{"id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/11.1","paper_id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nNapisz, gdzie podpisano porozumienie, w efekcie którego Turcja na lata 1672-1699\nzajęła obszar zaznaczony na mapie. Podaj nazwę miasta.\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z […] dziejów ojczystych;\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\n[…].\nIII. Dzieje nowożytne.\n4. Rzeczpospolita Obojga Narodów\nw XVII w. Ustrój, społeczeństwo i kultura.\nZdający:\n1) opisuje zmiany terytorium\nRzeczypospolitej w XVII w.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nBuczacz.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Miasto:** Buczacz (traktat buczacki, 18 października 1672 r.)\n\n## Sposób 1 - analiza mapy i tekstu\n\nMapa pokazuje obszar **zajęty przez Turcję w latach 1672-1699** (kreskowane terytorium na południowym wschodzie I RP). Ten obszar to **Podole** z twierdzą **Kamieniec Podolski**, zdobytą przez Turków po krótkim oblężeniu (sierpień 1672 r.).\n\n**Traktat buczacki** podpisany w **Buczaczu** (miasto w Podolu) **18 października 1672 r.** kończył pierwszą fazę wojny polsko-tureckiej (1672-1676). Postanowienia:\n- **Polska oddaje Podole z Kamieńcem** Turcji\n- **Polska zostaje wasalem Imperium Osmańskiego** - coroczna danina 22 000 talarów\n- **Województwo bracławskie i kijowskie** dla kozaków pod protektoratem tureckim\n\nTraktat NIE został ratyfikowany przez sejm polski (1673), co dało powód do wznowienia wojny.\n\n## Sposób 2 - kontekst wojny polsko-tureckiej (1672-1676)\n\n**Tło:**\n- Powstanie Chmielnickiego (1648-1657) → ugoda perejasławska (1654, kozacy pod Rosją)\n- Wojny polsko-rosyjskie (1654-1667) → rozejm w Andruszowie 1667 (Polska traci Lewobrzeżną Ukrainę)\n- Hetman Piotr Doroszenko (kozacy prawobrzeżni) prosi o pomoc Turcję 1671\n\n**Wojna 1672-1676:**\n- VIII 1672 - atak Mehmeda IV (sułtan), oblężenie i zdobycie Kamieńca Podolskiego\n- 18 X 1672 - **traktat buczacki**\n- 1673 - sejm odrzuca traktat\n- **11 XI 1673** - bitwa pod Chocimiem (zwycięstwo polskie pod Janem III Sobieskim - ojcem przyszłego króla)\n- 19 V 1674 - Sobieski wybrany królem Polski\n- 1676 - pokój w Żurawnie (Polska odzyskuje 2/3 Podola, ale Kamieniec pozostaje turecki)\n\n## Sposób 3 - dalsze losy Podola\n\nKamieniec Podolski pozostawał w rękach tureckich do **traktatu w Karłowicach (1699)**, który zakończył wojnę turecko-austriacką po zwycięstwie pod Wiedniem (1683 - Sobieski!) i wyzwoleniu Węgier. Polska odzyskała wówczas Podole z Kamieńcem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź „Buczacz\" lub „traktat buczacki\"\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n> - **Wykluczone:** „Karłowice\" (1699 - kończą okupację), „Chocim\", „Żurawno\" (inne traktaty)\n\n## Reference historyczny\n\n📖 **Reference - pokoje polsko-tureckie XVII w.:**\n> - **1672 - Buczacz** - Polska traci Podole, wasalstwo wobec Turcji\n> - **1676 - Żurawno** - odzyskanie 2/3 Podola, Kamieniec pozostaje turecki\n> - **1699 - Karłowice** - pokój wielomocarstwowy (Liga Święta), Polska odzyskuje całe Podole\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczniowie podają „Karłowice\" (1699). Klucz: Karłowice ZAKOŃCZYŁY okupację turecką (1672-1699), ale POCZĄTEK okupacji = traktat **buczacki** 1672. Pytanie pyta o INICJALIZUJĄCY pokój.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Buczacz to małe miasto w Podolu (dziś Ukraina). Wybrane na miejsce traktatu, bo było na podbitym przez Turków terenie.","image":"img/historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 11.1. (0-1)
Napisz, gdzie podpisano porozumienie, w efekcie którego Turcja na lata 1672-1699
zajęła obszar zaznaczony na mapie. Podaj nazwę miasta.
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 11.1. (0-1)
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z […] dziejów ojczystych;
dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń
w dziejach, a także ciągłość procesów
historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
[…].
III. Dzieje nowożytne.

\n
  1. Rzeczpospolita Obojga Narodów
\n

w XVII w. Ustrój, społeczeństwo i kultura.
Zdający:

\n
  1. opisuje zmiany terytorium
\n

Rzeczypospolitej w XVII w.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Buczacz.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Miasto: Buczacz (traktat buczacki, 18 października 1672 r.)

\n

Sposób 1 - analiza mapy i tekstu

\n

Mapa pokazuje obszar zajęty przez Turcję w latach 1672-1699 (kreskowane terytorium na południowym wschodzie I RP). Ten obszar to Podole z twierdzą Kamieniec Podolski, zdobytą przez Turków po krótkim oblężeniu (sierpień 1672 r.).

\n

Traktat buczacki podpisany w Buczaczu (miasto w Podolu) 18 października 1672 r. kończył pierwszą fazę wojny polsko-tureckiej (1672-1676). Postanowienia:

\n\n

Traktat NIE został ratyfikowany przez sejm polski (1673), co dało powód do wznowienia wojny.

\n

Sposób 2 - kontekst wojny polsko-tureckiej (1672-1676)

\n

Tło:

\n\n

Wojna 1672-1676:

\n\n

Sposób 3 - dalsze losy Podola

\n

Kamieniec Podolski pozostawał w rękach tureckich do traktatu w Karłowicach (1699), który zakończył wojnę turecko-austriacką po zwycięstwie pod Wiedniem (1683 - Sobieski!) i wyzwoleniu Węgier. Polska odzyskała wówczas Podole z Kamieńcem.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź „Buczacz" lub „traktat buczacki"
- 0 pkt - błędna odpowiedź lub brak
- Wykluczone: „Karłowice" (1699 - kończą okupację), „Chocim", „Żurawno" (inne traktaty)
\n

Reference historyczny

\n

📖 Reference - pokoje polsko-tureckie XVII w.:

\n
- 1672 - Buczacz - Polska traci Podole, wasalstwo wobec Turcji
- 1676 - Żurawno - odzyskanie 2/3 Podola, Kamieniec pozostaje turecki
- 1699 - Karłowice - pokój wielomocarstwowy (Liga Święta), Polska odzyskuje całe Podole
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: uczniowie podają „Karłowice" (1699). Klucz: Karłowice ZAKOŃCZYŁY okupację turecką (1672-1699), ale POCZĄTEK okupacji = traktat buczacki 1672. Pytanie pyta o INICJALIZUJĄCY pokój.
\n
⚠️ Uwaga: Buczacz to małe miasto w Podolu (dziś Ukraina). Wybrane na miejsce traktatu, bo było na podbitym przez Turków terenie.
"}]}