{"id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nŹródło 1. Kołacz królewski - alegoria I rozbioru, wersja 1. z 1773 r. [fragment]\nŹródło 2. Kołacz królewski - alegoria I rozbioru, wersja 2. z 1774 r. [fragment]\nPostaci na obu miedziorytach (od lewej):\ncaryca Katarzyna II, król Stanisław August Poniatowski, cesarz Józef II,\nkról Fryderyk II Wielki.\nObjaśnienie:\nW Paryżu w 1773 roku Jean-Michel Moreau le Jeune zaprojektował, a Nicolas Noël Le Mire\nwykonał miedzioryt pt. „Kołacz królewski” (źródło 1). Negatywna reakcja opinii publicznej\nspowodowała, że na życzenie władcy Prus - Fryderyka II Wielkiego - wykonano drugą\nwersję miedziorytu (źródło 2).\nNa podstawie: Ilustrowany atlas historii Polski, Warszawa 2006, s. 156;\nK. Zielińska, Z. Kozłowska, U źródeł współczesności. Czasy nowożytne, Warszawa 2000, s. 291.\nMHI_1R\nWyjaśnij, w jakim celu Fryderyk II Wielki polecił wprowadzenie zmian w treści\nmiedziorytu. Odpowiedz, odwołując się do obu wersji miedziorytu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; […] ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; […] integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII. Dzieje nowożytne\n6. Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy\noświeceniowe i rozbiory.\nZdający:\n1) charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii\nwobec Rzeczypospolitej […]; opisuje\ni wyjaśnia uwarunkowania […] kolejnych\nrozbiorów Polski […].\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Fryderyk II polecił wprowadzenie zmian w treści miedziorytu, aby złagodzić jej wymowę\npolityczną. Na pierwszej ilustracji ukazano władcę Prus, pokazującego szpadą na mapie\nujście Wisły - ziemie, do których Prusy zgłaszały roszczenia, a na drugiej ilustracji ten\nelement usunięto - Fryderyk II jedynie dłonią wskazuje ziemie już zagarnięte.\n• Fryderyk II polecił wprowadzenie zmian w treści miedziorytu, gdyż pierwsza wersja\nilustracji została źle odebrana przez opinię publiczną. Odsłaniała agresywny charakter\npolityki Prus, ukazywała podtrzymującego koronę Stanisława Augusta Poniatowskiego.\nPrzedstawiona na drugiej wersji miedziorytu relacja między władcami Rzeczypospolitej\ni Prus sugeruje, że rozbiór jest wynikiem układu między nimi, a król Stanisław August\nPoniatowski palcem wskazuje niebo, co może świadczyć, że zmiany terytorialne wynikają\nz woli Boga.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź odwołującą się do obu źródeł.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nFryderyk II Wielki polecił wprowadzić zmiany w drugiej wersji miedziorytu (1774), aby **złagodzić agresywną wymowę polityczną** pierwszej wersji (1773), która została **źle odebrana przez europejską opinię publiczną**.\n\n**Kluczowe zmiany:**\n1. **Wersja 1 (1773):** Fryderyk II **wskazuje szpadą** ujście Wisły - ziemie, do których Prusy ZGŁASZAŁY ROSZCZENIA → ukazuje **agresję zbrojną** Prus\n2. **Wersja 2 (1774):** Fryderyk II już **tylko dłonią** wskazuje ziemie - szpada usunięta → sugeruje **bezkonfliktowe porozumienie** mocarstw, a Stanisław August dodatkowo wskazuje niebo (palcem) - co ma sugerować, że rozbiór jest **wolą Bożą**\n\nCelem zmian było **odwrócenie uwagi od agresywnego charakteru polityki pruskiej** i przedstawienie I rozbioru jako wyniku układu mocarstw, a nie aktu przemocy.\n\n## Sposób 1 - analiza obu wersji miedziorytu\n\n### Tło historyczne\n\n**I rozbiór Polski (5 sierpnia 1772 r.)