{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nPodaj przydomek Bolesława wymienionego we fragmencie A. kroniki Galla Anonima.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nII. Średniowiecze.\n4. Polska w okresie wczesnopiastowskim.\nZdający:\n3) opisuje rozwój terytorialny państwa\npolskiego w X-XII w.\nPoprawna odpowiedź\nBolesław Chrobry\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Bolesław I Chrobry** (zwany też Wielkim).\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu A kroniki Galla Anonima\n\n> *\"Bolesław więc, zawładnąwszy przebogatym miastem Kijowem i potężnym królestwem ruskim, [ ] ustanowił tam panem w swoim zastępstwie pewnego Rusina ze swego rodu Świętopełka i powracał z resztą skarbów do Polski\"*\n\n→ **Wskazówki w tekście:**\n\n1. **Bolesław bez liczebnika** - w samej *Kronice* Galla Anonima (pisanej ok. 1112-1116) tytuł odnosi się do dwóch wielkich Bolesławów Polski:\n- **Bolesław I Chrobry** (992-1025) - wyprawa kijowska 1018 r.\n- **Bolesław II Śmiały (Szczodry)** (1058-1079) - wyprawa kijowska 1069 r.\n\n2. **Świętopełk** - to klucz! Bolesław osadza w Kijowie **Świętopełka** *\"ze swego rodu\"*. Świętopełk I (Światopełk Włodzimierzowicz, ok. 980-1019) był księciem ruskim, **zięciem** Bolesława Chrobrego (poślubił córkę Chrobrego). Bolesław I osadził go ponownie na tronie kijowskim w **1018 r.** (po zwycięstwie w bitwie nad Bugiem nad Jarosławem Mądrym).\n\n3. **\"Powracał z resztą skarbów\"** - wyprawa miała charakter łupieżczy (Bolesław zabrał z Kijowa skarby), co odpowiada relacji Galla o Chrobrym.\n\n→ **Wniosek:** Fragment A opisuje wyprawę kijowską **Bolesława I Chrobrego** w 1018 r.\n\n## Sposób 2 - porównanie z fragmentem B\n\nFragment B opisuje wyprawę **Bolesława Śmiałego** (jest expressis verbis: *\"Bolesław Śmiały, jako zdobywca wkroczył do stolicy królestwa Rusinów\"*) - kontekst chronologiczny: 1069 r., osadzenie **Izasława** Jarosławowicza (zięcia Bolesława II) w Kijowie po wcześniejszej zsylce.\n\nGall Anonim w obu fragmentach opisuje **podobny scenariusz** - to celowo skomponowane paralele literackie:\n- Bolesław I osadza Świętopełka (1018) - Bolesław II osadza Izasława (1069)\n- Obaj książęta ruscy są spowinowaceni z Bolesławami przez małżeństwo\n- Obaj wracają z bogatymi łupami\n\nPo eliminacji: Fragment A = Bolesław Chrobry (Świętopełk), Fragment B = Bolesław Śmiały (Izasław).\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego\n\n> 📖 **Reference - Bolesław I Chrobry (992-1025):**\n> Pierwszy król Polski, syn **Mieszka I** i Dobrawy. Najważniejsze daty panowania:\n> - **1000 - Zjazd Gnieźnieński** (z cesarzem Ottonem III) - utworzenie metropolii gnieźnieńskiej (arcybiskup Radzim-Gaudenty), biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu\n> - **1002-1018 - wojny z Niemcami** (Henrykiem II) - zakończone **pokojem w Budziszynie 1018** (Polska zatrzymała Milsko, Łużyce)\n> - **1018 - wyprawa kijowska** - bitwa nad Bugiem, zdobycie Kijowa, osadzenie zięcia **Świętopełka** na tronie ruskim, zabranie złotych Wrót Złotych (legenda o szczerbicy)\n> - **1025 - koronacja Bolesława Chrobrego** w Gnieźnie (lub Poznaniu) - pierwszy król Polski; zmarł kilka miesięcy po koronacji\n>\n> Wyprawa 1018 r. miała charakter **dynastyczny i łupieżczy** - celem było wsparcie zięcia Świętopełka w walce z bratem Jarosławem Mądrym o tron kijowski. Polski oddział Bolesława pokonał Jarosława w bitwie nad Bugiem (\"miecz Szczerbiec\" jako legenda - Bolesław miał uderzyć w Złote Wrota Kijowa, czym wyszczerbił klingę).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną odpowiedź: \"Chrobry\" lub \"Wielki\"\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną (np. \"Śmiały\", \"Krzywousty\") lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - \"Chrobry\"\n> - \"Wielki\" (rzadziej używany przydomek)\n> - \"Bolesław I Chrobry\" (pełne imię z liczebnikiem)\n>\n> **Wykluczone:**\n> - \"Śmiały\" / \"Szczodry\" - to Bolesław II z fragmentu B\n> - \"Krzywousty\" - to Bolesław III (XII w., daleko po wyprawach kijowskich)\n> - \"Pierwszy\" - to liczebnik, nie przydomek\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - pomylenie z Bolesławem Śmiałym:** Obaj Bolesławowie (I i II) wyprawiali się do Kijowa! Klucz: imię w Kijowie osadzonego księcia. **Świętopełk** = 1018 = Chrobry; **Izasław** = 1069 = Śmiały.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - pominięcie przydomka:** Klucz CKE wymaga **przydomka** (\"Chrobry\"), nie samego imienia (\"Bolesław I\"). Zwykła odpowiedź \"Bolesław I\" może być uznana za niepełną.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - bałagan w Bolesławach Polski:** W historii Polski było aż **5 ważnych Bolesławów**:\n> 1. Bolesław I Chrobry (992-1025) - pierwszy król\n> 2. Bolesław II Śmiały / Szczodry (1058-1079) - konflikt z bp. Stanisławem\n> 3. Bolesław III Krzywousty (1102-1138) - testament 1138, rozbicie\n> 4. Bolesław IV Kędzierzawy (1146-1173) - rozbicie dzielnicowe\n> 5. Bolesław V Wstydliwy (1243-1279) - najazd Tatarów 1241\n>\n> Każdy ma inny kontekst chronologiczny. Pamiętaj liczebnik + przydomek!","image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.1. (0-1)
Podaj przydomek Bolesława wymienionego we fragmencie A. kroniki Galla Anonima.

