdający:

\n
  1. wyjaśnia polityczne, gospodarcze,
\n

społeczne, kulturowe uwarunkowania
i następstwa reformacji, opisując główne
nurty i postaci [ ]

\n
  1. opisuje mapę [ ] wyznaniową Europy
\n

w XVI w.

\n
  1. Rzeczpospolita w okresie renesansu
\n

i demokracji szlacheckiej.
Zdający:

\n
  1. ocenia sytuację wyznaniową na ziemiach
\n

Rzeczypospolitej w XVI w., w tym
tolerancję wyznaniową oraz unię brzeską;

\n
  1. identyfikuje dzieła polskiego renesansu
\n

oraz ocenia dorobek polskiej myśli
politycznej okresu odrodzenia i reformacji.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 p.)
Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
(np. wpływ reformacji na wzmożenie separatyzmów w Prusach
Królewskich, Wielkim Księstwie Litewskim, Inflantach; hamowanie
procesów dezintegracji dzięki solidarności stanu szlacheckiego,
wzajemne oddziaływanie reformacji na demokratyzację społeczeństwa
w Rzeczypospolitej oraz oddziaływanie demokracji szlacheckiej na
stosunki religijne, wpływ reformacji na kulturę renesansu
w Rzeczypospolitej),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wpływ rządów
Zygmunta III Wazy na zahamowanie tolerancji religijnej,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 p.)
Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ skupisk ludności pochodzenia niemieckiego na szerzenie się
luteranizmu w miastach, szerzenie się kalwinizmu wśród szlachty ze
względu na demokratyczny charakter gmin kalwińskich, wpływ
reformacji na ruch egzekucyjny),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących porównania
sytuacji religijnej w Rzeczypospolitej i w państwach na Zachodzie),
• podjął próbę oceny stosunków religijnych w Rzeczpospolitej.
Poziom II
(3-5 p.)
Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. dotyczącą obaw o prześladowanie innowierców przez
władców wybieranych na wolnych elekcjach; dotyczącą ideologii
społecznej arian)
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych np.
wpływ prześladowań innowierców w Europie Zachodniej na ich napływ
na ziemie polskie.
Poziom I
(1-2 p.)
Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi (np. pojawienie się na ziemiach polskich wyznań
reformowanych, np. luteranizmu, kalwinizmu; uchwalenie konfederacji
warszawskiej),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi
egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.
Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.
Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli
w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego
tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.
Temat 4. Czy zgadzasz się z opinią opublikowaną w XIX w. na łamach emigracyjnego pisma
„Baczność”, że rewolucja społeczna, ażeby była narodową - potrzebuje powstania.
Powstanie, żeby żyć - potrzebuje rewolucji społecznej? Odpowiedź uzasadnij. W pracy
odwołaj się do materiałów źródłowych.
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje
rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do
wyjaśnienia problemu historycznego;
dostrzega wielość perspektyw badawczych
oraz wielorakie interpretacje historii i ich
przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
IV. Wiek XIX

\n
  1. Walka o niepodległość Polski
\n

w okresie niewoli narodowej.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje i porównuje cele oraz
\n

metody polityki zaborców wobec
społeczeństwa polskiego w okresie niewoli
narodowej;

\n
  1. rozpoznaje działania społeczeństwa
\n

sprzyjające rozwojowi tożsamości
narodowej;

\n
  1. wyjaśnia przyczyny, charakter i skutki
\n

powstań narodowych;

\n
  1. prezentuje oceny polskiej historiografii
\n

dotyczące powstań narodowych;

\n
  1. charakteryzuje koncepcje polityczno-
\n

społeczne Wielkiej Emigracji XIX w.
i ich wpływ na życie polityczno-społeczne
w trzech zaborach;

\n
  1. Społeczeństwo polskie w okresie zaborów
\n

w XIX w.
Zdający:

\n
  1. analizuje strukturę społeczeństwa
\n

w trzech zaborach.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 p.)
Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
(np. wpływ kwestii chłopskiej na koncepcję walki o niepodległość oraz
wpływ walki o niepodległość na emancypację chłopów),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje
pochodzące ze źródeł dotyczące sprawy chłopskiej w kolejnych etapach
walki o niepodległość),
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ postaw
szlachty wobec powstań narodowych na zaangażowanie chłopów
w walkę o niepodległość)
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 p.)
Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ decyzji o uwłaszczeniu na zaangażowanie chłopów w walkę
o niepodległość, wpływ polityki zaborców na udział chłopów w walce
o niepodległość),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np.
dotyczące ewolucji poglądów na sprawę chłopską w XIX w.),
• w większości wykorzystał materiał źródłowy (np. wskazał wpływ rabacji
na stosunek szlachty galicyjskiej do sprawy chłopskiej),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących społecznych
przyczyn upadku powstania listopadowego).
Poziom II
(3-5 p.)
Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. decyzje dotyczące sprawy chłopskiej zawarte w manifestach
powstańczych),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np.
wpływ ukazu carskiego na stosunek chłopów do powstania
styczniowego),
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 p.)
Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści
zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi (np. rabacja, decyzja o uwłaszczeniu chłopów
podjęta w czasie powstania styczniowego, ukaz carski),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Uwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła,
powołuje się na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora
źródła.
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi
egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.
Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.
Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli
w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego
tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.
Temat 5. Anglia miała wybór pomiędzy wojną i hańbą. Wybrała hańbę, ale będzie miała
wojnę - Winston Churchill. Scharakteryzuj i oceń stanowisko Wielkiej Brytanii wobec
polityki III Rzeszy w latach 1933-1940 i ustosunkuj się do wypowiedzi Winstona Churchilla
z 1938 r.
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną w ujęciu
przekrojowym lub problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
V. Wiek XX
Zdający:

\n
  1. Europa i świat między wojnami.
\n

Społeczeństwo, gospodarka, kultura.

\n
  1. Europa i świat podczas II wojny
\n

światowej.
Zdający:

\n
  1. wyjaśnia uwarunkowania współpracy
\n

niemiecko-radzieckiej w latach 1939-1941
i jej konsekwencje dla państw i narodów
Europy Środkowej;
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 p.)
Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
(np. wpływ polityki appeasementu na narastanie roszczeń terytorialnych
III Rzeszy, wpływ sytuacji społeczno-gospodarczej w Europie po
I wojnie światowej oraz w okresie Wielkiego Kryzysu na nastroje
społeczeństwa brytyjskiego),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania, zwracając
uwagę na trafną prognozę polityczną Churchilla.
Poziom III
(6-8 p.)
Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. związki między ideologią nazistowską i agresywną polityką
zagraniczną III Rzeszy),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np.
przedstawił kolejne etapy polityki ustępstw wobec III Rzeszy),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących skutków polityki
appeasement, dążeń do odwrócenia uwagi III Rzeszy od Zachodu
Europy, a skierowanie jej na ZSRR),
• podjął próbę oceny polityki Anglii wobec polityki III Rzeszy.
Poziom II
(3-5 p.)
Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. Anschluss, utworzenie Protektoratu Czech i Moraw),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,
Poziom I
(1-2 p.)
Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi (np. konferencja w Monachium, żądania
niemieckie wobec Polski),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni (od powstania
III Rzeszy do ataku Niemiec na Wielka Brytanię).
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi
egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.
Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu.
Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli
w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego
tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.

","solutions":[]}