** był pierwszym rozbiorem dokonanym przez trzy państwa: **Rosję (Katarzyna II), Prusy (Fryderyk II), Austrię (Józef II, Maria Teresa)**. Polska straciła **211 tys. km² i 4,5 mln ludności**:\n- Rosja: białoruskie inflanckie ziemie (92 tys. km²)\n- Prusy: Pomorze Gdańskie (bez Gdańska), Warmia, Powiśle (36 tys. km²)\n- Austria: Galicja (Małopolska Wschodnia, 83 tys. km²)\n\n**Miedzioryt \"Kołacz królewski\"** powstał w 1773 r. w Paryżu (autorzy: Jean-Michel Moreau le Jeune, rytownik Nicolas Noël Le Mire). Tytuł nawiązuje do alegorii: **mapa Polski rozpięta na stole jak kołacz**, który mocarstwa dzielą między siebie.\n\n### Wersja 1 (1773 r.) - pierwotna\n\n**Co przedstawia:**\n- Cztery postacie wokół mapy Polski:\n- **Caryca Katarzyna II** (Rosja) - siedzi po lewej\n- **Stanisław August Poniatowski** (Polska) - podtrzymywany za koronę (sugestia: bezsilny, podtrzymywany przez agresorów)\n- **Cesarz Józef II** (Austria) - przewyższa Polskę dłonią\n- **Król Fryderyk II Wielki** (Prusy) - **wskazuje SZPADĄ ujście Wisły** (Pomorze Gdańskie)\n\n**Wymowa polityczna:**\n- **Szpada** = symbol AGRESJI ZBROJNEJ\n- **Wskazywanie konkretnego punktu na mapie (Wisła)** = roszczenia terytorialne Prus\n- **Korona podtrzymywana** = bezsilność króla Polski wobec mocarstw\n- **Cała kompozycja** = brutalne ukazanie I rozbioru jako AKTU PRZEMOCY\n\n→ **Reakcja Europy:** miedzioryt szybko stał się symbolem propagandowym **anty-pruskim**. Krytykował agresywną politykę Fryderyka II, który **bezprawnie zagarnął ziemie polskie**.\n\n### Wersja 2 (1774 r.) - zmieniona\n\n**Co przedstawia:**\n- Te same cztery postacie wokół mapy\n- **Zmiana 1: SZPADA USUNIĘTA** - Fryderyk II **tylko dłonią** wskazuje ziemie\n- **Zmiana 2: Stanisław August wskazuje PALCEM NIEBO** - sugestia, że rozbiór jest wolą Bożą\n\n**Wymowa polityczna:**\n- **Brak szpady** = przyklęknięcie/zatuszowanie agresji zbrojnej\n- **Dłoń zamiast szpady** = sugestia układu, porozumienia\n- **Palec ku niebu** = transcendencja, akceptacja wyroku Bożego\n- **Cała kompozycja** = ŁAGODNIEJSZA, sugerująca POROZUMIENIE mocarstw\n\n→ **Wymowa zmieniona:** rozbiór ma być przedstawiony jako wynik **porozumienia dyplomatycznego**, a nie aktu agresji.\n\n## Sposób 2 - porównanie wersji\n\n| Element | Wersja 1 (1773) | Wersja 2 (1774) | Zmiana wymowy |\n| **Fryderyk II - co trzyma** | szpada | tylko dłoń | usunięcie agresji zbrojnej |\n| **Wskazywanie na mapie** | konkretny punkt (Wisła) - roszczenia | ogólne - ziemie zagarnięte | zatuszowanie roszczeń |\n| **Stanisław August** | podtrzymywany za koronę | wskazuje palcem niebo | bezsilność → transcendencja |\n| **Ogólna wymowa** | agresja, bezprawie | porozumienie, akt Boży | propagandowe wygładzenie |\n\n→ **Wniosek:** Fryderyk II - najwięcej zyskujący z trzech mocarstw rozbiorczych - **najbardziej obawiał się NEGATYWNEGO WIZERUNKU** w opinii europejskiej. Wersja 1 ukazywała go jako AGRESORA. Wersja 2 - jako PARTNERA porozumienia. Stąd polecenie zmian.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego\n\n> 📖 **Reference - I rozbiór Polski i propaganda mocarstw (1772-1774):**\n>\n> **I rozbiór 1772:**\n> - Podstawa traktatu: konwencja petersburska 25 lipca 1772 (Rosja, Prusy, Austria)\n> - Polski Sejm rozbiorowy: 1773-1775 (zatwierdzenie pod presją)\n> - Polska straciła 30% terytorium i 35% ludności\n>\n> **Fryderyk II Wielki (1740-1786):**\n> - \"Stary Fryc\" - najsłynniejszy król Prus, twórca **prusowiej potęgi**\n> - Wojny z Austrią (śląskie 1740-1742, 1744-1745, siedmioletnia 1756-1763)\n> - **Inicjator I rozbioru** - od 1769 r. wpłynął na Rosję (Katarzynę) i Austrię (Marię Teresę)\n> - Cel: **stworzenie korytarza** między Brandenburgią a Prusami Wschodnimi (przez Pomorze