","answer_text_html":"

Zadanie 3.1. (0-1)
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
II. Średniowiecze.

\n
  1. Polska w okresie wczesnopiastowskim.
\n

Zdający:

\n
  1. opisuje rozwój terytorialny państwa
\n

polskiego w X-XII w.
Poprawna odpowiedź
Bolesław Chrobry
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Bolesław I Chrobry (zwany też Wielkim).

\n

Sposób 1 - analiza fragmentu A kroniki Galla Anonima

\n
"Bolesław więc, zawładnąwszy przebogatym miastem Kijowem i potężnym królestwem ruskim, [ ] ustanowił tam panem w swoim zastępstwie pewnego Rusina ze swego rodu Świętopełka i powracał z resztą skarbów do Polski"
\n

→ Wskazówki w tekście:

\n
  1. Bolesław bez liczebnika - w samej Kronice Galla Anonima (pisanej ok. 1112-1116) tytuł odnosi się do dwóch wielkich Bolesławów Polski:
\n\n
  1. Świętopełk - to klucz! Bolesław osadza w Kijowie Świętopełka "ze swego rodu". Świętopełk I (Światopełk Włodzimierzowicz, ok. 980-1019) był księciem ruskim, zięciem Bolesława Chrobrego (poślubił córkę Chrobrego). Bolesław I osadził go ponownie na tronie kijowskim w 1018 r. (po zwycięstwie w bitwie nad Bugiem nad Jarosławem Mądrym).
\n
  1. "Powracał z resztą skarbów" - wyprawa miała charakter łupieżczy (Bolesław zabrał z Kijowa skarby), co odpowiada relacji Galla o Chrobrym.
\n

→ Wniosek: Fragment A opisuje wyprawę kijowską Bolesława I Chrobrego w 1018 r.