Gdańskie)\n>\n> **Reakcje europejskie na I rozbiór:**\n> - **Francja** - krytyka (była tradycyjnym sojusznikiem Polski); zezwoliła na druk anty-rozbiorowych miedziorytów\n> - **Anglia, Hiszpania** - biernie\n> - **Watykan** - Klemens XIV protestował (Pius VI również)\n> - **Wewnątrz Polski** - Tadeusz Reytan zasłonił sobą drzwi w sejmie (1773), pisarze (Niemcewicz) krytykowali\n>\n> **\"Czarna legenda\" Fryderyka II w Polsce:**\n> Fryderyk II stał się symbolem antypolskości - odpowiedzialny za I rozbiór, kolonizację niemiecką (sprowadzenie osadników do Pomorza Gdańskiego), zakaz języka polskiego w szkołach pruskich (1773-1782).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 9, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną odpowiedź odwołującą się do **OBU WERSJI** miedziorytu (wskazanie ZMIAN + ich CELU)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną (tylko jedna wersja lub bez celu zmian) lub błędną\n>\n> **Konieczne elementy odpowiedzi:**\n> 1. **Cel zmian**: złagodzenie wymowy politycznej / poprawa wizerunku Prus / odpowiedź na negatywną reakcję opinii publicznej\n> 2. **Konkretne ZMIANY** w wersji 2:\n> - Usunięcie szpady (Fryderyk II tylko dłonią wskazuje)\n> - LUB / I: Stanisław August wskazuje niebo (sugestia woli Bożej)\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - \"Zmiany miały ukryć agresywny charakter polityki Prus (usunięcie szpady)\"\n> - \"Wersja 2 miała sugerować porozumienie mocarstw, nie zbrojną agresję\"\n> - \"Po negatywnej reakcji Europy Fryderyk polecił zmiany - w wersji 2 brak szpady, sugestia woli Bożej\"\n>\n> ⚠️ **WAŻNE:** odpowiedź MUSI ODNIEŚĆ SIĘ DO OBU WERSJI (1773 i 1774). Sam opis jednej wersji = niepełna.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - pominięcie szpady:** SZPADA w wersji 1 to KLUCZOWY element - symbol agresji zbrojnej. Bez wzmianki o szpadzie nie można pokazać, CO konkretnie się zmieniło w wersji 2.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - pomylenie kontekstu:** Niektórzy uczniowie mylą I rozbiór (1772) z II (1793) lub III (1795). Miedzioryt dotyczy I rozbioru - Stanisław August Poniatowski (1764-1795) jako wciąż panujący król.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - niedoczytanie wymowy palca ku niebu:** Stanisław August wskazujący palcem niebo to wymowa SKRAJNIE PROPAGANDOWA - sugeruje, że rozbiór jest WYROKIEM BOŻYM, nie aktem politycznym. To miało \"oczyścić\" sumienia mocarstw.\n\n> ⚠️ **Pułapka 4 - brak wymienienia powodów (negatywna reakcja opinii):** Klucz CKE oczekuje wskazania, że to OPINIA PUBLICZNA wymusiła zmiany. Bez tego kontekstu odpowiedź wygląda jak \"Fryderyk z kaprysu zmienił obraz\".","image":"img/historia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Źródło 1. Kołacz królewski - alegoria I rozbioru, wersja 1. z 1773 r. [fragment]<br>Źródło 2. Kołacz królewski - alegoria I rozbioru, wersja 2. z 1774 r. [fragment]<br>Postaci na obu miedziorytach (od lewej):<br>caryca Katarzyna II, król Stanisław August Poniatowski, cesarz Józef II,<br>król Fryderyk II Wielki.<br>Objaśnienie:<br>W Paryżu w 1773 roku Jean-Michel Moreau le Jeune zaprojektował, a Nicolas Noël Le Mire<br>wykonał miedzioryt pt. „Kołacz królewski” (źródło 1). Negatywna reakcja opinii publicznej<br>spowodowała, że na życzenie władcy Prus - Fryderyka II Wielkiego - wykonano drugą<br>wersję miedziorytu (źródło 2).<br>Na podstawie: Ilustrowany atlas historii Polski, Warszawa 2006, s. 156;<br>K. Zielińska, Z. Kozłowska, U źródeł współczesności. Czasy nowożytne, Warszawa 2000, s. 291.<br>MHI_1R<br>Wyjaśnij, w jakim celu Fryderyk II Wielki polecił wprowadzenie zmian w treści<br>miedziorytu. Odpowiedz, odwołując się do obu wersji miedziorytu.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej oraz<br>dziejów ojczystych; dostrzega zmienność<br>i dynamikę wydarzeń w dziejach […].<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; […] ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego; dostrzega wielość<br>perspektyw badawczych oraz wielorakie<br>interpretacje historii i ich przyczyny.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu […] problemowym; dostrzega<br>problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; […] integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>III. Dzieje nowożytne</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy</li></ol>\n<p>oświeceniowe i rozbiory.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii</li></ol>\n<p>wobec Rzeczypospolitej […]; opisuje<br>i wyjaśnia uwarunkowania […] kolejnych<br>rozbiorów Polski […].<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Fryderyk II polecił wprowadzenie zmian w treści miedziorytu, aby złagodzić jej wymowę<br>polityczną. Na pierwszej ilustracji ukazano władcę Prus, pokazującego szpadą na mapie<br>ujście Wisły - ziemie, do których Prusy zgłaszały roszczenia, a na drugiej ilustracji ten<br>element usunięto - Fryderyk II jedynie dłonią wskazuje ziemie już zagarnięte.<br>• Fryderyk II polecił wprowadzenie zmian w treści miedziorytu, gdyż pierwsza wersja<br>ilustracji została źle odebrana przez opinię publiczną. Odsłaniała agresywny charakter<br>polityki Prus, ukazywała podtrzymującego koronę Stanisława Augusta Poniatowskiego.<br>Przedstawiona na drugiej wersji miedziorytu relacja między władcami Rzeczypospolitej<br>i Prus sugeruje, że rozbiór jest wynikiem układu między nimi, a król Stanisław August<br>Poniatowski palcem wskazuje niebo, co może świadczyć, że zmiany terytorialne wynikają<br>z woli Boga.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź odwołującą się do obu źródeł.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Fryderyk II Wielki polecił wprowadzić zmiany w drugiej wersji miedziorytu (1774), aby <strong>złagodzić agresywną wymowę polityczną</strong> pierwszej wersji (1773), która została <strong>źle odebrana przez europejską opinię publiczną</strong>.</p>\n<p><strong>Kluczowe zmiany:</strong></p>\n<ol><li><strong>Wersja 1 (1773):</strong> Fryderyk II <strong>wskazuje szpadą</strong> ujście Wisły - ziemie, do których Prusy ZGŁASZAŁY ROSZCZENIA → ukazuje <strong>agresję zbrojną</strong> Prus</li><li><strong>Wersja 2 (1774):</strong> Fryderyk II już <strong>tylko dłonią</strong> wskazuje ziemie - szpada usunięta → sugeruje <strong>bezkonfliktowe porozumienie</strong> mocarstw, a Stanisław August dodatkowo wskazuje niebo (palcem) - co ma sugerować, że rozbiór jest <strong>wolą Bożą</strong></li></ol>\n<p>Celem zmian było <strong>odwrócenie uwagi od agresywnego charakteru polityki pruskiej</strong> i przedstawienie I rozbioru jako wyniku układu mocarstw, a nie aktu przemocy.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza obu wersji miedziorytu</h4>\n<h5>Tło historyczne</h5>\n<p><strong>I rozbiór Polski (5 sierpnia 1772 r.)</strong> był pierwszym rozbiorem dokonanym przez trzy państwa: <strong>Rosję (Katarzyna II), Prusy (Fryderyk II), Austrię (Józef II, Maria Teresa)</strong>. Polska straciła <strong>211 tys. km² i 4,5 mln ludności</strong>:</p>\n<ul><li>Rosja: białoruskie inflanckie ziemie (92 tys. km²)</li><li>Prusy: Pomorze Gdańskie (bez Gdańska), Warmia, Powiśle (36 tys. km²)</li><li>Austria: Galicja (Małopolska Wschodnia, 83 tys. km²)</li></ul>\n<p><strong>Miedzioryt &quot;Kołacz królewski&quot;</strong> powstał w 1773 r. w Paryżu (autorzy: Jean-Michel Moreau le Jeune, rytownik Nicolas Noël Le Mire). Tytuł nawiązuje do alegorii: <strong>mapa Polski rozpięta na stole jak kołacz</strong>, który mocarstwa dzielą między siebie.