\n

Sposób 2 - porównanie z fragmentem B

\n

Fragment B opisuje wyprawę Bolesława Śmiałego (jest expressis verbis: "Bolesław Śmiały, jako zdobywca wkroczył do stolicy królestwa Rusinów") - kontekst chronologiczny: 1069 r., osadzenie Izasława Jarosławowicza (zięcia Bolesława II) w Kijowie po wcześniejszej zsylce.

\n

Gall Anonim w obu fragmentach opisuje podobny scenariusz - to celowo skomponowane paralele literackie:

\n\n

Po eliminacji: Fragment A = Bolesław Chrobry (Świętopełk), Fragment B = Bolesław Śmiały (Izasław).

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego

\n
📖 Reference - Bolesław I Chrobry (992-1025):
Pierwszy król Polski, syn Mieszka I i Dobrawy. Najważniejsze daty panowania:
- 1000 - Zjazd Gnieźnieński (z cesarzem Ottonem III) - utworzenie metropolii gnieźnieńskiej (arcybiskup Radzim-Gaudenty), biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu
- 1002-1018 - wojny z Niemcami (Henrykiem II) - zakończone pokojem w Budziszynie 1018 (Polska zatrzymała Milsko, Łużyce)
- 1018 - wyprawa kijowska - bitwa nad Bugiem, zdobycie Kijowa, osadzenie zięcia Świętopełka na tronie ruskim, zabranie złotych Wrót Złotych (legenda o szczerbicy)
- 1025 - koronacja Bolesława Chrobrego w Gnieźnie (lub Poznaniu) - pierwszy król Polski; zmarł kilka miesięcy po koronacji

Wyprawa 1018 r. miała charakter dynastyczny i łupieżczy - celem było wsparcie zięcia Świętopełka w walce z bratem Jarosławem Mądrym o tron kijowski. Polski oddział Bolesława pokonał Jarosława w bitwie nad Bugiem ("miecz Szczerbiec" jako legenda - Bolesław miał uderzyć w Złote Wrota Kijowa, czym wyszczerbił klingę).
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 3.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za poprawną odpowiedź: "Chrobry" lub "Wielki"
- 0 pkt - za odpowiedź błędną (np. "Śmiały", "Krzywousty") lub brak odpowiedzi

Akceptowane warianty:
- "Chrobry"
- "Wielki" (rzadziej używany przydomek)
- "Bolesław I Chrobry" (pełne imię z liczebnikiem)

Wykluczone:
- "Śmiały" / "Szczodry" - to Bolesław II z fragmentu B
- "Krzywousty" - to Bolesław III (XII w., daleko po wyprawach kijowskich)
- "Pierwszy" - to liczebnik, nie przydomek
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Pułapka 1 - pomylenie z Bolesławem Śmiałym: Obaj Bolesławowie (I i II) wyprawiali się do Kijowa! Klucz: imię w Kijowie osadzonego księcia. Świętopełk = 1018 = Chrobry; Izasław = 1069 = Śmiały.
\n
⚠️ Pułapka 2 - pominięcie przydomka: Klucz CKE wymaga przydomka ("Chrobry"), nie samego imienia ("Bolesław I"). Zwykła odpowiedź "Bolesław I" może być uznana za niepełną.
\n
⚠️ Pułapka 3 - bałagan w Bolesławach Polski: W historii Polski było aż 5 ważnych Bolesławów:
1. Bolesław I Chrobry (992-1025) - pierwszy król
2. Bolesław II Śmiały / Szczodry (1058-1079) - konflikt z bp. Stanisławem
3. Bolesław III Krzywousty (1102-1138) - testament 1138, rozbicie
4. Bolesław IV Kędzierzawy (1146-1173) - rozbicie dzielnicowe
5. Bolesław V Wstydliwy (1243-1279) - najazd Tatarów 1241

Każdy ma inny kontekst chronologiczny. Pamiętaj liczebnik + przydomek!
"}]}