</p>\n<h5>Wersja 1 (1773 r.) - pierwotna</h5>\n<p><strong>Co przedstawia:</strong></p>\n<ul><li>Cztery postacie wokół mapy Polski:</li><li><strong>Caryca Katarzyna II</strong> (Rosja) - siedzi po lewej</li><li><strong>Stanisław August Poniatowski</strong> (Polska) - podtrzymywany za koronę (sugestia: bezsilny, podtrzymywany przez agresorów)</li><li><strong>Cesarz Józef II</strong> (Austria) - przewyższa Polskę dłonią</li><li><strong>Król Fryderyk II Wielki</strong> (Prusy) - <strong>wskazuje SZPADĄ ujście Wisły</strong> (Pomorze Gdańskie)</li></ul>\n<p><strong>Wymowa polityczna:</strong></p>\n<ul><li><strong>Szpada</strong> = symbol AGRESJI ZBROJNEJ</li><li><strong>Wskazywanie konkretnego punktu na mapie (Wisła)</strong> = roszczenia terytorialne Prus</li><li><strong>Korona podtrzymywana</strong> = bezsilność króla Polski wobec mocarstw</li><li><strong>Cała kompozycja</strong> = brutalne ukazanie I rozbioru jako AKTU PRZEMOCY</li></ul>\n<p>→ <strong>Reakcja Europy:</strong> miedzioryt szybko stał się symbolem propagandowym <strong>anty-pruskim</strong>. Krytykował agresywną politykę Fryderyka II, który <strong>bezprawnie zagarnął ziemie polskie</strong>.</p>\n<h5>Wersja 2 (1774 r.) - zmieniona</h5>\n<p><strong>Co przedstawia:</strong></p>\n<ul><li>Te same cztery postacie wokół mapy</li><li><strong>Zmiana 1: SZPADA USUNIĘTA</strong> - Fryderyk II <strong>tylko dłonią</strong> wskazuje ziemie</li><li><strong>Zmiana 2: Stanisław August wskazuje PALCEM NIEBO</strong> - sugestia, że rozbiór jest wolą Bożą</li></ul>\n<p><strong>Wymowa polityczna:</strong></p>\n<ul><li><strong>Brak szpady</strong> = przyklęknięcie/zatuszowanie agresji zbrojnej</li><li><strong>Dłoń zamiast szpady</strong> = sugestia układu, porozumienia</li><li><strong>Palec ku niebu</strong> = transcendencja, akceptacja wyroku Bożego</li><li><strong>Cała kompozycja</strong> = ŁAGODNIEJSZA, sugerująca POROZUMIENIE mocarstw</li></ul>\n<p>→ <strong>Wymowa zmieniona:</strong> rozbiór ma być przedstawiony jako wynik <strong>porozumienia dyplomatycznego</strong>, a nie aktu agresji.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie wersji</h4>\n<p>| Element | Wersja 1 (1773) | Wersja 2 (1774) | Zmiana wymowy |<br>| <strong>Fryderyk II - co trzyma</strong> | szpada | tylko dłoń | usunięcie agresji zbrojnej |<br>| <strong>Wskazywanie na mapie</strong> | konkretny punkt (Wisła) - roszczenia | ogólne - ziemie zagarnięte | zatuszowanie roszczeń |<br>| <strong>Stanisław August</strong> | podtrzymywany za koronę | wskazuje palcem niebo | bezsilność → transcendencja |<br>| <strong>Ogólna wymowa</strong> | agresja, bezprawie | porozumienie, akt Boży | propagandowe wygładzenie |</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Fryderyk II - najwięcej zyskujący z trzech mocarstw rozbiorczych - <strong>najbardziej obawiał się NEGATYWNEGO WIZERUNKU</strong> w opinii europejskiej. Wersja 1 ukazywała go jako AGRESORA. Wersja 2 - jako PARTNERA porozumienia. Stąd polecenie zmian.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference historycznego</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - I rozbiór Polski i propaganda mocarstw (1772-1774):</strong><br><br><strong>I rozbiór 1772:</strong><br>- Podstawa traktatu: konwencja petersburska 25 lipca 1772 (Rosja, Prusy, Austria)<br>- Polski Sejm rozbiorowy: 1773-1775 (zatwierdzenie pod presją)<br>- Polska straciła 30% terytorium i 35% ludności<br><br><strong>Fryderyk II Wielki (1740-1786):</strong><br>- &quot;Stary Fryc&quot; - najsłynniejszy król Prus, twórca <strong>prusowiej potęgi</strong><br>- Wojny z Austrią (śląskie 1740-1742, 1744-1745, siedmioletnia 1756-1763)<br>- <strong>Inicjator I rozbioru</strong> - od 1769 r. wpłynął na Rosję (Katarzynę) i Austrię (Marię Teresę)<br>- Cel: <strong>stworzenie korytarza</strong> między Brandenburgią a Prusami Wschodnimi (przez Pomorze Gdańskie)<br><br><strong>Reakcje europejskie na I rozbiór:</strong><br>- <strong>Francja</strong> - krytyka (była tradycyjnym sojusznikiem Polski); zezwoliła na druk anty-rozbiorowych miedziorytów<br>- <strong>Anglia, Hiszpania</strong> - biernie<br>- <strong>Watykan</strong> - Klemens XIV protestował (Pius VI również)<br>- <strong>Wewnątrz Polski</strong> - Tadeusz Reytan zasłonił sobą drzwi w sejmie (1773), pisarze (Niemcewicz) krytykowali<br><br><strong>&quot;Czarna legenda&quot; Fryderyka II w Polsce:</strong><br>Fryderyk II stał się symbolem antypolskości - odpowiedzialny za I rozbiór, kolonizację niemiecką (sprowadzenie osadników do Pomorza Gdańskiego), zakaz języka polskiego w szkołach pruskich (1773-1782).</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 9, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawną odpowiedź odwołującą się do <strong>OBU WERSJI</strong> miedziorytu (wskazanie ZMIAN + ich CELU)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niepełną (tylko jedna wersja lub bez celu zmian) lub błędną<br><br><strong>Konieczne elementy odpowiedzi:</strong><br>1. <strong>Cel zmian</strong>: złagodzenie wymowy politycznej / poprawa wizerunku Prus / odpowiedź na negatywną reakcję opinii publicznej<br>2. <strong>Konkretne ZMIANY</strong> w wersji 2:<br>- Usunięcie szpady (Fryderyk II tylko dłonią wskazuje)<br>- LUB / I: Stanisław August wskazuje niebo (sugestia woli Bożej)<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong><br>- &quot;Zmiany miały ukryć agresywny charakter polityki Prus (usunięcie szpady)&quot;<br>- &quot;Wersja 2 miała sugerować porozumienie mocarstw, nie zbrojną agresję&quot;<br>- &quot;Po negatywnej reakcji Europy Fryderyk polecił zmiany - w wersji 2 brak szpady, sugestia woli Bożej&quot;<br><br>⚠️ <strong>WAŻNE:</strong> odpowiedź MUSI ODNIEŚĆ SIĘ DO OBU WERSJI (1773 i 1774). Sam opis jednej wersji = niepełna.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 1 - pominięcie szpady:</strong> SZPADA w wersji 1 to KLUCZOWY element - symbol agresji zbrojnej. Bez wzmianki o szpadzie nie można pokazać, CO konkretnie się zmieniło w wersji 2.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 2 - pomylenie kontekstu:</strong> Niektórzy uczniowie mylą I rozbiór (1772) z II (1793) lub III (1795). Miedzioryt dotyczy I rozbioru - Stanisław August Poniatowski (1764-1795) jako wciąż panujący król.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 3 - niedoczytanie wymowy palca ku niebu:</strong> Stanisław August wskazujący palcem niebo to wymowa SKRAJNIE PROPAGANDOWA - sugeruje, że rozbiór jest WYROKIEM BOŻYM, nie aktem politycznym. To miało &quot;oczyścić&quot; sumienia mocarstw.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Pułapka 4 - brak wymienienia powodów (negatywna reakcja opinii):</strong> Klucz CKE oczekuje wskazania, że to OPINIA PUBLICZNA wymusiła zmiany. Bez tego kontekstu odpowiedź wygląda jak &quot;Fryderyk z kaprysu zmienił obraz&quot;.</blockquote>"}]}